بازخوانی خبری از سال 1386
تعدادی از كشاورزان در جنوب عراق برای اوّلین بار در مزارع شان شروع به كشت خشخاش كرده‌اند و بيم آن مي‌رود كه عراق مانند افغانستان در سطح وسیعی به تولید موادّ مخدّر بپردازد. منابع آشنا به منطقه به «روزنامة ایندیپندنت» گفته‌اند كه عراق ممكن است مانند افغانستان یك تولیدكننده عمده مواد مخدر شود. برنجكاران در امتداد رودخانه فرات به سمت غرب شهر دیوانیه، واقع در جنوب بغداد، كه برنج آن شهرت دارد، كشت برنج را متوقف كرده‌اند و به جای آن خشخاش می‌كارند.
به گزارش «آفتاب»، به نقل از «ایندیپندنت»، این تغییر محصول در منطقة پرآب غرب جنوب دیوانیه در حوالی شهر‌های الشامیه، القامس و الشینافیه انجام خواهد گرفت. به كشاورزان گفته شده است كه به دلیل رطوبت زیاد و گرمای شدید، مشكلا‌تی در مورد كشت خشخاش خواهند داشت. با اینكه كشت خشخاش به جای برنج، هنوز در مرحلة اولیة خود است، دولت عراق كار چندانی برای جلوگیری از آن نمی‌تواند انجام دهد. در این منطقه بین شبه نظامیان شیعه، پلیس، ارتش عراق و نیرو‌های آمریكایی ـ در دو ماه گذشته ـ درگیری‌های خونینی بروز كرده است. برای روزنامه‌نگاران مشكل است كه از دیوانیه دیدار كنند ولی آغاز كشت خشخاش به وسیله دو محقّق و یك منبع آگاه آشنا با تجارت مواد مخدر در عراق، مورد تأیید قرار گرفته است.
قاچاقچیان موادّ مخدّر مدّت‌های طولا‌نی است كه عراق را به عنوان نقطة عبور برای هروئینی كه از تریاك در آزمایشگاه‌های افغانستان تولید می‌شود، مورد استفاده قرار داده اند. این هروئین از طریق ایران به بازار‌های ثروتمند عربستان سعودی و كشور‌های حاشیة خلیج فارس فرستاده می‌شود. آن‌طور كه شایع است، تشكیلا‌ت مخفی صدام حسین در بصره، در این تجارت غیر مجاز شركت داشته است.
تاكنون خشخاش در عراق كشت نمی‌شده است و كشت آن در جنوب عراق یك قانون شكنی است. احتمال ندارد كه تصمیم كشاورزان به این كار خود انگیخته باشد. گفته می‌شود كه باند‌های تبهكار كه به اتومبیل‌ها و سلا‌ح‌های مناسبی مجهّزند و سازماندهی خوبی هم دارند، هزینة كشت را می‌پردازند. دلیل خاصی هم وجود ندارد كه كشت خشخاش در زمین‌های مرطوب و هوای خیلی گرم و سوزان جنوب عراق میسّر نباشد.
این منطقه از 3400 سال پیش از میلا‌د، زیر كشت خشخاش بوده است و قوم باستانی سومری آن را «هول ژیب» می‌گفتند كه به مفهوم «كشت شادی» است. مطالب بعضی از منابع قدیمی‌تر در این مورد، از لوح‌هایی نقل شده اند كه در خرابه‌های نیپور در غرب دیوانیه كشف شده و دربارة كشت خشخاش بوده است.
درگیری بین شبه نظامیان، اساساً درمورد كنترل منابع و ایجاد پایگاه‌های قدرت است. طبق یكی از گزارش‌ها، انگیزه اوّلیة افزایش خشونت در دو ماه گذشته در دیوانیه، رقابت برای كنترل محصول تریاك بود ولی به سرعت تبدیل به جنگی در مورد منطقة نفوذ شده است.
مانند افغانستان پس از سقوط طالبان در سال 2001، در اثر هرج و مرج، شرایط ایده آلی برای گروه‌های بزهكار و
قاچاقچیان و تولید كنندگان مواد مخدر به وجود آمده است. تفاوت در این است كه افغانستان مدت‌های طولا‌نی یك تولید كنندة عمدة تریاك بوده است و تجربة آزمایشگاهی زیادی در تبدیل تریاك به هروئین دارد. طالبان به فرمان رهبر خود ـ ملّا عمر ـ كشت خشخاش را به وسیلة كشاورزان در بخش‌هایی از افغانستان كه زیر كنترل طالبان بود متوقف كرد. كشاورزان نزدیك به شهر جنوبی قندهار، به محض اینكه آمریكا شروع به بمباران افغانستان كرد گل كلم‌ها را از خاك بیرون كشیدند و به جای آن خشخاش كاشتند.
كنترل و تسلّط ارتش بریتانیا در حوالی بصره و سایر استان‌های جنوبی همیشه ضعیف و كم جان بوده است و اكنون دارد به پایان می‌رسد. اگرچه دولت بغداد صحبت از تحویل گرفتن تدریجی امنیّت استان‌ها از بریتانیا و آمریكا می‌كند امّا برندگان در عراق نوین میلیشیا‌ها هستند كه اغلب جانی و خطاكارانی نشان داده می‌شوند كه نیرو‌های امنیّتی را زیر سلطة خود دارند.
دیوانیه در استان قادسیه است كه هرگز زیر كنترل بریتانیا نبوده است. قاچاقچیان هروئین در عراق تاكنونبه میزان بسیار زیادی از قاچاق موادّ مخدّر سود‌های كلا‌نی برده‌اند زیرا به دلیل وسعت مرز‌ها كه اغلب هم بدون محافظ است، قاچاق از این طریق بسیار آسان است ولی یك عامل بازدارنده هم در كشت خشخاش وجود دارد و آن این است كه عراقی‌ها خودشان زیاد مصرف كننده هروئین نیستند.
از شروع تولید تریاك در اطراف دیوانیه، بعضی از گروه‌های تبهكار فكر می‌كنند اگر الگوی افغانستان را دنبال كنند به پول زیادی دست خواهند یافت و با این فرض كه از كشت خشخاش سود بیشتری به دست می‌آید تا از كشت برنج، احتمال دارد بسیاری از كشاورزان كم درآمد در آینده به كشت این محصول جدید بپردازند.