همایون صدوقی
مي‌دانيم که خانواده کوچک‌ترين نهاد اجتماعي است که نقش بالنده و اساسي در تکوين جامعه دارد. خانواده زمينة ساختارهاي هويّتي و عاطفي جامعة فردا را مهيّا مي‌نمايد. خانواده با التزام عملي به اصول اعتقادي خويش، زمينه‌ساز جامعة کلان فردا است که بايد روابط اجتماعي، عاطفي، سياسي و فرهنگي آن در جهت ارزش‌هاي بايسته نظام گيرد.
با توجّه به اين مطالب، بايستي تعاريف زير را بيان كنيم تا بتوانيم به اصول حاكم مدّنظر خود برسيم:
1. تعريف خانواده چيست؟
اصل اوّل حاکم بر خانواده، اصل تعريف خانواده است: خانواده مجموعه‌اي از افراد است که وظيفه دارد تحت سرپرستي پدر خانواده در مسير رضايت وليّ خدا، خود را شکل و ارتقاء داده و در تعامل با محيط اطراف نيز از خود پاسداري نموده و براساس باورهاي خود در رشد و شکوفايي جامعه نيز تأثيرگذار باشد.
با اين تعريف از خانواده بايد اصول ديگر را نيز پذيرفت.
2. نقش پدر
پدر به عنوان سرپرست خانواده بايد در مسير
رضايت وليّ خدا گام‌هاي اساسي را جهت رشد و شکوفايي استعدادهاي اعضاي خانواده بردارد. پس رضايت وليّ خدا يک مؤلّفة اساسي است که عدم توجّه به آن، نه تنها مشکلي را حل نمي‌کند، نظام خانواده را نيز مخدوش مي‌نمايد. رضايت وليّ خدا در متن زندگي، روح حاکم بر زندگي است که در حضور مستمرّ امام تجلّي مي‌يابد. اگر اين حضور خوب احساس شود و سرپرست خانواده با درک واقع بينانه از آن، تصميم به تسرّي آن به اعضاي خانواده را داشته باشد، گام اساسي در جهت تشکيل يک خانوادة مهدوي، برداشته شده است.
پس تعريف بيان شده در اصل، اوّلين تعريف يک خانوادة مهدوي است که مي‌توانيم به اين گونه نيز اصل اوّل را تبيين نماييم که:
خانوادة مهدوي، خانواده‌اي است که با درک حضور وليّ خدا در متن زندگي، سعي دارد رفتار خويش را با رضايت وليّ خدا انطباق داده و خود را در مسير اهداف آن سالار مکتب عشق و آن يار غايب از نظر، به شکوفايي برساند تا در مقابل اهريمنان انس و جنّ، مقاوم باشد و خانواده را نيز در مسير حق راهبري نمايد.
3. قبول عبوديّت پروردگار
قبول عبوديّت پروردگار بايد روح حاکم بر زندگي اعضاي خانواده باشد. عبوديّت خدا اعضا را در يک مسير روشن راهبري مي‌کند و به هويّت مي‌رساند.
4. اصل تحوّل و دگرگوني ارادي اعضاي خانواده
انسان خواه ناخواه در مسير نظامي که خداوند هستي طرّاحي نموده، در حرکت است و تحوّل و دگرگوني امري است دائمي و مستمر که همة افراد جامعه را شامل مي‌شود؛ امّا گاهي اين تحوّل ارادي مي‌شود و آن وقتي است که اعضاي خانواده، جدّي‌تر خويشتن خويش را با دستورات الهي همراه نمايند و خود را در مقابل عوامل تأثيرگذار رها نکنند و اين وقتي است که اعضاي
خانواده با شناخت و معرفت به خدا و رسول پاک او، معرفت به امام خويش نيز داشته باشند؛ زيرا در غير اين صورت، هم رشدي نخواهند کرد و هم روز به روز به قهقرا و عقب گرد، تنّزل خواهند کرد.
5. ارتقاي سطح آگاهي خانواده
ارتقاي سطح آگاهي خانواده با توجّه به اصل 4، بايد اعضاي خانواده با اصول و اهداف ارزشي آشنا گردند؛ زيرا در غير اين صورت، ممکن است ضمن تبعيّت از خرافات و الزامات غلط که از تعصّبات کور نشئت مي‌گيرد، تسليم بي‌چون و چراي عوامل تأثيرگذار منفي در جامعه شوند که هويّت و ساختار شخصيّت او را جريحه‌دار نمايند.
بايد اعضاي خانواده با امام زمان(عج) آشنا شوند و اين آشنايي نه در حدّ اطّلاعاتي از شناسنامه و اسم و رسم آن عزيز باشد؛ زيرا کافي نيست. اعضاي خانواده بايد باور کنند او اوّلاً زنده است و ثانياً حاضر است و غيبت او نه به منزلة عدم حضور که به معناي عدم ظهور
است. او ظاهر نيست؛ امّا حاضر است.
آنها بايد بدانند هر لحظه امام زمان(عج) از احوالات انسان با خبر است و هر وقت بخواهد و اراده کند، مي‌داند آنچه را که بايد بداند. پس با اين آگاهي و با آن درک عبوديّت حضرت حق، اعضاي خانواده به آگاهي مطلوب و آزادي نسبي از غير خدا دست مي‌يابند و از بحران‌هاي اجتماعي خلاصي مي‌يابند و به مقام صبر و ايستادگي رسيده و نيز به بالندگي، نشاط، اطمينان، آرامش و تلاش در جهت اشاعة ارزش‌هاي الهي دست مي‌يازند.
6. اصل ارتقاء سطح سلامت جسمي و روشي خانواده مبتني بر فرهنگ مهدويّت
اصل فوق به استناد مباني اسلام بايد تعريف شود. وقتي مي‌گوييم فرهنگ مهدويّت؛ يعني اسلام، يعني قرآن و عترت(ع)، يعني تماميّت دين خدا، فرهنگ اسلامي يعني فرهنگي که بايد با رضايت وليّ خدا همراه باشد.
سلامتي جسمي نيز بايد در جهت رضايت او باشد؛ يعني اينکه از طريق حق به حقيقت و حق برسيم؛ يعني هم در مسير اطاعت از امام(ع) گام برداريم و هم در نيل به مقصد، در مسير او باشيم و رضايت او را طلب نماييم، در تغذية خويش دقّت کنيم؛ روزي حلال را بخوريم و بياشاميم و همچنين در مصرف ميانه‌رو باشيم و در انفاق و بخشش، متناسب با ظرفيّتي که داريم، اقدام نماييم. طوري انفاق نکنيم که طاقت آن را نداشته باشيم.
بديهي است اگر خوراکي، متناسب با حلال و حرام تعريف شود و حتّي از شبهات بپرهيزيم، مي‌توانيم گام‌هاي اساسي را برداريم و از نظر روحي و رواني نيز به آرامش، سکينه و اطمينان قلبي برسيم که اين همه را وقتي به ما مي‌دهند که ما از کانال انتقال غذا به روح که جسم است، مراقبت نماييم و حقّ او را ادا کنيم.
اهداف کوتاه مدّت و بلندمدّت
اهدافي را که بايد در مسير زندگي با لحاظ اصول بالا مدّ نظر قرار دهيم، عبارتند از:
1. اصلاح و ارتقاي سطح تفکّر و تعاملات اعضاي خانواده با يکديگر و ديگران، مبتني بر رضايت وليّ خدا(ع)؛
2. زمينه‌سازي جهت رشد و شکوفايي استعدادهاي اعضاي خانواده و نيز استمرار ارادي حرکت انسان به سوي پروردگار؛
3. انتظام و انسجام زندگي از نظر مادّي و فرهنگي بر اساس ارزش‌هاي اسلامي مبتني بر تفکّر و فرهنگ مهدوي؛
4. مراقبت از خود و تلاش در جهت اصلاح جامعه بر اساس اصول حاکم بر باورهاي فرهنگي خانواده.
اهداف فوق اهداف کلاني است که بايد هر يک از آنها به تفصيل مورد بحث و مداقّه قرار گيرد. در غير اين صورت، در حدّ کلان و به صورت «شعار» باقي مي‌ماند؛ زيرا جملة معروفي هست که مي‌گويد: مي‌دانيم «خوب» چيست؛ بگو چگونه خوبي را پياده کنيم؟
رويکرد حاکم بر زندگي مهدوي
رويکردها، جهت و روح حاکم بر زندگي هستند که زندگي بر اساس آنها شکل مي‌گيرد و هويّت مي‌يابد. رويکرد زندگي مهدوي يک چيز بيشتر نيست و آن تلاش در جهت کسب رضايت وليّ خدا است. اين تلاش، تلاش مقدّسي است که با درک حضور امام زمان(عج) شکل گرفته و عينيّت مي‌يابد.
بياييم زندگي خوبي را با رضايت آن عزيز همراه نماييم؛ زيرا او آگاه است. پس اشتباه ندارد و او آزاد از غير خدا است؛ پس گناه نمي‌کند. آري. او عزيز و دوست داشتني است؛ زيرا از ما به ما آگاه‌تر و از ما به ما مهربان‌تر است.