سپاس از امام زمان(ع)

پیام آیت‌الله محمّدعلی کرمی به مناسبت نیمة شعیان

قرآن کریم در بیان آنچه اهل ایمان بدان پایبند و معتقدند می‌فرماید:

«امن الرسول بما انزل إلیه من ربّه و المؤمنون کلّ امن بالله و ملائکه و کتبه و رسله لانفرّق بین أحدٍ من رسله...»(1)

در این آیه، مؤمنان به عنوان کسانی معرّفی شده اند که به خدا، فرشتگان، کتاب‌های آسمانی و پیامبران خدا ایمان و اعتقاد دارند. امّا این پرسش مطرح است که ایمان به فرشتگان چه دخالتی در سعادت انسان دارد، که خداوند آن را هم از ارکان ایمان مؤمنان قرار داده است؟

زیرا ارائة برنامة سعادت با پیامبران است و جامعه نیز با امامان اصلاح و اداره می‌شود، خداوند هم که خالق کلّ هستی است، پس دیگر جایی برای اعتقاد به فرشتگان باقی نمی‌ماند. در پاسخ این پرسش باید گفت: چنان‌که در علم کلام به عنوان یک قاعدة کلّی بحث و اثبات شده است، شکر منعم واجب است و ظاهراً این قاعده، اختصاص به منعم اصلی و مستقیم ندارد و شامل کسانی هم که مجرا و مسیر رسیدن نعمت‌ها هستند، نیز می‌شود.

عقلای عالم، هرکس را که به انسان احسانی کند، مستحقّ سپاس‌گزاری می‌دانند و نداشتن حالت سپاس و تشکّر نسبت به منعم را زشت می‌شمارند، هرچند منعم تنها وسیله و مجرایی برای رسیدن به نعمت باشد.

تردیدی نیست که ملائکة الهی مجرا و طریق رسیدن نعمت‌های خداوند به بندگانند. جبرئیل مجرای نعمت‌های الهی در موضوعات معنوی و علم و ایمان است؛ عزرائیل مجرای نعمت‌های الهی در موضوع بیرون راندن از این دنیا و زمینه‌سازی عروج و کمال بیشتر انسان است؛ اسرافیل مجرای نعمت الهی است در موضوع تحویل گرفتن انسان‌ها در

دنیای دیگر و میکائیل هم مجرای نعمت الهی است در زمینة رساندن ارزاق مادّی به انسان‌ها.

این چهار ملک که رئیس ملائکه هستند و همة ‌ملائکه‌ای که زیر نفوذ آنها هستند، عهده‌دار رساندن نعمت‌های الهی به بندگان خدایند. در آخرت نیز، به خاطر گستردگی کار هشت ملک عهده‌دار امورند:

«و یحمل عرش ربّک فوقهم یومئذٍ ثمانیه».(2)

اگر بپذیریم که شکر منعم شامل وسایل و مجراهای رسیدن نعمت هم می‌شود و به همین خاطر ملائکه نیز مستحقّ احترام و سپاس‌گزاری هستند، به طریق اولی تشکّر از پیامبر(ص) و اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع)،‌ نیز لازم است؛ زیرا براساس اعتقادی که ما داریم و بنده در گفت‌وگویی پیش از این با همین مجلّه داشتم، به تفصیل در مورد آن صحبت کردم، ملائکه تحت نفوذ پیغمبر(ص) و اهل‌بیت(ع)‌انجام وظیفه می‌کنند.

ملائکه و روح .که در شب قدر نازل می‌شوند، چنان‌که نزد امام عصر(ع) می‌آیند در زیارت مطلقة حضرت اباعبدالله(ع) آمده است:

«أراده الربّ فقد مقادیر اموره تهبطُ ألیکم و تصدر من بیوتکم...؛(3)‌

کلیّة مقدّرات الهی بر شما نازل می‌شود و از بیوت شما صدور فرمان می‌شود.

مطابق آنچه که در زیارت جامعة کبیره آمده است، حتّی نزول باران هم تحت اشراف پیامبر و اهل بیت صورت می‌گیرد:

« بکم ینزّل الغیبث...»

بنابراین در زمان ما مجرا و مسیر همة نعمت‌های الهی امام عصر(ع) و به همین خاطر عقل اقتضا می‌کند که ما نسبت به حضرت سپاس‌گزاری و قدردانی داشته باشیم.

در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که چگونه می‌توان از امام عصر(ع) سپاس‌گزاری کرد؟

به نظر می‌رسد به دو گونه می‌توان از آن حضرت سپاس‌گزاری کرد؛ یکی تشکّر عملی و دیگری تشکّر فکری. تشکّر عملی این است که انسان در مسیری که مورد رضایت آقا امام زمان(ع) حرکت کند.

یکی جان خود را تقدیم آن حضرت می‌کند و برای دفاع از حریم کشور شیعه و برای نبرد با دشمنان شیعه به شهادت می‌رسد. یکی عمرش را در مسیر امام زمان(ع)‌ سپری می‌کند؛ مثل بسیاری از طلّاب علوم دینی که عمر خود را صرف فراگیری احکام و عقاید اسلام و تبلیغ و ترویج آنها می‌کنند.

دیگری هم که مشغول کسب و تجارت است با پرداخت خمس مال خود به تبلیغ دین و گسترش معارف اسلامی کمک می‌کنند.

امّا تشکّر فکری این است که شخص دائماً نام و یاد حضرت را به خودش تلقین کند تا دچار فراموشی و غفلت نشود، چون دنیا، دار غفلت و انسان زود دچار فراموشی می‌شود. باید دائما متذکّر این موضوع بود که همة نعمت‌های خداوند از طریق اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) و به‌ویژه امام عصر(ع) به ما می‌رسد، همچنان‌که در دعای عدیله می‌خوانیم:

«بیمنه رزق الوری و بوجوده ثبتت الارض و السماء؛

به برکت وجود حضرت ولیّ‌عصر(ع) است که به همة عالم رزق و روزی می‌رسد».

توجّه به این موضوع و اعتقاد به اینکه ما هرچه داریم از آن حضرت و به یمن وجود اوست، خود نوعی تشکّر فکری است.

برای اینکه انسان هم در مسیر تشکّر فکری و هم در مسیر تشکّر عملی موفّق شود و بتواند وظیفة خود را چنانچه باید، عمل نماید، می‌بایست علاوه بر انجام واجبات و عبادات روزمرّه، ارتباط خاصّی با حضرت ولیّ‌عصر(ع) داشته باشد و از طریق خواندن دعاهایی چون دعای ندبه، دعای عهد، زیارت جامعة کبیره، زیارت آل‌یاسین و دیگر دعاهایی که منسوب به آن حضرت است و هم‌چنین با توسّل به ایشان و احیاناً رفتن به «مسجد جمکران»، یاد و نام آن حضرت را پیوسته در خود زنده نگه‌ دارد و غفلت و فراموشی را از خود دور کند.

همة کسانی که به حضور آقا امام زمان(ع) رسیده‌اند، یا از همین راه‌ها تربیت شده ‌و به مقامات بالا رسیده‌اند و یا اینکه بر اساس ضرورت‌های خاصّی که پیش

می‌آمده، امام تشخیص داده‌اند که اگر دست آن فرد را نگیرند، ممکن است دچار سقوط و تباهی شود.

به هر حال باید گفت که:

توبندگی چو گدایان به شرط مزد مکن

که خواجه خود روش بنده‌پروری داند

انسان اگر از سر اخلاص به هر صورتی که در توان دارد، تشکّر و سپاس خود را نسبت به آن حضرت که مجرای اصلی نعمت خداوندی است، نشان دهد، می‌تواند به خدا نزدیک شود؛‌ زیرا چنان‌که قرآن کریم می‌فرماید:

«یا ایّها الذّین آمنوا التّقوا الله و ابتغوا إلیه الوسیله»(4)

باید برای رفتن به سوی خدا، به دنبال وسیله بود و این وسیله بر خلاف تصوّر برخی از اهل سنّت، دعا نیست؛ زیرا دعا خود «ابتغا» و طلب است و قرآن می‌فرماید اگر به طرف خدا می‌خواهید بروید، وسیله بیاورید. بنابراین اینکه وهابیت هرگونه توسّل به پیامبر و اهل‌بیت(ع) را شرک به حساب می‌آورند. براساس موازین قرآن، صحیح نیست؛ زیرا شرک آن است که کسی را هم‌رتبه و هم شأن خدا بدانند. در هر حال باید گفت که مراد از وسیله در آیة مذبور، همان پیغمبر(ص) و اهل‌بیت(ع) هستند و از طریق آنها انسان می‌تواند به خدا نزدیک شود. راه این پیوستن، توسّل به پیغمبر(ص)‌ و اهل‌بیت(ع) او است.

شعبان که روز تولّد این وسیلة قرب و توسّل به خداست، همة پیروان راستین آقا امام زمان(ع)، اوّلاً در بزرگداشت هرچه بیشتر این روز تلاش کنند و با برگزاری جشن‌های با شکوه، شادی و نشاط خود را از تولّد آن حضرت نشان دهند؛‌زیرا شیعیان همان‌طور که باید در هنگام غم و اندوه اهل‌بیت(ع)، عزادار باشند، باید در هنگام خوشحالی اهل‌بیت(ع)‌ نیز، شادی و نشاط داشته باشند. چنان‌که می‌فرماید:

«لنا شیعه ینصروننا و یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا.»(5)

برای ما پیروانی است که ما را یاری می‌کنند، در شادی ما شاد می‌شوند و در اندوه ما، اندوهگین می‌گردند.

و ثانیاً در این روز، به آن حضرت متوسّل شوند و فرج و ظهور ایشان را از خداوند درخواست کنند.

امیدواریم آقا امام زمان(ع) از همة ما راضی باشند، تا از این طریق رضایت حق جلّ و علا را به دست آوریم.

پی‌نوشت‌ها: