گویند: روزی، ناصرالدّین شاه از «ملک الشّعرا» دربارة معنی این شعر حافظ شیرازی سؤال نمود:
بلبلی برگ گلی خوش رنگ در منقار داشت
و اندر آن برگ و نوا خوش نالههای زار داشت
علّت سؤال شاه این بود که بلبل وقتی به وصال رسد (و برگِ گل خوش‌رنگ) در منقار داشته باشد باید عشق بورزد، نه اینکه نالة زار داشته باشد.
ملک الشّعرا از جواب شاه عاجز ماند و به همای شیرازی متوسّل شد. هما در پاسخ او، در حالتی که در بستر بیماری بود، نوشت:
صاحبا در حالتی کاین بنده غم بسیار داشت
مطلبی آمد بهدستم کان جناب اظهار داشت
گفتی آیا مقصد حافظ چه از این بیت بود
بلبلی برگ گلی خوش‌رنگ در منقار داشت
نیمه شب غواص گردیدم به بحر ابجدی
تا ببینم این صدف آیا چه در دربار داشت؟
بلبلی باشد علی زان رو که اندر روزگار
از فراق این دو تن بس نالههای زار داشت
بلبلی برگ گلی شد سیصد و پنجاه و شش
با علی و با حسین و با حسن معیار داشت
برگ گل سبز است و دارد او نشانی از حسن
چون که در وقت شهادت سبزی رخسار داشت
اصل گل سرخ است، دارد او علامت از حسین
چون که در وقت شهادت جبهة گلنار داشت
یادم آمد از حسین و اصغرش در کربلا
برگ گل گويی که اصغر بود در منقار داشت
این دلیل رؤیتی آن هم حساب ابجدی
مدّعی زین نکته بر میگو چرا انکار داشت؟1
پینوشت:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. برگرفته از: المخازن، سیّد عبّاس کاشانی، ص453.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑