دوستي برايم باقي نگذاشت
روزنامة كويتي الرأي؛ جعفر رجب
مدّتي پيش مقالاتي دربارة شيعه و اهل سنّت براي مردم عامّي و کوچه بازار نوشتم و هدفم از اين نوشته‌ها اين بود كه بگويم، شيعه و سنّي دو بال اين امّت بيچاره‌اند كه متأسّفانه با وجود آن دو بال، نمي‌تواند پرواز كند و تنها به كاوش در خرابه‌ها و ويرانه‌هاي گذشته بسنده مي‌كند؛ امّا اين روزها اين گونه به نظر مي‌رسد كه مصيبتِ کوتاه فکری تنها در ميان مردم عامّي و كوچه و بازار نيست؛ بلكه اين مصيبت را در ميان عقلا و انديشمندان نيز مي‌توان ديد؛ از جملة آن عقلا و انديشمندان، شيخ يوسف قرضاوي، رئیس اتّحادیة علمای مسلمان است كه با هشدار به مسلمانان، يعني شيعيان بدعت‌گزار كه صاحب ميلياردها ثروتند، مي‌باشد.
به همين دليل اين داستان خود را براي شيخ قرضاوي تعريف مي‌كنم. شيخ ببين، من كلاس دوم ابتدايي بودم كه براي اوّلين بار نماز خواندم در آن زمان پس از نصيحت‌هاي معلّم مدرسه، از مدرسه به خانه بازگشتم و سر و گوش و پاهايم را شستم و وضو گرفتم. در اتاق ايستادم و دستانم را روي سينه‌ام گذاشتم و به روش اهل سنّت نماز خواندم. در آن زمان پدرم كه خداوند او را قرين رحمت خود سازد، وارد اتاق شد و من گوشه چشمي به او نگاهي كردم و منتظر بودم، پدرم مرا به خاطر نماز خواندن و پرهيزكاري تشويق كند. او با ديدن من لبخندي زد و منتظر ماند تا نمازم به پايان رسيد، سپس مرا كنار خود نشاند و با من سخن گفت. دقيقاً به ياد ندارم در آن روز چه به من گفت هرچند كه پدرم به اصطلاح فردي ليبرال يا يك شيعة سكولار بود امّا به ياد دارم كه او حوادث تاريخي را براي ما تعريف و تجزيه و تحليل مي‌كرد؛ امّا به گونه‌اي متفاوت با كتاب‌هاي درسي و صحبت‌هاي معلّمان.
ما تاريخ را با دو روايت مطالعه و بررسي مي‌كرديم: 1. روايت استاد زهدي، معلّم ديني مدرسه‌مان 2. روايت پدرم.
هنوز هم با وجود گذشت سال‌ها از آن زمان و با وجود اينكه مطالب زيادي در مورد تاريخ خوانده‌ام، آن داستان‌ها در ذهنم باقي مانده است. پدرم، كه خداوند او را رحمت كند، هیچ وقت نگفت كه فرزندم اين سنّي‌ها، مهاجمند يا آنها بدعت‌گذارند يا خواندن مطالب آنها خطرناك است و نگفت كه خيلي اطراف سنّي‌ها و اعتقادات آنها نرو يا اينكه اگر سنّي شوي از ارث محرومت مي‌كنم. پدرم تنها بنا بر اطّلاعاتش براي ما تاريخ را با روايت ديگري مرور و بررسي و تجزيه و تحليل كرد و بعد از آن بيرون رفته و با هم توپ بازي كرديم، بدون اينكه ما دو تيم را بنا بر مذهب تقسيم كنيم. پس از آن، مرحلة دبيرستان را در شهر «دوحه»، در اوايل دهة هشتاد قرن گذشته، سپري كردم.
آن زمان، دوران نوجواني و انقلاب جواني و تعصّب نسبت به عقايد و آرا بود. زنگ‌هاي درس تربيت اسلامي تبديل به درگيري‌ها و جنگ‌هاي طايفه‌اي و مذهبی تمام عيار با دبيرهاي مصري شده بود كه بيشتر آنها تازه به كشور ما آمده بودند. آنها ناگهان كشف مي‌كردند كه در كشورهاي ديگر گروهي به نام شيعيان وجود داشته كه عقايد خاصّ خود را در مورد حوادث تاريخي دارند و عقايد آنها مخالف عقایدی بود که آن دبيرها مدّت‌ها به آن ايمان داشتند. به همين دليل، معلّم‌هاي بيچاره پس از بحث و جدل‌هاي بسيار با ما، مي‌گفتند: ما دنبال بحث و جدل نيستيم، آنچه را پيش روي شماست حفظ كنيد؛ زيرا پرسش‌هاي امتحان از اين كتاب‌ها مي‌آيد.
ما در آن زمان به پيروزي‌هاي خود در مقابل اين دبيرها افتخار مي‌كرديم. ما تصوّر مي‌كرديم كه دو محور اصلي درگيري در جهان، شيعيان و اهل سنّت هستند؛ به ويژه با آغاز جنگ ايران و عراق.
در آن زمان يك نوع تفکّرات نوجواني و نوباوگي و خامي داشتیم، تفکّراتی كه هر فردي در ابتدا با آن رشد مي‌كند، سپس افكار و عقايدش پخته مي‌شود و انسان با بزرگ‌تر شدن، اين خامي را به خاطرات خويش مي‌سپارد و بعدها آن را براي فرزندانش تعريف مي‌كند.
اين در مورد دوران نوجواني و خامي ما بود؛ امّا متأسّفانه
گويي كه اكنون امّت اسلامي دوران خامي و نوباوگي خود را مي‌گذراند. امّت‌هاي ديگر با گذر زمان از نظر فكري و ارزش‌ها، اميدها و آرزوهايشان بزرگ‌تر و بزرگ‌تر مي‌شوند؛ امّا ما امّتي هستيم كه با گذر زمان، همچنان به عقب بازمي‌گرديم و خامي و نوباوگي خود را حفظ مي‌كنيم. شيخ! تو را به خدا سوگند مي‌دهم اين را براي ما توضيح بده؛ شما گفته‌ايد، شيعيان هم مسلمان هستند. بعد از آن گفته‌ايد كه بايد از آنها بر حذر بود؟ اين چه معنايي دارد؟
شيخ! شما را به خدا سوگند مي‌دهم. آيا پس از توطئه‌هاي صهيونيست‌ها؛ آمريكايي‌ها و فراماسونرها براي ضعيف، تجزيه و تكّه تكّه كردن امّت اسلامي، آيا بر زبان آوردن چنين سخناني جايز است؟ آيا اين درست است كه به مسلمانان از پشت خنجر بزنيم؟! و به سمپاشي عليه آنان بپردازيم و چوب لاي چرخ آنان بگذاريم؟ شيخ! آيا آن شیعیان ميلياردها دلار سرمايه دارند؟ آيا شما خود حساب‌هاي بانكي آنها را در سوئيس ديده‌ايد؟ آيا شما براي افتتاح حساب شخصي به آنجا مراجعه كرده‌ايد و آنجا كشف كرده‌ايد كه شيعيان حساب‌هاي بانكي با سپرده‌هاي ميلياردي دارند؟ شيخ! آيا قصرهاي طلايي يا آسمان خراش‌ها و برج‌هاي آنها را در «بني‌جمرة بحرين» ديده‌ايد؟ يا اينكه عكس‌هاي ماهواره‌اي كارخانه‌هاي ساخت اسلحة آنها در هورهاي عراق، به دست شما رسيده است كه چنين مي‌گوييد؟ مگر شما سوار هواپيماهاي تبليغياتي آنها شده‌ايد كه مبلّغان آنها را از فرودگاه «بانيان» افغانستان به ديگر نقاط مي‌برند؟ آيا با شركت‌هاي چند ملّيتي آنها در جنوب لبنان همكاري داشته‌ايد؟ يا تصوّر كرده‌ايد كه كوه‌ها و درّه‌هاي «صعده» در «يمن»، مرتع‌ها و گردشگاه‌هاي زيباي سوئيس است؟ جناب شيخ! آنها همانند بسياري از اهل سنّت در فقر مطلق زندگي مي‌كنند. شيخ! چطور ممكن است حدود يك ميليارد سنّي از ده‌ها ميليون شيعه بترسند؟ شيعيان سال‌ها به دنبال اخذ مجوّز براي ساخت مساجد خود به ادارات دولتي سر مي‌زنند، سپس از ترس اينكه ممكن است، ساخت آن مساجد به لوله‌هاي نفت آسيب برساند، اجازة ساخت مسجد به آنان داده نمي‌شود، يا شايد آن كار بر بازار نفت تأثير سوء دارد؟ قصد من ريشخند و طنز نيست، اينها اتّفاقاتي است كه در كويت روي مي‌دهد، در كشوري كه ظاهراً با تمام توان تلاش مي‌كند تا تبعيض را ميان شهروندان خود از بين ببرد. من در مورد كشوري با شما سخن مي‌گويم كه يك سوم شهروندان آن و يك دهم نمايندگان آن و يك دهم دولت آن مشرك و كافر (شيعه)اند؛ زيرا آنان براي قرائت فاتحه به ديدار اهل قبور مي‌روند. حضرت شيخ! من چيزي از هجمه و حملة شيعه نمي‌بينم. در طول تاريخ تنها دو نفر بودند كه شيعه بوده و به مناطق ديگر لشكركشي كردند، آن دو، موسي بن نصير و طارق بن زياد بودند كه به «اندلس» حمله كردند و آن را فتح كردند. پس از آن چه شد ؟ در كتاب‌هاي تاريخ آمده است كه پس از شك كردن در مورد شيعه بودن آنها، آن دو به «شام» فراخوانده شدند و مشكلات زيادي براي آنها به وجود آوردند.
حضرت شيخ، آيا شيعيان در طول تاريخ خطري براي امّت اسلامي به شمار مي‌آمده‌اند، اگر دوست داريد به تاريخ بازگرديم؛ در زمان تعصّب مذهبي، نسائي، شيخ بزرگ و دانشمند علم حديث و سنّي مذهب معروف وارد يكي از مساجد شام شد و در آن مسجد سنّي‌هاي متعصّب از او سئوال كردند چرا كتابي در مورد فضايل علي(ع) تأليف كرده‌اي و كتاب در مورد فضايل فلان صحابي تأليف نكرده‌اي؟
حضرت شيخ! اين شيعيان در طول تاريخ مصيبت‌هاي زيادي را متحمّل شده‌اند و اشخاص صالحي مانند شما به شيعيان تهمت‌هاي زيادي وارد ساخته‌اند، هرگاه گريه كرده‌اند، آنها را كافر و هرگاه نماز خوانده‌اند، آنها را مشرك و هرگاه به زيارت قبور رفته‌اند، آنها را فاسق و هرگاه روزه گرفته‌اند، آنها را زنديق ناميده‌اند. شيعيان بايد چه كار كنند كه شما از آنان راضي باشيد و به آنها نامة ورودي بهشت را بدهيد؟
شيخ! دست از اين سخنان بردار. دست از اين بحث‌هاي بيهوده بردار، بگذار هر كس مي‌خواهد سنّي و هر كس مي خواهد شيعه باشد. مشكل اين نيست و اوضاع و احوال ما با اين سخنان تغيير نمي‌كند. شيخ! اكنون که شما و امثال شما، بزرگان و عاقلان اين امّت هستيد، اوضاع ما چنين است، خدا رحم كند زماني كه نادانان و ديوانگان زمام امور را در دست بگيرند.