پرسش و پاسخ

مستندات روايتي را كه دال بر وجود كتاب مصحف فاطمه است، بيان كنيد.

حضرت علي(ع) كتابي به نام «مصحف فاطمه» نوشته است. اين كتاب به خطّ حضرت علي(ع) است و محتواي آن القائات غيبي است كه توسط جبرئيل(ع) بر دل حضرت زهرا(س) نازل گشته است. آنچه در اين كتاب است، علوم غيبي است و جز افرادي همانند آن حضرت، قدرت دريافت و تحمّل آن را ندارند. در رواياتي كه از امامان معصوم(ع) رسيده به مصحف فاطمه اشاره شده است: از حضرت امام صادق(ع) شنيدم كه

مي‌گفت:

«زنادقه در سال 128 ه‍ .ق. ظاهر مي‌شوند و اين را از مصحف فاطمه به دست آوردم.» گفتم: مصحف فاطمه چيست؟ گفت: «وقتي پيامبر اكرم(ص) وفات يافت، حضرت فاطمه(س) بسيار غمگين گرديد. خداوند براي آرامش دل او فرشته‌اي را بر او نازل كرد. اين فرشته آن حضرت را آرامش مي‌بخشيد و با او سخن مي‌گفت. فاطمة زهرا(س) به علي(ع) اين حادثه را گفت. حضرت علي(ع) به حضرت زهرا(س) فرمودند: «هر گاه فرشته را احساس كردي به من بگو.» فاطمة زهرا(س) هم، چنين كرد. پس از آن علي(ع) آنچه را كه فرشته مي‌گفت، مي‌نوشت و به اين ترتيب كتابي جمع‌آوري كرد.»

سپس امام صادق(ع) فرمودند:

«بدان كه در مصحف فاطمه، حلال و حرام نيامده؛ بلكه علوم آينده آمده است».1

در حديث ديگري نام فرشته را جبرئيل(ع) ذكر كرده است.2

 آيا حضرت جبرئيل امين(ع) غير از پيامبر(ص) بر ك س ديگري وارد شده است؟

 بنا بر روايات، حضرت جبرئيل(ع) بر حضرت زهرا(س) و ساير ائمّه(ع) هم وارد شده است. مثلاً دربارة «صحيفة فاطميه»، كه در آن علوم آنچه تا قيامت واقع مي‏شود، نوشته شده، بر اساس روايتي كه از «كافي» از امام صادق(ع) رسيده است، آمده كه جبرئيل(ع) بر فاطمة زهرا(س) وارد مي‏شد و او را بر مصيبت پدرش تسليت مي‏گفت و خاطر او را مسرور مي‏گردانيد و از پدرش و مكان او، وي را خبر مي‏داد و از آنچه بعد از او نسبت به اولادش مي‏شود او را مطّلع مي‏نمود و علي(ع) آنها را مي‏نوشت؛ يا در روايتي، حضرت علي(ع) با شمارش فضايل و ويژگي‏هاي امام، اشاره مي‏كند كه آنان، مهبط جبرئيل روح‏الامين(ع) هستند و آن ملكة والا مقام بر آنها وارد مي‏شود.3

امّا اينكه در عصر ما بر كسي وارد شده است، ما اطّلاعي نداريم و بعيد هم مي‏دانيم؛ زيرا نزول جبرئيل(ع) تنها بر انبيا و ائمّة اطهار(ع) هست، نه غير از آنها.

 آيا سندي در رابطه با حقّانيت و مظلوميّت شيعه و آتش زدن درِ خانة حضرت زهرا(س) توسط عُمَر داريم؟

 پيش از پرداختن به موضوع مورد بحث، بايد چند نكته را يادآوري بكنيم:

الف) اعتقاد شيعه اين است كه پس از پيامبر اكرم(ص) جانشينان آن حضرت، امامان دوازده‌گانة معصوم(ع) هستند و غير از آنان هيچ كس خليفة پيامبر(ص) نيست؛

ب) شيعه، حقّانيت خود را از پيامبر(ص) و امامان خود مي‌گيرد، نه از مسلمانان و براي همين در اعتقادات و رفتارهاي خود نيازي به تأييد ديگران ندارد؛

ج) در مظلوميّت شيعه كسي ترديد ندارد و شواهد مظلوميّت آنان در منابع تاريخي و روايي شيعه و سنّي آمده است؛

د) حسين بن علي(ع)، برادران، فرزندان و ياران آن حضرت را به بدترين و غير انساني‌ترين شكل كشتند و خانوادة او و خانوادة يارانش را شهر به شهر بردند و حتّي قاتلان آن حضرت افتخار مي‌كردند كه پس از كشتن آن حضرت، بر بدنش اسب دواندند و اگر اين قاتلان، در زمان حضرت زهرا(س) هم بودند و حوادثي روي مي‌داد كه در جهت خلاف هوس‌هاي نفساني آنان بود، آن حضرت را هم مي‌كشتند.

ه‍) يكي از مظاهر مظلوميّت اهل بيت پيامبر(ص) هجوم به خانة حضرت فاطمه(س) و حضرت علي(ع) است. هجوم به خانة حضرت فاطمه(س)، مسئله‌اي نيست كه قابل انكار باشد؛ بلكه هجوم به آن خانه، مانند مسئلة عاشورا است و در طول تاريخ همواره به عنوان مظلوميّت فاطمة زهرا(س) و حضرت علي(ع) مطرح بوده است و اين اهل بيت(ع) است كه مظلوم واقع شده و اينها هستند كه آن حوادث را ديده‌اند و نسل به نسل حفظ كرده‌اند. طبيعي است كه عاملان اين حوادث تلاش مي‌كردند كه اين حوادث فراموش شود و در تاريخ نماند؛ امّا شيعيان آن را حفظ كردند و از ميان مخالفان نيز دانشمندان با انصافي بودند كه آن حوادث را در كتب تاريخي و حديثي خود ثبت كردند؛ هر چند نيازي به تأييد ديگران نيست و منابع و مآخذ شيعه دربارة اين حوادث كافي است. پس از اين چند نكته به موضوع اصلي مي‌پردازيم:

آتش زدن در خانة حضرت فاطمه(س) و سيلي زدن به آن حضرت در منابع تاريخي و روايي شيعه آمده است و براي آن كس كه شيعه است، همين مآخذ كافي است. در منابع اهل سنّت نيز آمده است و سنّي‌ها مي‌توانند به آن معتقد باشند. براي نمونه به چند روايت از منابع شيعه و اهل سنّت اشاره مي‌كنيم:

1. پس از آنكه كار بيعت گرفتن از مردم تمام شد و علي(ع) و عدّه‌اي بيعت نكردند، به خانة آن حضرت حمله كردند. در را سوزاندند، علي(ع) را به زور بيرون آورند، حضرت فاطمه(س) را تحت فشار قرار دادند و كار به جايي رسيد كه محسن(ع) او سقط شد. علي(ع) را به مسجد بردند؛ ولي بيعت نكرد و آنان گفتند: اگر بيعت نكني تو را به قتل مي‌رسانيم. روزها و ماه‌ها گذشت. آنان تصميم به قتل علي(ع) گرفتند و قرار گذاشتند كه خالد قتل آن حضرت را به عهده بگيرد. اسماء، بنت عميس از اين توطئه آگاه شد و كنيز خود را فرستاد تا آن حضرت را از توطئه آگاه سازد. اصل توطئه چنين بود كه وقتي ابوبكر نماز را تمام كرد و سلام گفت، خالد با شمشير علي(ع) را بكشد؛ ولي وقتي نماز ابوبكر تمام شد، گفت: اي خالد آنچه را دستور دادم، انجام نده.4 اهل سنّت نيز در كتاب‌هاي كلامي، تاريخي و حديثي مسئلة آتش زدن در خانة حضرت زهرا(س) را آورده‌اند. براي نمونه، به چند روايت اشاره مي‌كنيم:

2. بلاذري مي‌گويد:

ابوبكر كسي را دنبال علي(ع) فرستاد تا بيايد و بيعت كند؛ ولي حضرت علي(ع) نيامد. پس از آن عمر بن خطّاب، در حالي كه آتش به همراه داشت، به سوي خانة علي(ع) رفت. فاطمه(س)، عمر را در خانه ملاقات كرد و گفت: «اي پسر خطّاب ! آيا مي‌خواهي خانة ما را آتش بزني؟!» عمر بن خطّاب گفت: بله.

3. ابن عبد ربّه مي‌گويد: آنان كه از بيعت سر باز زدند، عبارتند از: علي، عبّاس، زبير و سعد بن عباده. علي، عبّاس و زبير در خانة فاطمه نشستند. ابوبكر، عمر را فرستاد تا آنها، از خانة فاطمه بيرون بيايند. ابوبكر به عمر گفت: اگر سر باز زدند، باآنان بجنگ. عمر به همراه آتش به خانة فاطمه آمد تا خانه را بر سر آنان آتش بزند. فاطمه او را ديد و گفت: «اي پسر خطّاب! آيا آمده‌اي خانة ما را آتش بزني؟!» عمر گفت: بله، مگر اينكه بيعت كنيد.5

4. ابن قتيبه دينوري آورده است:

ابوبكر، عمر را به سوي كساني كه بيعت نكردند و در خانة علي(ع) تحصّن كردند، فرستاد. عمر به خانة علي(ع) آمد و صدا زد؛ ولي كسي بيرون نيامد. عمر هيزم خواست و گفت: قسم به آنكه جان عمر در دست اوست، يا بايد بيرون بياييد و بيعت كنيد يا خانه را بر سر آنان كه در آن هستند، آتش مي‌زنم. به او گفتند: فاطمه در آن است. عمر گفت: ولو فاطمه در آن باشد. همه بيرون آمدند؛ ولي علي(ع) بيرون نيامد. عمر نزد ابوبكر رفت و گفت: آيا نمي‌خواهي از علي كه از بيعت سر باز زده، بيعت بگيري؟ ابوبكر به قنفذ گفت: برو علي را بياور. قنفذ آمد و علي(ع) به او گفت: «چه كار داري؟» قنفذ گفت: خليفة رسول خدا تو را مي‌خواهد. علي به او گفت: «زود بر پيامبر دروغ بستيد.» قنفذ پيام علي را به ابوبكر رساند. ابوبكر گرية طولاني كرد. عمر گفت: علي را رها نكن. ابوبكر به قنفذ گفت: دوباره نزد علي برو و بگو: با خليفة رسول خدا بيعت كن. علي گفت: «سبحان الله، آنچه را كه از آن او نيست، براي خودش ادّعا كرده است.» قنفذ پيام علي(ع) را به ابوبكر رساند. ابوبكر باز هم بسيار گريه كرد. پس از آن، عمر برخاست و گروهي با او همراه شدند و به درِ خانة فاطمه آمدند. در زدند. وقتي فاطمه(س) صداي آنها را شنيد، با صداي بلند فرياد كرد: «يا ابتاه يا رسول الله! پس از تو از پسرخطّاب و پسر ابي قحافه، چه‌ها كه نكشيديم.» وقتي كه گروه مهاجم گرية فاطمه را شنيدند؛ در حالي كه گريه مي‌كردند، برگشتند و دلشان به حال حضرت فاطمه(س) سوخت؛ ولي عمر و عدّه‌اي ماندند. علي(ع) را بيرون آوردند و گفتند: بيعت كن. علي(ع) گفت: «اگر بيعت نكنم چه مي‌كنيد؟» گفتند: به خدا سوگند گردنت را مي‌زنيم.6

همان‌طور كه ملاحظه مي‌كنيد در منابع شيعه، اين حادثه به طور كامل ذكر شده است و منابع اهل سنّت تنها به آتش آوردن اشاره كرده‌اند. البتّه از آنان توقّع نداريم كه اين حادثه را به طور كامل ذكر كنند، چون اين، به زيان آنهاست و آنان تلاش مي‌كنند اين حادثه ذكر نشود. اگر مي‌خواهيد به همة مآخذ و منابع شيعه و سنّي آگاهي پيدا كنيد به جلد دوم كتاب «مأساه الزّهراء» نوشتة جناب سيّد جعفر مرتضي عاملي مراجعه كنيد. اين موضوع در اين كتاب بسيار مفصّل بررسي و بحث شده است.

پي‌نوشت‌ها: