اشاره: کارکنان مسجد مقدس جمکران در زمان حیات فقیه اهل بیت حضرت آیة الله مرعشی نجفی، قدس سره، ضمن دیدار با ایشان در زمینه تاریخچه و جایگاه معنوی و... مسجد جمکران نظر معظم له را جویا شدند که حضرتشان مطالبی را بیان فرمودند که جهت آشنایی بیشتر علاقه مندان با این مسجد مقدس خلاصه ای از این مطالب را می آوریم:
... عرض می شود که این مسجد شریف در اوایل غیبت صغرای حضرت ولی عصر، علیه السلام، بنا شده است ودر نوشته های قدیمی سه اسم برای آن ذکر شده که هر یک از آنها به مناسبتی بوده است:
- مسجد جمکران گفته شده است؛ چون متصل به قریه جمکران است.
- مسجد حسن بن مثله گفته اند؛ چون در زمان حسن بن مثله و به همت او ساخته شده است.
- مسجد صاحب الزمان، علیه السلام، می گویند؛ چون وجود مبارک امام زمان، علیه السلام، مکرر در آن دیده شده است.
این مسجد از اول زمان غیبت صغری تا به امروز مورد احترام همه شیعیان بوده است. مرحوم شیخ بزرگوار محدث عالیقدر حجة الاسلام صدوق، قدس سره، کتابی بنام «مونس الحزین » دارند که حقیر آن را ندیده ام ولی مرحوم آقای حاج میرزا حسین نوری استاد استاد حقیر از آن کتاب نقل می فرماید، در آن کتاب مفصلا وقایع احداث مسجد جمکران نقل شده است و بالجمله این مسجد مورد احترام علمای اعلام و محدثین کرام شیعه بوده و کرامات متعددی هم از این مسجد دیده شده است.
بنای اول این مسجد در زمان حسن بن مثله و بنای دوم آن در زمان صدوق، قدس سره، بوده است. در زمان صفویه هم چند مرتبه در آن تعمیراتی انجام گرفته است. در زمان زعامت مرحوم آیة الله حائری، مرحوم حجة الاسلام آقا شیخ محمدتقی بافقی، قدس سره، و بعد از او آقای حاج آقا محمد معروف به آقازاده، از تجار محترم قم تعمیراتی نمودند.
در این مسجد مکرر کراماتی دیده شده است که مرحوم شیخ محمدعلی کچویی معروف به قمی در کتاب «تاریخ قم » در جلد اول و دوم به بعضی از کراماتی که در آن جا اتفاق افتاده و به اشخاصی که شرفیاب حضور مبارک حضرت ولی عصر، علیه السلام، شده اند اشاره کرده است. جای تردید نیست که این مسجد مورد احترام شیعه بوده و نمازی هم در آنجا نقل شده است که البته بهتر است که این نماز به قصد رجاء به جا آورده شود.
این مسجد موقوفات و اراضی متعدد در اطراف داشته و در خود شهر مقدس قم رقباتی وقف بر این مسجد بوده است که اکثر آنها از حال وقفیت بیرون رفته و ملک شخصی شده است.
برای این مسجد تاریخچه های مختصری نوشته شده ولی آنچنان که باید خصوصیات آن نقل نشده است.
حقیر خودم مکرر کراماتی را از آن مشاهده کرده ام. چهل شب چهارشنبه مکرر موفق شده ام که در آن بیتوته نمایم و جای تردید نیست که این مسجد از امکنه مورد توجه و محل نزول برکات الهی است.
این مسجد بعد از مسجد سهله - که شبهای چهارشنبه اهالی نجف اشرف به آنجا مشرف می شوند - از مساجدی است که منتسب به وجود مبارک حضرت ولی عصر، علیه السلام، است.
نکته دیگر آنکه اصل مسجد جمکران مسجد کوچکی بوده است که در طی زمان بر آن افزوده شده که اخیرا در این دو سال باز به آن افزوده اند. به استدعای حقیر، از بانیان خیر، آن قطعه که مسجد اصلی است رنگ موزاییک های آن با آنچه بعدها به آن افزوده شده فرق دارد تا اگر کسی خواست در مسجد اصلی عبادت کند، نماز و دعایی به جا آورد آن قسمت مشخص باشد.
... خداوند توفیق همه را زیاد و بزودی چشم همه ما را به جمال مبارک آن حضرت روشن بفرماید.