ظهور ماشيح از ديدگاه يهود1

يكي از پايه‌هاي اساسي و اصول مهمّ آيين يهود ايمان به آمدن ماشِيَح2 و دورة نجات (گئولا) است. بر طبق «اصول سيزده‌گانة ايمان» نوشتة رمبام (موسي بن ميمون):

هر كس كه به ماشيح اعتقاد نداشته يا چشم به راه آمدن او نباشد، عملاً گفته‌هاي موسي و ساير انبيا و حتّي پنج سِفر تورات را منكر شده است.

انسان بايد بداند آنكه آسمان و زمين را خلق كرد، حاكم مطلق در بالا و پايين و چهار جهت دنياست ... اين نكته شامل (اين اصل) است كه در قضاوت بعد از مرگ، از انسان سؤال مي‌شود: آيا تو اشتياق و آرزو براي نجات و رستگاري داشتي؟ اين اصل مكمّل اوّلين فرمان از فرمان‌هاي دهگانة تورات است.

1. پايان بدي و گناه

و بار ديگر از اصنام خود و مكروهات خود و همگي معصيّت‌هاي خود ملوّث نخواهند شد و من ايشان را از تمامي مسكن‌هايشان كه در آنها گناه ورزيدند خلاصي خواهم داد و ايشان را طاهر نموده، ايشان براي من قوم و من از براي ايشان خدا خواهم بود.3

و خداوند لشكرها مي‌فرمايد كه در آن روز واقع مي‌شود كه اسامي اصنام را از روي زمين قطع خواهم كرد كه بار ديگر به خاطر آورده نخواهند شد و هم پيغمبران كاذب و روح پليد را از زمين رفع خواهم گردانيد.4

و تمام قوم تو صالح شده، زمين را قطعاً وارث خواهند شد، آن كساني كه شاخه‌هاي مغروس من و عمل دست‌هاي منند به جهت معزّز بودنم.5

2. پرستش و ستايش همگاني خدا

ماشيح تمامي دنيا را طوري اصلاح خواهد كرد كه همگي خدا را در اتّحاد كامل مورد پرستش قرار خواهند داد. در آن هنگام (زبان) ملّت‌ها را به زباني پاك و منزّه تبديل خواهم كرد كه همة آنها نام خداوند را خوانده و او را يكسان عبادت خواهند كرد و چنان كه در كتاب زكريّا (9: 14) آمده است: و خداوند بر تمامي زمين پادشاه خواهد بود، در آن روز، خداوند يكي و نامش نيز يكي خواهد بود.

3. هم‌زيستي مسالمت‌آميز و صلح جهاني

آگاهي و درك الهيّت، كوتاه فكري و تمايلات نابخردانه را كه اغلب منجر به كشمكش‌هاي بيهوده و جنگ و ستيز ميان ملّت‌ها مي‌شود خود به خود از بين مي‌برد و در نتيجه دورة گئولا (نجات) دورة صلح و صفا در سرزمين مقدّس و نيز در سراسر دنيا خواهد بود.

و او در ميان خلايق حكومت نموده، قوم‌هاي بي‌شمار را متنبّه خواهد ساخت و ايشان شمشيرهاي خود را شكسته و گاوآهن و نيزه‌هاي خود را به ارّه تبديل خواهند كرد، قوم به قوم ديگر شمشير نكشيده و ديگر بار جنگ نخواهند آموخت.6 (و من عرّاده از افرايم و اسب از اورشليم قطع خواهم كرد و [تير و] كمان جنگ قطع كرده خواهد شد و او (ماشيح) به ملّت‌ها سلامت و صلح خواهد گشت و سلطنتش از دريا به دريا و از نهر تا به كرانه‌هاي زمين خواهد بود.7

4. رستاخيز مردگان

بنابراين نبوّت كرده، به ايشان بگو كه خداوند خدا چنين مي‌فرمايد كه اي قوم من اينك قبور شما را گشوده و شما را از قبرهايتان بيرون مي‌آورم ... و روح خود را در جوف شما خواهم نهاد كه زنده شويد ...8

5. بركت و سعادت رؤيايي، پايان بيماري و مرگ و مير

در زمان گئولا (دورة نجات) جهانيان شاهد بركت و نعمت جسمي و روحاني در حدّ اعلا خواهند بود، همة بيماران شفا خواهند يافت، اشخاص نابينا، كر، لال و هر كسي كه از نقص عضوي رنج مي‌برد همه از ناتواني نجات خواهند يافت: در آن زمان چشم نابينايان روشن شده و گوش ناشنوايان باز خواهد شد. آن زمان لنگ [زمين‌گير] همانند غزال بر خواهد جهيد.9

و مرگ و مير متوقّف خواهد شد و خداوند اشك را از هر صورتي پاك خواهد كرد ...10

در آن زمان نه قحطي خواهد بود و نه جنگ. نه حسادت و نه دعوا؛ زيرا تمام خوبي‌ها به وفور عطا خواهد شد و تمامي لذايذ، همانند خاك در دسترس خواهند بود.

با وجود اين، بايستي خاطر نشان كرد كه بركات و نعمات الهي صرفاً به دليل عيّاشي و خوش‌گذراني نبوده؛ بلكه وسايلي براي رسيدن به اهدافي والاتر هستند.

آرزو و اشتياق ما براي زمان ماشيح به علّت سلطه‌جويي بر دنيا يا حكمراني بر ملّت‌ها يا ستايش از سوي آنها نيست ... اميد و انتظار ما براي آن روز به اين دليل است كه در آن موقع صادقان و صالحان گرد هم آمده و عقل، حكمت، خوبي و حقيقت بر دنيا مستولي خواهد شد.

6. دورة قبل از ماشيح

زماني كه از سوي خداوند براي نجات و آمدن ماشيح تعيين شده رازي بسيار پوشيده و پنهان مي‌باشد. با اين حال نشانه‌هاي بسياري در مورد نزديكي وقوع آن داده شده است. بسياري از شرايطي كه نشانة قريب الوقوع بودن آمدن ماشيح است اضطراب‌آميز و نگران كننده مي‌باشد ... در آن شرايط بي‌شرمي و بي‌حيايي زياد خواهد شد، تورّم بيداد خواهد كرد، جنگ‌هاي بسيار روي خواهد داد، شمار فقرا بسيار خواهد شد و كسي به آنها كمك نخواهد كرد، جوانان به پيران بي‌احترامي خواهند كرد، خانواده‌ها از همديگر پاشيده خواهند شد. بيماري‌هاي خطرناك، فقر و كمبود كالاها، جنگ‌هاي بين المللي روزگاري سرشار از رنج و فلاكت پديد خواهد آورد. در كتاب «برشيت ربّا» آمده است:

وقتي كه شاهد نسلي هستي كه زير بار گرفتاري‌ها كمر خم كرده، منتظر ماشيح باش، وقتي كه شاهد جنگ بين ملّت‌ها هستي، منتظر مقدم او باش.

همچنين موقعي كه ماشيح به پا خواهد خاست علائم شگفت‌انگيز و معجزات بسيار در دنيا به وقوع خواهد پيوست.11

7. شخصيّت ماشيح، ماشيح، بشر خاكي

هدف نهايي از آفرينش دنيا كه از نخستين لحظة خلقت در نظر پروردگار بوده ماشيح و دورة گئولا (نجات) مي‌باشد و ماشيح يكي از موضوعاتي است كه حتّي بر موضوع آفرينش مقدّم است و اين اشاره‌اي به اصل يا موضوع ماشيح است؛ امّا از جنبة فيزيكي دنياي مادّي، ماشيح يك بشر خاكي است كه به صورت عادّي متولّد شده است و تنها نشانه در مورد اصل و نسب او اين است كه از اعقاب (حضرت) داوود(ع) و از نسل پسر آن حضرت، يعني سليمان نبي(ع) مي‌باشد.

8. آمدن ماشيح

امكان آمدن ماشيح در هر دوره وجود دارد... مي‌توان گفت كه ماشيح هميشه روي زمين است، بشري خاكي با پايه و مقام بسيار مقدّس و روحاني كه در هر دوره وجود داشته و ناظر است.

9. صفات خاصّ ماشيح

و روح خداوند كه روح حكمت و فطانت و روح مشورت و جبروت و روح علم و خشيّت از خداوند است بر آن خواهد آراميد و او را در خشيّت خداوند تيزهوش گردانيده، موافق نظرش حكم و مطابق مسموع گوش‌هايش تنبيه نخواهد فرمود؛ بلكه ذليلان را به عدالت حكم و براي مسكينان زمين به راستي تنبيه خواهد نمود و زمين را به عصاي دهانش زده به روح لب‌هايش شرير را خواهد كشت.12

ماشيح براي اثبات هويّت خود احتياجي به انجام معجزات و شگفتي‌هاي خارق العادّه نخواهد داشت، ولي با وجود اين، او اين كار را خواهد كرد. (ميشنه توراة)

10. تاريخ آمدن ماشيح

تاريخ آمدن ماشيح رازي است كه از بشر خاكي پوشيده است. ماشيح مي‌تواند هر لحظه يا هر روز بيايد؛ زيرا طبق آنچه گفته شده ماشيح در هر دوره‌اي اگرچه در خفاست، زنده و حاضر است. او هر لحظه آماده براي ظهور بوده و به محض آنكه از جانب الهي به او ابلاغ شود، ظاهر خواهد گشت.13

11. تسريع كردن آمدن ماشيح

آمدن ماشيح و فرا رسيدن دورة نجات قبل از زمان نهايي را مي‌توان تسريع كرد. اوّلين و مهم‌ترين اعمالي كه باعث تسريع نجات مي‌شود توبه و بازگشت به سوي خداست و سرسپردگي (تسليم) به خداوند، پشيماني ساده (ولي خالصانه) و تأسّف از خلاف‌هاي گذشته و تصميم قاطع براي بهبود رفتار در آينده يك توبة كامل است.

دادن صدقه نيز برابر با تمام عبادات شناخته شده است. ترحّم بر فقيران و مستمندان موجب برانگيختن ترحّم آسماني از جانب خدا گشته و در نتيجه آمدن نهال نورستة داوود (ماشيح) و فرا رسيدن ايّام نجات را تسريع مي‌كند (ميشنه توراة).

و خداوند چنين مي‌فرمايد: عدالت را رعايت كرده و صدقه بدهيد؛ زيرا نجات من و ظهور صداقت من، نزديك است.14

12. انتظار براي ظهور ماشيح

... اگرچه او تأخير كند (با اين حال) براي او منتظر باش؛ زيرا او مطمئنّاً خواهد آمد و دير نخواهد كرد.15

و ولكن خداوند ... نموده كه به شما عنايت نمايد و رفعت خواهد نمود تا كه شما را مرحمت فرمايد زيرا كه خداوند، خداي حكم است. خوشا به حال كساني كه اميدوار اويند.16

صبر و انتظار براي ماشيح تنها يك صفت پسنديده نيست؛ بلكه يك فريضة مهمّ مذهبي است. يكي از بزرگ‌ترين علماي يهود در اين باره مي‌گويد: هر كس به آمدن ماشيح ايمان نداشته يا مشتاقانه در انتظار و چشم به راه او نباشد، نه تنها تمامي تورات را انكار كرده، بلكه تمامي انبياي بني اسرائيل را از موسي به بعد منكر شده است. در اصول سيزده‌گانه ايمان يهودي آمده است: من با ايمان كامل به آمدن ماشيح اعتقاد دارم و اگرچه او تأخير كند با اين همه هر روز در انتظار او هستم كه بيايد.

ايمان به آمدن ماشيح و منتظر بودن براي او دو موضوع جداگانه هستند. ايمان داشتن تصديق و تأييد يك اعتقاد است، ولي منتظر بودن يعني صبر و انتظار مشتاقانه و جدّي براي فرا رسيدن دوران نجات و فرج الهي است.

13. اميد و انتظار

همه چيز به اميد و انتظار (مقرّر) است.17 خداوند به آنهايي كه به او اميدوار هستند خوبي مي‌كند، به خداوند اميدوار باش، قوي قلب بوده و قلب خود را شجاع كن، اميد داشته و باز هم اميدوار باش از حالا تا ابد.

14. طلب كردن ماشيح

ايمان واقعي به گئولا (دورة نجات) به وسيلة اميد و انتظار صميمانه براي نجات و مشتاقانه چشم به راه بودن ماشيح معلوم مي‌گردد. انسان براي دستيابي به چيزي كه واقعاً و از صميم قلب خواهان آن است آن را با خواهش و تمنّا طلب كرده و از هر گونه كوششي براي به دست آوردن آن دريغ نمي‌كند.

پي‌نوشت‌ها: