جنّیان و انسان

انسان و جنّيان

امكان استفادة انسان از جنّيان

«وَيَوْمَ يِحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الإِنسِ وَقَالَ أَوْلِيَآؤُهُم مِّنَ الإِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِيَ أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَليمٌ؛1

و [ياد كن] روزي را كه همه آنان را گرد مي‏آورد [و مي‏فرمايد] اي گروه جنّيان از آدميان [پيروان] فراوان يافتيد و هواخواهان آنها از [نوع] انسان مي‏گويند پروردگارا برخي از ما از برخي ديگر بهره برداري كرد و به پاياني كه براي ما معين كردي رسيديم [خدا] مي‏فرمايد جايگاه شما آتش است در آن ماندگار خواهيد بود مگر آنچه را خدا بخواهد [كه خود تخفيف دهد] آري پروردگار تو حكيم داناست.»

«قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَي أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا؛2

بگو اگر انس و جنّ گرد آيند تا نظير اين قرآن را بياورند مانند آن را نخواهند آورد هر چند برخي از آنها پشتيبان برخي [ديگر] باشند.»

«وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلَي الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ ٭ وَمِنَ الشَّيَاطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُ وَيَعْمَلُونَ عَمَلًا دُونَ ذَلِكَ وَكُنَّا لَهُمْ حَافِظِينَ؛3

و براي سليمان تندباد را [رام كرديم] كه به فرمان او به سوي سرزميني كه در آن بركت نهاده بوديم جريان مي‏يافت و ما به هر چيزي دانا بوديم. و برخي از شياطين بودند كه براي او غوّاصي و كارهايي غير از آن مي‏كردند و ما مراقب [حال] آنها بوديم.»

«وَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ؛4

و براي سليمان سپاهيانش از جنّ و انس و پرندگان جمع‏آوري شدند و [براي رژه] دسته دسته گرديدند.»

«قَالَ عِفْريتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ وَإِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ؛5

عفريتي از جنّ گفت من آن را پيش از آنكه از مجلس خود برخيزي براي تو مي‏آورم و بر اين [كار] سخت توانا و مورد اعتمادم.»

«وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌ وَأَسَلْنَا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ وَمِنَ الْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَمَن يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيرِ؛6

و باد را براي سليمان [رام كرديم] كه رفتن آن بامداد يك ماه و آمدنش شبانگاه يك ماه [راه] بود و معدن مس را براي او ذوب [و روان] گردانيديم و برخي از جنّ به فرمان پروردگارشان پيش او كار مي‏كردند و هر كس از آنها از دستور ما سر برمي‏تافت از عذاب سوزان به او مي‏چشانيديم.»

«فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخَاء حَيْثُ أَصَابَ ٭ وَالشَّيَاطِينَ كُلَّ بَنَّاء وَغَوَّاصٍ؛7

پس باد را در اختيار او قرار داديم كه هر جا تصميم مي‏گرفت به فرمان او نرم روان مي‏شد.»

«وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِّنَ الْإِنسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِّنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا؛8

و مرداني از آدميان به مرداني از جنّ پناه مي‏بردند و بر سركشي آنها مي‏افزودند.»

پناه بردن انسان‌ها به جنّيان، عامل زياد شدن گناه و سركشي آنان

«وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِّنَ الْإِنسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِّنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا؛9

و مرداني از آدميان به مرداني از جنّ پناه مي‏بردند و بر سركشي آنها مي‏افزودند.»

پناه بردن برخي انسان‌ها به جن، سبب افزايش گناه و

زشت‌كاري جنّيان

«وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِّنَ الْإِنسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِّنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا؛10

و مرداني از آدميان به مرداني از جنّ پناه مي‏بردند و بر سركشي آنها مي‏افزودند.»

جنّيان و انسان

جنّيان، قادر بر ديدن انسان‌ها

«يَا بَنِي آدَمَ لاَ يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ الْجَنَّةِ يَنزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لاَ تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء لِلَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ؛11

اي فرزندان آدم زنهار تا شيطان شما را به فتنه نيندازد چنان كه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون راند و لباسشان را از ايشان بركند تا عورت‌هايشان را بر آنان نمايان كند در حقيقت او و قبيله‏اش شما را از آنجا كه آنها را نمي‏بينيد مي‏بينند ما شياطين را دوستان كساني قرار داديم كه ايمان نمي‏آورند.»

نقش جنّيان اغواگر، در گمراهي و فريب انسان‌ها

«وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نِبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَي بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَلَوْ شَاء رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ؛12

و بدين گونه براي هر پيامبري دشمني از شيطانهاي انس و جنّ برگماشتيم بعضي از آنها به بعضي براي فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مي‏كنند و اگر پروردگار تو مي‏خواست چنين نمي‏كردند پس آنان را با آنچه به دروغ مي‏سازند واگذار.»

«وَيَوْمَ يِحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الإِنسِ وَقَالَ أَوْلِيَآؤُهُم مِّنَ الإِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِيَ أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَليمٌ؛13

و [ياد كن] روزي را كه همه آنان را گرد مي‏آورد [و مي‏فرمايد] اي گروه جنّيان از آدميان [پيروان] فراوان يافتيد و هواخواهان آنها از [نوع] انسان مي‏گويند پروردگارا برخي از ما از برخي ديگر بهره برداري كرد و به پاياني كه براي ما معين كردي رسيديم [خدا] مي‏فرمايد جايگاه شما آتش است در آن ماندگار خواهيد بود مگر آنچه را خدا بخواهد [كه خود تخفيف دهد] آري پروردگار تو حكيم داناست.»

شياطين جنّي، دشمن انسان‌ها

«وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاء مِن دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ ...؛14

و [ياد كن] هنگامي را كه به فرشتگان گفتيم آدم را سجده كنيد پس [همه] جز ابليس سجده كردند كه از [گروه] جنّ بود و از فرمان پروردگارش سرپيچيد آيا [با اين حال] او و نسلش را به جاي من دوستان خود مي‏گيريد و حال آنكه آنها دشمن شمايند و چه بد جانشيناني براي ستمگرانند.»

امكان استفادة جنّيان و انسان‌ها از يكديگر

«وَيَوْمَ يِحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الإِنسِ وَقَالَ أَوْلِيَآؤُهُم مِّنَ الإِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ ...؛15

و [ياد كن] روزي را كه همه آنان را گرد مي‏آورد [و مي‏فرمايد] اي گروه جنّيان از آدميان [پيروان] فراوان يافتيد و هواخواهان آنها از [نوع] انسان مي‏گويند پروردگارا برخي از ما از برخي ديگر بهره برداري كرد و به پاياني كه براي ما معين كردي رسيديم [خدا] مي‏فرمايد جايگاه شما آتش است در آن ماندگار خواهيد بود مگر آنچه را خدا بخواهد [كه خود تخفيف دهد] آري پروردگار تو حكيم داناست.»

«قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَي أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا؛16

بگو اگر انس و جنّ گرد آيند تا نظير اين قرآن را بياورند مانند آن را نخواهند آورد هر چند برخي از آنها پشتيبان برخي [ديگر] باشند.»

ـ وسوسة جنّيان

انسان، همواره در خطر وسوسه‌هاي جنّيان

«قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ٭ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ ٭ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ؛17

بگو پناه مي‏برم به پروردگار مردم. آن كس كه در سينه‏هاي مردم وسوسه مي‏كند چه از جنّ و [چه از] انس.»

ـ جنّيان و انبيا

جنّيان شيطان‌صفت، دشمن پيامبران

«وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نِبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَي بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَلَوْ شَاء رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ؛18

و بدين گونه براي هر پيامبري دشمني از شيطانهاي انس و جنّ برگماشتيم بعضي از آنها به بعضي براي فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مي‏كنند و اگر پروردگار تو مي‏خواست چنين نمي‏كردند پس آنان را با آنچه به دروغ مي‏سازند واگذار.»

استفادة شياطين جنّي از سخنان فريبنده، در دشمني خود بر ضدّ انبيا

«وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نِبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الإِنسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَي بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا وَلَوْ شَاء رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ؛19

و بدين گونه براي هر پيامبري دشمني از شيطان‌هاي انس و جنّ برگماشتيم بعضي از آنها به بعضي براي فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مي‏كنند و اگر پروردگار تو مي‏خواست چنين نمي‏كردند پس آنان را با آنچه به دروغ مي‏سازند واگذار.»

نيز همين مدخل، انذار جنّ و تلاوت آيات بر جن

ـ هدايت جنّيان

تلاش جنّيان مؤمن، براي هدايت هم‌نوعان خود

«قَالُوا يَا قَوْمَنَا إِنَّا سَمِعْنَا كِتَابًا أُنزِلَ مِن بَعْدِ مُوسَي مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِي إِلَي الْحَقِّ وَإِلَي طَرِيقٍ مُّسْتَقِيمٍ ٭ يَا قَوْمَنَا أَجِيبُوا دَاعِيَ اللَّهِ وَآمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ؛20

گفتند اي قوم ما ما كتابي را شنيديم كه بعد از موسي نازل شده [و] تصديق‏كننده [كتاب‌هاي] پيش از خود است و به سوي حق و به سوي راهي راست راهبري مي‏كند. اي قوم ما دعوت‏كننده خدا را پاسخ [مثبت] دهيد و به او ايمان آوريد تا [خدا] برخي از گناهانتان را بر شما ببخشايد و از عذابي پر درد پناهتان دهد.»

«قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِّنَ الْجِنِّ فَقَالُوا إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا ٭ يَهْدِي إِلَي الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَلَن نُّشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا؛21

بگو به من وحي شده است كه تني چند از جنّيان گوش فرا داشتند و گفتند راستي ما قرآني شگفت‏آور شنيديم. [كه] به راه راست هدايت مي‏كند پس به آن ايمان آورديم و هرگز كسي را شريك پروردگارمان قرار نخواهيم داد.»

ـ جنّيان و سليمان(ع)

حضور جنّيان (شياطين) در حكومت سليمان(ع)

«وَاتَّبَعُواْ مَا تَتْلُواْ الشَّيَاطِينُ عَلَي مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيْاطِينَ كَفَرُواْ يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنزِلَ عَلَي الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّي يَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُم بِضَآرِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلاَ يَنفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُواْ لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْاْ بِهِ أَنفُسَهُمْ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ؛22

و آنچه را كه شيطان[صفت]ها در سلطنت‏ سليمان خوانده [و درس گرفته] بودند، پيروي كردند و سليمان كفر نورزيد؛ ليكن آن شيطان[صفت]ها به كفر گراييدند كه به مردم سحر مي‏آموختند و [نيز از] آنچه بر آن دو فرشته، هاروت و ماروت در بابل فرو فرستاده شده بود [پيروي كردند] با اينكه آن دو [فرشته] هيچ كس را تعليم [سحر] نمي‏كردند، مگر آنكه [قبلاً به او] مي‏گفتند ما [وسيلة] آزمايشي [براي شما] هستيم، پس زنهار كافر نشوي و[لي] آنها از آن دو [فرشته] چيزهايي مي‏آموختند كه به وسيلة آن ميان مرد و همسرش جدايي بيفكنند هر چند بدون فرمان خدا نمي‏توانستند به وسيلة آن به احدي زيان برسانند و [خلاصه] چيزي مي‏آموختند كه برايشان زيان داشت و سودي بديشان نمي‏رسانيد و قطعاً [يهوديان] دريافته بودند كه هر كس خريدار اين [متاع] باشد، در آخرت بهره‏اي ندارد وه كه چه بد بود آنچه به جان خريدند، اگر مي‏دانستند.»

اطاعت شياطين جنّي، از سليمان(ع)

«وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلَي الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ ٭ وَمِنَ الشَّيَاطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُ وَيَعْمَلُونَ عَمَلًا دُونَ ذَلِكَ وَكُنَّا لَهُمْ حَافِظِينَ؛23

و براي سليمان تندباد را [رام كرديم] كه به فرمان او به سوي سرزميني كه در آن بركت نهاده بوديم جريان مي‏يافت و ما به هر چيزي دانا بوديم و برخي از شياطين بودند كه براي او غوّاصي و كارهايي غير از آن مي‏كردند و ما مراقب [حال] آنها بوديم.»

«فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخَاء حَيْثُ أَصَابَ ٭ وَالشَّيَاطِينَ كُلَّ بَنَّاء وَغَوَّاصٍ؛24

پس باد را در اختيار او قرار داديم كه هر جا تصميم مي‏گرفت به فرمان او نرم روان مي‏شد و شيطان‌ها را [از] بنا و غوّاص.»

جنّيان خدمتگزار در حكومت سليمان(ع)، تحت حفاظت خداوند

«وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلَي الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ ٭ وَمِنَ الشَّيَاطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُ وَيَعْمَلُونَ عَمَلًا دُونَ ذَلِكَ وَكُنَّا لَهُمْ حَافِظِينَ؛25

و براي سليمان تندباد را [رام كرديم] كه به فرمان او به سوي سرزميني كه در آن بركت نهاده بوديم جريان مي‏يافت و ما به هر چيزي دانا بوديم و برخي از شياطين بودند كه براي او غواصي و كارهايي غير از آن مي‏كردند و ما مراقب [حال] آنها بوديم.»

اجراي كارهاي سخت و طاقت‌فرساي جنّيان، در دستگاه سليمان(ع)

«فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَي مَوْتِهِ إِلَّا دَابَّةُ الْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوا فِي الْعَذَابِ الْمُهِينِ؛26

پس چون مرگ را بر او مقرّر داشتيم جز جنبنده‏اي خاكي [=موريانه] كه عصاي او را [به تدريج] مي‏خورد [آدميان را] از مرگ او آگاه نگردانيد پس چون [سليمان] فرو افتاد، براي جنّيان روشن گرديد كه اگر غيب مي‏دانستند در آن عذاب خفّت‏آور [باقي] نمي‏ماندند.»

حضور عفريت جنّي، در ميان اشراف و درباريان سليمان(ع)

«قَالَ عِفْريتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ وَإِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ؛27

عفريتي از جنّ گفت من آن را پيش از آنكه از مجلس خود برخيزي براي تو مي‏آورم و بر اين [كار] سخت توانا و مورد اعتمادم.»