سلمان در دوران رجعت

ابراهیم پورحسين

اشاره:

در دو شمارة گذشته به مناسبت گفت‌وگو از جايگاه ايران و ايرانيان در عصر ظهور به بررسي زندگي سلمان فارسي(ره)، صحابي ايراني تبار پيامبر اسلام(ص) پرداختيم و از او به عنوان يكي از ياران امام زمان(ع) ياد كرديم. در اين شماره به بررسي جايگاه سلمان فارسي در دوران ظهور امام مهدي(ع) مي‌پردازيم.

در روايات متعددي از حضرت سلمان (ره) به عنوان يکي از رجعت کنندگان؛ يعني کساني که در عصر ظهور دوباره به جهان بازمي‌گردند تا امام مهدي (ع) را ياري کنند و آن دوران خوش را دريابند، ياد شده است.

‌در يکي از این روايات که از امام صادق (ع) نقل شده است، در اين باره چنين مي‌خوانيم:

«‌به همراه قائم ـ درود خدا بر او باد ـ بيست و هفت نفر مرد از پشت کوفه خارج مي‌شوند؛ پانزده نفر از قوم موسي ـ درود خدا بر او باد ـ همان کساني که به حق راهنمايي و به آن داوري مي‌کردند؛ هفت نفر از اصحاب کهف، يوشع بن نون [وصي حضرت موسي]، سلمان، ابودجانة انصاري، مقداد و مالک اشتر. آنها در پيشگاه او ياران و حاکمان خواهند بود».1

‌در روايت مفصلي که سلمان (ره) از پيامبر گرامي اسلام(ص) نقل کرده است، آن حضرت، پس از معرفي همة جانشينان خود از امام علي (ع) تا امام مهدي (ع) خطاب به سلمان مي‌فرمايد:

«اي سلمان! به درستي که تو او را در خواهي يافت و همچنين همة کساني که مانند تو هستند و کساني که ولايت او را پذيرفته و به معرفت او دست يافته‌اند. [در اينجا سلمان مي‌گويد:] شکر خدا را به جاي آوردم و گفتم: آيا من تا زمان او عمر خواهم کرد؟ پس، آن حضرت اين سخن خداي تعالي را خواند: «پس آنگاه که وعدة [تحقّق] نخستين آن دو فرا رسد، بندگاني از خود را که سخت نيرومندند بر شما مي‌گماريم تا ميان خانه‌ها [يتان براي قتل و غارت شما] به جستجو درآيند و اين تهديد تحقّق يافتني است. پس [از چندي] دوباره شما را بر آنان چيره مي‌کنيم و شما را با اموال و پسران ياري مي‌دهيم و [تعداد] نفرات شما را بيشتر مي‌کردانيم»2 سلمان مي‌گويد: [در اين هنگام] گريه و شوق من فزوني گرفت و گفتم: اي پيامبر خدا! آيا این [موضوع] به عهدی از سوی شماست؟

پس فرمود: آري به خدايي که مرا به حق فرستاد، اين بر به عهدی است ازسوی من، علی، فاطمه، حسن، حسین، نُه [امام جانشین]، همة کسانی که از ما و با ما هستند و در راه ما ستمی دیده‌اند. سوگند به خدا، بی‌تردید در آن زمان ابلیس و سپاهیان او و [همچنین] همة کسانی ایمان خالص یا کفر خالص داشته‌اند، برای او (امام مهدی) حاضر می‌شوند تا [ستمگران] قصاص شوند و به مجازات خود برسند. پروردگارت به هیچ‌کس ستم نمی‌کند. آنچه گفتم تأویل این آیه است که: «و خواستیم بر کسانی که در آن سرزمین فرودست شده بودند، منّت فهیم و آنان را پیشوایان [مردم] گردانیم، و ایشان را وارث [زمین] کنیم، و در زمین قدرتشان دهیم [و از طرفی] به فرعون و هامان و لشکریانشان آنچه را که از جانب آنان بیمناک بودند، بنمایانیم».3 سلمان می‌گوید: «از پیشگاه آن حضرت برخاستم در حالی که هیچ نگران نبودم که من مرگ را دیدار کنم، یا مرگ مرا».4

در مورد آياتي که پيامبر اسلام(ص) در ابتدای اين روايت شريف به آنها استناد مي‌کنند، بايد گفت که اين آيات در ابتدای سورة اسرا و پس از اشاره به ماجراي بني اسرائيل وارد شده است. در آية قبل از اين دو آيه چنين مي‌خوانيم: «و در کتاب [آسماني‌شان] به فرزندان اسرائيل خبر داديم که: «قطعاً دوبار در زمين فساد خواهيد کرد و قطعاً به سرکشي بسيار بزرگي بر خواهيد خاست».5

‌آيات ياد شده از جمله آياتي هستند که در روايات اهل بيت عصمت و طهارت (ع) به هنگام گفت‌وگو از موضوع رجعت به آنها استشهاد شده است.6

پي‌نوشت‌ها: