بحث جامعة آرماني به امروز و ديروز برنمي‌گردد، از همان روزي كه انسان خلق شد به دنبال بهترين‌ها بود و براي رسيدن به اين بهترين‌ها تلاش كرد.
اصلاً شايد يكي از علل بعثت انبيا هم، همين باشد، هدايت و رساندن مردم به جامعه‌اي ايده‌آل و آرماني.
رسول اكرم(ص) و ائمة اطهار(ع) نيز در اين راه بسيار تلاش نمودند و مژدة آمدن و رسيدن جامعة مطلوب عدل و داد و علم را از همان روز به همة مردمان دادند و به توصيف آن جامعه پرداخته و ابعاد مختلف آن را جز به جز تشريح نمودند.
در اديان ديگر هم هميشه بشارت آمدن جهاني سرشار از صلح، آرامش و امنيت به پيروان آن اديان داده شده است و اين خاصّ يك دين يا تنها اديان آسماني نمي‌شود و حتّي پا فراتر از دين است و همه اقوام نيز به دنبال منجي هستند و هم به فرارسيدن روزي كه جامعه آرماني‌شان به دست آن منجي موعود تشكيل شود.
بشارت به نجات را هر كس به نوبة خود فرياد زده است و در اين ميان، شعرا نيز سهمي داشته‌اند و شعرايي همچون شيخ اجل، فردوسي، نظامي و ... اشعار فراوان در اين زمينه سروده‌اند.
در ميان فلاسفه هم ارسطو آغازگر اين راه بود و سپس افلاطون با طرح مسئلة مدينة فاضله راه را براي افرادي چون ملاصدرا هموار نمود.
نويسندگان بسياري در اين مقوله كتاب و مقاله نوشتند كه ما براي نمونه به برخي از آنها اشاره مي‌كنيم.
بحث خود را در دو بخش مقالات و كتب به طور مجزا بيان مي‌كنيم.
الف. كتاب‌هايي كه با موضوع مدينة فاضله، آرمانشهر، اتوپيا، جامعة مطلوب، جامعة مهدوي و ... نگاشته شده است:
1. از مدینة الهی تا مدينة کارآفرینی، تألیف مهدی جهانیان. هدایت جهان نشر، ۱۳۸۹.
2. آرمان شهر دست یافتنی (جامعة ایده‌آل و هزار نفر اول)، شهناز مصلحی، روشنگران و مطالعات زنان، ۱۳۸۵.
3. آرمان شهر و زمینه‌های نظری آن در اسلام، [تألیف] فتانه دانشمند ملایری؛ [به‌سفارش] دانشگاه آزاد اسلامی، مرکز فعّالیت‌ها و پژوهش‌های قرآن و عترت(ع)، قم: دار الهدی، ۱۳۸۲.
4. آرمانشهر (يوتوپيا)، تامس مور، مترجم: داريوش آشوري؛ نادر افشار نادري، تهران: خوارزمي، 1373.
5. آرمانشهر در اندیشه ایرانی، نوشتة حجّت‌اللّه اصیل، تهران: نشر نی، ۱۳۷۱.
6. آرمانشهر در تاریخ اندیشة غرب با
متن‌هایی از مور، کلوتس...، فردریک روویون، ترجمة عبّاس باقری. تهران: نشرنی، ۱۳۸۵.
7. آيندة جهان (دولت و سياست در انديشة مهدويّت)، رحيم كارگر، تهران: بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود(ع)، 1383.
8. آيندة جهان، جلال برنجيان، تهران: طور، 1376.
9. اصول و مبادی: فلسفه سیاسی فارابی "شرح نظریه مدینة فاضله با تطبیق بر آراء افلاطون و ارسطو"، تحقیق و نگارش فرناز ناظرزاده‌کرمانی، [تهران]: دانشگاه الزّهرا (س)، ۱۳۷۶.
10. پايان ليبرال دموكراسي؟ يا حكومت جهاني حضرت مهدي(ع)، احمد سامعي، تهران: نسيم سحر، 1382.
11. تفكّر، فرهنگ و ادب و تمدّن، اسماعيل شفيعي سروستاني، هلال، 1389.
12. سيماي جهان در عصر امام زمان(عج) ـ جلد دوم، محمّد اميني گلستاني، قم: ، مسجد مقدّس جمكران، 1385.
13. منجي به روايت اسلام و مسيحيان، باسم هاشمي؛ ترجمة محسن احتشامي‌نيا، تهران: آفاق، 1385.
14. نظريّه‌پردازي دربارة آيندة جهان، علي‌اصغر رضواني، قم: مسجد مقدّس جمكران، 1385.
بخش دوم، بخش مقالاتي است كه دربارة اين موضوع نوشته شده است:
1. آرمانشهری متفاوت : نگاهی به تفاوت اندیشه سیاسی فارابی و اتوپیای غربی، آزاد جعفری، جام‌جم ، تیر ۱۳۸۷۲۰ : ص ۱۱.
2. ایدئولوژی و اوتوپیا، ریکور، پل؛ احمد بستانی، نامه مفید، ش ۳۲، (آذر و دی ۱۳۸۱): ص ۸۹ ـ ۱۰۴.
3. تفكّر، فرهنگ و ادب، تمدّن، اسماعيل شفیعی‌سروستانی، كیهان، (۳ ، 5، 10، 13، 24 ، 26 دی ۱۳۷۴): ص ۶.
4. تفكّر، فرهنگ و ادب، تمدّن، اسماعيل شفیعی‌سروستانی، کیهان، (۴، 9، 10، 18، 23، 30 مهر ۱۳۷۴): ص ۶.
5. آرمان در چنبر واقعیت ـ تاملی بر نقادی پوپر از آرمانشهرگرایی، جواد نبی‌یان، شرق، (۱۰ مهر ۱۳۸۴): ص ۱۸.
6. آرمان شهر افلاطون، نسخه بدل اسپارت، حجّت پیری، جوان (۷ خرداد ۱۳۸۲)، ص ۸ ویژه‌نامه.
7. آرمان شهر سوسیالیستی، طرحی تحقّق‌پذیر یا رویایی دور از دسترس؟، برگردان مسرور تنکابنی، نقد نو، ش ۱۴، شهریور و مهر ۱۳۸۵، صص ۱۸ ـ۱۹.
8. آرمان شهر منتظران، محمّد‌رضا بندر‌چی، موعود، ش ۷۹ ، شهریور ۱۳۸۶، صص ۷۲ ـ۷۵.
9. آرمان شهر مهدوی ـ بحثی دربارة دولت کریمة حضرت مهدی صاحب‌الزّمان(عج) در گفت‌وگو با اسماعیل شفیعی سروستانی، ابرار، (۲۳ خرداد ۱۳۸۳)، صص ۶ ـ ۷.
10. آرمان شهر، فیروزی، ابوالفضل، جوان، (۴ آذر ۱۳۷۸): ص ۱۱.
11. آرمانشهر اسلام: شهر عدالت، بهناز امین‌زاده؛محمّد نقی‌زاده، صفه، ش ۳۵، (پاییز و زمستان ۱۳۸۱)، ص ۲۱ ـ ۳۱.
12. آرمانشهر در اندیشه یهود، سعیده معین‌نجف‌آبادی، انتظار موعود، ش ۲۵، ۲۶ ، تابستان و پاییز ۱۳۸۷، صص ۳۱۳ ـ۳۵۰.
13. آرمانشهر فارابی در یک نگاه، محسن مهدی، حیات نو، (۲۱ تیر ۱۳۸۰)، صص ۶ ـ۷؛ (۲۸ تیر ۱۳۸۰): صص ۶ ـ ۷.
14. آرمانشهر، سیامک شمس، کلمه، ش ۳، (بهمن، اسفند ۱۳۷۱): ص ۲۹ ـ ۲۸.
15. آرمانشهرگرایی از حقیقت تا واقعیت، منصور انصاری، همشهری، (۲۶ اردیبهشت ۱۳۷۲): ص ۶.
16. آرمانشهری در دور دست : نگاهی به نظریه سیاسی سر توماس مور، مسعود فولاد‌فر، رسالت ، ۲۸ تیر ۱۳۸۹ : ص ۱۸.
17. آرمانشهری در قرن بیستم، منصور کلانتر، عصر آزادگان، (۱۱ آبان ۱۳۷۸): ص ۷. (کمونیسم، مدينة فاضله)
18. آرمانشهری مسلمان، نازنين مفخم، جهان کتاب، ش ۷۹، ۸۰ (خرداد ۱۳۷۸)، ص ۱۱.
19. آیا ماکیاول ماکیاولیست بود؟، روزبه میرابراهیمی، مردم‌سالاری، (۱۸ دی ۱۳۸۰): ص ۷ ، ۱۰. (اندیشة سیاسی ماکیاول؛ مدينة فاضله)
20. اتوپیای گفت‌وگوی تمدّن‌ها، اهورا فررام، مردم‌سالاری، (۷ دی ۱۳۸۳): ص ۵.
21. این مدينة فاضله کجاست؟، ملکی، ...، اخبار، (۳۱ فروردین ۱۳۷۶): ص ۶.
22. بازگشت به آینده : آرمانشهر در رمان فارسی، شاپور بهیان، اعتماد ، ۳۰ مهر ۱۳۸۷ : ص ۱۱ ضمیمه. (مدينة فاضله)
23. بصیرت اخلاقی در عصر ظهور (ساز و کارها و روش‌ها )، رحیم کارگر، انتظار موعود، ش ۲۵، ۲۶ ، تابستان و پاییز ۱۳۸۷، صص ۴۳ ـ۸۶.
24. بنیادهای جامعه نمونه اسلامی از منظر استاد مطهری، مرتضی مفید‌نژاد، رسالت ، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۷، ص ۱۸.
25. پایان ایدئولوژی در غرب، بل، دانیل؛ مهاجر، محبوبه (مرادی)، حیات نو ، (۱۵ مرداد ۱۳۷۹): ص ۸.
26. تحوّلات اجتماعی و جامعة مطلوب از منظر امام خمینی، جهانگیر قاسمی، حضور، ش ۶۰ ، بهار ۱۳۸۶، صص ۸۲ ـ۹۴.
27. تلویزیون به مثابه یوتوپیا: پیامدهای زیباشناختی شدن ایدئولوژی، صالح نجفی، سینما و ادبیات، ش ۱۵، زمستان ۱۳۸۶، صص 112،110،17،24،29،35
28. تنوع یا وحدت فرهنگی در جامعة جهانی مهدوی، محمّد‌باقر ربانی، انتظار موعود، ش ۲۵، ۲۶ ، تابستان و پاییز ۱۳۸۷، ص ۲۳۱ ـ ۲۷۶
29. جامعة مطلوب از دیدگاه حکیمان مسلمان، بیوک علیزاده، اندیشة حوزه، ش ۵۴ ، مهر و آبان ۱۳۸۴، صص ۲۹ ـ ۷۰ ، 10ـ۱۷ ـ۱۰ـ۲۹.
30. جامعه مهدوی، آرمانشهر نبوی، سعدی، حسین‌علی، جمهوری اسلامی، (۱۵ اسفند ۱۳۸۱): ص ۸.
31. جنبش‌های اسلامی از اتوپیا تا مدنیت، غرایبه، ابراهیم؛ آقاعلیخانی، سعید، شرق، (۲۰ بهمن ۱۳۸۳): ص ۱۸؛ (۲۱ بهمن ۱۳۸۳): ص ۱۸.
32. در ستایش اتوپیا، حاتمی، روح‌الله، شرق، (۱۳ شهریور ۱۳۸۴): ص ۲۰.