امام زمان(ع) ما و آرزوهاي ما!

امام زمان(ع) القابي دارد، منزّل از آسمان، حقيقت «اسماءُ تُنزَلُ من السَّماء»1 دربارة معصوم، صادق و مبتني بر دارايي حقيقي است. هر يك از اين القاب و اسامي، شرح كتاب گونه لازم دارد، يكي از اين القاب امنيّه است؛ يعني آرزو «بِنَفْسی اَنْتَ اُمْنِيَّةُ شائِقِ يَتَمَنّي، مِنْ مُؤْمِنِ وَ مُؤْمِنَةٍ ذَكَراً فَحنّا؛2

جانم فدایت تو آرمان و آرزوی هر مرد و زن مشتاق مؤمنی هستی که آرزویت کنند و به یادت ناله سر دهند.»

آن حضرت با تمام اوصافش آرزوي مقدّس تمام انسان‌ها و تمام امّت‌هاست.

و همين مسئله دليل بر فطري بودن نياز به امام زمان و دليل بر وجود فعلي آن حضرت است. بر خداوند متعال محال است كه اين آرزوهاي فطري، مقدّس و ضروري را به طور مطلق بي‌جواب بگذارد. انسان‌ها با تمام تفاوت‌ها و اختلاف‌ها در آرزوهايي مقدّس مشتركند و در هر دوره‌اي با اين آرزوها زيسته و در حسرت نبود آنها گريسته‌اند و دنيا را با ناكامي و اندراس 3 آرزوهاي مقدّس ترك كرده‌اند «وَ دَرَسَتِ الْآمَالُ وَ انْقَطَعَ الرَّجَاءُ إلا مِنْكَ وَحْدَكَ لا شَريكَ لَكَ؛4 و کهنه شد آرزوها و قطع شد امیدها، مگر از تو خدای واحد که شریکی برایت نیست.» زيبايي دنيا با همين آرزوهاي فطري است.

طبيعي است كه در زمستان، همه در آرزوي بهار باشند و اميدوار به رسيدن آن. بهار بشريت فقط به دست او خواهد بود، او «رَبيعِ الْأَنامِ، وَنَضْرَةِ الْأَيَّامِ»5 است و نابالغان دنيا و انسان‌هاي كوچك و كودك مرام، صورت ايّام را خشن كرده‌اند و كاري كرده‌اند كه دنيا مدام چهرة كريه خود را به انسان‌ها نشان داده و مي‌دهد و اينك همه در آرزوي تنفّس در فضاي معطّر بهارند.

آرزوهاي فطري و طبيعي

انسان در وجود خود، دو گونه آرزو را درك مي‌كند، آرزوهاي ناشي از فطرت و آرزوها ناشي از طبيعت و اين‌گونه است كه روايات ما هم مدح‌کنندة امل و آرزوست و هم مذمّت‌کنندة آن و خداوند سبحان قسم اوّل را اجابت، زمينه‌هاي تحقّق آن را فراهم و مكلّفان را به محقّق ساختن آن مكلّف نمايد. وجه بارز و ممیّزة مهمّ اين نوع آرزوها فرامحيطي بودن آنهاست، از اين‌رو وجه مشترك تمام انسان‌هاست.

بعضي از آرزوها، آرزوهاي انسان‌هاي خاص است كه ناشي از شرايط محيطي يا اعتقادي يا اقتصادي يا فرهنگي و ... است؛ امّا بعضي از آرزوها اختصاص به يك طائفه، قبيله، امّت يا ملّت ندارد؛ چنين آرزوهايي اقتضاي ساختار بشر و فطرت است.

القابي چون موعود امم اشاره به اين دارد كه او آرزوي تمام انسان‌هاست و القابي چون «وَعدَالله الَّذي ضَمِنَه»6 اشاره به اين دارد كه چنين آرزوهايي عقلاً و نقلاً بايد محقّق شود و اگر بنابر تعريف و امتيازبندي انسان‌ها باشد، بايد با اين‌گونه آرزوها تعريف شوند و اساساً شخصيّت انسان با آرزو تعريف مي‌شود. آرزو معرّف و آيينة تمام عيار معرفت انسان است و هركس به اندازة معرفت خويش آرزو دارد و متعلّق آرزو، به هر پايه، نفيس‌تر باشد، معرفت همراه آن نيز به همان درجه، از درجة نفیس بودن برخوردار خواهد بود.

نقل است از مرحوم الهي قمشه‌اي سؤال شد كه چه آرزويي در زندگي داريد؟ فرمود:

اينكه كنار حوض كوثر پاي درس اميرالمؤمنين(ع) درس نهج البلاغه بخوانم.

آرزوهاي فطري، نشان كمال فرد و جامعه

آرزوهاي فطري نشان بلوغ و حيات و زمينة رشد و اعتلاء و عامل صيانت در برابر ظلم و تباهي است. فطرتي كه با تقويت طبيعت يا با تسويل ترور شده است، از اين آرزوها تهي و در خدمت ظلم است. جامعه‌اي كه در آرزوي جامعة آرماني نبوي و مهدوي است، در برابر آلودگي‌ها و تباهي‌ها ساكت نمي‌نشيند. چنين اميد و انتظار و آرزويي بسيار تحريك‌كننده است و فرد و جامعه را در برابر ناهنجاري‌هاي اجتماعي و روابط ظالمانة اجتماعي عاصي مي‌كند. از اين‌رو دلّالان خون، شرف و حيثيت انسان‌ها با قَدَر فيلسوفان خود تلاش مي‌كنند، جامعة آرماني را خيالي و غيرممكن جلوه دهند تا بشريت امروز، هرگز در انديشه و آرزوي آن نبوده و به وضع موجود تن در دهد.

پوير 7 در مصاحبه‌اش با اشپيگل 8 چند سال پيش از مرگش گفت: امروز مدينة فاضله در كلّ تاريخ بشر، جامعة ايالات متّحده است. مصاحبه‌گر از او پرسيد در جامعه‌اي كه هر 8 ثانيه يك قتل و هر 9 ثانيه يك تجاوز جنسي صورت مي‌گيرد و جامعه‌اي كه بزرگ‌ترين منبع درآمدش موادّ مخدّر و سلاح‌هاي كشتار جمعي، هسته‌اي، شيميايي و ميكروبي است، چگونه مي‌تواند مدينة فاضله و پايان تاريخ باشد؟! او پاسخ مي‌دهد كه: اصل ضرورت فكر كردن به مدينة فاضله دروغ بزرگي بوده كه به ما گفته‌اند، هيچ مدينة فاضله‌اي در انتهاي تاريخ وجود ندارد و نبايد به آن فكر كرد و اين فكري انحرافي در ذهن بشر و باوري اساطيري است!!!

وجود مبارك حضرت حجّت لبّيك الهي براي آرزوهاي مقدّس انساني و نياز اصيل تكويني است و نياز تكويني هميشه پاسخ دارد «يَسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؛9 هر که در آسمان و زمین است، از او درخواست می‌کند.» اين سؤال، تكويني است و لذا بي‌جواب نيست. هر آرزوي مقدّس كه در ادوار مختلف به ذهن و قلب بشر رسيده، آرزوي فطري و تكويني است، از اين‌رو، همة آنها در عصر مهدوي به تحقّق خواهد پيوست. يا قدرت فوق‌العادّه‌اي كه كوچك‌ترين تحرّك تروريست‌ها را متوجّه و آنها را منكوب نمايد.

از اين روست كه دلايل نقلي فراواني بر فوق‌العادّه و خارق العادّه بودن قدرت صاحب العصر و الزّمان(عج) وارد شده است و اين‌گونه است كه اوصاف آن حضرت، آيينة آرزوهاي مقدّس اوّلين و آخرين گرديده است. اين‌گونه آرزوها رفته رفته تشديد خواهد شد؛ زیرا ظلم، رفته رفته جهاني خواهد شد، در نتيجه بشر؛ آن‌چنان در حسرت اين آرزوها خواهد سوخت و آن‌چنان عطش انسان به اين آرزوهاي مقدّس فزوني خواهد يافت كه همانند زنبوران عسل كه به دنبال ملكه روان باشند، به دنبال انسان كامل خواهند بود، همچنان‌كه رسول گرامي اسلام(ص) فرمود: «يَاوي الَي المَهدي اُمّتُهُ كَما تَاويَ النَّحلُ الي يَعسوبِها؛11 امّت به مهدی مهر می‌ورزند و به سویش پناه می‌برند، آنچنان که زنبوران عسل به سوی ملکة خود پناه می‌برند.» يعني وجود مقدّس صاحب العصر و الزّمان(عج) در اوج عطش و آرزوهاي مقدّس خواهد آمد.

اوصاف امام زمان(ع) تماماً فهرست آرزوي فطري بشريّت است و بشريّت در انتظار تحقّق آرزوهاي مقدّس و جهاني است و ما شمّه‌اي از آنها را به عنوان نقطه اشتراك آمال تمام بشريت و موعود امم و اركان دوران ظهور مرور مي‌كنيم:

آرزوي اوّل

برچيده شدن بساطِ ظلم و تبعيض در جوامع بشري

يعني نه سلطان ظالم باشد، نه والي ظالم، نه مرد ظالم، نه زن ظالم و عدل حتّي در داخل خانه‌ها حاكم شود، همچنان‌كه حرارت و برودت وارد خانه‌ها مي‌شود، وارد حوزة خصوصي زندگي انسان‌ها شود و در عرصة جهاني ظلم، تبعيض، حقّ ويژه، برده‌داري و منطق «اَلحَقُ لِمَن غَلَب؛12 حق با کسی است که غلبه کند.» در مديريت جهاني برچيده

شود و مديريت زمين به دست صالحان بيافتد و تحكّم و زورگويي به پايان برسد.

آروزي دوم

گسترده ‌شدن بساط حكومت عدل

حكومت در جوامع و در سطح دنيا، حكومت

«وَ آسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظِ وَ النَّظَرة، و الإشارة و التّحيّة؛13 مبادا که یکی را به گوشة چشم‌ نگری و یکی را به شارات پاسخ‌گویی و یکی را با درود و تحیّت با همگان یکسان باش تا بزرگان به طمع نیافتند که تو را به ستم کردن بر ناتوانان از عدالت تو نومید نکردند.» و حكومت «يُقَسِّمُ الْمَالَ صَحَاحاً»14 باشد. حكومتي باشد كه در آن تمكّن پنهان و تموّل پنهان، رانت، حق ويژه و برده‌داري، فاصله‌هاي فاحش و درّه‌هاي وحشتناك بين انسان‌ها نباشد.

«إتَّخَذُوا مَالَ الله دُوَلًا وَ عِبَادَ الله خَوَلا؛15 مال خدا را میان خود، دست به دست می‌کنند، بندگان خدا را بندة‌ خود می‌کنند.» نباشد، پشت قانون و نهاد قانون‌گذاري مافياي ثروت و قدرت نباشد، دست‌هاي پنهان به بيت‌المال قطع شود و اغنيا زاد فقرا را سرقت نكنند! «أَغنِياؤُهُم يَسرقونَ زادَ الفُقَراءِ؛16 توانگرانِ ایشان، امکانات زندگی فقیران را می‌دزدند.» حكومتي كه در آن يك شبه ميلياردر شدن نباشد، ميلياردرهايي كه امعاء و احشاي آنها پر از فقر است؛ چون «مَنْ لَمْ يَكُنْ ثُمَّ كَان‏؛17 کسی که چیزی نبوده و دارا شده است.» هستند. با يك بخش‌نامه سفارشي ميلياردها ماليات پا در هوا نماند، حكومتي كه قدرت داشته باشد؛ مثل اميرالمؤمنين بگويد: «ارْفَعْ إِلَي‏ حِسَابِكَ؛18 حساب کارهایت را برایم بفرست!!»

حكومتي كه در آن فرومايگان در مصادر امور خطير قرار نگيرند، اطفال (به لحاظ عقلي) در صدر امور نباشند، حكومتي كه در آن «إذا وَسَّدَ الأَمر إلی غَير أهله؛19 وقتی کار را به دست نااهلان سپارند.» نباشد تا كار امَت به فاجعه «قامَت قيامَتُهُ» منجر نگردد، مديريت‌ها بر مبناي شايستگي اعطا شود. حكومتي كه در آن ظالم قوي در ظلم انسان ضعيف، طمع نكند و مظلوم ضعيف از استيفاي حقّ خود، مأيوس و خائف و نگران و متتعتع نباشد.

حكومتي كه در آن عدل مجهول جلوه‌گر شود، عدل مجهول از اصلي‌ترين آرزوهاي بشر است؛ يعني عدلي كه براي مردم ناشناخته است «يُظْهِرُ اللهُ بِهِ مَعاقِدَ الحَقِّ وَ مَجهولِ العَدل؛20 اميرالمؤمنين(ع) فرمود: «حقّ مردم را ولو در كابين عروس‌ها باشد، برمي‌گردانم».

امّا فرزندش حضرت صاحب الامر(عج) مي‌فرمايد: «اگر زير بن دندان هم باشد، برمي‌گردانم» اين است عدل مجهول. «يَبْلِغُ مَن رَدَ المَهدي اَلمَظالِمَ حَتّی لَو كانَ تَحتَ ضَرسَ إِنسانَ شَئ اِنتَزَعَه حَتَّی يَرُدَّه؛ مقدار و حدود پس گیری حق از بین رفته «در روزگار مهدی» بدان اندازه است که اگر حقّی از کسی در زیر دندان دیگری باشد، حضرت آن را می‌ستاند و پس می‌گیرد.‏»21

امروزه مردم قضاوت داوودي را نمي‌شناسند، مجهول است؛ امّا حكومت مهدوي قسم و بيّنه مطالبه نمي‌كند. در محكمة مهدوي، حكم با نگاه به باطن صادر مي‌شود و به ظاهر اعتنايي نيست و اين گوشه‌اي از عدل مجهول است.

در زمان داوود مردم نتوانستند تحمّل اين قضاوت را بكنند؛ امّا آستانة تحمّل در روزگار ظهور با تَبلُغُ الاحلام بالاست. عدل مجهول، يعني اينكه عدالت مثل حَرّ و بَرد 22 كه وارد خانه‌ها مي‌شود، وارد محيط‌هاي اندروني و غيرنظارتي شود و مجال دزدي نامرئي گرفته شود «أَمَا وَ الله لَيَدْخُلَنَّ عَلَيْهِمْ عَدْلُهُ جَوْفَ بُيُوتِهِمْ كَمَا يَدْخُلُ الْحَرُّ وَ الْقُر!!؛23

به خدا قسم که عدالت خود را در دورن خانه‌های مردم وارد می‌کند، همان گونه که سرما و گرما داخل می‌شود.»

و نتيجة عدل، غناي كل مي‌شود «لَوْ عُدِلَ فِي‏ النّاسَ لاستَغَنوا؛24 اگر عدالت در میان مردم رعایت شود، آنها بی‌نیاز می‌شوند.» و فقير تمام مي‌شود و از همه بالاتر، استغنا حاصل مي‌شود، به حدّي كه «وَ لَيَعْرضَنَّ الْمَالِ فَلا يَقْبَلَهُ أَحَداً»25!

آرزوي سوم

دسترسي به ابزار پيشرفته براي عدالت تا دزدان نامرئي، مرئي و نقب‌هاي پنهاني به حقوق، آشكار گردد

عدالت جامع مخصوصاً عدل مجهول، ابزار پيشرفته و جامع مي‌طلبد تا راه‌هاي فرار بسته شود. همة انسان‌ها آرزوي قضاوت داوودي دارند؛ امّا نه خود و نه اهل زمان او تحمّل آن را نداشتند و انسان‌ها كلّاً مأمور به ظاهر شدند؛ باطن فقط در زمان حضرت حجّت خوانده مي‌شود.

تعطيلي عدالت يا به جهت عدم اطّلاع از دزدي است؛ در حالي‌كه در زمان حضرت صاحب الامر(عج)، سنگ با اصحاب وي سخن مي‌گويد كه مجرم در دل من پنهان شده است و تمام باطن‌ها و غیبت‌ها بر ايشان مكشوف مي‌گردد و وي بر اساس كشف كلّي حكم مي‌نمايد و احتياجي به قسم و بيّنه ندارد. «يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ»26 براي ما درماندگان است و براي او همانند جدّش غيبي نيست، همچنان‌كه اميرالمؤمنين(ع) فرمود: «لَوْ كُشِفَ الْغِطَاءُ مَا ازْدَدْتُ يَقِينا؛27 اگر پرده‌ها به کنار رود، چیزی به یقین من نمی‌افزاید.» تعطيلي در اثر عدم قدرت است؛ يعني ظالم يا خود، قدرت غالب است

يا به قدرت غالب متّكي است؛ در حالي‌كه قدرت لاحدي حضرت حق در آن زمان در دست حضرت حجّت ظهور مي‌كند. قدرتي كه ما از تصور آن عاجزيم و در تصوّر اجمالي آن همين بس كه يك شبه امر ايشان اصلاح مي‌شود! «يُصْلِحُ اللهُ تَعَالَی أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ وَاحِدَة؛28 خداوند یک شبه امر قیام او را اصلاح می‌کند.»

و يا به جهت فقر نيروي انساني شايسته و مجريان مذهبي است كه خود، مصداق «فَكَانَ أَوَّلَ عَدْلِهِ نَفْيُ الْهَوَی عَنْ نَفْسِه‏»؛29 ابتدای عدالت او نفی خواهش‌ها و گرایش‌های نفسانی است.» هستند. سه مانع ياد شده، غالب حركت‌هاي اصلاحي تاريخ را عقيم گذاشت و بزرگان بشريت در آتش حسرت حاكميّت عدالت سوختند و غلبه در غالب ادوار با ارباب كفر و ظلم شد و گاهي سايه شوم ياس به اردوگاه مؤمنان نزديك گرديد.

اميرالمؤمنين(ع) كاري را شروع كردند كه آرزوي تمام ابناي بشر بود و آن اينكه به كساني كه به حقوق عمومي تطاول كرده بودند، فرمود «ارْفَعْ إِلَيَّ حِسَابَك‏؛30 ابتدای عدالت او نفی خواهش‌ها و گرایش‌های نفسانی است.» امّا اين كار به سرانجام نرسيد و اوضاع كشور به هم ريخت. از ترس آن دستور، همه فرار كردند؛ حتّي ابن عبّاس كه او نيز به طائف گريخت و حضرت به او فرمود «اخْتَطَفْتَ مَا قَدَرْتَ عَلَيْهِ عَلَيْهِ مِنْ أَمْوَالِهِمُ الْمَصُونَةِ لأرَامِلِهِمْ وَ أَيْتَامِهِمْ، اخْتَطَافَ الذّئب الأزلّ دامية المعزّی؛31 ربودی اموال مسلمانان را که برای بیوه‌زنان و یتیمان انبار شده بود، مانند ربودن گرگ چالک بر مجروح پا شکسته را.» و حضرت آرزو كرد كه در صورت عدم جبران حقّ توسط ابن عبّاس، به او ضربتي بزند كه به تعبير خود، به هركس زده به جهنّم واصل شده؛ امّا اين آرزو عملي نگرديد.