وحدت نظري غيرمنتظره ميان منتظران موعود و در هم پاشيدگي K2Y
توضيح مترجم:
دومين هفته از ژانويه سال جاري ميلادي مجله انگليسي زبان «تايم» گزارش ويژه خود را به مساله بحران رايانهها در آستانه سال دو هزار و ارتباط اين مساله با حركتي جهاني در استقبال از موعود منتظر اختصاص داده است. نظر به اهميتبرخي مباحث طرح شده در اين گزارشها، برگردان فارسي دو مقاله انتشار يافته را در اين شماره به خوانندگان گرامي مجله موعود تقديم ميكنيم و پيشاپيش اين نكته را يادآور ميشويم كه انعكاس مباحثياد شده به معني تاييد صد در صد همه مفاد آن نيست.
قبل از ارايه برگردان فارسي اين دو مقاله ذكر چند نكته ضروري است. اولا مساله بحران رايانهها در سال دو هزار معضلي است كه به گفته كارشناسان از عدم توانايي قرائت درست تاريخ سال دو هزار از سوي رايانههايي نشات ميگيرد كه با توجه به زبان برنامه نويسي كوبول، از دو رقم سمت راست هر سال براي نمايش تاريخ آن استفاده ميكنند. در اين حالت همه رايانههايي كه در شبكههاي تو در توي ارتباطي، اطاق كنترل موشكهاي بالستيك، مركز كنترل ماهوارهها سيستمهاي مخابراتي و برق رساني، برج مراقبت فرودگاهها و دهها امثال آن مشغول به فعاليتاند، در ابتداي سال دو هزار صد سال به عقب برميگردند كه اين خود مستوجب در هم ريختن نظام برنامه ريزي آنهاست. به طور مثال سال 2000، دو صفر خوانده ميشود كه در نظر رايانهها با سال 1900 برابر است.
نكته ديگر مساله مكاشفات يوحناست. واژه apocalypse به معني مكاشفه و الهام و در معناي خاص خود به مفهوم كتاب مكاشفات يوحناست. بنابراين كلمه ديگري كه در متن مقالات مذكور بارها تكرار شده است: "apocalyptic" ، نشان دهنده نوعي نسبتبه اين مكاشفات است. از آنجا كه مضمون اصلي اين مكاشفات فرود مسيح، عليهالسلام، پس از واقعه آرماگدون (Armageddon) و شكست نيروهاي شيطاني از سوي سپاه توحيد است، اين كلمه را در غالب موارد به «موعود» ترجمه كردهايم در حاليكه شايد ترجمه دقيق آن «مربوط به مكاشفات يوحنا» باشد.
مساله سوم تامل در نوع واكنش بيگانگان بااين مسايل است. سخن به گزافه نگفتهايم اگر دول غربي، بنيادگرايان مسيحي، تحليلگران سياسي و نظامي آمريكا و اروپا و
صهيونيسم غارتگر را در پي گيري مسايل مربوط به موعود از ما شيعيان بمراتب فعالتر بدانيم. بازخواني پرونده پيشگوييهاي «نوستر آداموس» صرف نظر از صحت و وثاقتيا مجعول بود. نشان، طراحي جنگ ستارگان از سوي دولت ريگان، اتخاذ سياستهاي خاص برون مرزي نسبتبه برخي كشورها همچون ايران و عراق و ليبي و سودان، ظهور فرقههاي منجي گراي مسيحي قطع نظر از درصد درستي مدعايشان، همه و همه نشانههايي از جدي گرفته شدن اين موضوع از سوي بيگانگان هستند. درهمين چند سال گذشته و پس از بروز خيزشهاي عمومي مسيحيان بنياد گرا كه با طرح بناي «هيكل سليمان» از سوي يهوديان افراطي در اورشليم همراه شد، چندين و چند فيلم سينمايي و كتاب و مجله و سايت كامپيوتري به طرح اين موضوع اختصاص يافتهاند و دريغ از حركتي در خور از اين جانب.
اين مساله براي سران دول غربي تا حدي جدي است كه به گزارش مجلات مختلف و راديوهاي برون مرزي تبليغ مسيحيت، سازمانهايي چون صليب سرخ بين الملل، تحليلگران سياسي، رهبران اجتماعي و حتي كليساهاي انجيلي به طراحي طرحهايي براي مقابله با شرايط بحراني رو آوردهاند يا برخي سكولاريستهايي كه وقوع واقعهاي را ولو نه لزوما در سال يا سالهاي آينده بسيار جدي ميبينند، درستبه همان سبكي كه در روايات اسلامي مربوط به علايم ظهور به آنها اشاره شده به جمعآوري آذوقه و سلاح و حتي پناه بردن به نقاط امن و دامنه كوهها، درون پناهگاهها و جوف غارها پرداختهاند. در همين شماره تمام Time از گروههاي مختلف مردم آمريكا به چاپ رسيده كه با لحاظ احتمالي ولو ضعيف در مورد وقوع واقعهاي خاص در آينده خود را براي استقبال از آن حادثه آماده ميكنند و جالب آنكه مستعبلين مورد نظر بيش از مكاشفات يوحنا و پيشگوييهاي مسيح، عليهالسلام، به شواهد عيني موجود درباره در پيش بودن حادثهاي عظيم استناد كردهاند.
به هر تقدير سخن بر سر آن نيست كه تاريخ وقوع واقعه لزوما سال يا چند سال آينده است كه اين تعيين وقت و از لحاظ شرعي ممنوع شمرده ميشده، بلكه، سخن بر سر لزوم هشياري و آگاهي از ديدگاه عمومي مردم جهان است و بي ترديد اهميت تامل در اين سري مباحث از تعمق در آرايي كه از تاريخ طرحشان نزديك به سه قرن و نيم ميگذرد نه تنها كمتر نيست، بلكه براي كساني كه به روز آمد بودن اطلاعات خود ميانديشند بمراتب مهمتر است.
مقاله اول:
براي ميليونها نفر از معتقدان به موعود در سراسر جهان، پيش بينيهاي تكان دهندهاي درباره حوادث ناگواري كه به دنبال از هم پاشيدن سيستمهاي رايانهاي در
سال دو هزار پيش خواهد بود، زنگ اخباري آشنا و هيجانانگيز به همراه دارد: وحشت عمومي، فلجشدن دولتها، بلوا بر سر غذا، سقوط هواپيماها بر روي آسمانخراشها.
در طول چند دهه، بنياد گرايان مسيحي پيش بيني ميكردند كه دقيقا همين نوع در هم ريختگي در پهنه اجتماع در گوشه و كنا ركمين كرده است، اينك، با كمال شگفتي ميبينند كه نه تنها اين سناريوها جدي گرفته شدهاند، بلكه از سوي افرادي به دايره بحث گذاشته ميشوند كه تا پيش از اين به آنها پوزخند ميزدند؛ برنامهنويسان رايانهها، ارباب تجارت و سياستمداران. در همين سال گذشته دردسرهاي ناشي از فرا رسيدن هزاره جديد، بيش از هر پيشگويي ديگري از كتاب مقدس به مساله موعود گرايي دامن زد. اين دردسرها تب هزاره گرايي را تا همه مرزهاي ملي و مذهبي با خود به همراه برده و افراد سكولار را هم به هزاره گراياني دور از انتظار بدل ساخته است.
به عنوان مثال استيو واتسون به پناهگاهي پنهان واقع در اوكلاهما، با گنجايش كافي براي چهل نفر، محصور در حلقهاي از نقل مكان كرده است. تصويري از او در مجله وايرد (wired) ، مردي گوشتالو و ستيزه جو را نشان ميدهد كه در چهره واقعي يك طالب بقا خيره به جهان چشم دوخته است: نيمي نگران و نيمي به خود متكي. او ميتوانستيكي از آينده بيناني باشد كه براي شنيدن صداي سم اسبان چهار اسب سوار موعود گوش خوابانده است، ولي چنين نيست. او تنها به خاطر [بحران كامپوترها] در سال دو هزار آنجاست. واتسون يك تحليلگر سيستمهاي رايانهاي است كه دو سال قبل، مسؤوليت اخذ اطمينان از آمادگي لازم يك شركت عظيم مخابراتي در ايالات متحده را براي مواجهه با سال دو هزار بر عهده داشته است. پيش از آنكه اين ماموريت عظيم به نحو كامل به انجام رسد، او متقاعد شده بود كه هرچه كرده باد هوا بوده است. اگر شبكه سراسري و تو در توي برق از كار بيفتد، جامعه هم آرام آرام از هم ميپاشد. بنابراين او به همان نحوي كه موعود گرايان در طول دستكم دو هزاره يادآور شدهاند سر به كوه گذاشت.
اگر [بحران كامپيوترها] در سال دو هزار كارشناسان رايانه را به معتقدان به آخرالزمان بدل كرده است، بر بسياري از پيروان كليساي انجيلي و بنياد گرايان، اثري معكوس برجا گذارده. مسيحيان دست راستي كه تا پيش از اين بيش از جريان رسمي كليسا از ادبيات رايانهاي دور بودهاند، بسرعتبه كارشناسان فاضل مباحث مربوط به سال دو هزار بدل ميشوند. خطابهاي جذاب كه در نشستسالانه ائتلاف مسيحيان، با عنوان راهي به سوي پيروزي ايراد شد، كارگاهي درباره [بحران] سال دو هزار بود كه طرحهايي را به منظور فراهم كردن آذوقه، سرپناه و لوازم درماني در زمان وقوع هرج و مرج به كليساها ارايه ميكرد. سايتهاي كامپيوتري مسيحي همچون طرح يوسف دو هزار (The,JosephProject 2000) واكنشهاي لازم در زمان وقوع شورش را مو به مو در ميان ميگذارند. سايت مذكور در اينباره ميگويد:
«خودتان را آماده كنيد. براي يافتن راههاي بديعي كه شما را با كليساهاي واقع در جغرافياي محل سكونتتان پيوند دهد دستبه كار شويد... براي جامعه خود انباري با نشان Y2K (سال دو هزار) دست و پا كنيد.»
تاكيد اصلي اين دسته از واكنشهاي مسيحي، بر گشوده شدن دريچهاي فوق العاده براي تبليغ كليساي انجيلي است كه از سوي Y2K در اختيار گذاشته شده است. همچنانكه يكي از سايتها عرضه ميكند: «بزرگترين
موقعيتي كه از زمان برج بابل تا كنون دست داده است.» موضوعات مربوط به آخرالزمان بيش از آنكه صراحتا بر زبان رانده شوند به اشاره مطرح شدهاند. اما به گفته استفن اوليري (O`eary) يك استاد رشته ارتباطات در دانشگاه كاليفرنياي جنوبي نيازي به اين [پرده پوشي] نيست. «سايتها خوشبينانه از علايم [ظهور] سخن ميگويند، در حالي كه مخاطبان با اين نشانهها به سمت نوعي نظام اعتقادي درباره موعود سوق داده ميشوند. براي چنين افرادي [بحران] سال دو هزار داستان فرو ريختن پيكره اقتدار سكولاريسم را به همراه دارد. سالهاي سال كارشناسان كامپيوتر هزارهاي فني و بي خدا را پيشبيني ميكردند، حالا با در پيش بودن [بحران رايانهها] در سال دو هزار براي كساني كه به مداخله الهي باور دارند طعنه زدن بسيار خوشايند است.»
اگر مسيحيان پيرو كليساي انجيلي از سخن بي پرده درباره [رابطه] بحران رايانهها در سال دو هزار با آخرالزمان طفره ميروند، درباره صداهاي افراطيتر چنين سخني لزوما صادق نيست. به گفته چيپ بارلت، تحليلگر ارشد انجمن مطالعات سياسي، يك منبع انديشه ليبرال، سال دو هزار در حال ايجاد نوعي وحدت نظر ميان همه گروههاي تندرو است: «شما ميتوانيد به آنكه در سال دو هزار نظامي نوين و جهاني تحتسيطره شيطان شكل خواهد گرفت، يا به آنكه نظام اقتصادي از سوي يهوديان فرو خواهد پاشيد و يا به آنكه نخبگان مرموز اين واقعيت را كه بحران رايانهها در سال دو هزار چاشني زمستاني هستهاي خواهد بود پنهان ميكنند باور داشته باشيداينكه قهرمان كه باشد مهم نيست، شما ميتوانيد در بحثهاي كاربردي، درباره آنكه كدام صافي آب بهتر كار ميكند، با ديگر طالبان بقا زمينه مشتركي براي صحبتبيابيد.»
بسياري از فرهيختگان هزاره گرا از آنكه سال دو هزار به تروريسم بينجامد دل نگرانند. اوليري در اينباره ميگويد: «تمام كاري كه بايد انجام شود جاسازي ماهرانه بمبي در اطاق كنترل شبكه برق است تا بخش وسيعي از كشور را تحت تاثير قرار دهد. من در اينباره با نمايندگان اف. بي. آي صحبت كردهام و آنها بخوبي از اين مساله آگاهند. «به هر تقدير يكي از چشم اندازهاي اضطراب انگيزتر، دلهره هزاره نو در ميان جوامع گستردهتر است. آندره گو (Gow) يك استاد تاريخ در دانشگاه البرتا با اشاره به وابستگي اين مساله به موقعيت جغرافيايي هر منطقه ميگويد: «در زمستان زود هنگام كانادا، دما تا چهل درجه سانتيگراد زير صفر پايين ميآيد. يك شب با قطع برق، مردم در خانههايشان شروع به مردن ميكنند.» او ميگويد: «مردم اينجا كيس و پرطاقتاند اما از عهده تحمل چنين فاجعهاي برنميآيند.»
و ديگر نقاط جهان؟ كريستوفر وارتلي يك تحليلگر مقيم لندن كه به مؤسسات بزرگ مالي درباره دردسرهاي هزاره جديد خدمات مشاورهاي ارايه ميدهد، بر اين باور است كه قائمه مسيحيان در غير جايي كه ميبايستبه جستجو مشغولند. او ميگويد: «[بحران] در سال دوهزار بر آمريكا و اروپاي غربي اثر ناچيزي بر جا ميگذارد. پيامدهاي اين حادثه ميتواند به در هم پاشيدگي جوامعي چون چين، كره، تايلند و آفريقاي جنوبي بينجامد. اينها جاهايي هستند كه ما بايد به جنبشهاي هزاره گرايانه بگرديم.» به هر تقدير از نظر او بدترين كابوس مربوط به روسيه است: «يك جامعه عميقا مذهبي و از جا درآمده كه سختبه تجهيزات سالخورده رايانهاي متكي است. موعود شما آنجاست.»