به خاطر محرّم...

رضا امیرخانی

1. چندين سال پيش: ايستاده بودم كنار مقام ابراهيم. شنيده بودم كه آنجا اگر كسي دو ركعت نماز صحيح بخواند، گناهانش پاك مي‌شود و يك كلّه مي‌افتد بغل حوري‌ها و ... نفسم بريده بود. نمي‌دانستم كه چه بايد بكنم. رفتم پشت مقام ابراهيم و يك دفعه ديدم كه يك جاي خالي هم چسبيده به مقام پيداست. گفتيم اين هم نشانه! دويدم و رفتم همان جا ايستادم. انگار دورخيز مي‌كردم براي آمرزش. پيش‌تر كلّي با خدا كل كل كرده بودم كه دو ركعت نماز صحيح خواندن كه كاري ندارد ... ايستادم به نيّت كردن. زور مي‌زدم كه بگويم قربة الي الله. در همين حين، كنارم جايي باز شد و يك پيرمرد دهاتي، با تنبان گشاد سياه آمد و كنارم ايستاد. براي اينكه جا تنگ بود، نيم تنه‌اي هم به ما زد. با خودم گفتم، چقدر درك اين مرد عوام پايين است. نمي‌فهمند كه من الآن مشغول چه معراجي هستم و تا چند دقيقه ديگر كه نمازم تمام شود، مانند نوزادي پاك خواهم شد و از اين اباطيل ... هنوز نيّت نكرده بودم كه يارو الله اكبر گفت و شروع كرد با لهجة دهاتي‌اش نماز خواندن. من با خودم گفتم، حروف را هم از مخارج ادا نمي‌كند. خلاصه بين نيّت خودم و نماز يارو در گشت و گذار بودم كه پيرمرد بسم الله سورة دوم را خواند. بعد خيلي آرام همين جوري كه اشك از چشمانش مي‌ريخت، عين آية 83 سورة «ياسين» را به عنوان سورة دوم نمازش خواند ... من نماز نخوانده، جُل و پلاسم را جمع كردم و زدم به چاك جعده ... «قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكَ إِنَّكَ لَن تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا»1

2. محرّم چهار سال پيش بود كه هيئتمان تصميم گرفت تا اجازه بدهد ساير دسته‌ها داخل حسينية داربستيمان شوند و سلام بدهند. ما مخالف بوديم. فضاي هيئت را همان جور آرام و خودماني بيش‌تر مي‌پسنديديم. به هر رو، وسط زيارت عاشورا بوديم كه سر و صداي سنج و دهل از خيابان بلند شد. ناظم هيئت چاي براي مهمانان برد و نگاهشان داشت تا زيارت عاشوراي غيرمعروفه تمام شود. مهمان‌ها داخل شده و قاتي شدند با بر و بچّه‌هاي هيئت ما و شروع كردند به عزاداري، سينه‌زني به شور رسيده بود و مدّاح فرياد مي‌كشيد:

ـ حسين، حسين، ابي عبدالله ...

فرياد كسي كه كنارم ايستاده بود، حالم را كرد تو قوطي! به جاي ابي‌عبدالله مي‌گفت علي عبدلاه! بدجور شاكي شده بودم. شور بدون معرفت كه مي‌گفتند همين بود ديگر. نگاهش كردم پيراهن آستين كوتاه آ.ث.ميلان پوشيده بود كه ميانة نورهاي مشكي‌اش البتّه رنگ سرخي هم دارد. مي‌خواستم خرده‌اي بگيرم؛ امّا جگر نكردم! هر چه بود مهمان ابي عبدالله بود. موقع دعا كه شد، روضه‌خوان روضة پاياني را خواند. نمي‌دانم چرا به دلم افتاد بود اگر گريه‌ام نگيرد، دعايم مستجاب نمي‌شود. زور مي‌زدم كه اشكي بريزيم و هيچ فايده‌اي نداشت. نگاهم افتاد به پيراهن شمارة 10 آ.ث.ميلان مي‌گفت علي عبدلاه و زارزار مي‌گريست: «قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكُم بِمَاء مَّعِينٍ؛2 كيست كه باز آب گوارا براي شما پديد آورد؟»

3. نماز صبح را در حرم حضرت ابوالفضل(ع) خوانده بودم و در ايوان يكي از حجره‌هاي كنار صحن نشسته بودم مردم دورادور ضريح را گرفته بودند و هر كس به زباني زيارت مي‌خواند.

صحن از جمعيّت خالي بود. همه براي زيارت رفته بودند، داخل حرم.

آرام كسي از كنارم گذشت. بي‌توجّه به من كه آنجا نشسته بودم، اصلاً مرا نديد انگار. صورتي استخواني داشت و ته ريشي چند روزه. يقه باز و راه رفتني كج و معوج. روبه‌روي گنبد ايستاده بود و حرف مي‌زد. مرا نمي‌ديد، نزديك‌تر شدم. با پدر فضل نجوا مي‌كرد:

ـ عرب چه مي‌فهمد كه با اين زبان بسته چه جوري تا كند ... (به كبوترهاي حرم اشاره مي‌كرد) قربان معرفتت بروم آقا. من كه مي‌دانم شما راضي نيستي از وضع و حال اين جانورها، از كَلّة سحر گندم مي‌ريزند جلوشان تا آخر شب. خوب، حيوان ناخوش احوال مي‌شود ديگر. هر كاري راهي دارد ... .

شال سبزي به گردن آويخته بود كه رويش نوشته بود: السّلام عليك يا اباالفضل! شال را از گردن در آورد و رفت ميان كبوترها. با لحني غريب صداشان مي‌كرد:

ـ جونم! جونم! پاشو!

كبوترها را پر داد. شال را دور سرش مي‌چرخاند و سوت مي‌كشيد. كبوترها آرام آرام شروع كردند دور گنبد طلايي چرخيدن. مرد جوان شالش را به دور گردنش انداخت و با دو دست، دو طرفش را گرفت. سري تكان داد و لبخند زد... .

ـ ديدي آقا! هر كاري يك بلديّتي مي‌خواد.

حيوان الآن سر حال مي‌آيد.

زيارت اين جوان را بسيار بيشتر پسنديدم از زيارت‌هاي

رياكارانة خود، كاش خدا كرم مي‌كرد و چيزي از خلوص كفترباز حرم اباالفضل(ع) به ما هديه مي‌داد.

4. هرگز حكمت عتبه‌بوسي را درنيافته بودم تا وقتي در حرم اباعبدالله(ع) زائراني را ديدم كه خسته از راهي طولاني كه با پاي پياده پيموده بودند، لنگان لنگان راه مي‌رفتند. آنجا بود كه فهميدم عتبه‌بوسي، بوسيدن پاي اين زائران است و الّا ما را چه به مقام معصوم... اهل دلي را ديدم كه در حرم اباعبدالله(ع) رفت سراغ پيرزني از خدّام حرم و به قاعدة مشتي از خاك‌هايي را كه پيرزن از كف صحن روبيده بود، به رقمي گزاف خريد. چشم را به خاك متبّرك كرد و گفت: ما را چه به تربت اباعبدالله همين گرد و غبار زائران حسيني ما را بس ...

پي‌نوشت‌ها: