ترکیب بند عاشورایی

صفحات چاپی ۱۸ تا ۲۱

مطالعه در کتاب‌خوان

1

حجّ‌تان باطل اگر در عرفاتم ننشينيد

تشنه لب در وزش شطّ فراتم ننشينيد

سيّد آينه پوشانم ازين سمت بياييد

چه كسي گفت به كشتي نجاتم ننشينيد

محو در جذبة پيغمبري‌ام، پنجره‌تان كو؟

بي‌وضو در ملكوت كلماتم ننشينيد

هان! خود كعبه منم، كيست ز من قبله‌نماتر؟

چه كسي گفت كه در باب صلاتم ننشينيد؟

اين عباي نبوي هست به دوشم، چه شد اي قوم؟

روضة سيب منم، در نفحاتم ننشينيد

دست برداريد اي مردم ازين علقمه كافي‌ست

واي اگر در گذر آب حياتم ننشينيد

من مفاتيح دعايم، به خدا راه نداريد

تا كه در معرض اذكار سماتم ننشينيد

بعد از اين هلهله‌تان حجّت خورشيد تمام است

در همين دشت قتيل العبراتم بنشينيد!

از همين باديه روزي عتباتي بدرخشد

(ساحل امني و كشتي نجاتي) بدرخشد

2

پاسخش بود فقط تير و هياهوي پياپي

كافري تير مي‌انداخت به ساقي و خُم مي

ابن سعدست مي‌انديشيد از آنجا به حديثي

كه مبادا نخورم گندمي از مزرعة ري

با عباي نبوي سيّد گل‌هاي بهشت آه!

پاسخش بود فقط يك سره پاكوبي و هي هي

و فقط حرّ شهيد آمده با موي پريشان

دست مولاست كه ناگاه گرفت آينه بر وي

سرت افتاده به پايين، چه شهيدانه مي‌آيي!

مرحبا حر! چه شكوهي! تو چه آزاده‌اي و حي

چكمه بر دوش مي‌آيي، چه سماعي! چه شهودي!

ناگهان ولوله انداخته شور تو به هر شيء

كس نمي‌فهمد از اين قوم كه فردا بدرخشد

سورة كهف در آن هلهله، بر منبري از ني

لجن آلود كدامين صلة ابن زيادند؟!

كه جوابي به جز از هلهلة سنگ ندادند

3

در دلم ريخته اين مرثيه اندوه غريبي

تشنة روضه‌ام و حسّ صميمانة سيبي

بايد امشب بروم، جاده خودش راه مي‌افتد

جاده با زمزمة مقتل گل‌هاي غريبي

دفترم دستخوش جزر و مدّ شطّ فرات است

سهمم از باغچه‌اي لاله، غزل‌هاي نجيبي

با خودش برده مرا لهجة قرآني پيري

كيستي پير من اي آنكه شهيدانه خطيبي؟!

كلماتش به سرم ريخت از آن خيمه، سرودم:

مي‌شناسم تو حبيب ابن حبيب ابن حبيبي!

دستي از عرش مي‌افتد به زمين، دست بر آريد

آه مي‌بينم از آن دست چه توفان مهيبي!

ساعتي بعد ورق پارة انجيل در آتش

ساعتي بعد مسيح است به بالاي صليبي

ساعتي بعد سراسيمه به گودال مي‌آيد

در همين دشت، زني با چه شكوهي، چه شكيبي!

«نيّر» و «محتشم» اي كاش به گوشم بسرايند

سيزده بند به لب‌هاي خموشم بسرايند

4

عطش باغچه‌اي لالة پرپر به گلويش

محشري مي‌شنوم از رجز حادثه جويش

رجز هاشمي كيست كه در گوش فرات است؟

صفحهٔ ۱۹

آب توفان‌تر از اين جزر و مد افتاده به رويش؟

«ضاق صدري» به لبش مي‌رود آنجا كه مي‌افتد

چشم يك مادر و قنداقة شش ماهه به سويش

و نشسته است در خيمه چه بي‌تاب رقيه

تا بيايد مگر از علقمه با مشك، عمويش

«يا اخا ادرك» از آن سو به هوا رفت خدايا

ساقي تشنه به خاك است و شكسته است سبويش

خم شد آن گونه چه مي‌خواست كه آهسته بگويد

قلم اينجا به زمين مي‌خورد از سرّ مگويش

لاله عبّاسي از آن روز عزيز است كه دارد

در خودش سوره‌اي از سلسلة خوني مويش!

تا ابد ماه سري در گذر علقمه دارد

و از آن دست وفا دار فقط زمزمه دارد

5

چه كسي ريخت به هم طرّة پيغمبري‌اش را؟

دستي آشفت به صحرا ورق دلبري‌اش را

ابن سعد است هراسان، نبي آمد! نبي آمد!

قتل اين آينه افشا بكند كافري‌اش را

مي‌تواند همة علقمه در مشت بگيرد

در رجزهاش ببين جزر و مد اكبري‌اش را

دختري تشنه نگاهش به چكاچاك و هياهو

مي‌فشارد به دو دستش گرة روسري‌اش را

آمد از معركه تا حس كند آغوش پدر را

تا بنوشد نمي از چشمة انگشتري‌اش را

آسمان خواست از آن خواهش معصوم بخشكد

ريخت بر وسعت صحرا تب نيلوفري‌اش را

مي‌رود تا كه در اين ظهر عطشناك ببينند

شب‌پرستان، همة شعشعة حيدري‌اش را

به پدر گفت كه با جام مي اينجاست پيمبر

به سماع آمده‌ام رايحة كوثري‌اش را

پدر افتاد ورق‌هاي گل سرخ در انگشت

پسرم داغ تو تنها به خداوند مرا كشت!

6

ابن طاووس! بخوان، تشنه بياشوب زمين را

شرح منظومة هفتاد و دو خورشيد جبين را

مجلس آمده شده، سيّد طاووس كجايي؟

گوش كن مي‌شنوي گرية جبريل امين را؟!

دسته‌اي سينه زن آمد به تماشاي لهوفت

با همه بغض بخوان سوختن خيمة دين را

مقتل لاله بخوان قطعه به قطعه كه گشايي

بر حسينية ما پنجرة خلد برين را

ابن طاووس! دلت صبح قيامت شد، وقتي

مي‌نوشتي به سر رحل ني، آيات مبين را

ابن طاووس! دلم تاب نمي‌آورد اينجا

قسمت شعله ببين وسعتي از سبزترين را

ابن طاووس! غروب است و من و خيمه در آتش

كشتگانند بدون كفن و خيمه در آتش

7

مرغ شب نيست كه يك حنجره حق حق بسرايد

سخت دير است زماني كه فرزدق بسرايد

كاشكي همسفر وادي طف بود فرزدق

تا كه هفتاد و دو منظومه، معلّق بسرايد

در ازل دعبل از اين باديه رد شد كه زماني

شعرها چون مي گلگون مروق بسرايد

زينب آمد كه غزل‌هاي شهيد ازلي را

وقت شقّ القمر از ابروي منشق بسرايد

اين زن، اين شب شكن، اين كوه، چه خونخواه مي‌آيد

تا شود وعدة خورشيد، محقّق بسرايد

خيزران مي‌شنود از ملكوت لبي آنگاه

عشق گل كرده كه زيبايي مطلق بسرايد!

به همين زودي از اين سمت بهاري بشكوفد

قمري از ولولة لاله و زنبق بسرايد

گل سرخ است تمامي زمين‌هاي پس از اين

باغ يك پارچه منصور، انا الحق بسرايد

مي‌شكوفد چه درختان كه به تكثير قيامش

مي‌وزد بر همة خاك، مزامير قيامش

8

كاتبي كو كه حديث متواتر بنويسد؟

چشم بر شطّ كف آلود جواهر بنويسد

خنكاي كفي از علقمه را حس كند آنگاه

هر حديثي به دلش شد، متبادر بنويسد

تا چهل منزل از اين باديه ني نامه بخواند

و چهل روضة بي‌سر به منابر بنويسد

عشق بر منبري از نيزه از اين سمت وزيده

كاش دستي به زمين‌هاي مجاور بنويسد

كاش مي‌آمد و با دستخط ياس سه ساله

صفحهٔ ۲۰

شرح دلتنگي گل‌هاي مهاجر بنويسد

اربعين و شب و ماه و مي گلگون به پياله

كيست بر علقمه تا گرية (جابر) بنويسد؟

(ابن طالب) به لبش ندبة مشروح بخواند

شرحي از ناحية غايب حاضر بنويسد

كاش روح القدس اينجا برمي‌داشت علم را

كيست اين دست كه ناگاه نگه داشت قلم را؟!

9

با خودش مي‌برد اين قافله را سر به كجاها؟

و به دنبال خودش اين همه لشكر به كجاها؟

كوفه و شام و حلب يك سره تسخير نگاهش

دارد از نيزه، اشارات مكرّر به كجاها؟

سورة كهف گل انداخته اين بار و زمين را

مي‌برد غمزة قرآني ديگر به كجاها؟

بر سر نيزه تجلّي سر كيست خدايا؟!

پر زد از بام افق نيز فراتر به كجاها

بين خون گريه، پيام‌آور خورشيد صدا زد

مي‌روي با جرس شوق برادر! به كجاها؟

شب گرگ است و شقاوت، شب سيلي به شقايق

تو گل انداخته‌اي در شب خنجر به كجاها؟

از كران تا به كران مي‌شنوم موج صدايت

كشتي سبز نجاتت زده لنگر به كجاها؟

چه زبون است يزيد و چه حقير ابن زيادش

شهر را مي‌كشد اين خطبة محشر به كجاها؟

جشن خصم تو پياپي به عزا شد بدل آنجا

تا كه انداخت نگاه تو به كاخش گسل آنجا

10

به همين زودي از اين دشت سپيدار برويد

«يا لثارات حسين» از لب نيزار برويد

سرو در سرو، به خون‌خواهي «قيس بن مسهر»

نخل در نخل فقط ميثم تمّار برويد

شب مي‌آشوبد از آواز ستم سوزي مُسلم

كوفه را پنجره در پنجره بسيار برويد

و بهار آينه در دست مي‌آيد كه حسيني‌ست

چه غم از خار يزيدي كه در انكار برويد

چه غم از فتنة پاييز تبرهاي پس از اين

باغ را در وزش شعله نگه دار، برويد

وقت خون‌خواهي هفتاد و دو خورشيد بيايد

وقتي از بيشه رجزخواني مختار برويد

به همين زودي از اين ناحيه تكبير بلندست

از زمين لمعه‌اي از خون فراگير بلندست

11

و بخوان روضة گل‌هاي سحرزاد در آتش

با من از خيمة خورشيد كه گل داد در آتش

شعله بر باغچه‌اي ياس سپيد است در آن سو

و تمامي بهار است كه افتاد در آتش

خيمه‌ها سوخت، هلا پلك بزن، حكم ولي چيست؟!

چه كند زينب يا حضرت سجّاد در آتش؟!

تو بر اين قافلة خسته، امامي و خليلي

مي‌كند ذكر لبت باغ گل ايجاد در آتش

شعله تا مشرق پيشاني تب دار رسيده

از حرم مي‌شنوي يك سره فرياد در آتش

خيمه‌ها سوخته موجي بزند كاش و بيايد

به هواداريشان دجلة بغداد در آتش

تازيانه‌ست و لگدكوبي غارتگر اسبان

كيست پيچيده چنين نسخة بيداد در آتش؟

چه كنم؟ پشت سر هم قلم از دست مي‌افتد

بنويسم كه حرم دستخوش باد در آتش؟!

كاش صد بند فقط سير منازل بنويسم

گوش بر گرية زنجير دل اي دل بنويسم

صفحهٔ ۲۱

12

ختم اين زمزمه نزديك شد و ختم كلامم

در خودم ريخته‌ام شطّ شراب است به جامم

با خودش مي‌برد آهنگ حجازي به عراقم

و مي‌اندازد از اين شور چهل بار به شامم

در دلم ريخته سو سوي چهل بند مردّف

تا چهل منزل از اينجا صلوات است و سلامم

از زمين مي‌شنوم فلسفة گردش خونت

با گل سرخ صميمانه قعودست و قيامم

به كجا مي‌روي اي دستخط سرخ تو بر ني؟

نامة منتشر از حنجره‌ات را چه بنامم؟

نفحات نبوي ريخته در دفترم امشب

عطر سيبي كه از اين سمت مي‌آيد به مشامم

و مرا ثانيه‌اي زندگي بي تو مبادا

زندگي خالي از انفاس تو اي دوست حرامم

شيعة كرب بلاي توام اين شعر گواهم

كه سلوك چمن لاله‌تان هست مرامم

كاش مي‌شد كه چهل پارة مقتل بسرايم

غرق خون، جامه دران باز از اوّل بسرايم

محمّدحسين انصاري نژاد

صفحهٔ ۱۸