انسان براي اينکه به مقوله‌اي اعتقاد صحيح داشته باشد، ابتدا بايد جايگاه آن را بداند. هر گاه انسان نسبت به موضوعي اعتقاد درستي نداشته باشد، رفتار مناسبي نيز در قبال آن موضوع نخواهد داشت. بنابراين در مکتب تشيّع که امامت از اصول آن به شمار مي‌رود، بايستي ما ابتدا شأن امامان معصوم(ع) را در نظام عالم به طور صحيح بدانيم تا بتوانيم رفتاري درست در قبال ايشان پيشه نماييم. در جامعه که نگاه مي‌کنيم، تشتّت آرا را در اين باره مي‌يابيم؛ چه در ميان عوام و چه در ميان خواص. در مجموع، منظر واحدي در اين مورد وجود ندارد. از منابع به دست مي‌آيد كه اصل وجود اهل بيت عصمت و طهارت(ع) غيرقابل وصف است و تنها مي‌توان بالاترين جنبه‌هاي قابل وصف ايشان را توصيف نمود. بهترين مثال براي روشن شدن جايگاه اهل بيت(ع) مثال عبور نور خورشيد از پنجره است. در اين مثال واضح است كه پنجره از خود نوري ندارد؛ بلكه هر آنچه از نور از طريق پنجره عبور مي‌كند، تماماً نور خورشيد است و هنر پنجره به اين است كه مانند ديوارِ كنارِ خود، حجاب نيست؛ بلكه مجراي گذر نور مي‌باشد. اهل بيت(ع) در قبال خداوندي خدا اين‌گونه‌اند؛ يعني فضايي هستند كه نور خدايي خداوند از طريق آن به عالم مي‌تابد. اهل بيت(ع) مي‌فرمايند: «نحن باب الله الّذي منه يؤتي؛ ما «باب الله» هستيم كه از طريق از آن خدايي خداوند اعمال مي‌شود»؛ يعني خداوند از باب الله وجود اهل بيت(ع) مي‌آفريند، روزي مي‌دهد، ثواب و عقاب مي‌نمايد و ... در اين منظر، فاعل، خداست و او از مجراي باب الله، فعل انجام مي‌دهد. بنابراين از آنجا كه همة افعال به خداوند نسبت داده مي‌شود، تفويض (با معناي واگذاري امور) و غلو كردن در مورد اهل بيت(ع) جايگاهي نخواهد داشت.
براي توضيح منظر صحيح نسبت به اهل بيت(ع) با يک مثال آغاز مي‌کنيم: انساني را فرض کنيد که در اتاقي که هيچ راه خروجي نداشته و کاملاً تاريک است، قرار دارد. شخص درون اين اتاق هيچ چيزي را نمي‌تواند، ببيند؛ در حالي که بيرون از اين اتاق، خورشيد همه جا را روشن کرده است و اين ديوارهاي اتاق هستند که مانع تابش نور خورشيد به درون مي‌شوند. حال اگر در اين اتاق پنجره‌اي تعبيه شود، درون اتاق روشن مي‌گردد و آن شخص مي‌تواند براي بهره بردن از نور خورشيد، به سوي اين پنجره بيايد. او براي در معرض نور خورشيد قرار گرفتن، در مقابل ديوار نمي‌ايستد؛ چون مي‌داند که ديوار براي نور، حجاب است؛ امّا پنجره به دليل لطيف بودن مي‌تواند نور را از خود عبور دهد. بنابراين او روبه‌روي پنجره قرار مي‌گيرد. نکته‌اي که در اينجا وجود دارد، اين است که نوري که از طريق پنجره به درون اتاق مي‌تابد، از آنِ پنجره نيست؛ يعني پنجره از خود نور ندارد؛ بلکه هر چه نور است، پرتوهاي خورشيد است که به واسطة پنجره به درون اتاق مي‌تابد. هنر پنجره به اين است که مانند ديوار حجاب نيست؛ بلکه مجرايي براي عبور نور است. پنجره در اين مثال، يعني آن جايي که ديوار نيست.
با در نظر داشتن اين مثال، به نظام عالم توجّه مي‌کنيم. دنيا همان طور که از نامش پيداست، در عمق عالم هستي قرار دارد (دنيا=پايين‌ترين، پست‌ترين) و به سان طبقة همکف ساختمان جهان هستي است. نور خدايي خداوند براي اينکه به اعماق عالم، يعني دنيا بتابد بايد از حجاب‌هاي بسياري عبور کند؛ امّا چگونه؟ آيا خداوند در عالم، پنجره‌هايي را براي عبور نور خدايي خود از طبقات عالم هستي و رسيدن به اعماق عالم در نظر گرفته است؟ در روايتي از معصوم(ع) نقل شده است که: «نحن باب الله؛1 ما باب الله هستيم.» باب يعني چارچوب2. به عبارت ديگر در عالم، آنجايي را که ديوار نيست، باب مي‌گوييم؛ يعني فضايي که نور خدايي خدا مي‌تواند از درون آن عبور کرده و به عمق بتابد. اهل بيت(ع) مي‌فرمايند: «نحن باب الله الّذي منه يؤتي؛ ما هستيم آن باب اللّهي که از طريق آن «أتي»هاي خداوندي جاري مي‌گردد.» اين «أتي»ها شامل همة صادره‌هاي خداوند در عالم هستي است؛ يعني هر چيزي که خداوند در عالم جاري مي‌کند، از درون اين چارچوب و اين فضا جاري مي‌سازد. اگر خداوند براي بنده‌اي خيري را اراده کند، آن را از اين چارچوب بر او جاري کرده و به او مي‌رساند و برعكس اگر عذاب را براي فردي مشيّت نمايد، آن عذاب را از طريق اين چارچوب بر وي جاري مي‌کند؛
خداوند، خود اين سازوکار را قرار داده است و فرموده: «أبي الله ان يجري الاشياء الا باسباب».
خداوند اين‌طور خواسته است که نور خدايي خود را از طريق يک سري مجاري به عالم بتاباند؛ همان‌گونه که نور خورشيد از طريق پنجره به درون اتاق مي‌تابد. باب الله از خود چيزي ندارد و هر چه از طريق آن مي‌آيد، از جانب خداوند متعال است. باب الله، شخص نيست که اعمال نظر کند يا شيء نيست که حجابي در مسير نور خدا باشد؛ بلکه قيمت باب الله به اين است که فضا و چارچوب به قدري لطيف مي‌باشد که مجراي نور خداوندي خدا به سمت اعماق عالم است؛ همان‌گونه که هنر پنجره به اين است که رقيق‌تر از ديوار کنار خود است و نور خورشيد مي‌تواند از طريق آن، اتاق را روشن کند.
اگر اهل بيت(ع) مي‌فرمايند: «اذا شئنا شاء الله؛ هنگامي که ما مشيّت کنيم خداوند مشيّت کرده است»، فقط با منظر باب اللّهي مي‌توان آن را به درستي توجيه نمود؛ يعني همان گونه که نوري که پنجره از خود عبور مي‌دهد، همان نور خورشيد است، آنچه که اهل بيت(ع) مي‌خواهند، همان است که خداوند مشيّت نموده است.5 به عبارت ديگر اگر ما که در عمق عالم، يعني دنيا هستيم، بخواهيم، بدانيم که خواست خداوند چيست، بايد نزد اهل بيت(ع) رفته و خواست ايشان را جويا شويم که خواست اهل بيت(ع) همان خواست خداست که وجود اهل بيت(ع) در باب الله جريان دارد.
خداوند طريق ديگري براي اثرگذاري خود در عالم قرار نداده است و فقط از طريق اين باب الله است که خدايي خود را در عالم اعمال مي‌کند. وقتي خداوند رزق را بر مخلوقات جاري مي‌سازد، آن روزي از طريق باب‌الله به مخلوقات مي‌رسد. بنابراين گفته مي‌شود «و بِيُمنِه رُزِقَ الوري».
اگر خداوند خالق است، نور قدرت خداوندي از مجراي باب‌الله به عالم مي‌تابد و موجودات را خلق مي‌کند؛ يعني خداوند ابتدا باب‌الله را که مجراي اثرگذاري او در عوالم است، ايجاد مي‌کند6 و پس از آن از مجراي باب الله، عالم و موجودات درون آن را خلق مي‌نمايد. بنابراين در حديث است که «نَحنُ صَنايِعُ رَبِنا و الخَلقُ بعدُ صَنايِعُنا».7 با همين ساز و کار است که مي‌بينيم امام رضا(ع) در جواب آن زنديق نزد مأمون عبّاسي با اشاره‌اي که مي‌نمايند، تصوير شير بر
پرده‌اي که در آنجا آويخته است، تبديل به شيري واقعي شده، از درون پرده بيرون مي‌آيد و آن زنديق را تکّه و پاره مي‌کند.8 در توضيح اين مطلب با توجّه به مطلب ياد شده بايد گفت که خداوند از باب الله وجود امام رضا(ع) در همان لحظه شيري را خلق نمود.
حال براي بيشتر در معرض نور خدايي خدا قرار گرفتن و تقرّب جستن به او و رشد و کمال بايد چگونه رفتار کنيم؟ به عنوان مثال اگر گياهي را در کنار پنجره قرار دهيم، پس از مدّتي مي‌بينيم که ساقه‌ها و برگ‌هاي آن گياه به سمت پنجره متمايل شده است؛ چرا که ديوار مقابل آن، حجاب است؛ امّا پنجره مجراي خورشيد است. با اين کار، گياه مي‌تواند در معرض نوري که از آن پنجره مي‌تابد، قرار گيرد، از آن بهره ببرد، تغذيه شود و نور، آن را رشد دهد. ما نيز که در دنيا قرار داريم، بايد به جايگاهي که مجراي تابش نور خدايي خدا به دنيا است، توجّه کنيم و به آن سو برويم تا بتوانيم بيشتر در معرض نور خدايي خداوند قرار گيريم، از آن بهره ببريم و توسط آن نور رشد داده شويم. بنابراين خداوند در «قرآن کريم» مي‌فرمايد: «وَابتَغُوا اِلَيه الوَسيلَه؛ بايد براي حرکت به سوي خداوند وسيله جست.» سازوکاري که خداوند در عالم قرار داده، اين‌گونه است. در حديث، مصداق اين وسيله اهل بيت(ع) معرفي شده‌اند.9 فقط از طريق وسيله است که مي‌توان به سوي خدا تقرّب جست و غير از آن راه ديگري وجود ندارد.10 بنابراين رفتار عاقلانه اين است که ما در عمق عالم قرار گيريم و براي تقرّب به خداوند و نيل به کمال، به مجراي نور خدايي خدا توجّه و به آن سو حرکت کنيم. شدّت توجّه شيعيان به اهل بيت(ع) با در نظر گرفتن اين مهم معني مي‌يابد.
آنچه که در برخي احاديث به عنوان تفويض وارد شده و در جامعه مطرح است، بدين معني نيست که خداوند تمام امور را به اهل بيت(ع) واگذار کرده و خود استراحت مي‌کند! بلکه «تفويض» به اين مفهوم است که کلّية امور را خداوند انجام مي‌دهد؛ امّا از مجراي وجود اهل بيت(ع). منظر باب اللّهي نسبت به اهل بيت(ع) کاملاً توحيدي است و آنچه در جامعه تحت عنوان غلو کردن دربارة ائمّة معصومان(ع) مطرح مي‌شود موضوعيت ندارد؛ چرا که طبق اين ديدگاه، همه چيز به الله نسبت داده مي‌شود و غلو کردن در مورد خداوند بي‌مفهوم است. بنابراين اهل بيت(ع) مي‌فرمايند: «در مورد ما هر فضلي را که مي‌خواهيد، قائل باشيد»؛ امّا يک مورد را استثنا مي‌کنند و از اينکه به ايشان نسبت داده شود، برائت مي‌جويند و آن ربوبيت است؛ يعني اهل بيت(ع) از اينکه پرستيده شوند، مردم را بر حذر مي‌دارند و تأکيد مي‌کنند که ما را مخلوق قرار دهيد. سپس هر چه مي‌خواهيد در فضل ما بگوييد؛ البتّه بايد اقرار نمود اصل وجودي اهل بيت(ع) و اوج فضايل اين بزرگواران را احدي نمي‌شناسد؛ چرا که حقيقت اهل بيت(ع) همان‌طور که خود فرموده‌اند، غيرقابل وصف است11 و مطالبي که در اين مقاله تحت عنوان باب الله بودن اهل بيت(ع) مطرح شد، مربوط به جنبه‌هاي قابل وصف ايشان است. در پايان از خداوند مسئلت مي‌کنيم که منّت نهاده و معرفت ما را بيش از پيش نسبت به خلفايش، اهل بيت عصمت و طهارت(ع) افزون گرداند.
پي‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. أَينَ بابُ الله الذي منه يُؤتَى أَينَ وَجهُ اللهِ الذي يَتَوَجهُ إليهِ الأَولياء أَينَ السَبَبُ المُتَصِلُ بَينَ الأَرضِ و السَماء أَينَ صاحِبُ يَومِ الفَتحِ و ناشِرُ رايَةِ الهُدَى (بحارالأنوار، ج 99، ص 106، دعاي ندبه)
فنَحنُ بابُ اللهِ الذي يُؤتَى منه (بحارالأنوار، ج 25، ص 2، ج 26، ص346، ج 39، ص 306؛ تأويل الآيات الظاهره، ص 497؛ فضائل الشيعه، ص 8.)
فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ ص بَابُ اللهِ الَّذِي لَا يُؤْتَى إِلَّا مِنْهُ وَ سَبِيلُهُ الَّذِي مَنْ سَلَكَهُ وَصَلَ إِلَى اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَذَلِكَ كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ(ع) (بحارالأنوار، ج 16، ص 358؛ الكافي، ج 1، ص 197.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. در کتب لغت در معني باب به «درب، دروازه و دريچه» اشاره شده است که مفهوم «چارچوبه» به وضوح از اين معاني به دست مي‌آيد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. قال أبوجعفر(ع) ... و بِنا أَثابَ من أَثاب و بِنا عاقَبَ من عاقَب (بحارالأنوار، ج 25، ص 20.)
امام باقر(ع) فرمودند: «و خداوند هر که را ثواب مي‌دهد، به توسط ما ثواب مي‌دهد و هر که را عقوبت مي‌کند، به توسط ما عقوبت مي‌نمايد.»
بِنا يُعَذِّبُ اللهُ عِبادَه و بِنا يُثِيبُ (بحارالأنوار، ج 26، ص 5.)
معصوم(ع): خداوند بندگانش را توسط ما عذاب مي‌کند و به وسيلة ما ثواب مي‌دهد.
جعفر بن محمّد معنعنا عن المفضّل بن عمر قال قال أبوعبدالله(ع) .... يا مفضّل سَبَقَت عَزِيمَةٌ من الله أنه لا يَتَقَبَّلُ مِن أحدٍ إلّا بنا و لا يُعَذِّبُ أحَدَاً إلّا بنا فنحن بابُ اللهِ و حُجَّتُهُ و أُمَنَاؤُهُ على خَلقِه و خُزَّانُهُ في سَمائِه و أرضِه (بحارالأنوار، ج 26، ص 256، ح 32؛ تفسير فرات الكوفي، ص 529.)
امام صادق(ع) فرمود: «اي مفضّل! همانا خداوند از کسي [عملي را] قبول نکند؛ مگر به واسطة ما و احدي را عذاب ننمايد؛ مگر به وسيلة ما، که ما هستيم باب الله و حجّت خداوند و اُمَناي او بر خلقش و خُزّان او در آسمان و زمين.»
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ صَغِيرٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ عَبْدِ اللهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ(ع) أَنَّهُ قَالَ أَبَى اللهُ أَنْ يُجْرِيَ الْأَشْيَاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْءٍ سَبَباً وَ جَعَلَ لِكُلِّ سَبَبٍ
شَرْحاً وَ جَعَلَ لِكُلِّ شَرْحٍ عِلْماً وَ جَعَلَ لِكُلِّ عِلْمٍ بَاباً نَاطِقاً عَرَفَهُ مَنْ عَرَفَهُ وَ جَهِلَهُ مَنْ جَهِلَهُ ذَاكَ رَسُولُ اللهِ ص وَ نَحْنُ (الكافي ج1 ص183 ح7 - بحارالأنوار ج2 ص90 ح14و15، ج2 ص168 ح1 - بصائرالدرجات ص6 ح1 و2، ص505 ح2 - عوالياللآلي ج3 ص286 ح27)
امام صادق(ع) فرمود: «اِبا نمود خداوند از اينکه اشياء را جاري سازد؛ مگر توسط اسبابي…»
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. و نحن إذا شِئنَا شاء اللهُ و إذا أَرَدْنَا أَرادَ اللهُ (بحارالأنوار، ج 26، ص 14.)
و ما هنگامي که مشيّت کنيم، خداوند مشيّت کرده است و هنگامي که اراده کنيم، خداوند اراده نموده است.
و نحن إذا شِئنَا شاء اللهُ و إذا كَرِهْنا كَرِهَ اللهُ الوَيْلُ كُلَّ الوَيْلُ لِمَن أنكرَ فضلَنا و خصوصيتَنا و ما أعطانَا اللهُ ربنا لأنَّ مَن أنكرَ شيئاً مِمَّا أَعطانَا اللهُ فقد أنكرَ قُدرةَ اللهِ عزّ و جلّ و مَشيّتَهُ فينا (بحارالأنوار، ج 26، ص 7.)
معصوم(ع): و ما هنگامي که مشيّت کنيم، خداوند مشيّت کرده است و هنگامي که چيزي را کراهت داشته باشيم، خداوند کراهت دارد. واي بر کسي که فضل ما و خصوصيّت ما و آنچه را که خداوند به ما بخشيده انکار کند؛ چرا که هر کس که چيزي را از آنچه خداوند به ما عطا نموده، انکار کند، همانا قدرت خداوند عزّوجلّ و مشيّت او در مورد ما را انکار نموده.
قُلوبُنا أَوعِيَةٌ لِمَشيّةِ اللهِ فإذا شاءَ شِئنا و اللهُ يقولُ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللهُ
(بحارالأنوار، ج 25، ص 336؛ ج 52، ص 50؛ الخرائج و الجرائح، ج 1، ص 458؛ الغيبه طوسي، ص 246؛ كشف الغمّه، ج 2، ص 499؛ منتخب الأنوار المضيئه، ص 139.)
قلب‌هاي ما ظرفي است براي مشيّت خدا. پس هنگامي که خداوند مشيّت کند ما مشيّت مي‌کنيم و خداوند مي‌فرمايد: «وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللهُ».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. و بإسنادهِ مرفوعاً إلى جابرِ بن يزيدِ الجعفي قال قال أبو جعفر محمد بن علي الباقر(ع) يا جابر كان اللهُ و لا شيء غيره و لا معلوم و لا مجهول فأوّل ما ابْتَدَأَ من خلق خلقه أن خلق محمدا ص و خلقنا أهل البيت معه من نوره و عظمته (بحارالأنوار، ج 25، ص 17، ح 31.)
و من ذلك ما رواه ابن بابويه مرفوعا إلى عبدالله بن المبارك عن جعفر بن محمد عن أبيه عن جده عن أمير المؤمنين(ع) أنه قال إن الله خلق نور محمد ص قبل المخلوقات بأربعة عشر ألف سنة و خلق معه اثني عشر حجابا و المراد بالحجب الأئمة(ع) (بحارالأنوار ج25 ص21 ح36)
امام صادق(ع) از قول اميرالمؤمنين(ع) مي‌فرمايند: «خداوند نور محمد را خلق نمود چهارده هزار سال قبل از مخلوقات و همراه او دوازده حجاب آفريد، و مراد از حجاب‌ها ائمه(ع) هستند».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. نحنُ صَنائِعُ رَبِّنا و الخَلقُ بَعْدُ صَنَائِعُنَا ( بحارالأنوار ج53 ص178 - الاحتجاج ج2 ص466 - الصراطالمستقيم ج2 ص235 - الغيبةللطوسي ص285 - منتخبالأنوارالمضيئة ص118 )
امام زمان(عج): خداوند ابتدا ما را آفريد و سپس خداوند هر چيز ديگر را بواسطه ما آفريد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. بحارالانوار ج48 ص41 ح17 – الامالي للصدوق ص148 ح19 – المناقب ج4 ص299
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. و قالَ أميرُ المؤمنين وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ أنا وسيلتُهُ و أنا و ولدي ذريته (المناقب ج3 ص75)
اميرالمؤمنين(ع) در مورد آيه «وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ» فرمود: من وسيله خداوند هستم.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الصَّلْتِ عَنِ الْحَكَمِ وَ إِسْمَاعِيلَ ابْنَيْ حَبِيبٍ عَنْ بُرَيْدٍ الْعِجْلِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(ع) يَقُولُ بِنَا عُبِدَ اللهُ وَ بِنَا عُرِفَ اللهُ وَ بِنَا وُحِّدَ اللهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى... (الكافي ج1 ص145)
امام باقر(ع) فرمود: توسط ما خداوند عبادت مي‌شود و بوسيله ما شناخته مي‌گردد و بواسطه ما يگانه داشته مي‌شود...
بنا عُرِفَ اللهُ و بنا عُبِدَ اللهُ و نحن السبيلُ إلى الله (بحارالأنوار ج46 ص201 - كفايةالأثر ص298)
خداوند بوسيله ما شناخته مي‌گردد و توسط ما عبادت مي‌شود و ما سبيل بسوي خدا هستيم.
بنا عُرِفَ اللهُ و بنا عُبِدَ اللهُ نحن الأَدِلّاءُ على الله و لولانا ما عُبِدَ اللهُ (بحارالأنوار ج26 ص260 ح39 - التوحيد ص152)
خداوند بوسيله ما شناخته مي‌شود و توسط ما عبادت مي‌گردد. ما بر راه خداوند راهنما هستيم و اگر ما نبوديم خداوند عبادت نمي‌شد.
بنا يُعبَدُ اللهُ و بنا يُطَاعُ اللهُ و بنا يُعصَى اللهُ فمن أطاعنا فقد أطاعَ اللهَ و من عَصَانا فقد عَصَى الله سبقت طاعتنا عزيمة من الله إلى خلقه إنّه لا يقبل عملا من أحد إلا بنا و لا يرحم أحدا إلا بنا و لا يعذب أحدا إلا بنا فنحن باب الله و حجته ... (تفسيرفراتالكوفي ص529 - بحارالأنوار ج26 ص256 ح32 - دعائمالإسلام ج1 ص57)
توسط ما خداوند عبادت مي‌گردد و بواسطه ما اطاعت مي‌شود و بوسيله ما معصيت مي‌شود(در صورت عدم اطاعت ما). پس هر کس از ما اطاعت کند خداوند را اطاعت کرده و هر کس ما را معصيت کند خداوند را معصيت نموده است. بدرستيکه خداوند عملي را از احدي قبول نمي کند مگر توسط ما وهيچ کس را مرحمت نمي‌کند مگر بوسيله ما و کسي را عذاب نمي نمايد مگر بواسطه ما، پس ما هستيم باب الله و حجت خدا...
فُرَاتُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْكُوفِيُّ فِي تَفْسِيرِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْفَضْلِ الْقُرَشِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ سَالِمٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَ عَاصِمٍ وَ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ(ع) فِي حَدِيثٍ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ص قَالَ لِعَلِيٍّ(ع) يَا عَلِيُّ أَنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ أَنْتَ بَابُهَا فَمَنْ أَتَى مِنَ الْبَابِ وَصَلَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ بَابِيَ الَّذِي أُوتَى مِنْهُ وَ أَنَا بَابُ اللهِ فَمَنْ أَتَانِي مِنْ سِوَاكَ لَمْ يَصِلْ إِلَيَّ وَ مَنْ أَتَى اللهَ مِنْ سِوَايَ لَمْ يَصِلْ إِلَى اللهِ (بحارالأنوار ج40 ص203 - وسائلالشيعة ج27 ص76 ح33242)
امام صادق(ع) فرمود: رسول الله(ص) به علي(ع) فرمودند: يا علي! من شهر علم هستم و تو درب آن شهر. پس هر کس از درب آن وارد شود به شهر مي‌رسد. يا علي! تو درب من هستي که از آن درب وارد شوند، و من درب خداوند هستم. پس هر کس از غير طريق تو به سوي من آيد به من نرسد و هر کس از غير من به سوي خداوند بيايد به خدا نرسد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. لا تسمونا أربابا و قولوا في فضلنا ما شئتم فإنكم لن تبلغوا من فضلنا كنه ما جعله الله لنا و لا معشار العشر لأنا آيات الله و دلائله و حجج الله و خلفاؤه... (بحارالأنوار ج26 ص5)
ما را پروردگار نخوانيد و سپس هر چه مي‌خواهيد در فضل ما بگوييد. چرا که شما در فضل ما به کنه آنچه خداوند براي ما قرار داده است نخواهيد رسيد...
يا أبا ذر أنا عبد الله عز و جل و خليفته على عباده لا تجعلونا أربابا و قولوا في فضلنا ما شئتم فإنكم لا تبلغون كنه ما فينا و لا نهايته فإن الله عز و جل قد أعطانا أكبر و أعظم مما يصفه واصفكم أو يخطر على قلب أحدكم فإذا عرفتمونا هكذا فأنتم المؤمنون(بحارالأنوار ج26 ص1)
اي اباذر! من بنده خداوند عزوجل و خليفه او بر بندگانش هستم. ما را پروردگار قرار ندهيد و سپس هرآنچه مي‌خواهيد در فضل ما بگوييد. چراکه شما به آنچه در کنه ما هست و نهايت آن نمي‌رسيد. همانا خداوند عزوجل بزرگتر و عظيم‌تر از آنچه را که وصف کند وصف کننده شما، يا به قلب هر کس از شما خطور کند به ما عطا نموده است. پس زماني که اينچنين ما را شناختيد در آنصورت شما مؤمن هستيد.
إياكم و الغلو فينا قولوا إنا عبيد مربوبون و قولوا في فضلنا ما شئتم (بحارالأنوار ج10 ص92، ج25 ص270 ح15 - تحفالعقول ص104 - غررالحكم ص118 ح 2053 - الصراطالمستقيم ج1 ص95)
درباره ما غلو نکنيد بلکه بگوييد ما بنده و تربيت شده هستيم و سپس هرآنچه خواستيد در فضل ما بگوييد.
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ(ع) قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَا يُوصَفُ ... وَ إِنَّ النَّبِيَّ ص لَا يُوصَفُ .... وَ إِنَّا لَا نُوصَفُ ...(الكافي ج2 ص182 ح16 – بحارالأنوار ج73 ص30 – المؤمن ص 30)
امام باقر(ع) فرمود: به درستي که خداوند عزوجل قابل وصف نيست...بدرستيکه پيامبر(ص) قابل وصف نيست...بدرستيکه ما قابل وصف نيستيم.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑