دکتر سیّد علی رهنمایی
1. توحيد
الف) در الوهيّت: كه خدايي جز او را خدا نخوانيم؛1
ب) در ربوبيّت: كه يگانه مدبّر عالم را او بدانيم؛2
ج) در خالقيّت: كه كسي جز او را آفريدگار جهان نشناسيم؛3
د) در عبوديّت: كه احدي جز او را نپرستيم.4
وحدت كلمه از اصول مسلّم ساختاري و محتوايي حكومت جهاني به شمار مي‌رود. در اين ميان، هيچ عنصري به اندازة توحيد نمي‌تواند وحدت كلمه ايجاد كند و انسجام فكري و عملي بيافريند. همچنين هيچ عاملي به قدر ولايت نمي‌تواند تمامي نيروها و عوامل انساني و امكانات و توانايي‌ها و استعدادهاي بشري را در جهت توحيد هم‌سو و هماهنگ كند. بدين ترتيب، توحيد و ولايت به پشتوانة يكديگر، در هدايت و بسيج جوامع انساني به سمت تدارك و تأسيس حكومت جهاني نقش چشمگيري دارند.
2. ولايت
الف) ولايت الله؛
ب) ولايت رسالت؛
ج) ولايت امامت:
1. ولايت معصومان؛
2. ولايت جانشينان شايستة معصومان (ولايت وليّ فقيه).5
وحدت كلمه هم‌سو با وحدت روش و به تعبيري وحدت در استراتژي، هماهنگ با وحدت در خطّ مشي، از اصول مسلّم ساختاري و محتواييِ نظام جهاني واحد محسوب مي‌شود كه در تأمين آن اصول، هيچ گرايشي به اندازة گرايش به توحيد و هيچ عنصري به قدر ولايت‌پذيري مؤثّر نيست.
برخورداري از روح توحيد و ولايت ـ كه به تعبير ساده، دو روي يك سكّه‌اند ـ وحدت‌بخش نظام فكري و عقيدتي و تأمين كنندة انسجام عملي و رفتاري فرد و جامعة انساني‌اند.
كرامت انسان كه به تكريم الهي مزيّن گرديده، ايجاب مي‌كند كه انسان به كسي جز خدا سر نسپارد و ولايت احدي جز او و كساني را كه او معرفي فرموده است، نپذيرد. پذيرش توحيد و ولايت به مفهوم ايجاد ارتباط تنگاتنگ فكري و رفتاري انسان با خدا و اولياي اوست. اولياي الهي كه جز به رضاي خداوند نمي‌انديشند و جز تحقّق منويّات او منظوري ندارند، محور اتّصال بندگان خدا به خداوند هستند. خداوند به تدبير و ادارة شايستة امور جاريِ بندگان خود مي‌پردازد و مصالح دنيوي و اخروي آنان را از طريق وليّ و خليفة خود بر روي زمين و به دست با كفايت او تأمين مي‌فرمايد. خليفة خداوند بر روي زمين جز تحصيل رضايت الهي و تأمين مصالح بشري، انديشه‌اي در سر نمي‌پروراند و همواره از حيات خويش براي تحقّق اين هدف مقدّس مايه مي‌گذارد. گفتني است كه ساير عناصر در جامعه و نظام ولايي جهان اسلام از دو عنصر توحيد و ولايت وام مي‌گيرند.
لازمة حكومت جهاني امام مهدي(ع)
پيشتر اشاره شد، آلوين تافلر، يكي از نظريه‌پردازان حكومت جهاني در آمريكا، برخورداري از برترين‌ها را از ابزار و لوازم حكومت جهاني مي‌داند. وي درصدد برآمد نظام آمريكايي را ترسيم و تمثيلي از آمال و ايده‌هاي خود از حكومت جهاني معرفي كند. بنابراين، همانند همتايان سياسي و فكري خود مي‌كوشيد اين انديشه را القا كند كه آيندة جهان و تاريخ به دست آمريكا رقم خواهد خورد و سروري عالم از آنِ اين كشور خواهد بود. تافلر وانمود مي‌كند كه او مبتكر انديشة برترين‌هاست، در صورتي كه موضوع برترين‌ها از ديرباز در روايت‌هاي اسلامي نقل شده، از معصومان، با كمال صراحت و عنايت دربارة ظهور حكومت جهاني امام مهدي(عج) مطرح شده است. با اين بيان، به نظر مي‌رسد روايات و تفاسير اسلامي، بهره‌مندي از برترين‌ها را يكي از لوازم كارآمد بودن نظام جهاني حضرت وليّ عصر(عج) برشمرده‌اند. چنين نظامي بايد
بتواند در تكاپوي تأمين نيازمندي‌هاي مادّي و معنوي جوامع گوناگون بشري سرآمد باشد و اين امر جز با برخورداري از برترين‌هاي ضروري امكان‌پذير نيست. در اينجا به برخي از برترين‌هايي كه با ظهور دولت كريمة امام زمان(عج) به منصة ظهور مي‌رسند و از لوازم حكومت جهاني حضرت محسوب مي‌شوند، اشاره مي‌كنيم.
1. نيل به برترين مرحلة عقل و شعور ـ كمال عقلاني
در رواياتي به اين نكته اشاره شده است كه به هنگام ظهور حضرت قائم(عج)، دست مرحمت الهي از آستين حضرت، بر سر و روي بندگان خدا كشيده مي‌شود و با عنايات ويژه‌اي، عقل و شعورشان را به كمال مي‌رساند.6 مقارنت كمال عقلاني با ظهور حضرت، بيانگر اين حقيقت است كه عصر ظهور، عصر برتري و كمال عقلانيّت انساني است. اين حقيقت، مناسب با پيشرفت فكر بشر در كشف و شناخت حقايق معنوي و ارتباطات فردي و اجتماعي و به موازات رشد علمي و اخلاقي در زمان حضرت روي مي‌دهد و به سهم خود، توجيه‌گر كمال عقلاني و علمي بشر در عصر ظهور است.
2. دست‌يابي به برترين مرحله از رشد علم
يكي از بركات ظهور حضرت، بر اساس روايات، رشد و شكوفايي علمي در جهان بشري است. روايتي بر اين حقيقت اشاره دارد كه با قيام قائم(عج) تمام بيست و هفت رشته و شاخة علوم، به منصة شكوفايي دست يافته‌اند. در اينجا نيز تقارن قيام قائم(عج) با شكوفايي علوم دليل روشني بر برتري عصر ظهور از جنبة علمي بر ساير اعصار و قرون است. اگر چنين امري حتّي از كرامات حضرت برشمرده شود، به اين مفهوم نيست كه لزوماً بدون استفاده از اسباب ظاهري و ابزار علمي حاصل مي‌شود. امروزه به مدد ابزار الكترونيك مي‌توان دريچه‌هايي از اطّلاعات و داده‌هاي علمي را در فرصتي كوتاه به روي اذهان و ديدگان كاربران آن ابزار گشود. چرا امام زمان(عج) با آن قدرت و عنايت الهي نتوانند بر اساس مباني و ابزار پيشرفتة علمي و فنّي، بالاترين وجه ارتباطات و اطّلاع‌رساني را در اندك زمان ممكن تحقّق بخشند و اذهان بشري را سرشار از علوم سازند و زمينة فراگيري علوم برتر را براي آنان فراهم آورند؟ آنچه امروزه در صنعت الكترونيك و ارتباطات به وقوع پيوسته است، پذيرش چنين ادّعايي را آسان مي‌كند.
3. جريان‌يابي برترين شكل از عدالت اجتماعي
عدالت به عنوان رفع ظلم و رفع تبعيض، از جمله خواسته‌هاي فطري و به حقّ انسان است كه از ديرباز مصلحان بشري در انديشة تحقّق آن بر روي كرة زمين بوده‌اند؛ امّا تاكنون هيچ مصلحي توفيق نيافته است، چنين عدالتي را بر كلّ زمين بگستراند. اين مهم از عهدة حضرت حجّت بن الحسن المهدي(عج) برمي‌آيد و از ويژگي‌هاي حكومت ايشان است. تعبير پر شدن زمين از عدالت در عصر ظهور و پس از آن، بيان اين حقيقت است كه عدالت و عدالت‌گستري در اين عصر به كمال خود مي‌رسد. طبيعي است هنگامي كه عقلانيّت و درايت و شعور و آگاهي انسان به اوج كمال خود برسد، بستر لازم براي اجراي عدالت در همة ابعاد وجودي جامعة انساني به نحو كامل فراهم مي‌آيد. عدالت‌گستري امام زمان(ع) به قدري شاخص و آشكار است كه در رواياتي از پيامبر اكرم(ص) آمده است كه فرمودند: «حتّي اگر از عمر دنيا تنها يك روز باقي مانده باشد، خداوند آن روز را آن‌قدر طولاني مي‌كند تا فرزندم مهدي(عج) ظهور كند و دنيا را از عدل و قسط پر سازد، همان‌گونه كه قبل از او، از جور و ستم پر شده است.»7
4. پيش به سوي برترين و صالح‌ترين منزلت و قدرت اقتصادي و رفاهي
عوامل اقتصادي و پشتوانه‌هاي مالي همواره از ابزار سرآمد اداره و تدبير جوامع بشري به شمار مي‌رفته است. كميّت و كيفيّت ادارة جوامع بشري به كمك چنين پشتوانه‌اي بستگي به اين دارد كه اين عوامل و ابزار در اختيار و كنترل چه شخصيّت‌ها و نمادها و حكومت‌هايي باشد. اگر مصلحان واقعي بشر بر اين عوامل دست يابند، به كمك آنها در مسير آباداني و تأمين مصالح مادّي و معنوي بشر گام برخواهند داشت؛ به عكس چنانچه اين ابزار در خدمت و اختيار سياست‌بازان نابه‌كار و نااهل و خودخواه قرار گيرد، از آنها براي تأمين منافع شخصي، گروهي و حزبي بهره‌برداري خواهد شد. در اين صورت، خيل عظيمي از آحاد انساني از حقوق مسلّم خود محروم مي‌شوند و در نتيجه، عدالت پيش پاي خواسته‌هاي نفساني و شيطاني گروهي اندك و فرصت‌طلب ذبح مي‌شود.
با ظهور حضرت مهدي(عج) هيچ جاي ويراني بر روي زمين نخواهد ماند و همه جا را آباداني و خرّمي و رفاه فرا خواهد گرفت. روايت‌هايي تصريح به اين مطلب دارند؛ از جمله احاديثي كه بيانگر اين واقعيّتند كه حكومت و دولت حضرت بر شرق و غرب عالم سايه مي‌افكند. در اين هنگام، گنجينه‌هاي زمين كه تاكنون مخفي مانده است، براي حضرت ظاهر مي‌گردد و حقّ صاحبان حق، به دستشان مي‌رسد و مردم از وفور نعمت و رفاه برخوردار مي‌شوند و اموال به طور صحيح و شايسته در ميان آنان تقسيم مي‌شود. دولت حضرت با برخورداري از دارايي وافر و سرشار و با همّتي والا به آباداني زمين مي‌پردازد. در زمان حضرت مهدي(ع) وضعيّت رفاهي و اقتصادي مردم به حدّي رشد مي‌يابد كه ديگر احدي به صدقه نياز ندارد.8
5. برخورداري از برترين قدرت و توان سياسي
قدرت و توانمندي سياسي به پشتوانة توانمندي‌هاي علمي و عقلاني و اقتصادي حاصل مي‌آيد. اينكه بر اساس روايت‌ها، همة گردنكشان عالم و قدرتمندان جهان در مقابل قدرت مهدوي رنگ مي‌بازند و تاب مقاومت و ايستادگي را از دست مي‌دهند، بيانگر اين واقعيّت است كه قدرت سياسي دولت كريمة حضرت فراتر و برتر از ساير قدرت‌هاي بشري بوده و امكاناتي كه براي فرمانروايي بر جهان در اختيار
حضرت است، به مراتب بيش از همة امكاناتي است كه تاكنون در اختيار قدرتمندان و سياست‌مداران بوده است. اگر قرآن از عظمت حكومت و گستردگي دولت سليمان پيامبر(ص) ياد مي‌كند، حكومت و دولت حضرت مهدي(ع) به مراتب فراتر و وسيع‌تر و قوي‌تر از دولت و سلطنت حضرت سليمان(ع) است. سياست و سلطنت حضرت مهدي(ع) چنان فراگير مي‌شود كه هيچ دياري و هيچ مردمي را نمي‌توان يافت؛ مگر اينكه از سرِ آگاهي و درايت، به وحدانيّت خداوند و رسالت ختمي مرتب گواهي مي‌دهند.9 از طرفي، قدرت سياسي حضرت به قدري بالاست كه از هيچ طاغوت و ستمگري، كوچك‌ترين عهد و پيماني بر گردن نمي‌گيرد10 و در كمال شجاعت و توانمندي در مقابل همة گردن افرازان عالم مي‌ايستد و آنان را به خاك مذلّت مي‌كشاند.
6. بهره‌مندي از كارآمدترين فنون و تجهيزات نظامي تسليحاتي
برخورداري از استطاعت نظامي و تسليحاتي، همچنين آشنايي با فنون پيشرفتة نظامي و دفاعي، پشتوانة عظيمي براي حفظ استقلال و تماميّت كيان يك نظام به شمار مي‌رود. ارتش و سپاه مجهّز به ادوات، تجهيزات و فنون رزمي، دفاعي و نظامي ماية زينت و سربلندي و امنيّت هر نظام و كشوري است و موجب مي‌گردد كمتر دشمني چشم طمع به تصرّف آن كشور و براندازي آن نظام بدوزد. طبيعي است بهرة هر دولت و حاكميّتي از فنون و تجهيزات نظامي و دفاعي بايد پاسخ‌گوي نيازهاي تسليحاتي آن دولت بوده و با قلمروي حاكميّت آن تناسب داشته باشد. طبعاً اگر حكومتي داعية جهاني بودن داشت، بايد توان نظامي و تسليحاتي‌اش وسعت جهان را در برگيرد تا بتواند منويّات و مقاصد خود را در سطح جهان دنبال و تأمين كند.
دولت جهاني امام زمان(عج) پاك كردن زمين از ستم و ستمگران، همچنين گسترش عدالت در سراسر جهان را در سرلوحة برنامه‌ها و وظايف خطير خود قرار داده است. اين دولت براي تحقّق اين مهم بايد از ابزار لازم، از جمله ادوات، فنون و تجهيزات نظامي كارآمد برخوردار باشد. براي پاك كردن زمين از وجود ستمگران و اشرار، شمشيري در اختيار
ادامة مطلب در صفحة 29