عاشورا و امام حسین(ع) از دیدگاه اندیشمندان بزرگ جهان

عظمت و محتواي عاشورا، انگيره‌ها، اهداف و دستاوردهاي فرهنگي غني و ناب آن همواره در متن زندگي شيعيان و عمق باورهايشان جريان دارد. مسلمانان مظلوم جهان نيز براي نجات از جور ستمگران، قيام اباعبدالله(ع) را سرمشق و الگوي خود قرار مي‌دهند. البتّه حادثة عاشورا چنان شكوهمند است كه حتّي بر انديشة غير مسلمانان نيز اثر گذاشته و سبب برانگيخته شدن عشق و علاقه و احترام آنان به امام حسين(ع) شده است.

در اينجا، به برخي از جنبه‌هاي اثرگذاري نهضت عاشورا در پهنة گيتي نگاهي كوتاه مي‌افكنيم.

عظمت قيام، اوج فداكاري و ويژگي‌هاي ديگر امام حسين(ع) و يارانش، سبب شده كه نويسندگان و انديشمندان بزرگ جهان، دربارة اين نهضت و حماسه‌آفرينان عاشورا اظهارنظرهاي بسياري داشته، حتّي برخي از نويسندگان غير مسلمان دربارة اين واقعه كتاب بنويسند. اكنون به برخي از اين ديدگاه‌ها اشاره مي‌كنيم.

جرج جرداق (دانشمند و اديب مسيحي):

وقتي يزيد، مردم را تشويق به قتل امام حسين(ع) و به خون‌ريزي آنها تشويق مي‌‌كرد، آنها مي‌گفتند: چه مبلغي به ما مي‌دهي؟ امّا انصارحسين(ع) به او گفتند: ما با تو هستيم و اگر هفتاد بار كشته شويم، باز مي‌خواهيم در ركابت جنگ كنيم و كشته شويم.

آنتون بارا (انديشمند مسيحي):

اگر حسين از آنِ ما بود، در هر سرزمين براي او بيرقي بر مي‌افراشتيم و در هر روستايي، براي او منبري برپا مي‌كرديم و مردم را با نام حسين به مسيحيّت فرا مي‌خوانديم.

تاملاس توندون (رئيس سابق كنگرة ملّي هندوستان):

اين فداكاري‌هاي عالي از قبيل شهادت امام حسين(ع)، سطح فكر بشريّت را ارتقا بخشيده و شايسته است خاطرة آن هميشه باقي بماند و يادآوري شود.

فردريك جِمس:

درس امام حسين و هر قهرمان شهيد ديگري اين است كه در دنيا، اصول ابدي عدالت و ترحّم و محبّت وجود دارد كه تغيير ‌ناپذيرند و همچنين مي‌رساند كه هر گاه كسي براي اين صفات مقاومت كند و در راه آن پافشاري كند، آن اصول هميشه در دنيا باقي و پايدار خواهد ماند.

بنت الشّاطي (نويسندة معروف مصري):

زينب، خواهر حسين ‌بن علي، لذّت پيروزي را در كام ابن زياد و بني‌اميّه خراب كرد و در جام پيروزي آنان قطرات زهر ريخت. در همة حوادث سياسي پس از عاشورا، همچون قيام مختار و عبدالله بن زبير و سقوط دولت امويان و برپايي حكومت عباسيّان و ريشه دواندن مذهب تشيّع، زينب قهرمان كربلا نقش برانگيزاننده داشت.

عبّاس محمود عقّاد (نويسنده و اديب مصري):

جنبش حسين، يكي از بي‌نظيرترين جنبش‌هاي تاريخي است

كه تاكنون در زمينة دعوت‌هاي ديني يا نهضت‌هاي سياسي پايدار گشته است ... دولت اموي پس از اين جنبش، به قدر عمر يك انسان طبيعي، دوام نياورد و از شهادت حسين تا انقراض آنان بيش از شصت و اندي سال نگذشت.

چارلز ديكنز (نويسندة معروف انگليسي):

اگر منظور حسين، جنگ در راه خواسته‌هاي دنيايي بود، من نمي‌فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند؟ پس عقل چنين حكم مي‌كند كه او فقط به خاطر اسلام فداكاري خويش را انجام داد.

محمّد علي جناح (قائد اعظم پاكستان):

هيچ نمونه‌اي از شجاعت بهتر از اينكه حسين از لحاظ فداكاري و تهوّر نشان داد، در عالم پيدا نمي‌شود. به عقيدة من، تمام مسلمانان بايد از اين شهيدي كه خود را در سرزمين عراق قرباني كرد، پيروي كنند.

ل. م. بويد:

در طول قرون، افراد بشر هميشه جرئت و پُر دلي، عظمت روح و بزرگي قلب و شهامت رواني را دوست داشته‌اند كه آزادي و عدالت ‌هرگز به نيروي ظلم و فساد تسليم نمي‌شود. اين بود شهامت و اين بود عظمت امام حسين و من مسرورم كه با كساني كه اين فداكاري عظيم را از جان و دل ثنا مي‌گويند، شركت كرده‌ام، هر چند كه 1300 سال از آن تاريخ گذشته است.

مهاتما گاندي (رهبر بزرگ هندوستان):

من زندگي امام حسين، آن شهيد بزرگ اسلام را به دقّت خوانده‌ام و توجّه كافي به صفحات كربلا كرده‌ام بر من روشن شده است كه اگر هندوستان بخواهد يك كشور پيروز گردد، بايد از امام حسين پيروي كند.2

توماس كارلايل (دانشمند انگليسي):

بهترين درسي كه از تراژدي كربلا مي‌گيريم، اين است كه حسين و يارانش به خدا ايمان استوار داشتند. آنها با عمل خود روشن كردند كه تفوّق عددي در جايي كه حق و باطل روبه‌رو مي‌شوند، اهميّت ندارد و پيروزي حسين با وجود اقليّتي كه داشت، باعث شگفتي من است.3

توماس ماساريك:

اگر چه كشيشان ما هم از ذكر مصائب حضرت مسيح، مردم را متأثّر مي‌سازند؛ ولي آن شور و هيجاني كه در پيروان حسين يافت مي‌شود، در پيروان مسيح يافت نخواهد شد و گويا سبب، اين باشد كه مصايب مسيح در برابر مصايب حسين، پر كاهي است در مقابل يك كوه عظيم پيكر.4

ادوارد براون (پروفسور):

حتّي غير مسلمانان نيز نمي‌توانند پاكي روحي را كه اين جنگ اسلامي تحت لواي آن انجام گرفت، انكار كنند.5

واشينگتن ايرونيگ (تاريخ‌نگار آمريكايي):

در زير آفتاب سوزان سرزمين خشك و در روي ريگ‌هاي تفتيدة عراق، روح حسين فنا ناپذير است. اي پهلوان و اي نمونة شجاعت و اي شهسوار من، اي حسين.6

موريس دوكبرا:

اگر مورّخان ما حقيقت روز (عاشورا) را مي‌دانستند و درك مي‌كردند كه عاشورا چه روزي است، اين عزاداري را مجنونانه نمي‌پنداشتند؛ زيرا پيروان حسين به واسطة عزاداري حسين مي‌دانند كه پستي و زير دستي و استعمار و استثمار را نبايد قبول كنند و شعار پيشرو و آقاي آنها، تن به ظلم و ستم ندادن بود.7

بروكلمان كارل (خاورشناس و پژوهشگر آلماني):

شهادت حسين علاوه بر نتايج و اثرات سياسي، موجب تحكيم و اشاعة مذهب8 شيعه گرديد و اين مذهب، مركز و مظهر تمايلات ضدّ غرب شد.

پي‌نوشت‌ها: