اسلام هراسی و اسلام گرایی

اسماعیل شفیعی سروستانی

اين روزها احساس جريحهدار شدة مسلمانان به دليل هتك حرمت كشيش افراطي آمريكايي، تري جونز و هوادارنش به «قرآن مجيد»، موج بزرگ اعتراضي را در ميان مسلمانان سراسر جهان برپا كرده است. به همين مناسبت اخبار و تحليلهاي خبري بسياري از طريق رسانهها منتشر شده است. دريچههاي گشوده شده توسط روزنامهنگاران و تحليلگران مباحث سياسي، اجتماعي و مذهبي، هر يك منظري از حادثه را فراروي خوانندگان گشوده است.

در اين نكته ترديدي نيست كه «تري جونز» نه يك شخص، بلكه نمايندة جرياني است كه با تكيه بر قدرت و نفوذ مردان سياسي و امنيّتي غرب، مجال طرح موضوع و عمليّاتي كردن آن را يافته است. به رغم آنكه، طرّاحان و عاملان از عكس العمل جهان اسلام و هزينههاي تحميلي بر غرب از اين طريق با خبر بودند؛ ليكن اين عمل شنيع همة قوّه و توان خود را از انگيزهاي اخذ ميكند كه از نظر غرب، از درجهاي و رتبهاي از ضرورت برخوردار است كه پيشاپيش تحمّل خسارات ناشي از عكسالعمل مسلمانان سراسر جهان را ممكن و ناگزير ميسازد.

قبل از آنكه ديدگاه خود را دربارة اين حادثه و عوامل محرّك آن بيان كنم، به حادثهاي مشابه اشاره ميكنم كه صدها سال قبل از اين و در اوّلين فصل از حملة مغول به جهان اسلام رخ نمود. در آن سال هم بيگانگان از روي غرور و تبختر، قرآنها را بر سنگفرشها ريختند، هتك حرمت كردند و جنايتها نمودند تا آنكه گذر ايّام نه تنها حقّانيت اين مصحف آسماني را ثابت كرد، بلكه هتّاكان را هم در خدمت قرآن و اسلام در آورد. ناقل اين ماجرا، مرحوم عطا ملك جويني، مورّخ و نويسندة «تاريخ جهانگشا» است.

تاريخ جهانگشا، در روايت سالهاي هول و هراس حملة مغول به سرزمينهاي اسلامي كه به گواهي برخي مورّخان حاصل حيله و همراهي اربابان كليسا براي حملة دو سوية شرقي و غربي مغول و صليبيّون بود، روايتي شنيدني از ورود چنگيز به «بخارا» و تصرّف مسجد آن شهر دارد. جويني در تاريخش مينويسد:

چنگيز به مسجد راند و پيش مغصوره [محلّ ايستادن امام در مسجد] بايستاد و پسر او تولي پياده شده و بر بالاي منبر برآمد. چنگيز پرسيد كه سراي سلطان است؟ گفتند: خانة يزدان است. او نيز از اسب فرود آمد و بر دو سه پاية منبر برآمد و فرمود كه: صحرا از علف خالي است. اسبان را شكم پر كنند. انبارها كه در شهر بود، گشاده كردند و غلّه ميكشيدند و صناديق مصاحف [صندوقهاي قرآنها] را به ميان صحن مسجد ميآوردند و مصاحف را در دست و پاي ميانداخت و صندوقها را آخور اسبان ميساخت و كاسان نبيد [جامهاي شراب] پياپي كرده و مغنيان [آوازخوانان] شهري را حاضر آورده تا سماع و رقص ميكردند و مغولان، بر اصول غناي خويش، آوازها بر كشيده.

در اين حالت، امير جلال الدّين علي بن الحسين الرندي كه مقدّم و مقتداي سادات ماوراء النّهر بود و در زهد و ورع مشارالله [مورد اشاره و زبانزد] روي به ركن الدّين امام زاده، كه از افاضل علماي عالم بود، آورد و گفت: مولانا! چه حالت است اينكه ميبينم؟ به بيداري است يا رب يا بخواب؟

مولانا امام زاده گفت: خاموش باش! باد بينيازي خداوند است كه ميوزد، سامان سخن گفتن نيست.

به راستي هم چنين بود و هست. گذر زمان راز همة آمد و شدها را برملا ساخت و سركشترين قوم بيفرهنگ و تمدّن را، مغول را واداشت تا بر آستان فرهنگ و تمدّن منبعث از قرآن، زانوي ادب به زمين زند. امّا در عصر ما؛ واقعة قرآن سوزي، در ايالات متّحدة آمريكا؛ يعني قطب غرب و تمدّن تكنولوژيك غربي در شرايطي و توسط قومي رقم ميخورد كه به رغم تصوّر در وضعيّـي كاملاً انفعالي به سر ميبرند.

درك اين معنا، يعني شرايط انفعالي عارض شده بر حيات فرهنگي و تمدّني غربي كمي سخت مينمايد. سر و صداي ماشينهاي جنگي و رسانهاي مردان عصباني، ساده دلان را ميفريبد و گاه

به هراس مياندازد.

اين ماجرا را از چند منظر ميتوان ديد.

1. اوّل سخن اينكه، به اعتراف بسياري از اهل نظر در جهان، تاريخ غربي از روزهاي آغازين قرن بيستم و شايد هم پيشتر، بحران در دو حوزة فرهنگي و تمدّني را به تجربه نشسته است. اين دو حوزه بحران را از منشأ ديگري، يعني بحران در حوزة تفكّر و مباني نظري دريافت كردهاند. غرب ابتدا در مباني و مبادي نظري و ديدگاه كلّي به هستي، مبتلابه بحران شده و سپس در فرهنگ و صورت تمدّني.

آمران و عاملان ماجراي قرآن سوزي، به درستي پي بردهاند، عامل اصلي و مسبّب بروز شرايط انفعالي در غرب و همة آنچه كه اين انفعال در پي خواهد داشت، «كتاب» است و نه شخص.

اشخاص را ميتوان كشت و از آنان خلاص شد، امّا افكار را چه ميتوان كرد؟ عامل اصلي به چالش كشيده شدن غرب در حوزة فرهنگي و تمدّني قبل از آنكه اشخاص باشند، افكارند. قرآن و اسلام، به تمامي، تاريخ و تفكّر، فرهنگ و تمدّن غربي را در بنياد و مباني، دچار بحران و چالش ساخته است. درست از همين جا، بناي به ظاهر سترگ و آهنين فرهنگي و تمدّني غربي ضربه خورده و فرو ميريزد؛ چنان كه چهارصد سال پيش از اين، تفكّر اومانيستي و سكولاريستي در غرب، فرهنگ و تمدّن مسيحي را در بنياد دچار بحران ساخت و در مسيري تدريجي باعث فروپاشي تمام عيار آن شد و فرهنگ و تمدّن مدرن خود را بر ويرانههاي تاريخ قبلي بر كشيد.

اينك، غرب، خود را مواجه با لرزشهايي در پايهها ميبيند. پايههاي نظري، مباني و مبادي ويژهاي كه غرب را برپا داشته بود، امّا اينك تفكّري نو، ديني و مدّعي بر كشيدن بناي تمدّني ديگر و مدّعي پيشنهاد شيوة نو در مديريّت كلان سياسي ـ اجتماعي بشر، از صحن و سراي كتاب آسماني قرآن سر برآورده و به تمامي غرب و تاريخ و تفكّر و تمدّن چهارصد سالهاش را مورد بازخواست قرار داده و تهديد مينمايد.

بيترديد هيچ كدام از ملل و نحل سابق و لا حق شرقي و غربي، همچون مسيحيّت و يهوديّت به دليل ابتلا به تحريف و سكولاريزم وحشتناك قادر به بازخواست از مباني نظري تمدّن غربي و به چالش كشيدن تمام عيار آن نيستند؛ مگر قرآن مجيد و تفكّر ولايي همسنگ آن.

از اينجاست كه عرض كردم: آنان به درستي پي به عامل و مسبّب اصلي اين فروپاشي بردهاند. درك اين همه از كشيشي وابسته به يك كليساي محلّي خاسته نيست.

به خواست خداوند، پردهاي از قرآن برداشته شده و خصم قرآن (ابليس و جنود زمينياش) متذكّر واقعهاي شدهاند كه به فروپاشي و اضمحلال غرب ميانجامد.

بيراه نيست اگر قول مولانا امام زاده را كه در قرن ششم هجري قمري در مسجد بخارا زمزمه كرد، تكرار كنم:

باد بينيازي خداوند است كه ميوزد!

تفكّر، نوراني و لطيف، امّا نافذ است. بيسر و صدا جانها را متأثّر و متحوّل ميكند و در پياش، همة صورتها را ديگرگون ميسازد. از همين رو، هيچ سلاحي و سختافزاري قادر به مقابله با آن نيست.

غرب امروزه، تفكّر ديني، آن هم از نوع قرآني و منتسب به پيامبر آخرالزّمان را در خانه و بر فرش خود دارد. آن هنگام كه چون نسيمي لطيف مرزهاي غربي را با همة حارس و پاسبان در نورديد و وارد صحن و سراي انسان غربي شد و بنياد فرهنگي چهارصد ساله را به چالش كشيد و فضا را بر آن تنگ نمود، هيچ مهندسي و تكنوكراتي و هيچ ارتش و سلاحي، قادر به تهديد آن و بيرون راندنش نبود.

بد نيست از زبان غرب دربارة جايگير شدن تفكّر ديني اسلامي در غرب بشنويم تا امكان درك يكي از دلايل اصلي اسلامستيزي و قرآنسوزي فراهم آيد.

به شهادت اطّلاعات و آمار ارائه شده از سوي مجامع و رسانههاي غربي، طيّ دهههاي اخير، اسلام به نحو شگفتي در غرب منتشر شده است و در ميان عموم مذاهب، رقم اوّل رشد را از آن خود ساخته است.

روزنامة پر تيراژ «سيدني مورنينگ هرالد» مينويسد:

اسلام از مرزهاي جغرافيايي عبور ميكند، مكتبهاي سياسي و رژيمهاي ملّي را پشت سر ميگذارد و كشورهاي گوناگون شاهد تحرّك سياسي و رشد پايندة اسلام خواهند بود.

در همين جهت، رئيس ادارة فدرال حفاظت از قانون اساسي «آلمان»، پتر فريش، با ابراز نگراني از شرايط موجود گفته است كه در قرن آينده، اسلامگرايي به بزرگترين خطر تبديل ميشود و علّت آن هم در اين است كه اصول حكمت الهي حكومتي كه مسلمانان در تلاش براي دستيابي به آن هستند، به هيچ وجه با اصول نظامهاي دمكراتيك و ليبرال همخواني ندارد.

حكمت الهي و تفكّر قدسي ديني مسلمانان، در مقابل تفكّر خود بنياد، اومانيستي و سكولاريستي غربي خود را مينمايد.

خطر اصلي از جانب مردان جنگي و اسلحه، غرب را تهديد نميكند. همگان بر اين قول متّفقند كه در سراسر جهان كمتر كسي را ياري مقابله با انواع سلاحهاي مدرن غربي است. نقطة آسيبپذير و پاشنة آشيل غرب، ساحت نظري و فكري است. همان نقطهاي كه قرآن آن را به چالش كشيده است؛ در حالي

كه تاريخ غرب، طيّ همة سالهاي قرن بيستم از اين حوزه روي به ضعف نهاد و همة توش و توان خود را از دست داد.

آنگاه كه پايهها و اصول در خانة جان و ذهن و زبان انسان غربي و غرب زدگان فرو ميريزد، همة صورتهاي بر كشيده شده بر اين پايهها هم فرو ميريزند و همة مناسبات و معاملات اجتماعي، سياسي و... را از خود متأثّر ميسازد.

قرآن با متأثّر ساختن جهانبيني و ديگرگون ساختن جهانشناسي غربي، همة اخلاق و اعمال انسانهاي غربي و غرب زده را هم عوض ميكند. درست به همين دليل است كه نويسندة «مجلة فيگارو» مينويسد:

اينكه شعارهاي مشهور مسلمانان با عنوان «قانون اساسي ما قرآن است» حكم يك بمب اجتماعي را در غرب خواهد داشت. حقيقتي كه ميتوان آن ار از قوانين مربوط به روسري دريافت.

قانون اساسي وحياني قرآني در مقابل قراردادهاي اجتماعي جعل شده توسط انسانهاي بريده از آسمان و كتب آسماني به مثابه يك بمب، مناسبات اجتماعي غرب را از هم ميپاشد.

هيچ كس نميتواند به زور، زنان غربي را وادار به پذيرش روسري كند؛ در حالي كه ورود قرآن به صحن و سراي دريافتها و بينشها، تمامي صورت و سيرت حيات زنان را دگرگون ميسازد.

«قدرت» حقيقي پيش از آنكه حاصل قدرت بازو و سلاح باشد، حاصل تفكّر است. با سلاح سرد و گرم نميتوان بر فكر و انديشه فائق آمد؛ در حالي كه انديشه، افراد مسلّح را بيسلاح و مردان بي سلاح را مسلّح ميسازد تا در پي تفكّر و آرماني خاص به راه افتاده و عمل كنند. قدرت آرمان، بر كشيده بر پاية تفكّر، از هر سلاحي كاراتر است.

غرب به خوبي ميداند كه دير يا زود، مردان و زنان مسلّح به سلاح تفكّر و انديشة ديني بر همة ساحتها و سطوح فرهنگي و تمدّني غربي فائق ميآيند. از همين جا و قبل از آنكه همة فرصتها از دست برود، غرب سعي در متوقّف كردن جريان سيّال اسلامخواهي دارد.

هنري كيسينجر، استراتژيست پير و از اعضاي اصلي مجامع مخفي ماسوني و يهودي در سال 1990 م. با درك خطر بزرگي كه از سوي اسلام و مسلمانان غرب را تهديد ميكند، نوشت:

در ده سال آينده، افزايش چشمگير جمعيّت مسلمانان، بزرگترين خطر براي آمريكا خواهد بود و آمريكا بايد براي جلوگيري از اين خطر، با همكاري صادقانه و مخلصانة حكومتهاي كشورهاي اسلامي، اقدامات گستردهاي را به عمل آورد تا در همة كشورهاي اسلامي استفاده از ابزارها و داروهاي كنترل كنندة جمعيّت رواج پيدا كند.

كلام كسينجر در اثر كهولت و متأثّر از دريافت بنياسرائيلي احمقانه است. اين جمعيّت كثير كشورهاي مسلمان نيست كه غرب را تهديد ميكند، قدرت اسلام، قدرت تفكّر، قدرت قرآن و دريافت ويژهاي دربارة عالم و آدم است كه غرب را از درون انسانها و به نحو بنيادين متأثّر ساخته و ديگرگون ميسازد. اين نكته را هم متدكّر ميشوم كه غرب دهها سال است كه از طرق مختلف سعي در كاهش جمعيّت مسلمانان و عقيمسازي مردان و زنان مسلمان دارد فاجعهاي كه از آن به عنون «كشتار خاموش» ياد كردهام. نويسندة فيگارو، در تمثيل زيبايي، از ميزان نزديك شدن مسلمانان به حوزههاي مختلف ايدئولوژيك غربي و سينه به سينه ايستادن آنها در برابر صاحبان قدرت در آلمان سخن ميگويد:

مسلمانان در آلمان تا بدان حد رشد كردهاند كه اكنون سوسيال دمكراتها در زمرة همسايگان آنها در آمدهاند. ساختمان مركزي حزب دمكرات مسيحي آلمان در مقابل آنهاست. فاصلة ساختمان مجلس تا دفتر مركزي آنها چند متر بيشتر نيست و حتّي دفتر صدر اعظم در دسترسي آنها قرار دارد. حدّاقل چيزي كه در مورد دفتر مركزي مسلمانان آلمان ميتوان گفت، اين است كه جوانان محمّدي گام بلند و نيرومندانه در مسير كسب قدرت برداشتهاند.