نذیر الحسنی
پس از اينكه اوضاع سياسي در سه منطقة ايران، عراق و حجاز آرام ميشود و همه فرمانبردار امام مهدي(ع) ميشوند و امام(ع) كوفه را به عنوان پايتخت خویش براي حركت به سوي بقيّة نقاط جهان برميگزيند، باقيماندههاي شكست خوردة سپاه سفياني در سرزمين شام تجمّع ميكنند. البتّه در اين كار، دست قدرتهاي بزرگ در كار است و آنها پشت پردهاند. قدرتهايي كه به دليل جنگ جهانياي كه پيش از ظهور روي داده، ضعيف، فرسوده و بيرمق شدهاند. سفياني خطّ مقابله و سپر براي اين دولتهاست؛ به ويژه در فلسطين كه كانون بحران در خاورميانه، پيش از ظهور است و اين گردهمايي باعث ايجاد فتنهانگيزي و بحرانهايي در مرزهاي شمالي عراق ميشود. به همين دليل امام مهدي(ع) لشكريانش را براي مقابله با آنها مهيّا ميكند. امام در منطقة «مرج العذراء» اردوگاه ميزند و بعيد به نظر نميرسد كه شورش و انقلابي مردمي در سرزمين شام منجر به عقبنشيني و برگشت سفياني به فلسطين شود و او همراه با سپاهيانش در آنجا تجمّع كنند تا برای جنگ بزرگ فتح قدس آماده شوند، زيرا روايات ميگويند كه امام در «مرج عذراء»1 اردو ميزند و در آن حال سفياني در رمله است.
امام باقر(ع) ميفرمايند: «سپس مهدي(ع) به همراه يارانش به مرج العذراء ميآيد. در اين زمان مردم زيادي به او پيوستهاند و سفياني در اين هنگام در رمله است تا اينكه اين دو سپاه به هم ميرسند و آن، روزِ جايگزيني و عوض و بدل است. شماري از شيعياني كه با سفياني بودند، به سپاه امام ميپيوندند. شماري از كساني كه با آل محمّد(ص) بودند به سفياني ميپيوندند. هر يك به اردوگاه خود ميپيوندند و زير پرچمهاي خود ميروند و آن، روزِ عوض و بدل و جايگزيني است».2
امام(ع) براي اينكه حجّت بر آن لشكريان تمام
شود، تلاش ميكند كه با آنان گفتوگو كند تا شايد برخي از آنها هدايت شوند و پايههاي جبهة داخلي آنها به لرزه درآيد. به همين دليل سفياني را دعوت به مذاكره ميكند. ابن حماد ميگويد: «سفياني دعوت مهدي(عج) را ميپذيرد و با ايشان مذاكره ميكند. كارها را به ايشان ميسپارد و با ايشان بيعت ميكند. هنگامي كه سفياني نزد ياران خود بازميگردد، [بني] كلب او را پشيمان ميكنند و او ميخواهد پيمان خود را بشكند. امام سپاه خود را براي جنگ با او آماده ميكند و او را شكست ميدهد و خداوند به وسيلة او روم را شكست ميدهد».3
عبارت پاياني اين حديث، يعني عبارت: «خداوند به وسيلة او روم را شكست ميدهد», اشاره به اين دارد كه نيروهاي روم و يهوديان و ديگران براي مقابله با موج گسترش اسلام، از سفياني حمايت ميكنند. اسلامي كه از شبه جزيره و سرزمين شام آغاز شده است و آسياب جنگهايي وحشتناك ميان دو طرف (بين مسلمانان از يك جهت و باقيماندههاي لشكر كفر از روم و يهوديان و ديگر مردمان) به حركت درميآيند و به خاطر اين, در حديثي كه «مسلم», «ترمذي» و «احمد بن حنبل» آن را از رسول الله(ص) روايت كردهاند، آمده است كه ايشان فرمود: «قيامت برپا نميشود، مگر اينكه مسلمانان و يهوديها به جنگ بپردازند و مسلمانان، آنان را به قتل برسانند».4
خداوند متعال در قرآن كريم ميفرمايد: «وقضينا إلى بني إسرائيل في الكتاب لتفسدنّ في الأرض مرّتين ولتعلنّ علوّاً كبيراً ٭ فإذا جاء وعد أولاهما بعثنا عليكم عباداً لّنا أولي بأسٍ شديدٍ فجاسوا خلال الدّيار وكان وعداً مّفعولاً ٭ ثمّ رددنا لكم الكرّة عليهم وأمددناكم بأموالٍ وبنينٍ وجعلناكم أكثر نفيراً ٭ إن أحسنتم أحسنتم لأنفسكم وإن أسأتم فلها فإذا جاء وعد الآخرة ليسوؤوا وجوهكم وليدخلوا المسجد كما دخلوه أوّل مرّةٍ وليتبّروا ما علوا تتبيراً؛5 و در كتاب [آسمانيشان] به فرزندان اسرائيل خبر داديم كه قطعاً دو بار در زمين فساد خواهيد كرد و قطعاً به سركشي بسيار بزرگي برخواهيد خواست، پس آنگاه كه وعدة [تحقّق] نخستين آن دو فرا رسد، بندگاني را از خود, كه سخت نيرومندند، بر شما ميگماريم تا ميان خانهها[يتان براي قتل و غارت شما] به جستوجو درآيند و اين تهديد، تحقّق يافتني است. پس از چندي, دوباره شما را بر آنان چيره ميكنيم و شما را با اموال و پسران ياري ميدهيم و [تعداد] نفرات شما را بيشتر ميگردانيم. اگر نيكي كنيد، به خود نيكي كردهايد و اگر بدي كنيد، به خود [بد نمودهايد] و چون تهديد آخر فرا رسد [بيايند] تا شما را اندوهگين كنند و در معبد[تان] چنانكه بار اوّل داخل شدند [به زور] درآيند و به هر چه دست يافتند، يكسره [آن را] نابود كنند».
عياشي در تفسير اين آيه, به نقل از حمران و او از امام محمّد باقر(ع) نقل كرده كه او گفت: امام اين آيه را قرائت فرمود: «بعثنا عليكم عباداً لنا اُولي بأسٍ شديدٍ»، سپس فرمود: «او قائم و يارانش هستند كه داراي قدرت زياد هستند».6
امام(ع) «قدس» را آزاد ميكند, اوّلين قبلة مسلمانان را به صاحبان حقيقياش بازميگرداند و زمين را پس از آنكه شاهد ظلم و ستمهاي زيادي بوده پر از عدل و داد ميكند. چرخ لشكر كفر و نفاق از حركت باز نميايستد، بلكه دولتها و حكومتهاي حامي سفياني، خود را آماده ميكنند تا بار ديگر به مسلمانان حمله كنند. ظاهراً حضرت عيسي(ع) پس از آزادي قدس به زمين فرود ميآيد؛ زيرا روايات در مورد نقش ايشان در اين جنگ چيزي نگفتهاند بلكه بر نقش ايشان پس از اين جنگ تمركز كرده و گفتهاند كه ايشان فرود ميآيند و پشت سر مهدي(عج) نماز ميخوانند. روايت بيان ميكند كه: «در روز جمعه و هنگام برگزاري نماز، عيسي بن مريم(ع) در آن لحظه از آسمان فرو ميآيد و دو لباس قرمز بر تن دارد كه از سرش روغن قطره قطره ميچكد و او مردي خوش منظر و سفيد چهره است و بسيار به ابراهيم(ع) شباهت دارد. مهدي(ع) ميآيد و با ايشان مصافحه ميكند و مژدة پيروزي را به ايشان ميدهد. در اين هنگام مهدي(عج) به او گويد: جلو بيا، اي روح خدا و براي مردم نماز بگذار و عيسي(ع) ميگويد: بلكه [امام جماعت بودن] براي توست اي فرزند رسول خدا».7
در اين هنگام، نقش حضرت عيسي(ع) و برخورد با ملّت غرب كه تحت سيطرة حكومتهاي سياسي مسيحيت است و عقيده و اعتقاد براي آنها هيچ معنايي ندارد، آغاز ميشود. ايشان نقش ميانجيگري ميان آن ملّتها و مسلمانان را خواهد داشت و به خاطر همين در كتاب خدا آمده است: «و إن من أهل الكتاب إلّا ليؤمننّ به قبل موته و يوم القيامة يكون عليهم شهيداً؛8 و از اهل كتاب كسي نيست مگر آنكه پيش از مرگ خود، حتماً به او ايمان ميآورد و روز قيامت [عيسي نيز] بر آنان شاهد خواهد بود».
امام باقر(ع) ميفرمايند: «هيچ ملّتي ـ چه يهودي و چه نصراني ـ باقي نميماند مگر اينكه پيش از مرگ به او ايمان ميآورد و پشت سر مهدي(عج) نماز ميخواند».9 و او نقش ميانجيگري خواهد داشت و به خاطر اين حضرت رسول(ص) ميفرمايند: «ميان شما و روميان چهار صلح و آشتي خواهد بود و چهارمين آن به دست مردي از نسل هراكليوس انجام خواهد شد و دو سال ادامه مييابد».
مستور بن غيلان به ايشان عرض كرد: امام مردم در آن روز كيست؟ پيامبر(ص) جواب داد: «مهدي(عج) از فرزندان من است».10
امّا به سرعت رشتههاي اين صلح از هم گسيخته ميشود و نبرد ديگري از جمله نبردهاي آزادسازي آغاز ميشود. حذيفة بن يمان از رسول خدا(ص) نقل كرده
است كه ايشان فرمود: «ميان شما و روميان صلحي خواهد بود. آنها در مدّت نه ماه به شما خيانت ميكنند و زير دو پرچم به سوي شما ميآيند، يك پرچم از دريا و يك پرچم از خشكي و همراه با هر پرچم، دوازده هزار نفر جنگجوست. آنها در منطقهاي ميان «يافا» و «عكا» فرود ميآيند. پادشاه و رهبر آنها، كشتيهايشان را در آتش ميسوزاند و به يارانش ميگويد به خاطر سرزمينتان بجنگيد. پس از آن جنگ سختي درميگيرد و از مناطق مختلف به طرفين درگيري و جنگ، ياري ميرسد و ساكنان حضرموت به شما كمك ميكنند، در آن جنگ خداوند رحمان با نيزه و شمشير خود به آنها ضربه وارد ميسازد و آنها را هدف تيرهاي خويش قرار ميدهد و بر اثر اين، بيشترين شمار از آنها به قتل ميرسند و اين بزرگترين كشتار است».11
در اين هنگام امام(ع) پيروز ميشود و امّتها و ملّتها طعم آزادي و بزرگواري و عدالت را ميچشند و اين با قيام بعضي از كافران و منافقان در جاي جاي جهان منافات ندارد و البتّه اين شورشها، بسيار زود خاموش ميشود و از بين ميرود و زمين را پر از قسط و عدل ميكند، همانگونه كه در پيش، آكنده از ظلم و ستم بود. سپس عيسي(ع) به نداي پروردگارش پاسخ ميدهد و جان به جان آفرين تسليم ميكند و امام بر او نماز ميخواند و او را در كنار قبر مادرش در قدس دفن ميكنند.
سپس امام و لشكريانش براي نبردي با ساختار و شكل جديد و ابعاد مختلف اجتماعي، اقتصادي حركت ميكنند تا جايي كه رؤياي انبيا و شعارشان در هستي محقّق ميشود و شعار آنان همان «الله اكبر» است كه همة نقاط جهان و در همه جا و در همة كارها طنينافكن ميشود.
و در نهايت نبايد فراموش كرد كه مناطقي مانند يمن و مصر وجود خواهد داشت كه در آنجا قيامهايي انجام ميشود. همة آنها در پايان, مطيع اوامر امام(ع) ميشوند، از جمله يماني و ... . اين پرچم در مناطقي كه حركت ميكند نميجنگد، بلكه اين پرچم حامي و پشتيبان پرچمهاي خراساني است.12
پينوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. «مرج العذراء» روستايي در دمشق است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. عياشي، تفسير العياشي، ج 1، ص 66.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. ابن حماد، كتاب الفتن، ص 218.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. احمد بن حنبل، مسند احمد، ج 2، ص417.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورة اسراء (17)، آيات 4ـ7.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. حويزي، تفسير نورالثقلين، ج 3، ص 138.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. ابوالحسن مرندي، مجمع النورين، ص 283.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. سورة نساء (4)، آية 159.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. ابوحمزه الثمالي، تفسير ابوحمزه الثمالي، ص 151.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. مجلسي، بحارالانوار، ج 51، ص 80.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. ابن حماد، كتاب الفتن، ص 306.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. برای مطالعة بیشتر دراینباره ر.ک: مصلح کل، نوشتة نذیرالحسنی، ترجمة سیّد شاهپور حسینی.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑