حقوق متقابل زن و شوهر

با نگاهی به کتاب تحکیم خانواده از دیدگاه قرآن و حدیث

در پيش‌گفتار كتاب يادشده در معرفي آن، چنين آمده است:

اين كتاب،‌ نياز پژوهشگران مسائل خانواده را به منابع اسلامي تأمين مي‌نمايد و همة خانواده‌ها، به ويژه جوانان، براي رسيدن به زندگي همراه با آرامش، مي‌توانند از آن بهره‌مند شوند.

بي‌ترديد، مطالعة اين كتاب و برنامه‌ريزي و فرهنگ‌سازي بر پاية معارف نوراني آن، موجب افزايش آمار ازدواج، تحكيم نهاد خانواده و كاهش ميزان طلاق خواهد بود.

در اين كتاب با بهره‌گيري از سخنان پيامبر خدا(ص) و خاندان آن بزرگوار(ع) موضوعات ذيل، بررسي شده و در سه بخش، به اين شرح سامان يافته است:

1. تشكيل خانواده؛ 2. عوامل تحكيم خانواده؛ 3. آسيب‌هاي خانواده.

كه در اينجا به گزيده‌اي از آنها اشاره مي‌كنيم:

الف. تشويق به پاس‌داشت حقوق خانواده

پيامبر خدا(ص) فرمودند: «هر يك از شما كه [به گونه‌اي] سرپرست است، دربارة زيردستش بازخواست مي‌شود ... مرد، سرپرستِ خانوادة خويش است و دربارة آنها از او بازخواست مي‌شود. زن نيز سرپرست

خانة شوهر خود و فرزندان اوست و دربارة آنها از او سؤال خواهد شد.»1

ب. نهي از پايمال كردن حقوق خانواده

در «الكافي» به نقل از جابر بن عبدالله انصاري از پيامبر اكرم(ص) آمده كه ايشان فرمودند: «‌آيا شما را از بدترين مردانتان خبر ندهم؟» گفتيم: بله، اي پيامبر خدا!

فرمودند: «بدترين مردان شما كساني هستند كه به مردم، پيوسته تهمت مي‌زنند، گستاخند، تنها خورند، دست بخشنده ندارند، بندة خود را مي‌زنند و خانواده‌شان را [براي تأمين معاش]، محتاج ديگران مي‌كنند.»

ج. حقوق دو جانبة زن و شوهر

پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «آگاه باشيد كه شما را بر زنانتان حقّي است و زنانتان را بر شما حقّي. پس، حقّ شما بر زنانتان اين است كه كساني را كه خوش نمي‌داريد، بر فرش شما راه ندهند و به كساني كه خوش‌نمي‌داريد، اجازة ورود به خانه‌هايتان ندهند و حقّ آنان بر شما اين است كه جامه و خوراك نيكو برايشان تهيه كنيد.»2

د. حقوق زن بر شوهر

امام زين العابدين(ع) در رسالة‌ خود معروف به «رسالة حقوق» فرمودند: «حقّ زنت، اين است كه بداني خداوند او را ماية‌ آرامش و همدلي تو قرار داده است. پس بايد بداني كه اين، لطف و نعمتي است كه از سوي خداي به تو، تا اينكه او را گرامي بداري و با وي نرم‌خو باشي هرچند حقّ تو بر او، واجب‌تر است. پس، حقّ او بر تو، اين است كه با وي مهربان باشي؛ زيرا او اسير دست توست. بايد او را خوراك و پوشاك بدهي و هرگاه ناداني كرد، از او درگذري.»3

ه‍ . حقوق شوهر بر همسرش

پيامبر خدا(ص) در خبر حَولاء فرمودند: «اي حولاء! مرد را بر همسرش، اين حق است كه ملازم خانه‌اش باشد و به او، محبّت، عشق و شفقّت بورزد. از به خشم آوردن او دوري كند و در پي به دست آوردن خشنودي او باشد. به عهد و وعده‌اش با او وفا كند. از عصبانيت او بپرهيزد. كسي را در فرزندانش با وي شريك نگرداند. به او اهانت نكند و رنجش ندهد....

پس اگر اين كارها را انجام دهد، در روز قيامت دوشيزه‌اي ماه‌روي مي‌شود. پس چنانچه شوهرش، مردي مؤمن و درستكار بوده، همسر او مي‌شود و اگر مؤمن نبوده، مردي از شهيدان، او را به همسري مي‌گيرد و [ديگر حق، اين است كه] در غياب شوهرت، خود را معطّر نساز.»4

و. پاداش فرمانبرداري زن از شوهر

رسول الله(ص) فرمودند: «هرگاه زن، پروردگارش را بشناسد و به او و پيامبرش ايمان بياورد و به برتري خاندان پيامبرش معتقد باشد و پنج نوبت نماز بخواند و ماه رمضان را روزه بگيرد و دامنش را [از گناهان] حفظ كند و از شوهرش فرمان ببرد، از هر در بهشت كه خواست، وارد مي‌شود.»5

پي‌نوشت‌ها: