هم امام، هم رفيق

وقتي بدانيم که امام، پيش از اينکه حتّي لب ‌تر کنيم، براي تمام مشکلات زندگي ما دعا مي‌کند و بدون آنکه بدانيم با غم و اندوه ما اندوهگين مي‌شود و يا شاديمان، خوشحال، مي‌فهميم كه امام(ع) رابطه‌اي نزديك و صميمي با ما دارد.

رابطه اي مثل رابطة فرزند با پدرش يا دوست با رفيق شفيقش. حالا اگر بدانيم پيش از ما، امام دست دوستي به طرفمان دراز کرده است، چگونه مي‌توانيم بي تفاوت به اين دست پر برکت و مهربان به زندگي عادت وار خودمان ادامه دهيم؛ در حالي كه مي‌دانيم اگر دست امام را بگيريم، دوستي داريم که تا ابد، بهترين پشتوانه و بهترين همراه ماست و هرگز جز براي خدا از ما خشم نمي گيرد و مهربان‌تر از هر دوستي است.

امام رضا(ع) چه زيبا در توصيف امام(ع) فرموده‌اند:

«هم همدمي است مهربان، پدري رئوف، برادري است که نيمة انسان است، مادري نيکوکار و دلسوز به کودک و پناه بندگان در گرفتاري‌هاي سخت، امام، آب گواراي زمان تشنگي است و راهنمايي است به سوي هدايت و نجات بخش است از هلاکت و گمراهي...»1

رفاقت امام را مي‌توان از جلوة مهر و محبّت او ديد. در مقالة زير، تنها بخش کوچکي از اين جلوه هاي مهر و دوستي را مي‌آوريم.

1. امام، به داد شيعيان مي‌رسد

امام عصر، ارواحنا له الفداء در نامه‌اي که به شيخ مفيد نوشتند، فرمودند: «ما نظر خود را از شما برنمي‌گيريم [که به حال خود وا بمانيد] و فراموشتان نمي‌کنيم، اگر چنين نبود گرفتاري‌ها شما را از پا مي‌انداخت و دشمنان، شما را از بين مي‌بردند.»2

غير از اين در تشرّفات زيادي، دادرسي امام از شيعيان چشم‌نواز است. براي مثال به اختصار به يك نمونه اشاره مي‌کنيم. آنجا كه يکي از شيعيان، از نحوة شيعه شدنش تعريف مي‌کند. او مي‌گويد: پدرش از اهل سنّت و مادرش از شيعيان بوده است. در سفري، از کاروانش جا مي‌ماند و مرکبش او را به سمتي مي‌برد که از آبادي‌ها دور مي‌شود و به جايي مي‌رسد که درندگان زيادي داشته است.

در همين حال، در دلش مي‌گذرد که اگر آن کسي که مادرش او را اباصالح(ع) مي‌خواند و دادرس شيعيان است، او را نجات بدهد، شيعه مي‌شود. بعد ايشان را صدا مي‌زند و کسي را مي‌بيند که عمّامة سبزي بر سر دارد. مرد به او يادآوري مي‌کند که بايد به مذهب مادرش در بيايد و بعد او را به يک آبادي مي‌رساند و مي‌فرمايد: «به زودي به يک آبادي مي‌رسي که آنجا، همه شيعه هستند.» او عرض مي‌کند: آقاي من شما با من به آبادي تشريف نمي‌آوريد؟ مي‌فرمايند: «نه، چون هزار نفر در اطراف بلاد به من پناهنده شده‌اند، مي‌خواهم آنها را خلاص کنم.»3

2 . امام و لطفشان به ما

در توقيعي از امام مهدي(عج) نقل شده است که فرمودند: «به من رسيده است که گروهي از شما در دين به ‌ترديد افتاده و در دل

آنها نسبت به اولياي امرشان شکّ و حيرت وارد شده است و اين امر ماية غم ما شد. البتّه به خاطر خود شما نه براي ما و باعث ناراحتي ما از جهت شما گرديد نه ما؛ زيرا که خداوند با ماست، پس نيازي به غير او براي ما نيست و حق با ماست، بنابراين به هيچ وجه کساني که از ما دست بردارند، ما را به وحشت نمي‌اندازند. ما ساخته شدگان خداييم و خَلق، ساختة ما هستند.»4

3 . امام، در تشييع پيکر شيعيان شرکت مي‌کند

علّتي که دلالت بر اين مطلب مي‌کند، روايتي از امام کاظم (ع) است که در تشييع پيکر بي بي شطيطه، به يکي از شيعيان فرمودند: «با اصحاب خودت مطلب را در ميان بگذار و سلام مرا به آنها برسان و به ايشان بگو که من و امامان نظير من بايد که پاي جنازه‌هاي شما حاضر شويم در هرجايي که از دنيا برويد، پس تقواي خدا را در خود حفظ کنيد.»5 براي خواندن مشروح داستان بي بي شطيطه به اينجا مراجعه کنيد.

حضرت آيت الله امامي كاشاني، در جلسة سوم مجلس ختمي كه در «مسجد اعظم قم»، از طرف اساتيد حوزة علمية قم برگزار شده بود، در سخنراني خود فرمودند: يكي از افرادي كه مورد وثوق است و گاهي اخباري را در دسترسم قرار مي‌دهد، گفت: به منظور شركت در تشييع جنازة حضرت آيت الله العظمي گلپايگاني(ره)

از تهران به قم رفتم و به مسجد امام حسن مجتبي(ع) رسيدم. در آنجا به دو نفر از اصحاب حضرت حجّت(عج) برخورد كردم. آنان به من گفتند: امام زمان(عج) در مسجد امام حسن عسكري(ع) تشريف دارند، برو آقا را ملاقات كن.

با عجله، خودم را به مسجد امام حسن عسكري(ع) رساندم و وارد مسجد شدم. در آن هنگام اذان ظهر را گفته بودند. من، متوجّه شدم كه حضرت، با سي نفر از اصحاب، مشغول نماز هستند. اقتدا كردم. بعد از نماز، حضرت فرمودند: «ما، از همين جا تشييع مي‌كنيم...» از مسجد خارج شديم و دنبال جمعيّت، با آقا رفتيم تا به صحن رسيديم.6

4 . امام، دوست شيعيان مطيع

به نظر مي‌رسد، احسان و لطفي که امام به شيعيان و دوست‌داران خويش دارد، از سر مهر و محبّت امام است؛ امّا نکتة مهمّي که بهتر است در اين بخش به آن اشاره کنيم اين است که محبّت امام در حقّ ما جز براي ايمان و اطاعت ما نسبت به خداوند متعال نيست، بنابراين اگر کسي خواستار دوستي امام است، بايد گناه را رها کند.7

5 . امام، براي ما دعا مي‌کند

سيّد بن طاووس(ره) نقل مي‌کند که در «سامرّاء» امام را ملاقات مي‌کند و در سحرگاهان بخشي از دعاي حضرت را حفظ مي‌کند که مي‌فرمودند: «...و آنان را باقي بداري ـ يا فرمود ـ زنده بدار در روزگار عزّت ما و ملک ما و حکومت ما و دولت ما.»8

علاوه بر آن، روايتي زيبا از امام رضا(ع) نيز اين موضوع را ثابت مي‌کند. روزي امام رضا(ع)، پس از دفن و نماز خواندن فردي به دستان خودشان، دست بر کفن او گذاشت و گفت: «اي فلان بن فلان! مژده باد تو را بهشت که از اين ساعت ديگر براي تو‌ترسي نيست.» فردي که شاهد اين ماجرا بود، به امام عرض کرد: «فدايت گردم مولا جان! مگر شما اين مرد را مي‌شناسيد؟ چون شما تا به حال به اينجا نيامده و اين مرد را نديده بوديد.»

امام رضا (ع)، فرمودند: «اي موسي بن سيّار! مگر نمي‌داني که بر ما امامان، اعمال شيعيانمان هر صبح و شام عرضه مي‌شود، پس هر تقصيري که در اعمال آنها باشد، از خداوند متعال گذشت از آن را خواهيم خواست و هر کار خوب و پيشرفت در برنامه هاي ديني باشد، از خداوند پاداش براي صاحب آن عمل خواهيم خواست.»9

6 . امام، شريک غم و شادي10

براي اين مطلب به حديثي که از اميرالمؤمنين، علي(ع) وارد شده است، بسنده مي‌کنيم. روزي عمرو بن اسحاق با رنگ پريده نزد اميرالمؤمنين(ع) آمد و امام به او فرمود: «اين زردي چيست؟» مرد، علّت بيماري‌اش را توضيح داده سپس امام فرمود:

«ما خوشحال مي‌شويم به خوشحالي شما؛ اندوهگين مي‌شويم به حزن شما؛ بيمار مي‌شويم به بيماري شما و دعا مي‌کنيم براي شما و براي شما دعا مي‌کنيم و شما که دعا مي‌کنيد ما آمين مي‌گوييم.»

عمرو به امام عرض کرد: «ولي چگونه [وقتي از شما دوريم] دعا مي‌کنيم و شما آمين مي‌گوييد؟» امام فرمود: «حاضر و دور براي ما يکسان است.»11

حديثي با همين مضمون از امام رضا (ع) نيز نقل شده است.12

7 . وجود امام، باعث دفع بلا از اهل زمين

خادم امام زمان(عج) نقل کرده است که زماني نزد حضرت صاحب الامر(عج) وارد شدم که ايشان در گهواره بود. فرمود: صندل سرخ برايم بياور و من برايش بردم. آنگاه فرمود: «آيا مرا مي‌شناسي؟» عرض کردم: آري، تو آقاي من و فرزند سرورم هستي. فرمود: «از اين نپرسيدم.» عرض کردم: برايم تفسير بفرما. فرمود: «من خاتم اوصيا هستم و تنها به وسيلة من بلا از خانواده و شيعيانم دفع مي‌شود.»13

همچنين رسول اکرم(ص) فرمودند: «ستارگان ماية ايمني اهل آسمانند و اهل بيت من ايمني اهل زمينند، پس اگر ستارگان از بين بروند، براي اهل آسمان ناگواري‌ها پيش مي‌آيد و اگر اهل بيت من از ميان بروند، براي اهل زمين ناگواري‌ها پيش خواهد آمد.»14

8 . امام، شافع روز حشر

حضرت علي(ع) از رسول اکرم(ص) روايت مي‌کند که فرمود:

«من آورنده و رسانندة شما به حوض کوثر هستم و تو اي علي! ساقي هستي و حسن حمايت کننده و حسين فرمان دهنده و عليّ ‌بن الحسين تقسيم‌کننده و محمّد بن علي نشر دهنده و جعفر بن محمّد بسيج کننده و موسي بن جعفر شمارندة محبّان و مبغضان و بازدارندة منافقان و عليّ بن موسي زينت‌بخش مؤمنان و محمّد بن علي فرود آورندة اهل بهشت به منزلگاه‌هايشان و درجاتشان و عليّ بن محمّد خطيب و سخنور شيعيانش و تزويج کنندة آنها با حورالعين و حسن بن علي چراغ اهل بهشت است که از آن روشني مي‌گيرند و مهدي شفاعت کنندة آنها است در روز قيامت، روزي که خداوند اجازه نمي‌دهد شفاعت را جز به کسي که شفاعت او را بخواهد و به او راضي باشد.»15

علّت اينکه شفاعت به مولا و آقاي ما اختصاص داده شده، اين است که شفاعت ائمة اطهار(ع)، شامل کسي که ايشان را انکار کند، نمي‌شود. به همين دليل امام صادق(ع) فرمودند: «هر کس به امامت پدران و فرزندانم اقرار داشته باشد؛ ولي مهدي از فرزندان مرا انکار نمايد، مانند آن است که به همة پيغمبران اقرار و اعتقاد داشته باشد و محمّد(ص) را انکار کند.»16

9 . امام، قرض مؤمنان را ادا مي‌کند

رسول خدا(ص) فرمودند: «هر مؤمن يا مسلماني از دنيا برود و قرضي بعد از خودش‌ترک گويد که در راه فساد يا اسراف نباشد، بر امام است که آن را ادا کند. پس اگر ادا نکند، مسئوليت آن به عهدة اوست.»17

همچنين امام صادق(ع)، فرمودند: «اوّلين کاري که مهدي انجام مي‌دهد، اينکه در همه جاي عالم ندا مي‌کند: توجّه کنيد! هر کس بر عهدة يکي از شيعيان ما قرضي داشته باشد، آن را بگويد. او دانة سير و خردل را هم به صاحبان آنها برساند، چه رسد به طلاها و نقره‌ها و املاک زياد که همه را ادا مي‌کند.»18

پي نوشت: