ياران حضرت همگي جوانند

حجّت ‌الاسلام و المسلمين عليرضا پناهيان

بحث «انتظار»، مقوله‌اي عمومي است و همة اقشار يك جامعه را شامل مي‌شود؛ امّا در ميان همة گروه‌هاي سنّي در يك جامعه، انتظار با جوان تناسب بيشتري دارد.

دلايل زيادي بر تناسب انتظار با جوان وجود دارد؛ از همين روست که حتّي مي‌توان گفت: تناسب انتظار با جوان بيش از ديگران است. چند نمونه از اين دلايل را مرور مي‌کنيم:

آينده‌گرايي، آرمان‌گرايي و جامعه‌گرايي جوان

جوان، نگاه به آينده دارد و به شدّت آينده‌گراست؛ از همين‌رو با مهدويّت که مربوط به آينده است، راحت‌تر ارتباط بر قرار مي‌کند؛ امّا بايد اين آينده را به روشني براي او ترسيم کنيم. اگر مهدويّت را به عنوان آينده‌اي روشن و دل‌خواهِ جوان به او معرفي نکنيم، او آينده‌اي تخيّلي براي خود درست خواهد کرد و قشنگ‌ترين تخيّلاتش را همين آيندة خودساخته، تشکيل خواهد داد و آنگاه مي‌دانيد چه اتّفاقي مي‌افتد؟ هر نوع زندگي که داشته باشد و دست به هر نوع زندگي‌اي که مي‌زند، احساس شکست مي‌کند. اگر آينده‌گرايي جوان را با مهدويّت پيوند نزنيم، او آينده‌اي خيالي براي دنياي خود تصوّر خواهد کرد و هيچ وقت هم به آن نخواهد رسيد.

مي‌دانيد انتظار فرج با سلمان فارسي چه کرد؟ وقتي پيامبر(ص) به او وعدة رجعتش در حکومت حضرت مهدي(عج) را داد، از شدّت شوق گريه کرد و گفت:

وقتي از نزد رسول خدا(ص) بلند شدم، ديگر از آن روز به بعد برايم فرقي نمي‌کرد که چه وقت از دنيا بروم. (فَقُمْتُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللهِ وَ مَا يُبَالِي سَلْمَانُ مَتَي لَقِيَ الْمَوْتَ أَوْ لَقِيَه‏.)1

جوان، آينده‌گراست و بايد آينده‌گرايي جوان با چنين آيندة روشني پر شود.

جوان، آرمان‌گرا نيز هست و اگر آرمان خوبي نداشته باشد،

دنبال آرمان‌هاي کاذب خواهد رفت. بنابراين اگر آرمان جامعة مهدوي به جوان خوب معرفي شود، به دليل تناسب و علاقه‌اي که به آرمان دارد، به سرعت جذب آنها خواهد شد.

جوان به شدّت جامعه‌گراست و با افزايش سن، کم‌کم، فردگرا مي‌شود. بايد قبل از آن، جامعة مهدوي را به عنوان آرمانش به او معرفي کنيم.

عناصر پنجگانة انتظار

از سوي ديگر، براي انتظار و منتظر بودن مي‌توان از پنج عنصر سخن گفت:

1. اعتراض به وضع موجود، 2. تصوّر وضع مطلوب،

3. تصديق وضع مطلوب، 4. تمنّاي وضع مطلوب،

5. عمل براي تحقّق وضع مطلوب.

و به عبارت ديگر منتظر کسي است که اين پنج عنصر در او وجود داشته باشد؛ گرچه تبيين اين پنج عنصر و سخن گفتن از نقش هر کدام از اين عناصر در شکل‌گيري انتظار فرج، در اين مختصر نمي‌گنجد؛ امّا اجمالي از نقش اين عناصر، با اندک تأمّلي روشن مي‌شود و بنابراين همين معنا و تصوّر اوّليه‌اي که با اين تأمّل کوتاه در ذهن پديد مي‌آيد، کمک مي‌کند تا در اين مجال مختصر، به تناسبي که هر کدام از اين عناصر با جوان دارد، اشاره کنيم:

تناسب جوان با عناصر انتظار

1. جوان سنّت‌گريز است و اين خصلت را خداوند در وجود او گذاشته است. اينکه مُدهاي جديد لباس، توسط جوان‌ها اجرا مي‌شود، به دليل همين سنّت‌گريزي است و اگر جوان را به دليل سنّت‌گريزي سرزنش کني و اذيّت شود، سنّت‌شکن هم خواهد شد. جوان دوست دارد به وضع موجود اعتراض کند و بايد پاسخ اين اعتراض به وضع موجود را در جامعة مهدوي بيابد؛ وگرنه خراب مي‌شود؛

2. تصوّر وضع مطلوب و تخيّل، کار جوان است. جوانان بهتر از هر کس مي‌توانند با استفاده از قدرت تصوّرسازي خود، وضع مطلوب را براي خود تصوير کنند. چرا خداوند جوان‌ها را اين‌قدر خيال‌پرداز آفريده و آغاز دين‌داري و رسيدن به سنّ تکليف را در سنّي قرار داده است که قدرت خيال‌پردازي، بسيار قوي است؟ چرا خدواند در آغاز دين‌داري، به جاي خيال‌پردازي عقل و دقّت بيشتري به جوان‌ها عطا نفرموده است؛ بلکه خيال‌پردازي به آنها داده است؟ چون جوان قبل از هر چيز بايد بتواند آن وضع مطلوب را تصوّر کند. خداوند هم قدرت تخيّل را به جوان داده است تا اين اتّفاق بيافتد. اگر نتواند وضع مطلوب را تصوّر کند، نسبت به آن ميلي پيدا نکرده و براي رسيدن به آن اقدامي نخواهد کرد؛ قدرت خيال‌پردازي، لازمة آغاز دين‌داري است؛

3. روح بلند جوان، اموري را تصديق مي‌کند که ديگران نمي‌توانند باور کنند. در جريان انقلاب، بسياري باور نمي‌کردند حضرت امام(ره) پيروز شود؛ ولي جوان‌ها همه باور داشتند.

جوان، راحت‌تر به تصوّر وضع مطلوب مي‌رسد و در نتيجه راحت‌تر هم وضع مطلوب را تصديق و باور مي‌کند. به عبارتي، تصديق وضع مطلوب هم بيش از هر کسي، مال جوان‌هاست؛

4. تمنّا و آرزو کردن نيز بيش از هر گروه سنّي با جوانان تناسب دارد. در سنين جواني يکي از علماي «قم» به بنده مي‌فرمودند:

قدر جواني خودتان را بدانيد. من الآن تمام همّتم اين است که خودم را سالم از قبر عبور دهم و به محضر خدا برسم. تقاضاي گسترده، تمنّاهاي بزرگ، جامع‌نگري‌ها و آرمان‌گرايي‌ها، همه‌اش مال دوران جواني است؛ جوانان قدرش را بدانند و البتّه فکر نکنند كه اينها براي آنها فضيلتي است. همة جوان‌ها اين خصلت‌ها را دارند؛ دچار غرور نشويد؛ ولي سعي کنيد اين روحيات را حفظ کنيد، نکند روزي به جايي برسيد که بگوييد: خدايا مهم‌ترين درخواست من اين است که فشار قبر سراغ من نيايد. آدم کمي پا به سن بگذارد، به اينجا مي‌رسد. تمنّاهاي بلند مال جواني است، آن هم تمنّاهايي که سود آن براي ديگران است. مثل تمنّاي مسلمان شدن و نمازخوان شدن تمام اروپايي‌ها، ژاپني‌ها و ... که يکي از تمنّاهاي هر منتظر واقعي است؛

5. عمل بر اساس جامعة مهدوي و زمينه‌سازي براي تحقّق آن، جرئت مي‌خواهد. امام باقر(ع) به جابر مي‌فرمايد:

«اگر همة مردم شهر، جمع شوند و بگويند: تو آدم بدي هستي و تو از اين حرف ناراحت شوي يا اينکه بگويند: تو آدم خوبي هستي و تو از اين سخن خوشحال شوي، تو از دوستان ما نيستي.»2

البتّه مراد اين نيست که کارهاي ناپسند انجام داده و برخلاف هنجارهاي اجتماعي رفتار کنيم و بعد از آن، از اعتراض مردم هم ناراحت نشويم. نه بلکه مراد اين است که اگر وظيفه‌ات را انجام مي‌دهي؛ امّا کسي تحويلت نمي‌گيرد، نبايد به تو بَر بخورد. تا اين حد بايد مستقل باشي! جامعة مهدوي چنين استقلالي را مي‌خواهد. منتظر کسي است که مي‌تواند بر اساس اين استقلال، عمل کند و اين استقلال و جرئت، با روحية جوان خيلي تناسب دارد.

يک مثال کاربردي براي مطلب اخير: آيا از خواندن قرآن لذّت مي‌بريد؟ آيا از مدح اهل‌بيت(ع) و ذکر فضايلشان لذّت مي‌بريد؟ اگر جوابتان مثبت است و اگر مجلس عروسي جاي لذّت بردن و شاد بودن است، پس چرا عروسي‌هايتان را بدون قرآن و مدح اهل‌‌بيت(ع) برگزار مي‌کنيد؟ محکم جلوي همه بايستيد و بگوييد هر کس از چيزي لذّت مي‌برد، ما هم از قرآن و مدح اهل ‌بيت(ع) لذّت مي‌بريم و شاد مي‌شويم و مي‌خواهيم عروسي خودمان را با اينها برگزار کنيم و از اين لذايذ و شادي‌ها در شب عروسي بي‌بهره نمانيم. آن وقت يکي از کارت‌هاي دعوت چنين عروسي را خطاب به آقا امام زمان(عج) بنويسيد و بگوييد: آقا! ما آدرسي نداشتيم که اين کارت را برايتان ارسال کنيم؛ ولي دوست داريم شما هم تشريف بياوريد.

بعد هم کارت دعوت را به عنوان يادگاري پيش خودتان نگه داريد.

مولايمان علي(ع) مي فرمايند :

«ياران اصلي قائم (عج) همگي جوان هستند و سالخورده در ميان آنان اندک است، به سان سرمه در چشم يا نمک در طعام ، باز هم کمتر.»1

در حديثي ديگر آمده است که سيّد هاشمي که از فرزندان امام حسن(ع) است و با دوازده هزار سوار به حضرت مهدي(عج) مي‌پيوندد، جوان است.2

امام صادق(ع) نيز مي‌فرمايند:

«در حالي که جوانان شيعه، در پشت بام‌ها خوابيده‌اند، ناگهان آنها را گروه گروه در يک شب و بدون وعدة قبلي نزد حضرت مي‌آورند. آنگاه همگي صبحگاه نزد حضرت گرد مي‌آيند.»3

جالب است بدانيد که در حديثي از امام حسن(ع) روايت شده است:

«... خداوند عمر حضرت مهدي(عج) را در روزگار غيبت طولاني مي‌گرداند. پس از آن با قدرت بي‌پايانش او را با چهرة جواني کمتر از چهل سال ظاهر مي کند.»

پي‌نوشت‌ها: