رمز ارتباط معنوي با امام زمان(عج)

حسين گنجي

همة ما کم و بيش با مفهوم گناه و اثرهاي آن تا حدودي آشنا هستيم. گناه ـ که همان تخلّف از دستورهاي الهي است ـ آثار ويرانگري بر دنيا و آخرت انسان داشته و موجوديّت و هويّت معنوي او را به شدّت متزلزل مي‌کند. اين آثار در کتاب‌هاي اخلاقي نوشته شده که مطالعة آن پر سود است؛ امّا در اين مقاله از دو جهت به گناه و اثر آن پرداخته مي‌شود: اوّل؛ اثر گناه بر قلب و بنيان اعتقادي انسان و دوم؛ اثر گناه بر رابطة معنوي با امام عصر(ع).

اثر گناه بر قلب و اعتقاد انسان

پيشاپيش بر اين مطلب اصرار داريم که چون آثار گناه، مانند آثار تقوا و اعمال صالح، کم‌کم و به آرامي صورت مي‌پذيرد، شايد سال‌ها طول بکشد تا چنين حالاتي در انسان در اثر گناه ايجاد شود؛ از اين‌رو شخص گناه‌کار متوجّه نمي‌شود که با خود چه مي‌کند؟1

از ميان تمام آثار معاصي، مخرّب‌ترين و خطرناک‌ترين اثر گناهان، اثري است که بر قلب، يعني مرکز ادراکي و اعتقادي انسان و جايگاه محبّت الهي گذاشته مي‌شود و باعث فساد و سرنگون شدن قلب مي‌گردد. استمرار بر گناه باعث ايجاد حالاتي در انسان مي‌شود که منشأ اين حالات، تحوّل و دگرگوني قلب است

استمرار گناه باعث ايجاد حالاتي در آدمي مي‌شود که هر چند نمي‌توان به‌طور دقيق‌تر مراحل و ترتيب آنها را بيان و بر همة افراد تطبيق نمود؛ امّا اين حالات مشابه و در غالب گناه‌کاران

کم و زياد مشهود است. از خطرناک‌ترين اين حالات در اثر تکرار گناه، به‌وجود آمدن حالت شک در مسائل اعتقادي و ديني، همچون توحيد، معاد، نبوّت و قرآن است که البتّه در ابتدا چون شخص هنوز با ايمان است او را آزار مي‌دهد. آزار دهنده‌تر از آن، اينکه اين شک با استدلال و مطالعة کتاب برطرف نمي‌شود؛ از اين‌رو شخص آلوده به گناه، به اين در و آن در مي‌زند تا آتش شک را در قلبش خاموش کند، امّا نمي‌تواند. تنها راه اصلاح اين نوع شک آزار دهنده، ترک معصيت است و الاّ کم‌کم اين شک به گونه‌اي در قلب تثبيت مي‌شود که نتيجة آن، انکار اعتقادات خواهد بود.

از ديگر آثار ويران‌گرا گناه، پذيرش آسان شبهات و قبول نکردن جواب استدلالي به آن مي‌باشد. البتّه نه اينکه نمي‌پذيرد، بلکه قلبش نمي‌تواند بپذيرد.

از ديگر آثار خانمان سوز گناه، بي‌علاقگي و بي‌حوصلگي نسبت به عبادات، مساجد و اماکن مذهبي است که در بعضي مواقع با پيدا شدن سؤال‌هايي مثل اينكه فلسفة نماز خواندن چيست؟ چرا بايد نماز بخوانيم؟ روزه گرفتن ما چه فايده‌اي براي خدا دارد و نظاير آن بروز مي‌کند. البتّه گاهي هم اين سؤال‌ها براي فهم حکمت و پايبندي بيشتر به فرايض الهي پرسيده مي‌شود. از آن طرف علاقه به لهو و لعب و بازي و افراط در شوخي و خنده در آنها زياد مي‌شود.

آياتي نظير آية «ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا السُّوأَي أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَ كَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِؤُون؛2 سپس سرانجام کساني که اعمال بد مرتکب شدند به جايي رسيد که آيات خدا را تکذيب کردند و آن را به مسخره گرفتند!» و نيز آية «كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَي قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ؛3 چنين نيست که آنها مي‏پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگاري بر دل‌هايشان نشسته است!» يا آية «فَإِنَّهَا لَا تَعْمَي الْأَبْصَارُ وَلَكِن تَعْمَي الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ؛4 زيرا چشم‌هاي ظاهر نابينا نمي‏شود، بلکه دل‌هايي که در سينه‏هاست کور مي‏شود.» که در قرآن کريم آمده، بيان‌گر همين نکتة مهم است.

در بسياري از روايات نيز به موضوع مورد بحث تصريح شده است، به گونه‌اي که در يکي از سخنان امام صادق(ع) آمده است: «به جان خودم سوگند که مردمان نادان و خدانشناس را خدا نادان نيافريده است؛ آنان دلالت‌هاي آشکار و نشانه‌هاي روشن را در آفرينش خود مي‌بينند و ملکوت آسمان‌ها و زمين و آفرينش شگفت‌آوري را که در کمال نظم است و بر وجود آفريدگار دلالت دارد، مشاهده مي‌کنند، امّا مردماني هستند که درهاي گناهان را بر خود گشوده و راه شهوت‌ها را بر خويش هموار کردند و در نتيجه، هوا‌هاي نفس به دل‌هايشان چيره گشت و به سبب ستمي که بر خويش روا داشتند، شيطان بر ايشان مسلّط گشت و خدا اين چنين به دل‌هاي متجاوزان مهر مي‌نهد».5

حضرت آيت‌الله بهجت(ره) مي‌فرمود: ترک واجبات و ارتکاب محرّمات، حجاب و نقاب ديدار ما از امام زمان(عج) است.6

اثر گناه بر ارتباط معنوي با امام عصر(ع)

در حديث شريفي از امام عصر(ع) آمده است: «آنچه باعث تأخير افتادن ديدار ما با شيعيان ما مي‌شود، اعمال ناشايست آنهاست. پس بايد هر يک از شيعيان از اعمالي که باعث ناراحتي

ما مي‌شود، دوري کنند.»7

علاوه بر آن توصية بزرگان اخلاق، براي تحصيل رضايت حضرت وليّ عصر(عج)، داير مدار ترک گناه است. حضرت آيت‌الله بهجت(ره) در جواب اينكه چگونه مي‌توان رابطة خويش را با اهل‌بيت(ع) و محضر صاحب العصر(عج) تقويت کنيم، فرمود: «اطاعت و فرمان برداري از خدا بعد از شناخت او.»8 همچنين مرحوم آيت‌الله حسن صافي اصفهاني(ره) مي‌فرمود: کسي که واقعاً در مسير تقوا [ترک گناه] قرار بگيرد، محال است که امام زمان(ع) به او علاقه نداشته باشد و با او ارتباط برقرار نکند، [اين امر] حتمي و قطعي است.9 شکّي نيست که رابطه با امام عصر(عج) و رضايت حضرتش و حتّي تشرّف به محضر ملکوتي ايشان را فقط بايد در ترک گناه جست‌وجو کرد.

راهي براي ترک گناه

حال که اين‌قدر گناه آثار بسيار بدي بر روح و جسم آدمي مي‌گذارد، بايد به سراغ راه‌هاي ترک گناه رفت. از مهم‌ترين راه‌هاي ترک گناه ـ مطابق با روايات و توصيه‌هاي علماي اخلاق‌‌ ـ ياد مرگ است، امّا اين امر بايد مرتّب و مداوم باشد، اين عمل مؤثّر بايد هر شب و در موقع خواب انجام شده و ادامه پيدا کند. ياد مرگ، داروي بسيار قوي براي اصلاح قلب و رفع آثار گناه است.

عاشق ديدار امام زمان(ع)، اگر حقيقتاً به دنبال مطلوب خود هست، بايد به دنبال اين مطلب باشد و اسباب گناه را از خود دور کند. هر شب مرگ و مسائل بعد از مرگ را ياد کرده و جهت سهولت در کار، کتاب‌هايي دربارة مرگ و معاد و عواقب گناهان را مطالعه نمايد و از خدا و اهل بيت (ع) با گريه و تضرّع بخواهد تا کم‌کم اثر گناهان از قلبش زدوده شده و ميل به گناه در وي آن‌قدر ضعيف شود که شخص بر هواي نفسش غالب گردد، چرا که اين امر، همان رضايت امام زمان (عج) و نقطة اتّصال به آن حضرت است.

پي نوشت‌ها: