دعاي ايمني از شرّ شياطين و جنّيان

خليل منتظر قائم

از روزي كه حضرت آدم(ع) پا بر كرة ‌خاك نهاد تا روزي كه به اذن خدا، آن وقت معلوم فرا رسد و ابليس به دست آخرين حجّت خدا نابود شود، بشر هيچ‌گاه از شرّ شياطين جنّ و انس در امان نبوده است و هرگز نخواهد بود. از اين رو، انسان همواره نيازمند پناهگاه‌ها و دستاويزهاي محكم و قابل اعتمادي است كه بتواند با بهره‌گيري از آنها از خطرات و آسيب‌هاي گوناگوني كه دين و ايمان، آسايش، آرامش، سلامتي و امنيّت و نجات و رستگاري او را تهديد مي‌كند، در امان باشد.

دعاها، تعويذها و حرزهايي كه از اهل بيت عصمت و طهارت(ع) به يادگار مانده‌اند،‌ از پناه‌گاه‌هاي استوار، دستاويزهاي محكم و قرارگاه‌هاي امني هستند كه انسان‌ها مي‌توانند با تكيه بر آنها به امنيّت و آرامش مورد نظر دست يابند.

يكي از دعاهاي معروفي كه خواندن آن براي در امان ماندن از هر آنچه كه موجب بيم و هراس انسان‌ها مي‌شود، سفارش شده دعايي است كه بزرگاني چون شيخ‌طوسي1 ، امين الاسلام طبرسي2، سيّد بن طاووس3 ،‌ شيخ كفعمي4، محمّد باقر مجلسي5 و شيخ عبّاس قمي6 به آن توجّه و آن را در كتاب‌هايشان نقل كرده‌اند.

شيخ عبّاس قمي دعاي ياد شده را در تعقيب نماز صبح،‌ ذكر كرده است و درباره‌اش مي‌نويسد:

اين دعا در هر صبح و شام خوانده مي‌شود و آن دعاي اميرالمؤمنين(ع) است در ليلةالمبيت.7

سيّد بن طاووس نيز پيش از نقل اين دعا در معرفي آن مي‌گويد:

همچنين بگويد آنچه را مولاي ما اميرمؤمنان ـ درود خدا بر او باد ـ به هنگام خوابيدن بر بستر پيامبر ـ درود خدا بر او و خاندانش باد ـ خواند تا خود را از ريخته شدن خونش به دست دشمنان در امان دارد. اين دعا از دعاهاي مهم در هنگام صبح و شام است كه از مولايمان جعفر بن محمّد الصادق ـ درود خدا بر او باد ـ

نقل شده است.

زماني كه آن حضرت در پي دستور منصور [عبّاسي] به عراق آمده بود، مردم پيرامون او جمع شدند و گفتند: اي مولاي ما! تربت قبر حسين ـ صلوات خدا بر او باد ـ شفابخش هر بيماري است، آيا چيزي هست كه ايمني بخش هر بيم و ترسي باشد ؟ پس فرمود: «آري، هرگاه يكي از شما مي‌خواهد كه از هر بيم و ترسي در امان باشد، تسبيح تربت آن حضرت را برگيرد و سه مرتبه دعاي آن كس را كه [براي حفظ جان پيامبر اكرم(ص)] در بستر او خوابيد، بخواند.»8

امام صادق(ع) در ادامه، متن دعا را اين‌گونه بيان مي‌كند:

«أَمْسَيْتُ اللَّهُمَّ مُعْتَصِماً بِذِمَامِكَ و جَوارِكَ الْمَنِيعِ الَّذِي لا يُطَاوَلُ وَ لا يُحَاوَلُ مِنْ شَرِّ كُلِّ غَاشِمٍ وَ طَارِقٍ مِنْ سَائِرِ مَنْ خَلَقْتَ وَ مَا خَلَقْتَ مِنْ خَلْقِكَ الصَّامِتِ وَ النَّاطِقِ مِنْ كُلِّ مَخُوفٍ بِلِبَاسٍ سَابِغَةٍ حَصينَه وَلاءِ أَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّكَ مُحْتَجِبا مِنْ كُلِّ قَاصِدٍ لِي إِلَى أَذِيَّةٍ بِجِدَارٍ حَصِينٍ الْإِخْلاصِ فِي الاعْتِرَافِ بِحَقِّهِمْ وَ التَّمَسُّكِ بِحَبْلِهِمْ مُوقِنا أَنَّ الْحَقَّ لَهُمْ وَ مَعَهُمْ وَ فِيهِمْ وَ بِهِمْ أُوَالِي مَنْ وَالَوْا وَ أُجَانِبُ مَنْ جَانَبُوا وَ اُعادِي مَنْ عادُوا فَصَّلِ عَلي مُحمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اَعَزنِي اللَّهُمَّ بِهِمْ مِنْ شَرِّ كُلِّ مَا أَتَّقِيهِ يَا عَظِيمُ حَجَزْتُ الْأَعَادِيَ عَنِّي بِبَدِيعِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ إِنَّا جَعَلْنَا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ؛

خداوندا! شام كردم9 در حالي كه به حق و حرمت ارجمند تو كه نه كسي مي‌تواند بر آن برتري ‌يابد و نه كسي مي‌تواند بر آن يورش برد، پناهنده شده‌ام [تا مرا] از شرّ هر ستمگر (نيرنگ‌باز) و هر يورش‌برنده در شب [خواه]‌ از كساني كه آفريدي و [خواه] از چيزهايي كه آفريدي از آفريدگان خموش و گويايت [در امان داري] و مرا از هر چيز ترسناكي با زرهي بافته از ولايت خاندان پيامبرت محفوظ داري و از شرّ هر آن كس كه آهنگ آزارم

كند در پشت ديوار مستحكم اخلاص در اعتراف به حقّ آنان و چنگ زدن به ريسمانشان حراست كني. با يقين به اينكه حق براي آنها، با آنها و در آنهاست. با هر كس كه با آنها دوستي مي‌كند، دوستي مي‌كنم؛ از هر كس كه از آنها دوري مي‌جويد، دوري مي‌جويم و با هركس كه با آنها دشمني كند، دشمني مي‌كنم. پس، بار خدايا! بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا به وسيلة آنها از شرّ هر آنچه كه از آن بيم دارم، پناه ده. اي [خداي] بزرگ! دور ساختم دشمنان را از خودم به وسيلة به وجود آوردندة‌ آسمان‌ها و زمين. به راستي [ما] فراروي آنها سدّي و پشت سرشان سدّي نهاده و پرده‌اي بر [چشمان] آنان فرو گسترده‌ايم، در نتيجه نمي‌توانند، ببينند.»10

پيشواي ششم شيعيان، در ادامه اين روايت مي‌فرمايد:

«آنگاه تسبيح [تربت] را ببوسد و آن را بر چشمان خود بگذارد و بگويد: خداوندا! به حقّ اين تربت و به حقّ صاحب آن و به حقّ جدّ‌ او و پدر او و به حقّ مادرش و به حقّ برادرش و به حقّ فرزندان پاك‌نهاد او، از تو در خواست مي‌كنم كه اين تربت را شفا از هر بيماري، امان از هر ترسي و نگهدار از هر بدي قرار دهي. سپس آن را در جيب خود قرار دهد. پس اگر اين كار را در بامداد انجام دهد، پيوسته در امان خداست تا شامگاه و اگر اين كار را در شامگاه انجام دهد، پيوسته در امان خدا خواهد بود تا بامداد.»11

گفتني است دعاي ياد شده، از امام هادي(ع) نيز نقل شده است. آن حضرت، در مقدّمه اين دعا مي‌فرمايد:

«هر گاه خواستي كه از همة‌ آنچه كه تو را بيمناك مي‌كند، آسوده خاطر شوي و از همه آنچه كه تو را نگران مي‌سازد، ايمني پيدا كني، چه در روزهاي نحس و چه در ديگر روزها، پس در آغاز هر بامداد، سه مرتبه اين دعا را بخوان: ...»12

با توجّه به تأكيدهاي فراواني كه بر خواندن اين دعاي شريف شده، شايسته است كه همة‌ ما، دست كم روزي يك‌بار، پس از نماز صبح، آن را بخوانيم تا خداي متعال به حقّ خاندان عصمت و طهارت ما را از شرّ همة‌ شياطين جنّ و انس و همة‌ رويدادهاي ناگوار ارضي و سماوي در امان دارد.

متن عربي اين دعا نيز در دسترس همه است و با يك مراجعة ساده به ابتداي «مفاتيح الجنان»، بخش دعاهايي كه در تعقيب نماز صبح، وارد شده است، مي‌توان به آن دست يافت.

پي‌نوشت‌ها: