ارض موعود؛ قوم برگزيده٭

صفحات چاپی ۷۲ تا ۷۵

مطالعه در کتاب‌خوان

صهيونيست‌ها مدام از «ارض موعود، براي قوم برگزيده» سخن گفته‌اند. امّا اين «ارض موعود» كجاست، و اين قوم «برگزيده» كيانند؟ تئودور هرتزل، بنيان‌گذار سازمان صهيونيسم جهاني در سال 1900 م. نوشت: «بازگشت ما به سرزمين پدرانمان، چنان‌كه در كتاب مقدّس وعده داده شده است، از بزرگ‌ترين مسائل سياسي مورد علاقة قدرت‌هايي است كه در آسيا، چيزي را مي‌جويند».1 فلسطين از قرن دوازده قبل از ميلاد توسط فلسطينياني كه تاريخ از آنان به نام دليران ياد كرده است و به «مردم دريا» معروف بودند، اداره مي‌شد. آنها در قسمت جنوبي درياي مديترانه «ساحل كنعان» ـ غزة امروزي ـ سكنا داشتند.

تاريخ از كنعان2 كه در كنار فلسطين قرار داشت، از حدود بيست قرن قبل از ميلاد، ياد كرده است. قوم بني‌اسرائيل در قرون 14 و 13 (ق. م) وقتي از مصر اخراج شدند، وارد كنعان شدند. آنان براي مدّت دو قرن، تنها دو قرن، تا ظهور آشور بني‌پال در آنجا ساكن بودند. مهاجران قوم بني‌اسرائيل، كم‌كم به سرزمين‌هاي اطراف كنعان با جنگ و ستيز و حيله دست يافتند. در زمان حضرت سليمان، اورشليم به همان ترتيب ياد شده به تصرّف آنان درآمد. معبد سليمان بر كوه صهيون توسّط آن حضرت به نام «معبد خدا» بنا شد. اكثر سال‌هايي كه قوم بني‌اسرائيل در آن قسمت زندگي مي‌كردند، در كنعان گذشت كه چنان‌كه گفته شد، در كنار فلسطين قرار داشت. آنها كم‌كم اورشليم را گرفتند. ولي توقّف آنان در آن قسمت، بسيار كوتاه بود.

طبق روايات تورات كنعان «ارض موعود» است؛ يعني غزه ـ همان قسمتي كه به دولت نيمه خودمختار ياسرعرفات داده شده ـ لذا ادّعاي آنان بر فلسطين كاملاً بي‌اساس است.

پس از مرگ حضرت سليمان(ع) در سال‌هاي 722 ـ 732 (ق.م) آن سرزمين ـ چنان‌كه ذكر شد ـ به دست بخت‌النصر ـ پادشاه بابل ـ ويران گشت و ساكنان آن در به در و گروه بسياري از آنها به بابل برده شدند. لذا در سال 721 (ق.م) حكومت بني‌اسرائيل به طور كامل در آن نواحي از بين رفت و ديگر هرگز دولتي اسرائيلي در آن سرزمين بر سر كار نيامد. اصولاً كشور فلسطين و شهرهاي اطراف آن، ديگر روي استقلال نديدند و تنها تعدادي انگشت‌شمار يهودي سامي در آنجا به سكونت خود ادامه دادند.

عدّه‌اي از محققان، اعراب فلسطين را باقي‌ماندگان حملة اعراب و اسلام در قرن هفتم ميلادي مي‌دانند. ولي محقّقان ديگري، همچون هانري كاتن و ماكسيم رودنسون، از آنان به عنوان ساكنان اوّليه

صفحهٔ ۷۳

ياد كرده‌اند. هانري كاتن در كتاب «فلسطين، اعراب و اسرائيل؛ در جستجوي عدالت» حاصل تحقيقات خود را چنين ارائه داده است: «اعراب فلسطين ساكنين اوّلية فلسطين هستند. در حالي كه مسلمانان در سال 637 بعد از ميلاد، فلسطين را فتح كردند. نژاد سامي كه اعراب نيز از آن نژادند، قبل از اسلام در فلسطين وجود داشته و آنها قبل از اسلام در فلسطين و قسمت‌هاي ديگر خاورميانه مي‌زيسته‌اند». كاتن بر اين نكته تأكيد كرده است كه، «آنها بدون وقفه از بدو تاريخ در مملكت خود مي‌زيسته‌اند. تاريخ اسكان آنان به چهل قرن قبل از اين كشيده مي‌شود. در آنجا، از ساير نژادها، اقليت‌هايي تشكيل شد؛ همچون يونانيان، اعراب مسلمان و صليبيان. فلسطيني‌هايي كه مركّب از مسيحيان و مسلمانان هستند، هميشه در آنجا ساكن بوده و عناصر اوّليه و اكثريّت جمعيت فلسطين را تا آغاز تأسيس دولت اسرائيل [در سال 1948] تشكيل مي‌داده‌اند».3 همچنين پروفسور ماكسيم رودنسون در كتاب «اعراب و اسرائيل» به اين نكته اشاره كرده و نوشته است: «اعراب فلسطين به تمام معناي كلمه، بومي فلسطين هستند و فلسطينيان امروز، فرزندان فلسطينيان، كنعانيان و ساير قبايلي كه ساكنان اوّلية فلسطين را تشكيل مي‌دادند، مي‌باشند».4 ماكسيم گيلان نيز كه خود از صهيونيست‌هاي اوّليه بوده و بعداً به دليل بيراهه رفتن سردمداران اسرائيلي از صهيونيست بودن خود، اظهار تأسف كرده، در كتاب «چگونه اسرائيل ماهيّت وجودي خود را از دست داد»5 نوشته است: «در آغاز، صهيونيسم، به دنبال «اتّحاد ملّي» بود. بعداً به دنبال «استقلال ملي» رفت». منظور او از [صهيونيسم] يهوديت نبود، بلكه استقلال در سرزمين اسرائيل «Eretz-Israel»6 بود. آنها به دنبال استقلال ملّت هيبرو (عبراني) بودند تا دوباره در سرزميني كه سال‌ها قبل كنعان ناميده مي‌شد، اسرائيل را بنا كنند. به اعتقاد ماكسيم گيلان، آنها زنده كردن فرهنگ كنعاني خود بودند و «نه فرهنگ مذهبي». در اين نوشته نيز مهر تأييدي بر كنعاني بودن يهوديان زده شده است و نه فلسطيني بودن آنها. كنعان در زمان استعمار به فلسطين پيوست.

مسئلة قابل توجّه ديگر اين است كه، وقتي قوم بني‌اسرائيل از مصر به كنعان رفت، قومي به نام كنعانيان در آنجا ساكن بود. تاريخ از آنها، در حدود 20 قرن (ق.م) ياد كرده است. بسياري از شهرهاي كنعان ـ مانند غزه ـ هم‌عصر با سلطنت فراعنه مي‌باشد؛ عصر مفرغ، يعني حدود 3100 قبل از ميلاد مسيح. اين شهرها عبارتند از: مجيدو «Meggido»، جريكو و تل الفار «Tell-el-far». از مداركي كه در حفّاري‌ها به دست آمده و ابا ابان ـ وزير امور خارجه گلداماير ـ از آنها در كتاب خود به نام «قوم من» ياد كرده، معلوم شده كه مردم كنعان داراي فرهنگ پيشرفته‌اي بوده است و اطراف شهرهاي مذكور با آجر نپخته حصار كشيده بودند. اين شهرها داراي استقلال داخلي بود. فقط بعضي از فراعنه در آنجا نفوذ سياسي داشته‌اند. اين نفوذ تا عهد «رامسس دوم» ادامه داشت. پس از آنكه حكومت مصر در آن نواحي دچار ضعف شد «هيبروها» (عبراني‌ها) بعضي از شهرهاي آن را گرفتند و در آنجا ساكن شدند و «خيمة عهد»7 را بر زمين گذاردند. نكتة جالب توجّه اين است كه در كتاب عهد عتيق، كراراً از جنگ قوم بني‌اسرائيل با اقوام فلسطينيان ياد شده است. از اين نكته به خوبي آشكار مي‌شود كه آنها ساكنان اوّلية فلسطين نبوده و آن سرزمين را به زور و توسل به جنگ گرفته‌اند و حضرت داوود پيغمبر، بعد از جنگ‌هاي بسياري كه با ساكنان فلسطين كرد، بالاخره در اورشليم كه در آن وقت جيبوس «Jebus» ناميده مي‌شد، خيمة عهد را زمين گذارد. برگ ديگري از اينكه فلسطين، سرزمين موعود نيست، مطلبي است كه در تورات كتاب اوّل سيموئيل آمده است و آن از فرار حضرت داوود به سرزمين فلسطينيان حكايت دارد به اين شرح كه: «... داوود پيغمبر در دل خود گفت: الحال روزي به دست شاوول هلاك خواهم شد... چيزي براي من بهتر از اين نيست كه به زمين فلسطينيان فرار كنم».8

با توجّه به مطالب فوق، نه فلسطين سرزمين موعود است و نه قوم بني‌اسرائيل را بر آن حقّي است. اگر ارض موعودي هست، آن كنعان يا باريكة غزّه است. گرچه در نقشة ارض موعودي كه صهيونيست‌ها تهيه ديده‌اند و در كنگره اوّل سال 1897 صهيونيست‌ها ارائه شد، اراضي آناتولي عثماني نيز داخل قلمرو دولت موعود يهودي قرار داشت»9 و «در ميان بلادي كه جزء موطن اصلي يهوديان قلمداد مي‌شود، به قسمتي از آناتولي تركيه نيز برمي‌خوريم. در چنين موقعيّتي، برنامه‌هاي آتي صهيونيسم، اخراج مردم تركيه از آناتولي را نيز شامل مي‌شود».10

بنابر آنچه راندلف. اس. وينستون چرچيل (نوة وينستون چرچيل بزرگ) در كتاب «جنگ شش روزه» نوشته است، «از 12 سبط حضرت يعقوب، دو قبيله گم شد. خيلي‌ها، از جمله ادميرال فيشر (Admiral Fisher) مي‌گويند كه بريتانيايي‌ها [يكي از آن دو قبيله] گمشده هستند».11 بديهي است كه چرچيلي‌ها دروغ نمي‌گويند. در هر حال، مسلّم اين است كه فلسطين از آن فلسطينيان ـ اعم از مسلمانان، عيسوي و يهودي ـ است كه از آغاز تاريخ در آنجا ساكن بوده‌اند و خاك آن سرزمين با خاك

صفحهٔ ۷۴

استخوان اجداد، نياكان و پدران آنان آميخته است. دولت اسرائيل نفرين‌زدة اين خاك است.

و امّا مسئلة قوم برگزيده، خود داستان ديگري است. در اين قسمت، به گفتة دكتر آلفرد لي‌لي ينتال، كه از نويسندگان مشهور آمريكايي، يهودي متديّني است، تمسك مي‌جوييم، «اصولاً كلمة «هيبرو (يهودي) قوم يهود [يهوديت] از طرف افسانه‌پردازان براي نشان دادن ادامة يك جامعة تاريخي بوده است. در حقيقت، آنان مردم مختلف در زمان‌هاي متفاوت در تاريخ، با نحوة زندگي مختلف بوده‌اند. قديمي‌ترين آنها از دوران مسيحيت [اجداد يهوديان عصر حاضر]12 در خاورميانه مي‌زيسته‌اند. كه از ازدواج با اقوام اموئيان، كنعانيان، فنيقي‌ها و ساير اجداد سامي اعراب امروزي كه در آنجا ساكن بودند، مي‌باشند... آنها كه، سرزمين خود را با يهوديان تقسيم نموده بودند». نامبرده در ادامة مطلب نوشته است: «نه يهوديان و نه اجداد آنان هرگز، يك نژاد يا حتّي گروه قومي مشخّص و خالصي را تشكيل نداده‌اند». كلمة عبراني «هيبرو» نيز اشتقاق از يك محل يا ناحيه ندارد. بلكه، از كلمة «Ibhri» [كسي كه طيّ طريق كرده] گرفته شده است. «اين كلمه براي اوّلين بار، جهت اشاره به حركت ابراهيم(ع) وقتي كه از خانه‌اش در Ur of Chaldeesur)) از اردن گذشت و داخل سرزمين مقدّس شد، به كار رفته است».13

در قرآن مجيد در سوره‌هاي مائده و اعراف14 نيز از لطف پروردگار دربارة قوم بني‌اسرائيل حكايت شده است. پس از آنكه در بيابان «تيه» از سرگرداني نجات يافتند و خداوند به موسي(ع) فرمان داد كه قومش در آن شهر درآيند و از نعمات آن بهره گيرند. اين مبحث نه به دليل آن بود كه آنان براي هميشه «قوم برگزيده»اند؛ بلكه به اين مناسبت بود كه در آن برهه از زمان، قوم موسي ـ البته آن دسته از قوم كه به حق خداپرست بودند ـ تنها گروه معتقد به خداوند بودند. لذا خداوند نيز نعمت را بر آن تمام كرد. لكن پس از آنكه حضرت عيسي مبعوث شدند، آنان بر اساس دستور خداوند كه در تورات آمده است، بايستي به آن حضرت و سپس به حضرت محمد(ع) مي‌گرويدند؛ امّا آنها از پيوستن و گرويدن به اديان مذكور سرباز زدند و به هيچ‌يك از اوامر خداوند عمل نكردند. آنان همچنان با همة اعمال خلاف انساني و خدانشناسي، خود را قوم برگزيده دانستند.

صهيونيست‌ها حتّي كلمة قوم برگزيده را نيز تحريف كرده‌اند. واقعيت اين است كه حضرت موسي(ع) پس از زماني طولاني بعد از حضرت ابراهيم، مأمور اشاعة دين يكتاپرستي شد و با دريافت الواح ده‌گانه به سوي قوم خود رفت و به آنان اعلام كرد كه، خداوند آنان را از ميان جماعات آن روز براي ترويج مذهب خداپرستي انتخاب كرده است. اين كلمة «انتخاب» بدان معنا نبود كه آنان بر ديگران «برتري» قومي و نژادي دارند. پس از موسي، حضرت مسيح و حضرت محمّد(ص) نيز هر يك به ترتيب براي اشاعة دين خداوند كه مبتني بر يكتاپرستي است، ظهور كردند. در پايان به قول پروفسور روژه گارودي استناد مي كنيم كه، «خداوند بايستي نسبت به ساير مخلوقات خود بخل ورزيده باشد كه يك قوم را در ميان همة آفريدگان خود [بي‌دليل] برگزيند».

پي‌نوشت‌ها:

صفحهٔ ۷۵

پي نوشت‌ها:

صفحهٔ ۷۵

پانویس‌های این مقاله

  1. •

    ٭ مؤسسة مطالعات تاريخ معاصر ايران.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  2. ۱

    1. يوري ايوانف، صهيوينسم، ترجمة ابراهيم يونسي، چاپخانة سپهر، 1353، پاورقي ص 18.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  3. ۲

    2. در تواريخ از كنعان به چندين نام ياد شده است، قوم «عكار» آن را به نام «آمورو» به معناي غرب يا سرزمين «Amurites» مي‌خواندند، مصريان در سدة نوزدهم (ق ـ م) آن را «Retno» مي‌گفتند، اين همان نامي است كه به عبري، كنعان را مي‌نامند و آن «سرزمين كوچكي است بين عربستان و درياي مديترانه و شرم الشيخ». عده‌اي از مورخان معتقدند، كنعان همين باريكة غزه مي‌باشد، باريكه‌اي كه از چهل منطقه تشكيل شده و همة اسباط را در خود جاي داده بود.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  4. ۳

    3. Henry Cattan, Palestine-Arab and Israel, The Search for Justice, Longman.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  5. ۴

    4. Maxim Rodinson, Israel and the Arabs, Penguin Books, 1988,P.216,p.p.6-7.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  6. ۵

    5. «How-Israel Lost its soul». اين جمله را من «چگونه اسرائيل ماهيت وجودي خود را از دست داد» ترجمه كرده‌ام.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  7. ۶

    6. Maxim Ghilan, How Israel Lost Its Soul, London: C.NichollstCo, 1974, P109.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  8. ۷

    7. صندوق موسي يا «خيمة عهد» محتوي باقيمانده‌اي از يادگارهاي حضرت موسي و هارون مي‌باشد. آية 207 سورة بقره يهوديان در سال (1 ق.م) در جنگي كه با يكي از همسايگان به راه انداختند، آن را كه سرّ پيروزي خود مي‌دانستند، از دست دادند. اينك صندوقي مربوط به يهوديان در قسمت فوقاني موزة مصر باستان در قاهره وجود دارد، بعضي‌ها آن را همان «صندوق عهد يا خيمة عهد» مي‌دانند.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  9. ۸

    8. ر.ك: ص 468، باب بيست و هفتم، كتاب اوّل سموئيل ـ تورات.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  10. ۹

    9. علي اوغور، كنگرة صهيونيست‌ها، ترجمة جعفر سعيدي، ص 100.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  11. ۱۰

    10. ر.ك: ص 468، باب بيست و هفتم، كتاب اوّل سموئيل ـ تورات.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  12. ۱۱

    11. همان، پاورقي 100.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  13. ۱۲

    12. Randolph S. Churchill and Winston Churchill. The Six Day War. London: William Heinemann Ltd, 1967.P.1.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  14. ۱۳

    13. توضيحات داخل كروشه از نويسنده مي‌باشد.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  15. ۱۴

    14. A.M. Lilienthal, The Zionist Connention, What Price Peace-New York: Dodd Mead and Co-1978, P.10.

    ادامه از صفحة 67

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  16. ۱

    1. زعيتر، اكرم، سرگذشت فلسطين يا کارنامه سياه استعمار، ص 41.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  17. ۲
  18. ۳
  19. ۴

    4. صفاتاج، مجيد، انتفاضه الاقصي قيام دوزخيان سرزمين مقدّس، ص 29 و30.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  20. ۵
  21. ۶
  22. ۷

    7. سرگذشت فلسطين يا کارنامه سياه استعمار، ص 56.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  23. ۸

    8. صفا تاج، مجيد، دانشنامة فلسطين، ج3، ص 14.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  24. ۹
  25. ۱۰
  26. ۱۱

    11. سرگذشت فلسطين يا کارنامه سياه استعمار، ص 77.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  27. ۱۲

    12. دانشنامة فلسطين، ج3، ص 14.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  28. ۱۳
  29. ۱۴
  30. ۱۵
  31. ۱۶
  32. ۱۷

    17. دهقاني، محمود، سايت مرکز تحقيقات استراتژيک (www. csr. ir)، مقاله «دولت وحدت ملي در فلسطين».

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  33. ۱۸

    18. سايت مرکز تحقيقات استراتژيک (www. csr. ir)، مقاله «بررسي تحوّلات اخير در سرزمين‌هاي اشغالي».

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  34. ۱۹

    19. مير لوحي، سيد هاشم، آمريكا بدون نقاب، ص 250.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  35. ۲۰

    20. انتفاضه الاقصي قيام دوزخيان سرزمين مقدس، ص 73.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  36. ۲۱
  37. ۲۲
  38. ۲۳

    23. كوراني، علي، عصر ظهور، ص 125.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  39. ۲۴
  40. ۲۵
  41. ۲۶
  42. ۲۷
  43. ۲۸
  44. ۲۹