جنگ اصطخر

صفحات چاپی ۳۰ تا ۳۱

مطالعه در کتاب‌خوان

سید حمید بحق

در لغت‌نامة دهخدا ذیل واژة «اصطخر» آمده است: «کوره يا شهرستان اصطخر از مهم‌ترين و بزرگ‌ترين شهرستان‌هاي فارس به شمار مي‌رفت و مرکز آن شهر اصطخر بود و شهرها و قراي بسياري داشت که مشهورترين آنها عبارت بودند از: بيضاء، مايين، نيريز، ابرقو، يزد و جز آنها».1

و صاحب «قاموس الاعلام» دربارة اصطخر گفته است: «در 60 هزارگزي شمال شرقي شيراز واقع است، دير زماني پايتخت سلاطين ايران بوده و در اوايل اسلام نيز از شهرهاي آباد و بزرگ به شمار مي‌رفته و بعداً خراب شده است ولي آثار خرابة آن همچنان پايدار است. يونانيان آن را پرسپوليس مي‌خواندند يعني «مدينة فارسي»، در جلگه‌اي بسيار حاصل‌خيز به نام مرودشت که در دامنة کوهي است، ديده مي‌شود و نهر بند امير از پهلوي آن مي‌گذرد. روي اين نهر پل بسيار بزرگي بر طريق خراسان وجود داشته که آن را با هنرمندي ساخته بودند و محله‌اي نيز در پيرامون پل واقع بوده است. اصطخري گويد: سور بزرگي گردا گرد

اين شهر را احاطه کرده و از اين رو هوايش سنگين است ولي هواي بيرون حصار و ييلاقات اطراف شهر بسيار لطيف و دلکش است. و نيز گويد: اين شهر يک ميل طول و عرض دارد، خرابه‌هاي معروف به تخت جمشيد و چهل منار در خارج شهر بر کوهي ديده مي‌شوند، اينها ويرانه‌هاي کاخ‌هاي پادشاهان قديم ايران‌اند، ستون‌ها و هياکل باعظمتي که دست هنر آنها را ماية حيرت جهانيان قرار داده است، هنوز پاي برجاست. محيط دايرة کاخ به 4200 پا مي‌رسد و خرابة آتشکدة عظيمي هم در اين جايگاه ديده مي‌شود که عامه آن را مسجد سليمان مي‌نامند. در اواخر قرن چهارم هجري در روزگار صمصام‌الدوله از خاندان بويه، اين شهر در معرض هجوم امير قلتمش واقع گرديد و آنچنان ضربتي بر شهر وارد آورد که به ويرانه‌اي مبدّل شد و بر همان حال بماند. ياقوت گويد: در جوار اصطخر کان‌هاي زيبق و آهن يافت شود و مردم آنها را استخراج مي‌کنند».2

پايتخت باستان ايران که بر روي خرابه‌هاي پرسپوليس بنيان نهاده شده بود و مرکز ديني و پايتخت ساسانيان به شمار مي‌رفت. ابوموسي اشعري و عثمان بن عاص (643 م.) آن را گشودند و به وجود آمدن شيراز (684 م.) بسي از رونق اصطخر کاست. 3 بسياری از ايراني‌ها برای زيارت به آنجا سفر مي‌كنند چون كه در آن منطقه مسجدي

صفحهٔ ۳۱

است به نام مسجد سليمان كه نبي‌الله سليمان آن را ساخت و در فصل زمستان در آن به سر مي‌بردند و علّت نام اصطخر به خاطر جنگي است كه بين لشكر سفياني و اهل خراسان (ايران) در اين منطقه اتّفاق مي‌افتد.

در رواياتي آمده كه لشكر ايران در منطقه‌اي به اسم منطقة اصطخر سفيد جمع شده‌اند و در نزديكي مسجد سليمان كوهي است كه او را كوه سفيد مي‌نامند كه مكان جمع‌آوري سپاه ايران مي‌باشد و اين جنگ در زمان ظهور امام زمان(ع) اتّفاق خواهد افتاد.

روايتي در كتابي قديم از ابن حماد (صفحة 86) به نقل از امام علي(ع) آمده است كه: «لشكر سفياني براي جنگ به كوفه خروج مي‌كند و از اهل خراسان (ايران) طلب‌جنگ مي‌كنند. اهل خراسان حضرت مهدي(ع) را طلب مي‌كنند و لشكر سفياني با لشكري كه برچم‌هايش سياه است (سپاه خراساني) و در مقدّمة آنها شخصي به اسم شعيب ابن صالح است، به جنگ برمي‌خيزند و اهل خراسان و لشكر سفياني در منطقه‌اي به اسم اصطخر به نبرد برمي‌خيزند و در اين جنگ ملحمه و خون‌ريزي عظيمي اتّفاق می‌افتد مي‌شود، كه لشكر سفياني فرار مي‌كند و اهل خراسان آرزوي حضرت مهدي را مي‌كنند و ايشان را مي‌طلبند.

شاید هم‌پیمانان لشكر سفياني همان آمريكا و بريتانيا و... باشند كه به هر صورتي مي‌خواهند به ايران حمله كنند. هم اکنون بسیاری از كشتي‌هاي جنگي آمریکايی و بریتانیايی در منطقة خليج فارس جمع شده‌اند كه همه آنها با نیروی اتمی کار می‌کنند؛ مانند ناوهاي يو اس اس تئودور روزفلت و رافال و شارل ديغول و اميتيست واتش ام اس ارك رويال و ... . چرا باید این همه ناوها و کشتی‌ها یک جا جمع شوند. تا به حال نه در جنگ جهانی اوّل و نه دوم این اتّفاق افتاده است(!)

پی‌نوشت‌ها:

پانویس‌های این مقاله

  1. ۱

    1. از ضميمة معجم البلدان.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  2. ۲

    2. به نقل از: قاموس الاعلام ترکي.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  3. ۱

    1. ر.ك: به مرآت البلدان، ج 1، ص 69 و فهرست تاريخ مغول تأليف اقبال و المعرب جواليقي، ص 25، س 15 و فهرست فارسنامة ابن البلخي، چ بريل و فهرست تاريخ سيستان و اخبار الدولـة السلجوقيـة، ص 41 و سبک شناسي، ج 3، ص 252 و فهرست مزديسنا و فهرست عقدالفريد و تاريخ اسلام، صص 128 - 135 و 151 و ايران باستان، ج 1، ص 102 و ج 3، ص 2541 و فهرست حبيب السير، چ خيام و فرهنگ ايران باستان، ص 67 و فتوح البلدان بلاذري، چ قاهره، ص 396 و مسالک الممالک اصطخري، چ ليدن، ص 122 و 123 و فهرست نزهـةالقلوب، مقالة 3 و فهرست عيون الاخبار و کتاب التاج، ص 15 و وفيات الاعيان، ص 141 و فهرست تاريخ گزيده و ترجمة تاريخ يميني، ص 290 و قاموس الاعلام ترکي، ج 2، ص 990 و فهرست مجمل التواريخ والقصص و فهرست شدالازار و فهرست تاريخ عصر حافظ، ج 1 و فهرست شرح احوال رودکي، و استخر و ستخر و سطخر و صطخر و فارس.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑