اعمال شب و روز غدیر

روايت شده شب هيجدهم ذي‌حجّه، شب عيد غدير و شب با شرافتي است سيّد بن طاووس در «اقبال الاعمال» براي اين شب، دوازده ركعت نماز به يك سلام به كيفيتي مخصوص نقل كرده است.

روز هيجدهم، روز عيد غدير و عيدُالله الأكْبَرْ و عيد آل محمّد(ع) و عظيم‌ترين اعياد است و حق تعالي پيمبري را مبعوث نفرموده، مگر آنكه اين روز را عيد كرده است و حرمت آن را دانسته است و نامش در آسمان، روز عهد معهود است و نامش در زمين روز ميثاق، مَأخوذ و جَمع مَشهُود است و روايت است كه از حضرت صادق(ع) پرسيدند كه آيا مسلمانان را عيدي هست غير از جمعه، اضحي و فطر؟ فرمود: «بلي، عيدي هست كه از همه حرمتش بيشتر است.» راوي گفت: كدام عيد است؟ فرمود كه : «آن روزي است كه رسول خدا( ص)، اميرالمؤمنين( ع) را به خلافت پس از خود نَصْبْ كرد و فرمود كه: «هر كه من مولا و آقاي اويم پس علي مولا، آقا و پيشواي اوست.» راوي گفت: در آن روز چه كار بايد كرد؟ فرمود: «بايد روزه بداريد و عبادت كنيد و محمّد و آل محمّد(ع) را ياد كنيد و بر ايشان صَلَوات بفرستيد و وصيّت كرد رسول خدا(ص) اميرالمؤمنين(ع) را كه اين روز را عيد گرداند و هر پيغمبري وصيّ خود را وصيّت مي كرد كه اين روز را عيد گردانند.» و ابن‌ ابي نَصر بَزَنطي از حضرت رضا(ع) نقل مي‌كند كه فرمود: «اي پسر ابي نصر! سعي كن هركجا كه هستي روز غدير نزد قبر مطهّر حضرت اميرالمؤمنين (ع) حاضر شوي. به‌درستي كه خدا در اين روز از هر مرد مؤمن و زن مؤمنه‌اي گناه شصت ساله ايشان را مي آمرزد و در اين روز آزاد مي كند از آتش جهنّم دو برابر آنچه در ماه رمضان، شب قدر و شب فطر آزاد كرده است و يك درهم كه در اين روز به برادران مؤمن بدهي برابر است با هزار درهم كه در اوقات ديگر بدهي و در اين روز به برادران مؤمن خود احسان كن و شاد گردان هر مرد مؤمن و زن مؤمنه‌اي را؛ به خدا قَسَم كه اگر مردم فضيلت اين روز را بدانند چنانكه بايد هر آينه هر روز ده مرتبه ملائكه با ايشان مصافحه كنند

و بالجمله تعظيم اين روز شريف لازم.»

اعمال روز عيد غدير چند چيز است: اوّل روزه؛ دوم غسل؛ سوم زيارت حضرت اميرالمؤمنين(ع) و سزاوار است كه انسان هر كجا باشد سعي كند خود را به قبر مطهر آن حضرت برساند و از براي آن جناب در اين روز سه زيارت مخصوص نقل شده كه يكي از آنها زيارت معروف به اَمينُالله است كه از نزديك و دور خوانده مي شود و آن از زيارات جامعة مطلقه است؛ چهارم بخواند تعويذي راكه سيّد بن طاووس در اقبال از رسول خدا(ص) روايت كرده؛ پنجم دو ركعت نماز بخواند و به سجده رود و صد مرتبه شكر خدا كند پس سر از سجده بردارد و بخواند: «اَللهُمَّ اِنِّي اَسْئَلُكَ بِاَنَّ لَكَ الْحَمْدَ، وَحْدَكَ لا شَريكَ لَكَ، وَاَنَّكَ واحِدٌ اَحَدٌ صَمَدٌ ...؛1 خدايا از تو درخواست كنم بدانكه از براي تو است ستايش يگانه اي كه شريك نداري و توئي يكتاي يگانه اي بي نياز ...»

پس باز به سجده رود و صد مرتبه اَلْحَمْدُلله و صد مرتبه شُكْراً لله بگويد و روايت شده كه هر كه اين عمل را به جا آوردثواب كسي داشته باشدكه در روز عيدغدير نزد رسول خدا(ص) حاضر شده باشد و با آن حضرت بيعت كرده باشد بر ولايت الخبر و بهتر آنكه اين نماز را نزديك به زوال گذاردكه حضرت رسول( ص) درآن ساعت اميرالمؤمنين(ع) را در غدير خُم به امامت و خلافت براي مردم نصب فرمود و در ركعت اوّل سورة قدر و در ركعت دوم توحيد بخواند؛ ششم غسل كند و دو ركعت نماز بخواند پيش از زوال به نيم ساعت در هر ركعت سورة حمد يك مرتبه و «قُلْ هُوَاللهُ اَحَدٌ» ده مرتبه و آيةالكرسي

ده مرتبه و «اِنَّا اَنْزَلْناهُ» را ده مرتبه بخواند كه مقابل صد هزار حجّ و صد هزار عمره و سبب مي‌شود كه خداوند كريم حوائج دنيا و آخرت او را به آساني و عافيت برآورد. مخفي نماند كه در اقبال در ذكر اين نماز سورة قدر مقدّم بر آيةالكرسي ذكر شده است. بهتر است بعد از اين نماز اين دعا را بخواند رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا مُنادِياً «الدُّعاء بطوله»؛ هفتم دعاي ندبه را بخواند؛ هشتم اين دعا را كه سيد بن طاوس از شيخ مفيد نقل كرده را بخواند: «اَللهُمَّ اِنّي اَسْئَلُكَ بِحَقِ مُحَمَّدٍ نَبِيِّكَ، وَعَلِيٍ ّ وَلِيِّكَ، وَالشَّاْنِ وَالْقَدْرِ الَّذي‏ خَصَصْتَهُما بِهِ .. ؛ خدايا از تو درخواست كنم به حق محمد پيامبرت و به حق علي ولي تو و بدان منزلت و مرتبه اي كه بدان وسيله آن دو را از ساير مخلوق خود اختصاص دادي ...»

نهم زماني كه مؤمني را ملاقات كند اين تهنيت را بگويد: «اَلْحَمْدُ للهِ الّذي جَعَلَنا مِنَ الْمُتَمَسِّكينَ بِوِلايَةِ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ، وَالْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ؛ ستايش خاص خدايي است كه قرار داد ما را از تمسك جويان به ولايت اميرمؤمنان و ساير امامان عليهم السّلام»

ونيز بخواند: «اَلْحَمْدُ للهِ ِ الَّذي اَكْرَمَنا بِهذَا الْيَوْمِ، وَجَعَلَنا مِنَ الْمُوفينَ بِعَهْدِهِ اِلَيْنا، وَميثاقِهِ الَّذي واثَقَنا بِهِ مِنْ وِلايَةِ وُلاةِ اَمْرِهِ، وَالْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ، وَلَمْ يَجْعَلْنا مِنَ الْجاحِدينَ وَالْمُكَذِّبينَ بِيَوْمِ الدّينِ؛ ستايش خاص خدايي است كه گرامي داشت ما را به اين روز و قرارمان داد از وفاكنندگان به عهدي كه با ما كرده بود و پيماني كه با ما بسته بود از ولايت سرپرستان امر دين او و برپادارندگان عدلش و قرارمان نداد از منكران و تكذيب كنندگان روز جزا.»

دهم آنكه صد مرتبه بگويد: اَلْحَمْدُ للهِ ِ الّذي جَعَلَ كَمالَ دينِهِ وَتَمامَ نِعْمَتِهِ بِوِلايَةِ اَميرِ الْمُؤمِنينَ عَليِّ بْنِ اَبي طالِبٍ عَلَيْهِ السَّلام؛ ستايش خاص خدايي است كه قرار داد كمال دين و تمام شدن نعمتش را و بدانكه در اين به ولايت اميرمؤمنان علي بن ابيطالب عليه السلام.»

روز غدير، روز شريفي است براي پوشيدن جامه‌هاي نيكو، زينت كردن، بوي خوش استعمال نمودن، شادي كردن، شاد نمودن شيعيان اميرالمؤمنين(ع)، عفو از تقصيرات ايشان، برآوردن حاجاتشان، صلة‌ارحام، توسعه بر عيال، اطعام مؤمنان، افطار دادن روزه داران، مصافحه با مؤمنان، رفتن به زيارت ايشان، تَبسّم كردن بر رويشان، هَدايا فرستادن بر ايشان و شكر الهي به جا آوردن به علّت نعمت بزرگ ولايت، بسيار فرستادن صَلَوات، اِكْثارِ در عبادات و طاعات كه براي هر يك فضيلتي عظيم است و يك درهم كه كسي در اين روز به برادر مؤمن خود بدهد برابر است با صد هزار درهم در غير اين روز و طعام دادن به مؤمني در اين روز مثل طعام دادن به جميع پيغمبران و صدّيقان است.

در خطبة حضرت اميرالمؤمنين(ع) است در روز غدير كه هركه افطار دهد مؤمن روزه دار را در شب وقت افطارش مثل آنست كه دَه فئام را افطار داده باشد. شخصي برخاست و پرسيد: يا اميرالمؤمنين فئام چيست؟ فرمود: صد هزار پيغمبر، صدّيق و شهيد. پس چگونه خواهد بود در كثرت فضيلت حال كسي كه جمعي از مؤمنان را كفالت كند، پس من ضامن او هستم بر خداوند تعالي امان او را از كفر و فقر و...

و از جمله فضايل اين روز شريف آنست كه اين روز، روز قبولي اعمال شيعيان و روز برطرف شدن غم‌هاي ايشان است و اين روزيست كه حضرت موسي(ع) بر ساحران غَلَبه كرده و خداوند آتش را بر ابراهيم خليل(ع) سَرد و سلامت كرده و حضرت موسي(ع) يوشع بن نون را وصيّ خود گردانيده و حضرت عيسي(ع) شمعون الصّفا را وصيّ خود قرار داده و حضرت سليمان(ع) رعيّت خود را بر اِستِخلافِ آصِفِ بنِ بَرْخِيا اِشهاد كرده و جناب رسول خدا(ص) ما بين اصحاب خود برادري افكنده و بنابراين شايسته است در اين روز عقد اخوّت با برادران مؤمن ببندي و كيفيّت آن در «مستدرك الوسايل» به نقل از كتاب «زاد الفردوس» چنين آمده است كه دست راست خود را بردست راست برادر مؤمن خود بگذارد و بگويد:

«واخَيْتُكَ فِي الله، وَصافَيْتُكَ فِي الله، وَصافَحْتُكَ فِي الله وَعاهَدْتُ اللهَ وَمَلائِكَتَهُ وَكُتُبَهُ وَرُسُلَهُ وَاَنْبِيآئَهُ، وَالْأَئِمَّةَ الْمَعْصُومينَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ، عَلي اَنّي اِنْ كُنْتُ مِنْ اَهْلِ الْجَنَّةِ وَالشَّفاعَةِ، وَاُذِنَ لي بِاَنْ اَدْخُلَ الْجَنَّةَ لا اَدْخُلُها اِلاّ وَاَنْتَ قبلتُ مَعي اَسْقَطْتُ عَنْكَ جَميعَ حُقُوقِ الْأُخُوَّةِ، ما خَلاَ الشَّفاعَةَ وَالدُّعآءَ وَالزِّيارَةَ؛ برادر شدم با تو در راه خدا و دوست با صفايت شدم در راه خدا و مصافحه كردم با تو در راه خدا و عهد كردم با خدا و فرشتگانش و كتابهايش و رسولانش و پيمبرانش و امامان معصومين عليهم السلام بر اينكه اگر من از اهل بهشت و اهل شفاعت بودم و اجازه‌ام دادند كه داخل بهشت گردم داخل نشوم جز با تو پس بگويد: قبول كردم و ساقط كردم از تو تمامي حقوق برادري را جز شفاعت و دعا و زيارت.

پي‌نوشت: