کیفر خواست علیه نظام سلطه

اتّهام: به بردگی کشاندن زنان

ابراهيم شفيعي سروستاني

تمدّن غربي كه از قرن 19 م. به بعد به تدريج دوران رشد و بلوغ خود را آغاز كرد و به اوج شكوفايي خود رسيد، با سرعتي شگفت‌آور همة جهان را درنورديد، تا آنجا كه با پايان قرن بيستم ميلادي، كمتر كشوري در جهان باقي مانده بود كه در فرهنگ، سياست و اقتصاد شيفته و دنباله‌رو تمدّن غربي نباشد.

اين تمدّن تماميّت‌خواه و سلطه‌طلب با ادّعاي برتري در همة شئون اجتماعي از فرهنگ و اخلاق و فنون ملك‌داري گرفته تا اقتصاد و صنعت و فناوري، از آغاز تولّد خود همة تمدّن‌هاي موجود را به سخره گرفت و فرهنگ، اخلاق، آداب و رسوم نظام و حقوقي آنها را عقب مانده، بدوي و دور از عدالت و انسانيّت معرفي كرد.

امروز، در اوج سلطة تمدّن غربي بر جهان و در زماني كه نظريّه‌پردازان غربي آن را پايان تاريخ و عصر حاكميّت بلامنازع الگوي دمكراسي ليبرال بر جهان معرفي مي‌‌كنند، بيش از هر زمان ديگر نشانه‌هاي افول و شكست اين تمدّن هويداست و با اندكي تأمّل مي‌‌توان اين نشانه‌ها را در همة حوزه‌هاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي ملاحظه كرد. در اين مقاله، بحران‌هاي موجود در زمينة‌ موضوع زن و خانواده، بررسي مي‌شود.

جنبشي که در قرن نوزدهم ميلادي با شعار «فمينيسم» (زنگرايي) و با هدف به دست آوردن حقوق برابر با مردان آغاز شد، در عمل موجب به وجود آوردن بحران‌هاي سهمگين در عرصة روابط خانوادگي و تنزّل جايگاه و شخصيّت انساني زن گرديد.

در اين گفتمان جديد، زن از انساني با ويژگي‌هاي متعالي به «کالا»ي جنسي و موضوع سودآورترين تجارت جهاني (تجارت سکس)؛ «مشتري» توليدات رنگارنگ صنايع بهداشتي، آرايشي، پوشاک و ... در جهان سرمايه‌داري و «ابزار»ي براي عرضه و فروش هر چه بيشتر کالاهاي توليدي شرکت‌هاي بزرگ ملّي و فراملّي تبديل شد.

نگاهي به برخي از بحران‌هايي که امروز جهان غرب در عرصة مباحث زن و خانواده با آنها روبه‌رو است، براي درک جايگاه زن و خانواده در دوران معاصر راهگشاست.

1. بحران اخلاقي

در دنياي امروز، صنعت پورنوگرافي (هرزه‌نگاري) و صنعت سکس (روسپي‌گري) تبديل به دو صنعت گسترده با گردش مالي ده‌ها ميليارد دلار در سال شده است. نگاهي به برخي آمارهاي رسمي عمق اين فاجعة انساني را بيشتر روشن مي‌‌کند.

الف) صنعت هرزه‌نگاري

 هر ساله در «آمريکا» سيزده هزار فيلم پورنو توليد مي‌‌شود. بر پاية گزارش «Internet filter review» درآمد جهاني پورنو؛ شامل پخش فيلم در هتل‌ها، کلوپ‌هاي سکس و صنعت رو به گسترش سکس الکترونيک، در سال 2006 م. نود و هفت ميليارد دلار بوده است. اين درآمد با درآمد شرکت‌هاي پيشرو در امر فناوري، مانند «مايکرو سافت»، «گوگل»، «آمازون»، «اي بي»، «ياهو»، «اپل»، «نت فليکس» و «ارث لينک» برابري مي‌‌کند.1

 شرکت «جنرال موتورز» صاحب «Direct tv» هر ماه چهل ميليون تصوير پورنو روانة خانة آمريکايي‌ها مي‌‌کند. شرکت‌هاي «At & T» و جنرال موتورز نزديک به هشتاد درصد دلارهاي صرف شده توسط کاربران و مصرف‌کنندگان صنعت پورنو را پارو مي‌‌کنند.2

 توماس مور، نويسندة معروف آمريکايي، در توصيف وضعيت جامعة آمريکا در اين زمينه مي‌‌نويسد: ما سال‌هاست که مذهب خويش را از دست داده‌ايم. البتّه من در مورد مجموعه‌اي از عقايد و سازمان‌ها صحبت نمي‌کنم، چرا که منظور من يک روش زندگي همراه با معنا و اميد است. در غياب دين، زندگي بيش از هر زمان ديگري به منجلاب تبديل مي‌‌گردد. به همين دليل هم ما در تصويرگري سکس يا پورنوگرافي تا اين حد به بيراهه

رفته‌ايم. کافي است نگاهي به انبوه مجلّات مستهجن‌انگاري و فيلم‌هاي پورنوگرافي بياندازيد تا بيشتر به حقيقت اين مفاهيم پي ببريد. ما خود را از آغوش فرشتگان به درون جهنّم انداخته‌ايم و در آن ما تنها شاهد حماقت و بي‌ا‌حساسي روزافزون هستيم.3

ب) صنعت روسپيگري

 بر اساس گزارش «سازمان اروپايي کنترل و پيش‌گيري جرايم»، هر سال پانصد هزار زن و کودک از «اروپاي شرقي»، «آفريقا»، «آمريکاي جنوبي» و «جنوب شرق آسيا» براي استثمار جنسي به کشورهاي اروپايي برده مي‌‌شوند. اين تجارت سالانه هشت ميليارد دلار سودآوري داشته است.4

 عادّي سازي سوءاستفاده‌هاي جنسي، شديداً با قانوني شدن و جرم زدايي صنعت سکس در کشورهاي مختلف اروپا افزايش يافته است. قانوني شدن اين فعّاليت‌ها، هديه‌اي براي قاچاقچيان و دلّالاني است که يک شبه به تاجران قانوني بدل شده‌اند. روسپيگري امروزه به يک کار شرافتمندانة عمومي بدل شده است و دولت‌ها درآمد فراواني از طريق قانوني شدن اين فعّاليت‌ها کسب مي‌‌کنند.5

 بر اساس گزارش سازمان‌هاي حقوق بشر، همه ساله حدّاقل سه هزار زن براي تجارت سکس به «فلسطين اشغالي» (اسرائيل) قاچاق مي‌‌شوند، جداي از «روماني»، اين زنان از «روسيه»، «مولداوي» و «اوکراين» به اين کشور قاچاق مي‌‌شوند.6

 روسپيگري کودکان به معضلي ملّي در آمريکا تبديل شده است.... محتاطانه‌ترين برآوردها حاکي از آن هستند که، دست کم يکصد هزار کودک آمريکايي قرباني اين کسب و کار شده‌اند. بسياري از کارشناسان معتقدند كه رقم سيصد هزار و بيشتر از آن واقعيّتر به نظر مي‌‌آيد.7

 يک مطالعة انجام شده در مورد تايلند نشان مي‌دهد که در يک دورة دوازده ساله درصد مردان خارجي وارد شده به اين کشور از 66 درصد به 75 درصد افزايش يافته است. هم اينک با توجّه به ورود سالانه سه ميليون گردشگر به تايلند، بين پانصد هزار تا هفتصد هزار روسپي نيز به فعّاليت مشغولند. اين عدد بزرگ حدود 8 درصد کلّ زنان 15 تا 34 سالة بومي را تشکيل مي‌‌دهد و گفته مي‌‌شود، در آينده‌اي نزديک، تعداد زنان روسپي از يک ميليون نفر فراتر خواهد رفت.8

2. بحران خانواده

کاهش ميزان ازدواج رسمي، افزايش طلاق، سير صعودي خانواده‌هاي تک والديني و خانواده‌هاي بدون فرزند و خشونت عليه زنان از مظاهر مختلف بحران خانواده در دنياي غرب است.

براي روشن‌تر شدن اين موضوع، برخي اطلّاعات و آمارهاي موجود را مرور مي‌‌کنيم:

الف) کاهش ميزان ازدواج رسمي

 در سال‌هاي اخير ميزان تولّد فرزند در ميان زنان مجرّد و همچنين نسبت والديني که هرگز ازدواج ننموده‌اند، رشد پيدا کرده است.

 تقريباً يک سوم زنان قيّم فرزند در آمريکا، هرگز ازدواج نکرده‌اند.

 در «يونان»، از سال 1980 م، تعداد مادران مجرّد، 8/29 درصد افزايش يافته است.9

 مطابق آمارهاي کنوني، از هر 5 کودک سفيدپوست آمريکايي، يکي از مادري متولّد شده که هرگز ازدواج نکرده است. در ميان سياهان، از هر دو کودک يکي اين گونه است (بيش از 50 درصد).

 در ايالات متّحده از سال 1960م. تاکنون، درصد مادران ازدواج نکرده سه برابر (300 درصد) افزايش پيدا کرده است.10

ب) خانواده‌هاي تک والديني

 در سال 2000 م.، 5/13 ميليون نفر از والدين آمريکايي، سرپرستي 7/21 ميليون کودک و نوجوان زير 21 سال را بر عهده داشته‌اند، در حالي که يکي از والدين آنها در جايي ديگر زندگي مي‌کرده است.

 تعداد خانواده‌هاي تک والديني در سال 2000م.به 12 ميليون خانواده رسيده است.

 خانوارهاي تک والديني آمريکايي در دورة 1990م. تا 2000 م.، از 9 درصد کلّ خانواده‌ها به 16 درصد افزايش يافته است.

 از مجموع والدين زنداني، 85 درصد آنان مادر و 15 درصد آنان پدر بوده‌اند.

 خانواده‌هاي بدون پدر از 7 ميليون در سال 1990م. به 10 ميليون خانواده در سال 2000 م. افزايش يافته است. امروزه 8/13 ميليون فرزند در آمريکا (33 درصد از کلّ فرزندان آمريکايي) که زير 15 سال سن دارند، با مادرانشان زندگي مي‌کنند. 7/2 ميليون فرزند نيز (5 درصد از کلّ فرزندان) با پدرانشان زندگي مي‌کنند.

 در آمريکا تعداد مادران مجرّد در سال‌هاي 1970م. تا 2000 م. از 3 ميليون نفر به 10 ميليون نفر افزايش يافته است. همچنين در همين مدّت تعداد پدران مجرّد از 393,000 نفر به دو ميليون نفر افزايش يافته است.

 در انگليس نسبت خانواده‌هاي تک والديني به حدود 25 درصد کلّ خانواده‌ها افزايش يافته است.

 در آلمان، در طول دو دهة اخير، تعداد خانوارهاي تک والديني دو برابر شده است که تقريباً همة اين خانواده‌ها با سرپرستي مادران اداره مي‌شود.

 در ژاپن، تعداد خانواده‌هايي که با سرپرستي مادران اداره مي‌شود، در طول سال‌هاي دهة 70 ميلادي افزايش يافته است. در سال 1997 م.، 17 درصد کلّ خانواده‌هاي ژاپني با سرپرستي زنان اداره مي‌شده است.11

ج) خانواده‌هاي بدون فرزند

 در ايالات متّحده نسبت زنان بين چهل تا چهل و پنج سال که بي‌فرزندي اختيار مي‌کنند، از ده درصد در سال 1976م. به 5/17 درصد در سال 1995م. افزايش يافته است (دفتر سرشماري ايالات متّحدة آمريکا، 1997م.) در سال 1961م.، 29 درصد از خانواده‌هاي کانادايي بي‌فرزند بوده‌اند، در حالي که اين رقم در سال 1991م، 31 درصد بوده است.

 در نيوزلند، بريتانيا و کانادا بر اساس تمايلات جديد نسبت به تولّد پيش‌بيني مي‌شود، بيست درصد از خانم‌هايي که در سنّ بچّه‌داري، ولي بي‌فرزند هستند، بدون فرزند باقي بمانند (کامرون، 1997، کانوي 1997، گيلسپاي، 1999).12

 در آمريکا نسبت جمعيت به وجود آمده به وسيلة زوج‌هاي ازدواج نموده‌اي که فرزند نيز دارند، از 40 درصد کلّ جمعيت در سال 1970 م. به 24 درصد کلّ جمعيت در سال 2000 م. کاهش يافته است.

د) افزايش طلاق

 ديويد اچ اولسون، استاد علوم اجتماعي در دانشگاه مينوستا و از جمله صاحب‌نظران حوزة خانواده در آمريکا، مي‌گويد: شواهد بيانگر آن است که هرچه جوامع، صنعتي‌تر يا به عبارت ديگر غربي‌تر مي‌شوند، بر ميزان طلاق در آنها افزوده ‌شد. بيست سال پيش، پديدة طلاق به ندرت در «ژاپن» اتّفاق مي‌افتاد، ولي هرچه که به جامعة امروز ما نزديک‌تر و شبيه‌تر شد، بر آمار اين پديده افزايش يافت. پنج سال پيش، تقرياً طلاق در «چين» پديده‌اي غير محسوس بود، ولي در همين مدّت کوتاه، آمار طلاق و شکل‌گيري پديدة هم‌خانگي بدون ازدواج، در «پکن» به نحو فزاينده‌اي افزايش يافته است. وقتي به جامعة چين نگاه مي‌‌کنيم، درمي‌يابيم که آنها نيز به سوي نظام سرمايه‌داري غرب پيش مي‌ روند.13

 استفان باسکرويل، استاد علوم سياسي دانشگاه هاروارد، در مقاله‌اي مي‌‌نويسد: سيستم کنوني طلاق در جامعة ما، نه تنها عادلانه که اصولاً به گونه‌اي بنيادين، فريب‌کارانه و نامشروع است. براي همة کساني که از «فرهنگ حاکم بر طلاق» صحبت مي‌کنند، اين حقيقت چندان پوشيده نيست که امروزه اکثريّت مردم جامعة ما با اين هدف پيمان زناشويي مي‌بندند که روزي آن را زير پا گذارند. «خسته شدن از همسر»، «نااميدي از بروز تغيير در همسر» يا «تمايل به تغيير همسر» عواملي هستند که موجب گسست بنياد خانواده‌ها در ايالات متّحده مي‌شوند.15

هـ) خشونت عليه زنان

 جوزف بيدن، رئيس سابق کميسيون قضايي سناي آمريکا، معتقد است که در آمريکا مهم‌ترين معضل، خشونت در خانواده است که اکثر قربانيان آن زنان هستند. در ايالات متّحدة آمريکا، در هر 8 ثانيه با يک زن بدرفتاري مي‌شود و در هر 10 ثانيه، يک زن مورد تجاوز قرار مي‌‌گيرد.

 بر اساس گزارشي که در سال 1992م. به وسيلة‌کميسيون قضايي سناي آمريکا تهيه شده است، قربانيان خشونت زناشويي بسيار بيشتر از تصادفات رانندگي هستند.

 يک مطالعة دولتي به وسيلة نشرية «روانشناسي آمريکا» بيان مي‌کند که در ايالات متّحده، تنها 2 درصد آزارهاي جنسي در خارج خانواده صورت مي‌گيرد و 6 درصد خشونت‌ها به وسيلة افراد بيگانه صورت گرفته است. جالب است بدانيم که تنها 5 تا 8 درصد تجاوزات جنسي نسبت به زنان بزرگسال، به پليس اعلام شده است.

 در اکثر کشورها، آزار جنسي به طور وسيعي دامنه‌دار است. در کانادا، مطالعه روي يک نمونه، 420 نفري زنان نشان داد که 54 درصد آنها حدّاقل يک تجربة ناخواسته، قبل از شانزده سال داشته‌اند و 51 درصد هم بيان کرده‌اند که قرباني آدم‌ربايي شده‌اند. در 25 درصد موارد زنان قرباني که دچار بدرفتاري شده‌اند، از سوي شرکاي خود به مرگ هم تهديد شده‌اند.

 در ايالات متّحدة آمريکا، 51 درصد زنان بزرگسال قرباني خشونت و تجاوز شده‌اند.

 در «پرو»، 70 درصد جرائمي که به پليس اعلام شده است، مربوط به زناني است که توسط شوهرانشان به شدّت کتک خورده‌اند.

 در «نروژ» 25 درصد زنان مبتلا به امراض زنان، متحمّل آزار و خشونت‌هاي شريک جنسيشان شده‌اند.

 در قسمت‌هاي حاشيه‌نشين شهر «بانکوک» (تايلند)، 50 درصد زنان متأهل، به طور متناوب و کاملاً عادي کتک مي‌خورند.16

3. بحران هويّت

الف) صنعت تبليغات

برخلاف همة سر و صداهايي که از سوي غربيان در زمينة احقاق حقوق زنان و نفي فرودستي از آنها بلند شده است، زنان در دنياي غرب نه تنها به حقوق واقعي خود دست نيافته‌اند، بلکه شخصيّت انساني‌شان را هم از دست داده‌اند. واقعيّت‌هاي موجود بيانگر آن است که امروزه زن تنها به ابزاري براي جلب مشتري بيشتر براي کالاهاي توليدي شرکت‌هاي بزرگ از مسواک و خميردندان و شامپو گرفته تا تلويزيون و ماشين لباس‌شويي و خودرو، تبديل شده و هيچ اثري از هويّت متعالي انساني او باقي نمانده است.

 هوارد لاوين و استفان اچ . واگز، دو تن از اساتيد دانشگاه‌هاي آمريکا، در تحقيقي در زمينة تأثيرات رواني و اجتماعي نمايش زنان در تبليغات، مي‌گويند:

روند صعودي نمايش زنان به عنوان کالاهايي سکسي نيز در سال اخير نگراني‌هاي

زيادي را برانگيخته است؛ چرا که مخاطبان با احتمال بيشتري، افراد را بر اساس همين معيارهاي مشاهده شده، تقسيم‌بندي مي‌ کنند. عاملي که مي‌تواند به رفتارهايي متناسب با اين ديدگاه‌ها بينجامد؛ به عنوان مثال آگهي‌هايي که در آنها از زنان داراي ظاهر زيبا به عنوان وسيله‌اي براي جذّاب‌تر شدن و جلب مخاطب استفاده مي‌شود، ممکن است اين تفّکر را در افراد زنده کند که زنان کالاهايي جنسي براي لذّت بردن بيشتر مردان هستند. از سوي ديگر، تبليغات نشان دهندة الگوهاي سنّتي وظايف زنانه، مي‌تواند به تقويّت ديدگاه‌هاي مرزبندي شدة اجتماعي کمک کند.

 اين دو در ادامه مي‌افزايند: در تحقيق حاضر، ما به دنبال يافتن اين حقيقت بوديم که مشاهدة تبليغات تلويزيوني‌اي که زنان را به عنوان کالاهايي جنسي نشان مي‌دهد، تا چه حد بر رفتارهاي مخاطبان تأثير مي‌گذارد. براي تبيين بيشتر موضوع، ما درصدد درک اين موضوع بوديم که چنين تبليغاتي (که در آنها از استانداردهاي غيرعادّي باريک اندامي و زيبايي استفاده مي‌شود) تا چه حد به نگراني‌هاي زنان در مورد ظاهرشان و در نتيجه نارضايتي از فيزيک بدني کنونيشان دامن مي‌زند؟

 پژوهشگران ياد شده در جمع‌بندي تحقيق خود مي‌نويسند: در سال‌هاي اخير، تبليغات تلويزيوني به صورتي فزاينده، کليشه‌هاي جنسيّتي مورد استفادة خود را از زنان خانه‌دار به سوي کالاهايي سکسي تغيير داده‌اند. در اين تحقيق، ما با آزمون چند فرضيه دريافتيم که اين کليشه‌ها بر ذهنيّت مردان و زنان بينندة آنها تأثيرات معيّني مي‌گذارد که نارضايتي از اندام‌هاي کنوني، تصوّر وجود فاصله‌اي غيرواقعي بين شرايط کنوني و شرايط آرماني و همچنين اشتباه در درک کليشه‌هاي ذهني ديگران نسبت به اندام‌هاي افراد، بخشي از اين آثار است. از سوي ديگر، چنين پيش‌فرض‌هايي به بروز اضطراب و گوشه‌گيري و انزواي فردي در روابط اجتماعي خويش مي‌انجامد.17

 جين کيلبورن، در کتاب «متقاعدسازي مرگ آور»که در زمينة تأثيرات ويران کنندة تبليغات تجاري بر فرهنگ نوشته است. چنين مي‌گويد: اگر شما نيز نظير ساير مردم، گمان می‌بريد که تبليغات هيچ تأثيري بر شما ندارند، اين دقيقاً همان چيزي است که تبليغاتچي‌ها از شما مي‌خواهند که آن را بپذيريد. اگر اين حرف صحيح باشد، چرا شرکت‌هاي تجاري سالانه بيش از دويست ميليارد دلار براي تبليغات تجاري خويش هزينه مي‌کنند؟»

 وي همچنين مي‌افزايد: تبليغات با فروش ارزش‌ها، تصاوير و مفاهيم عشق و سکس، رؤيا و موفّقيت بيش از آنکه يک آينة منفعل از جامعه باشد، يک رسانة مؤثّر و ترغيب کننده و تأثيرگذار و متقاعد کننده است که تأثيرهاي شگرفي دارد، هرچند در اکثر شرايط اين تأثير نامريي است».18

ب) صنعت پوشاک و مد

سال‌هاست که مديران شرکت‌هاي طرّاحي لباس و پوشاک زنانه، براي نمايش کارهايشان از دختران لاغر اندام و کشيده و زيبارو به عنوان مدل استفاده مي‌کنند، ولي فراسوي اين صنعت، حقايقي وجود دارد که بيانگر هويّت از دست رفتة زنان در دنياي امروز است. حقايقي چون وادار کردن مدل‌ها به استفاده از رژيم‌هاي غذايي طاقت‌فرسا، استفادة روزافزون از لباس‌هاي سکسي‌تر و وقيح‌تر، دور انداختن مدل‌هاي قديمي و تلاش براي يافتن دخترکانی لاغرتر و ناشناستر و ... .

 آنتونيا زر بيسياس، بانوي روزنامه‌نگار و وبلاگ‌نويس کانادايي در توصيف وضع دختران فعّال در صنعت پوشاک و مد مي‌نويسد: «همه مي‌دانند که دختران فعّال در اين صنعت بايد همراه با رژيم‌هاي غذايي سخت و طاقت‌فرسا و گرسنگي دست و پنجه نرم کنند. حدّاقل 3 نفر از اين افراد در 18 ماه گذشته به دليل افراط در رژيم‌هاي توصيه شده، جان خود را از دست داده‌اند. آنان بايد همواره با لباس‌هايي کوتاه‌تر و تلاش براي متناسب نمودن اندام‌هايشان با لباس‌هاي جديد طرّاحي شده بکوشند تا در مراسم افتتاحيه‌ها، بتوانند نمايش خود را به بهترين صورت انجام دهند.

با بزرگتر شدن اين دختران کوچک آنان مشاهده مي‌ کنند که مديران اين صنعت، همواره چشم به ورود دخترکاني لاغرتر و کشيده‌تر دارند. آنها درمي‌يابند که بازوهايي استخواني و زانواني ناصاف و برآمده مورد توجّه هستند و بايد سينه‌ها و سرشانه‌هايي سکسيتر از ديگران داشته باشند، به علاوه، آنان شاهد اين حقيقتند که آنها دخترکان بدون نام و صامتي هستند که تنها به خاطر ظاهر برازنده و معده‌هاي خاليشان ارزش‌گذاري مي‌شوند.

آنچه که آنها نمي‌بينند اين حقيقت است که در زندگي جايي براي نقش بازي کردن وجود ندارد.19

ج) صنعت زيبايي

يکي ديگر از نمودهاي روند بحران هويّت در ميان زنان دنياي امروز، به فراموشي سپرده شدن شخصيّت انساني زنان در انبوهي از

موادّ آرايشي است که زنان هر روز براي زيباتر نماياندن خود و جلب توجّه بيشتر ديگران از آنها استفاده مي‌کنند.

 کيت وارد، روزنامه نگار آمريکايي، دربارة به فراموشي سپرده شدن هويّت زنان در اثر روي آوردن افراطي به استفاده از موادّ آرايشي در محيط‌هاي معمولي مي‌نويسد: کارشناسان يادآوري مي‌کنند که انتقادات دامنه‌دار موجود نسبت به آرايش و خودآرايي به سال‌هاي قرن هفدهم باز مي‌گردد، هنگامي که زنان جوان با ترکيب موادّّ مختلف در دسترس در خانه‌هايشان به ساخت رُژ لب و ماسک‌هاي پوست دست مي‌زدند. مثلاً در سال 1616 م، توماس تيوک که به فرقة ديني پيوريتن‌ها تعلّق داشت، در اظهار نظري پر سر و صدا، از آرايش زنان به دليل ايجاد يک «تصوير غير حقيقي»، انتقاد کرده بود.

 خانم کتي پييس در کتاب خود با عنوان «جنجال شيش‌هاي؛ پيدايش فرهنگ زيبايي آمريکايي»، چنين مي‌نويسد: اخلاق گرايان احساس مي‌کردند که زنان با صرف وقت و هزينة زياد براي آرايش و خودآرايي، به شخصيّت زنان لوند و فتنه‌گر نزديک مي‌شوند. گويي که رنگ و لعاب‌هاي مصنوعي استفاده شده از سوي روسپيان به يک فرهنگ عمومي هشدار دهنده تبديل شده بود و همه خواهان داشتن يک چهرة رنگ‌آميزي شدة غيرحقيقي و ساختگي بودند. به دنبال نهضت جنسيّتي زنان در سال‌هاي قرن نوزدهم، زنان بسياري اين اعتقاد را پيدا کرده بودند که براي بالا بردن جاذبة جنسي و فردگرايي خود، بايد از اين محصولات استفاده کنند.

 از سوي ديگر، زنان بسياري که در گذشته به سنّتي بودن متّهم مي‌شدند، به يک باره براي کسب استقلال و گسترش دامنة آن به استفاده از رُژ لب و انواع موادّ آرايشي ديگر روي آوردند تا پيش فرض‌هاي ديرپاي خانه‌داري و مادري به عنوان وظيفه و شغل اصلي خود را به کار در مشاغلي نظير رقص، زندگي شهري و فعّاليت در عرصة مُد تغيير دهند و البتّه در اين دورنماي رؤيايي زندگي مورد انتظار، فردگرايي و هويّت جديد زنان، تنها در گروي استفاده از موادّ آرايشي بود که نشانگر يک هويّت جنسيّتي متفاوت با گذشته نيز باشد.20

پي‌نوشت‌ها: