پرسش و پاسخ

پرسش: اگر چنان‌كه ترس از كشته شدن توسط عوامل حكومت عبّاسي در همان آغاز امامت حضرت مهدي(ع) باعث غيبت ايشان گشته باشد، دو اشكال پيش مي‏آيد:

يكي اينكه همين خوف براي نایبان آن حضرت هم وجود داشت و بايد موجب غيبت آنان نيز مي‏شد؛

ديگر اينكه بعدها كه حكومت عبّاسيان منقرض شد و حتّي در بعضي دوران، شيعيان به حكومت رسيدند، ديگر جايي براي چنين خوفي باقي نماند؛ خصوصاً در عصر حاضر كه حكومت جمهوري اسلامي ايران به قدرت رسيده است؟

پاسخ:

قبل از پرداختن به جواب این دو سؤال، ذكر دو نكته ضروري است:

1. هيچ ‏كس نمي‏تواند ادّعا كند كه ترس از كشته شدن، تنها عامل غيبت امام زمان(عج) است، به گونه‏اي كه اگر به فرض، اين ترس از بين رفت، ديگر عاملي براي غيبت باقي نماند.

بر اساس روايات مختلف، اصلي‏ترين عامل غيبت، همان ارادة حكيمانة الهي است كه مي‏تواند اسباب و عللي گوناگون داشته باشد و بر همگان نيز مخفي بماند.

گذشته از آنكه جريان سنّت هميشگي الهي، آزمايش همه جانبة مردم، ابتلاي مؤمنان، عدم آمادگي عمومي براي پذيرش حكومت جهاني توحيد و ... نيز به عنوان برخي از حكمت‌هاي ديگر غيبت در روايات ذكر شده‏اند.

2. نکتة دیگر این است که اين ترس از كشته شدن، هرگز به معناي ترس از مرگ و خوف از كشته شدن شخص امام زمان(عج) نيست؛ بلكه كنايه از كشته شدن پيام و منقطع شدن نعمت اسلام و بي‌نتيجه ماندن تعاليم و خالي ماندن زمين براي نایبان آن عالي مقام نيز است؛ امّا چون ساير عوامل در مورد آنان تحقّق نداشته، جايي براي بحث از لزوم غيبت آنان پيش نمي‏آيد.

با عنايت به نكتة دوم نيز مي‏توان گفت، تنها كشته شدن امام زمان(عج) است كه چنان پيامدها و آثاري دارد و خوف از آن، حكمتي براي غيبت به شمار مي‏آيد. روشن است كه هيچ كدام از آن حكمت‌ها بر كشته شدن هيچ نایبي مترتّب نبوده و از اين رو لزومي براي غيبت او ايجاد نمي‏كرده است.

از طرف ديگر با يك بررسي كوتاه نسبت به مبارزات حقّ و باطل در طول تاريخ مي‏توان به اين نتيجه رسيد كه همواره سردمداران كفر و ستم، پيشوايان و رهبران اصلي را مورد هدف قرار داده‏اند تا ريشة مقاومت‌هاي حق‌طلبانه و عدالت‌خواهانه عليه خويش را بخشكانند.

در زمان هر يك از پيامبران و امامان(ع) همواره كساني از اطرافيان و برگزيدگان آنان در ميان مردم مي‏زيسته‏اند؛ امّا دشمنان هميشه به قتل خود آن بزرگواران انديشيده‏اند و كشتن هيچ‏كس ديگر را هدف اصلي خود قرار نمي‏داده‏اند.

پس آنچه در غيبت امام زمان(عج) نيز به عنوان يكي از علل غيبت آن حضرت مؤثّر، است، همان عقيم گذاشتن توطئة دشمنان در نابودي آن بزرگوار است. بنابراين يا بايد بپذيريم كه عبّاسيان انگيزه‏اي قطعي براي كشتن اين نوّاب نداشته‏اند يا اگر داشته‏اند آن را در حصول هدف خود كه نابودي شخصيّت و اهداف امام زمان(عج) بوده است، كم تأثير مي‏ديده‏اند. به هر تقدير ترس از

كشته شدن امام زمان(عج) را نمي‏توان با ترس از كشته شدن نوّاب مقايسه كرد و آن را عامل غيبت آنان نيز به شمار آورد.

در اين زمينه سخن يكي از علماي سرشناس معاصر با حسين بن روح نوبختي ـ سومين نایب خاصّ امام زمان(عج) ـ قابل توجّه و دقّت است. او در ذكر خصوصيات اين نایب بزرگوار مي‏گويد:

اگر دشمنان او را ريز ريز كنند، او امام زمان(عج) را به آنان نشان نخواهد داد.1

چهار نكته از اين فرمايش كوتاه استفاده مي‏شود.

1. حسين بن روح به عنوان نایب امام زمان(عج) در معرض شكنجه و قتل فجيع است؛

2. حكومت عبّاسي و ساير مخالفان ولايت، شكنجه‏گر و خونريزند و براي وصول به اهداف خود، هر جنايتي را حتّي در حقّ بزرگان سرشناس جامعه روا مي‏دارند؛

3. استقامت و پاي‌مردي حسين بن روح در حدّي است كه در سخت‏ترين و غيرقابل تحمّل‏ترين شرايط نيز حاضر به همكاري با دشمن نخواهد بود؛

4. هدف اصلي دشمنان دست‌يابي به امام زمان(عج) است و تنها به دلیل يافتن نشاني از آن امام غایب است كه ريز ريز كردن بزرگ‌مردي همچون حسين بن روح را نيز ممكن است، وسيله قرار دهند.

پيداست وقتي كه انگيزة دشمن براي يافتن و از بين بردن امام زمان(عج) اين قدر قوي است، خوف از قتل، به عنوان يكي از علل غيبت، موضوعيّت مي‏يابد و غيبت در چنين موقعيّتي، مطمئن‏ترين راه براي حفظ شخص شريف و شخصيّت گرانقدر و اهداف والاي واپسين حجّت پروردگار و آخرين خليفة الهي به شمار مي‏رود.

امّا راجع به اشكال دوم باید گفت: آنچه در روايات آمده است، مطلق خوف از كشته شدن است كه گاهي به صراحت و گاه با كنايه و اشاره به عنوان علّت غيبت ذكر گرديده است.

به عبارت ديگر بايد گفت، در هيچ روايتي نداريم كه ترس از كشته شدن به دست عبّاسيان يا هر شخص يا گروه ديگري مورد تصريح قرار گرفته باشد.

با توجّه به اين نكته، مي‏توان ترس از كشته شدن را نه فقط در ابتداي غيبت، بلكه در طيّ همة قرون پس از آن نيز عامل غيبت و استمرار آن به شمار آورد.

به ديگر بيان مي‏توان گفت: در هيچ زماني نبوده است كه اين عامل به طور كلّي منتفي گرديده و ديگر خوف از كشته شدن امام زمان(عج) و ترس از نابودي پيام‌ها و اهداف او وجود نداشته باشد.

آنچه نسبت به تشيّع در برخي دوران‌هاي تاريخي مي‏بينيم، هرگز نه از حيث حقيقت و صدق حاكمان و نه از حيث وسعت و قدرت حاكميت آنان، در پايه‏اي نبوده است كه خوف یاد شده را مرتفع گردانيده باشد.

در عصر حاضر نيز با همة قدرت و صلابتي كه در ساية رهبري‌هاي امام(ره) و مقام معظّم رهبري، حفظه‏الله و به بركت خون‌هاي مطهّر شهيدان و جانبازي‌هاي افتخارآفرينان در عرصه‏هاي جهاد و سازندگي، نصيب جمهوري اسلامي ايران شده است، باز هم نه تنها جان امام زمان(عج)، بلكه سلامت و زندگاني سران نظام نيز هرگز از توطئه‏هاي مكرّر دشمنان داخلي و خارجي اين حكومت مقدّس در امان نبوده است.

به راستي در حالي‌كه صدها تن از شخصيّت‌هاي والامقام اين انقلاب الهي به جرم زمينه‌سازي براي انقلاب جهاني امام زمان(عج) توسط استكبار و مزدوران آن به خاك و خون غلتيده و هنوز هم ادامه‌دهندگان راه آنان در معرض بي‌رحمانه‏ترين تعرّضات و تهاجمات قرار دارند، چگونه مي‏توان عامل خوف از كشته شدن امام زمان(عج) را نسبت به استمرار غيبت مرارت‏بار آن بزرگوار منتفي دانست!؟

اينجا دو نكتة اساسي قابل بررسي است:

يكي اينكه اين انقلاب مقدّس به همان اندازه كه تاكنون زمينه‏هاي قيام توحيدي جهان‌شمول حضرت مهدي(عج) را فراهم آورده و زمينه‏هاي غلبة دشمن و خوف بر جان پيشواي معصوم جهانيان را از بين برده است، به همان اندازه نيز ظهور سراسر نور و سرور مولا(عج) را نزديك ساخته است، بر همگان است كه اين تلاش خدايي را با همة شدايد و سختي‌ها تا آخرين سر منزل مقصود كه آماده كردن همة زمينه‏ها و به صف كشاندن همة دشمنان اسلام و امام زمان(عج) است؛ ادامه دهند.

ديگر اينكه چنان‌كه در ابتداي سخن ذكر شد، ترس از كشته شدن، يگانه عامل استمرار غيبت نيست. پس اگر روزي ملّت سرافراز انقلاب اسلامي، به مرحله‏اي رسيد كه واقعاً خوف از كشته شدن مولاي خويش را برطرف شده ديد، باز هم بايد بكوشد تا ساير عوامل غيبت را در نهاد فرد و جامعه از بين ببرد و با حاكميت بخشيدن به تقوا و تقويت عدالت اجتماعي، اصلي‏ترين زمينه‏هاي ظهور را فراهم آورد.

پي‏نوشت: