چشم‌انداز قيام حضرت مهدي(ع) در سرزمين شامات

نذیر الحسنی

سلسلة وقايع و فتنه‌هايي كه جغرافياي جهان اسلام را در مي‌نوردد، دل را مي‌آزارد. ديدار آن همه فاجعة خونين، ظلم‌هاي رفته بر زنان و مردان پير و جوان و ناجوانمردي‌هايي كه گاه رنگ دين و مذهب به خود مي‌گيرد، در حالي كه با هيچ يك از اصول اعتقادي و مرام انبياء و اولياي الهي مطابقت ندارد. با اين همه، با چشمي ديگر بايد به جهان و آنچه بر سر ساكنان مستضعف جهان مي‌آيد، نگريست.

فتنه‌ها، سنگ‌دلي‌ها، قحطي‌ و جنگ و ناامني، همگي محصول عمل انسانند. محصول خودكامگي و تماميّت خواهي؛ امّا اين همه نيز اجلي محتوم و وقتي و فرصتي معيّن دارد، از ميان گرداب شب‌هاي تاريك و هولناك و از ژرفاي فتنه‌ها، مي‌رسد مردي كه زنجير غلامان بشكند.آن هنگام كه فرمان ظهور از سوي حضرت حق صادر شود، در فرصتي كوتاه امام‌(ع) و مردان لشكر شكن همراهش چونان صاعقه بر ستمگران يورش مي‌آورند.به استناد روايات، از استقرار سفياني ملعون كه خود از نشانه‌هاي حتمي ظهور امام(ع) است تا ظهور كبري، بيشتر از نه ماه فاصله نخواهد بود. امام، حجاز و عراق را به سرعت طي مي‌كنند و فتنه‌ها را فرو مي‌نشانند.

ايشان ستمگران متجاوز را با همراهي مردان مرد، از قبيلة مستضعفان دفع مي‌كنند و پيش مي‌آيند.

پس از اينكه اوضاع سياسي در سه منطقة «ايران»، «عراق» و «حجاز» آرام مي‌شود و همه فرمان‌بردار امام مهدي(ع) مي‌شوند و امام(ع) «كوفه» را به عنوان پايتخت خويش براي حركت به سوي بقيّة نقاط جهان برمي‌گزيند، باقي‌مانده‌هاي شكست خوردة‌ سپاه سفياني در سرزمين «شام» تجمّع مي‌كنند؛ البتّه در اين كار، دست قدرت‌هاي بزرگ در كار است و آنها در پشت پرده‌اند، قدرت‌هايي كه به دليل

جنگ جهاني‌اي كه پيش از ظهور روي داده، ضعيف، فرسوده و بي‌رمق شده‌اند. سفياني خطّ مقابله و سپر براي اين دولت‌هاست، به ويژه در «فلسطين» كه كانون بحران در «خاورميانه»، پيش از ظهور است و اين گردهمايي باعث ايجاد فتنه‌انگيزي و بحران‌هايي در مرزهاي شمالي عراق مي‌شود. به همين دليل، امام مهدي(ع) لشكريانش را براي مقابله با آنها مهيّا مي‌كند. امام مهدي(ع) در منطقة «مرج عذراء» اردو مي‌زند و بعيد به نظر نمي‌رسد كه شورش و انقلابي مردمي در سرزمين شام، منجر به عقب‌نشيني و برگشت سفياني به فلسطين شود و او همراه با سپاهيانش در آنجا تجمّع كنند تا براي جنگ بزرگ فتح «قدس» آماده شوند؛ زيرا روايات مي‌گويند كه امام در مرج عذراء1 اردو مي‌زند و در آن حال، سفياني در «رمله» است.امام باقر(ع) مي‌فرمايند:

«سپس مهدي(ع) به همراه يارانش به مرج عذراء مي‌آيد. در اين زمان مردم زيادي به او پيوسته‌اند و سفياني در اين هنگام در رمله است تا اينكه اين دو سپاه به هم مي‌رسند و آن، روزِ جاي‌گزيني و عوض و بدل است. شماري از شيعياني كه با سفياني بودند، به سپاه امام مي‌پيوندند. شماري از كساني كه با آل محمّد(ص) بودند، به سفياني مي‌پيوندند. هر يك به اردوگاه خود مي‌پيوندند و زير پرچم‌هاي خود مي‌روند و آن روز، روزِ عوض و بدل و جاي‌گزيني است.» 2

امام(ع) براي اينكه حجّت بر آن لشكريان تمام شود، تلاش مي‌كند كه با آنان گفت‌وگو كند تا شايد برخي از آنها هدايت شوند و پايه‌هاي جبهة‌ داخلي آنها به لرزه در آيد. به همين دليل سفياني را دعوت به مذاكره مي‌كند. ابن حماد مي‌گويد:

سفياني دعوت مهدي(عج) را مي‌پذيرد و با ايشان مذاكره مي‌كند. كارها را به ايشان مي‌سپارد و با ايشان بيعت مي‌كند. هنگامي كه سفياني نزد ياران خود بازمي‌گردد، [بني] كلب او را پشيمان مي‌كنند و او مي‌خواهد پيمان خود را بشكند. امام سپاه خود را براي جنگ با او آماده مي‌كند و او را شكست مي‌دهد و در نهايت خداوند به وسيلة‌ او روم را شكست مي‌دهد.3

عبارت پاياني اين حديث، يعني عبارت: «خداوند به وسيلة او روم را شكست مي‌دهد», اشاره به اين دارد كه نيروهاي روم و يهوديان و ديگران براي مقابله با موج گسترش اسلام، از سفياني حمايت مي‌كنند. اسلامي كه از «شبه جزيره» و سرزمين «شام» آغاز شده است و آسياب جنگ‌هايي وحشتناك ميان دو طرف (بين مسلمانان از يك جهت و باقي‌مانده‌هاي لشكر كفر از روم و يهوديان و ديگر مردمان) به حركت در مي‌آيند و به همين دليل, در حديثي كه مسلم, ترمذي و احمد بن حنبل آن را از رسول الله(ص) روايت كرده‌اند، آمده است كه ايشان فرمودند:

«قيامت برپا نمي‌شود؛ مگر اينكه مسلمانان و يهودي‌ها به جنگ بپردازند و مسلمانان، آنان را به قتل برسانند.4

خداوند متعال در «قرآن كريم» مي‌فرمايد:

«وَقَضَيْنَا إِلَي بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا ٭ فَإِذَا جَاء وَعْدُ أُولاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَّنَا أُوْلِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُواْ خِلاَلَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَّفْعُولاً ٭ ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا ٭ إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا فَإِذَا جَاء وَعْدُ الآخِرَةِ لِيَسُوؤُواْ وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُواْ الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُواْ مَا عَلَوْاْ تَتْبِيراً؛ 5

و در كتاب [آسماني‌شان] به فرزندان اسرائيل خبر داديم كه قطعاً دو بار در زمين فساد خواهيد كرد و قطعاً به سركشي بسيار بزرگي برخواهيد خواست، پس آنگاه كه وعدة [تحقّق] نخستين آن دو فرا رسد، بندگاني را از خود, كه سخت نيرومندند، بر شما مي‌گماريم تا ميان خانه‌ها[يتان براي قتل و غارت شما] به جست‌وجو در آيند و اين تهديد، تحقّق يافتني است. پس از چندي, دوباره شما را بر آنان چيره مي‌كنيم و شما را با اموال و پسران ياري مي‌دهيم و [تعداد] نفرات شما را بيشتر مي‌گردانيم. اگر نيكي كنيد، به خود نيكي كرده‌ايد و اگر بدي كنيد، به خود [بد نموده‌ايد] و چون تهديد آخر فرا رسد [بيايند] تا شما را اندوهگين كنند و در معبد[تان] چنان‌كه بار اوّل داخل شدند [به زور] در آيند و به هر چه دست يافتند، يكسره [آن را] نابود كنند».

عيّاشي در تفسير اين آيه, به نقل از حمران و او از امام محمّدباقر(ع) نقل كرده كه او گفت: امام اين آيه را قرائت فرمودند:

«بعثنا عليكم عباداً لنا اُولي بأسٍ شديدٍ»، سپس فرمودند: «او قائم و يارانش هستند كه داراي قدرت زيادي هستند».6 امام مهدي(ع) «قدس» را آزاد مي‌كند, اوّلين قبلة مسلمانان را به صاحبان حقيقي‌اش بازمي‌گرداند و زمين را پس از آنكه شاهد ظلم و ستم‌هاي زيادي بوده، پر از عدل و داد مي‌كند. چرخ لشكر كفر و نفاق از حركت باز نمي‌ايستد؛ بلكه دولت‌ها و حكومت‌هاي حامي سفياني، خود را آماده مي‌كنند تا بار ديگر به مسلمانان حمله كنند. ظاهراً حضرت عيسي(ع) پس از آزادي «قدس» به زمين فرود مي‌آيد؛ زيرا روايات دربارة نقش ايشان در اين جنگ چيزي نگفته‌اند؛ بلكه بر نقش ايشان پس از اين جنگ تأكيد كرده و گفته‌اند كه ايشان فرود مي‌آيند و پشت سر مهدي(عج) نماز مي‌خوانند. روايت بيان مي‌كند كه:

«در روز جمعه و هنگام برگزاري نماز، عيسي بن مريم(ع) در آن لحظه، از آسمان فرو مي‌آيد و دو لباس قرمز بر تن دارد كه از سرش روغن قطره قطره مي‌چكد و او مردي خوش‌منظر و سفيد چهره است و بسيار به ابراهيم(ع) شباهت دارد. مهدي(ع) مي‌آيد و با ايشان مصافحه مي‌كند و مژدة پيروزي را به ايشان مي‌دهد. در اين هنگام مهدي(عج) به او گويد: جلو بيا، اي روح خدا و براي مردم نماز بگزار و عيسي(ع) مي‌گويد: بلكه [امام جماعت بودن] براي توست، اي فرزند رسول خدا!» 7

مستور بن غيلان به ايشان عرض كرد: امام مردم در آن روز كيست؟ پيامبر(ص) جواب داد: «مهدي(عج) از فرزندان من است.» 8

پي‌نوشت‌ها: