امام زمان(ع)، ما و آرزوهای ما

آرزوي پنجم

فضاي سالم تربيتي در جامعه و در عرصة جهاني

آيا مي‌توان حقّي بالاتر از اين براي بشريت متصوّر شد؟ آيا سوگي بالاتر از اين مي‌توان براي بشر متصوّر شد كه صاحبان استعدادهاي متعالي با استعدادهاي ذبح شده و ذائقه‌هاي دون مايه زير خاك دفن شوند؟ اين اوج بلوغ جامعه‌اي است كه آرزو كند فرزنداني سالم، برنا و ارجمند با آرزوهايي بزرگ و دل‌هايي عرش‌آسا و انديشه‌هاي نوراني تربيت شوند و بساط فساد، فحشاء و آلودگي‌هاي اخلاقي برافتد.

بشر در آرزوي طهارت جمعي و آرزوي روزي است كه در كلّ جهان تقوا به جاي فسوق و فجور و تباهي، اخلاق بنشيند و امور اهل قري به صورت مجموعي، دائر بر تقوي شود تا كشتي فلاح سوراخ نگردد.

اين آرزوها از اصيل‌ترين و نفيس‌ترين آرزوهاي انساني است. مقدّس‌ترين آرزوهاي بشر و فاخرترين حقّ مردم، برخورداري از فضاي سالم تربيتي است و بشر معاصر از اين جهت در خسراني‌ترين مقطع تاريخ قرار گرفته و خاسرترين نسل‌ها را در خود جاي داده است.

طبق برخي از روايات، وضعيتي پيش مي‌آيد كه مردم بر سر قبر مردگان خود مي‌روند و مي‌گويند: كاش من به جاي او مرده بودم. روايت است كه هر شب و روز، آرزوي مرگ مي‌كنند با اينكه آرزوي مرگ مكروه است.

آورده‌اند كه پيش از ظهور، فرد بر سر قبر مردگان خود مي‌رود و آرزو مي‌كند كه كاش جاي آنها بود و بعد از ظهور، شخص بر سر قبر برادرش مي‌رود و به او مي‌گويد: كاش تو هم بودي و از اين بركاتي كه ما بهره‌مند شديم، متنعّم مي‌شدي. روايت‌كرده‌اند كه در دورة حضرت صاحب الامر(عج)، دنيا آن‌قدر زيبا مي‌شود كه هشتاد ويژگي بهشت در همين دنيا مصداق پيدا مي‌كند؛ زيرا عقول كامل مي‌شود.

يك آرزوي بسيار متعالي براي بشريت اين است كه تمام ابناي بشر بالغ شوند. جمال عالم در بلوغ انسان‌هاست. انسان‌ها در اثر عدم بلوغ، يكديگر را تحمّل نكردند، مبتلا به منيّت شدند و از عبادت و بندگي ماندند و به سان اهل جهنّم بناي تنازع و تخاصم گذاشتند.1

بشر از ضعف عقل و از جهت نابالغي، دنيا را به بدل به محلّ جنايت و فساد و تباهي كرده است. امام زمان(عج) يك كار فوق العادّه در باب تربيت مي‌كند و آن تكميل عقل است «تَبلُغُ الاحلام»2 يا «تَبلُغُ الحُلُم».3 ايشان دست ولايت بر سر مردم مي‌كشد و آنها بالغ مي‌شوند و به تكامل عقلي مي‌رسند. بالاترين آرزوي بشر، تكامل عقلي در سطح عمومي است و زيباترين و لذّت‌بخش‌ترين محفل، محفلي است كه كاملان در آنجا جمع بشوند.

موضوع بلوغ عقلي، آن هم در تمام انسان‌ها آثار بسيار خطيري در زندگي بشر دارد.

عقل همواره با علم بالغ مي‌شود «وَمَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ»4 آن زمان، زمان غلبة برهان و غلبة علم و دوران، دوران انفجار علم است؛ آنجا كسي كه در برابر برهان مقاومت كند يا غرض دارد يا مرض. روشن است كه مقاومت در برابر آفتاب، بدترين خبث است و عصر حضرت صاحب الامر(عج)، عصر تمييز كلّي خبيث و طيّب است؛ عصري كه خداوند وعده داده؛ ولي تاكنون اتّفاق نيافتاده است. به همين جهت امام عصر(عج) زمين را از خباثت تطهير مي‌كند. در عصر حاضر، بسياري از انسان‌ها نابالغند و الزام نابالغ، مصداق ظلم است. اگر بنا باشد در عصر ظهور نيز عدّه‌اي با كمال اختيار، در اعتقاد باطل خود بايستند و يك پلوراليسم باطل حاكم شود، ديگر عصر، عصر ظهور نيست. آنجا بايد حقّ ظهور كند و دنيا عاقبت به خير شود و تمام آلودگي‌ها، حتّي در اعتقاد و نفوس، منقرض گردد، آنجا دوران بقاء بر باطل و اعطاي جزيه نيست، دوران كمال عقل و اعطاي نصفه است.

عقل كه كامل شد، اعتدال اصلي كه اعتدال نفوس است، محقّق مي‌شود و عقل، حاكم بر مملكت بدن مي‌گردد. عدل اوّل هر كسي

عدالت اخلاقي و نفساني او مي‌شود.

حضرت امام خميني(ره) بيان مهمّي دارند و آن اينكه؛ در عدل مهدوي حتّي نفوس از انحراف مصونند، يعني انحرافات نفساني هم وجود ندارد.

اين عصر، عصر ورود عدالت به نفوس، يعني اينكه انسان حسود، دو چهره، منافق، متكبّر، مستكبر و ... نداريم. نفوس، همه نفوس زكيّه است و بهشت، يعني همين. در آن جامعه، خبر از حديث النّفس رياست هم نيست. همة اينها به دليل عدالت مطلقه است، اقتضاي عدل، حيات دين و اصلاح جامعه است. اگر قرار باشد در جامعه، شمشير از نيام بركشيد، آن شمشير بايد شمشير عدالت باشد! و خداوند جز اين نمي‌خواهد.

آرزوي ششم

بزرگ‌ترين آرزوي انسان و مقدّس‌ترين آنها اين است كه خون‌ريزي و جنگ از عالم برافتد و گيتي صورت جنگ نبيند و به اصطلاح، تاريخ به پايان برسد.

اين آرزوي همة انسان‌هاست كه مهرباني حاكم شود، زمينة جنگ فراهم نشود و صلح كل محقّق گردد. تمام مكاتبي كه دنيا را محلّ آزمون و خطا كرده و ميليون‌ها انسان را به كشتن داده‌اند، اين ادّعا را دارند؛ امّا امروزه، در رأس صاحبان اين انديشة انسان‌سوز، سياست، اقتصاد و فلسفة غرب قرار دارد كه مدّعي است با ليبراليسم، به بهشت پايان تاريخ خواهيم رسيد؛ امّا آشكار شدن صورت كريه غرب، مخصوصاً در اين اواخر كه كشتارهاي عظيمي را در «خاورميانه»، به ويژه در «عراق»، «افغانستان» و ... راه انداخت، نشان داد كه اين ادّعاها سراب و دروغ و فريبي بيش نيست و منافع مادّي و امنيّت اسرائيل، كانون شرارت جهاني و شيطان مجسّم براي آنها بر هر چيز ديگر، حتّي دمكراسي تقدّم دارد.

نه انديشة سياسي غرب و نه مكاتب ديگر، هرگز نمي‌توانند صلح كل را تحقّق بخشند؛ چون زمينة اين كار فراتر از توان بشر است.

حضرت حجّت(عج) زمينة جنگ را برمي‌چيند. زمينة جنگ، مرزهاي جغرافيايي، نژادي، اعتقادي، تعدّد حكومت‌ها و قانون‌هاست. اين مرزها، مرزهاي خون‌ريز هستند. در زمان آن حضرت با حكومت واحد جهاني، تمام اين مرزها برچيده مي‌شود و انسان‌ها خانوادة واحد جهاني را تشكيل مي‌دهند، چقدر زيباست كه بشريت يك خانواده شود و بزرگ خانواده، خود خدا! و تبعيض بر پاية ينفع النّاس باشد.

بهشت غير از اين نيست. بهشت مهدوي، مقدّمة بهشت سرمدي است و بهشت از همين نشأه شروع مي‌شود 5 و به تعبير حضرت عليّ ‌بن موسي الرّضا(ع) «قد علم اولوالالباب ان ما هنا لك لايعلم الّا بما ها هنا»6 و تعبير عارف قونوي:

بهشت و دوزخت با توست، در باطن نگر، تا تو سقرها در جگر يابي، جنان‌ها در جنان بيني!7

و به قول ناصر خسرو:

از ره خلق خوب و سيرت زشت

هفت دورخ تويي و هشت بهشت

بشر در اين آرزوست كه همة مردم جهان، خود را هم وطن يكديگر دانسته و تمام دنيا را وطن خود بدانند و همه در يك اعتقاد باشند و تفوّق‌طلبي برچيده شود و به دوران قبل از اختلاف برگردند. اين آرزو فقط در زمان حضرت وليّ‌عصر(عج) اتّفاق خواهد افتاد و يك صميميت فوق العاده كه الآن براي ما محال يا شبه محال است، به وقوع خواهد پيوست و انسان‌ها نسبت به هم احساس بيگانگي يا فاصله نخواهند كرد و به مقام مواسات، هم‌دردي و غم‌گساري مطلق خواهند رسيد.

خداوند آن زمان دست خود را بر سر بندگان مي‌نهد، نه بر سر مؤمنان يا مسلمانان. روايت اين است كه «وَضَعَ اللهُ يَدِهِ عَلَى رؤوس العباد»⁸ به همين جهت، همه انسان‌ها بالغ مي‌شوند و انسان بالغ حتماً انسان موّحد و مسلمان است؛ چون انسان‌ها از ضعف عقل، تشتّت اعتقادي پيدا كردند. از اين‌رو همة انسان‌هاي روي زمين، اهل توحيد و اهل اسلام مي‌شوند «وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ»9 و آرزويي بزرگ‌تر از اين نيست كه تمام انسان‌هاي روي زمين موحّد باشند و در نتيجه مرزهاي اعتقادي از اساس برچيده مي‌شود و حضرت حجّت(عج) اين‌چنين به نشان «از بين برندة مبناي شرك و نفاق»¹⁰ نائل مي‌گردد.

در دنيا، همه آرزو دارند كه تعصّب‌ها كه عنصر اصلي خون‌ريزي است، برچيده شود؛ امّا هرگز برچيده نخواهد شد؛ زيرا ريشة آن، مرزهاي سه‌گانه است. مرز نژادي، مرز جغرافيايي و مرز اعتقادي و اين سه، فقط با بلوغ عقلي برداشته مي‌شود. بشر از نابالغي، مرز نژادي درست كرده و به «من»هاي متعارض و متقابل، مبتلا گشته است.

امام زمان(عج) كابينه تشكيل مي‌دهد؛ امّا يك عرب در آن وجود ندارد. پيامبر(ص) كابينه تشكيل داد؛ امّا بدون تعصّب عربي، در اين كابينه سلمان فارسي هم بود، صهيب رومي و بلال حبشي هم حضور داشت. دنيا الآن اين نگاه مهربانانه و منصفانه و عادلانه را ندارد. الآن خون يك صهيونيست يا آمريكايي، رنگين‌تر از درياي خون ديگران است. به خاطر يك دروغ، صدها هزار انسان در عراق قرباني شدند و متجاوزان، خود به اين خطا، لب به اعتراف گشودند؛ امّا اقرار به جنايت نيز سودي نبخشيد و با قواحت تمام گفتند: تاريخ ما را در اين اشتباه خواهد بخشيد!!

بزرگان دنيا نيز به اين نتيجه رسيده‌اند كه تا حكومت واحد جهاني درست نشود، جنگ تمام نخواهد شد. آنهايي هم كه مي‌خواهند بشريت در بردگي ابدي 11 بماند، به اين نتيجه رسيده‌اند كه شيوة كار، ساختن حكومت واحد جهاني است. آنان به شدّت تلاش مي‌كنند؛ امّا هيچ يك از اين دو طايفه موفّق به تشكيل چنين حكومتي نخواهد شد. اين حكومت، آخرين راه‌حل است. آخرالزّمان يعني آخرين راه حل و اين فقط در شأن آن سفر كرده است 12 كه حكومت اسلامي را بسط خواهد داد.

در ملاحظة اوصاف جامعة مهدوي، اوّل سؤالي كه به ذهن خطور مي‌كند، ابزار تحقّق اين اوصاف است. حكومت واحد جهاني، از اصلي‌ترين ابزار براي آن اوصاف است؛ مگر بدون حكومت واحد جهاني مي‌توان جهاني پر از عدل و داد 13 درست كرد؟ ديگر هيچ پناهگاه و مفرّي نيست؛14 يا مرگ يا تسليم؛ تسليم هم ابتدا با برهان. برهان اگر

نتيجه نداد، اصلاح اعوجاج با سيف است! تمييز كلّي فقط آن زمان پيدا خواهد شد و اين اوج آرزوي فطري انسان و مقدّس‌ترين آن و بزرگ‌ترين وعدة قرآن است.

دوباره به اين آرزو برمي‌گرديم، امام عصر(عج) چگونه مرزهاي قومي و مذهبي و جغرافيايي را برمي‌چيند؟ چگونه بر عناد و تعصّب غلبه كرده بر آنها مهر باطل مي‌زند؟ آيا مي‌شود اختلاف اديان و مذاهب يا دعواي صليبي يا ... از دنيا برچيده شود؟! ايشان كه ظهور كند، قطعاً بر مذهب اهل‌بيت(ع) است، با اين حال با متعصّبان اهل سنّت كه قوي‌ترين برهان نيز آنها را از مركب عناد و تعصّب پايين نمي‌آورد، چه معامله‌اي مي‌نمايد؟ با وهّابي كوردل كه وقتي در مناظرة قرآني با شيعه مستأصل مي‌شود، با بي‌حيايي مي‌گويد: قرآن را رها كن، به عقل خود مراجعه كن. چه مي‌كند؟! بله حضرت حجّت(عج) همة انسان‌هاي روي زمين را به مذهب اهل بيت(ع) درمي‌آورد؛ امّا با دو عنايت، اوّل اينكه دست تربيتي بر سر انسان‌ها مي‌كشد تا عقل آنها بالغ شود و با بلوغ عقلي عناد و تعصّب برچيده مي‌شود. عقل آلت عبوديّت است و عبوديّت خضوع است؛ خضوع ايمان.15 و دوم اينكه بعد از بلوغ عقلي، اقامة برهان مي‌كند؛ برهان واضح 16.

عقل و برهان مهدوي، از نوع عقل و برهان زمان ما نيست؛ بلكه تلألؤ دارد. چنين عقلانيّت و برهاني، هم حرمت تكويني و هم تشريعي دارد و حرمت آن به اين است كه با آن مخالفت نمي‌شود. از اين‌رو در برابر اين عقلانيت و برهان، از پلوراليسم و تلورانس 17 كه دست پخت محرومان از آفتاب و نابالغان بشريت است، خبري نيست. با اين براهين واضحات، اتّفاق بزرگي در عصر ظهور محقّق مي‌شود و آن وقوف اهل باطل بر بطلان معتقدات خود است. يكي از آرزوهاي بسيار نفيس بشريت اين است كه اهل باطل از جهل مركّب دربيايند. خداوند متعال در قرآن اصرار تمام دارد كه در آخرت، در خصوص اختلافات، حكم مي‌كند و حق را به اختلاف مي‌نماياند؛ بلكه با صراحت آن را به عنوان فلسفة معاد مطرح مي‌كند:

«وَأَقْسَمُواْ بِاللهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لاَ يَبْعَثُ اللهُ مَن يَمُوتُ بَلَى وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ٭ لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُواْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَاذِبِينَ؛18

و با سخت‏ترين سوگندهايشان بخدا سوگند ياد كردند كه خدا كسي را كه مي‏ميرد بر نخواهد انگيخت آري [انجام] اين وعده بر او حق است ليكن بيشتر مردم نمي‏دانند٭ تا [خدا] آنچه را در [مورد] آن اختلاف دارند براي آنان توضيح دهد و تا كساني كه كافر شده‏اند بدانند كه آنها خود دروغ مي‏گفته‏اند.»

و اين وصف، مانند بسياري از اوصاف ديگر قيامت و بهشت در عصر مهدوي محقّق مي‌شود.

در هر حال با بلوغ انسان‌ها و با براهين واضحات حضرت حجّت(عج)، باطل از اساس از ذهن و قلب انسان‌ها خارج مي‌شود و تمام قلب‌ها حرم حق مي‌گردد و اين‌گونه به جريان بسيار قديمي و جانسوز شيعه‌كشي خاتمه داده مي‌شود. طبيعي است كه عدّه‌اي در اثر گناهان و ظلم و ستم‌هايي كه كرده‌اند، سزاوار نوازش دست تبليغ احلام امام عصر(عج)

كه واسطة فيض به اين عالم است، نيستند، از اين‌رو آنها در عناد خود باقي مي‌مانند و به جنگ مصلح اوّلين و آخرين مي‌روند. آنها به حدّي عناد دارند كه حتّي «يؤولون القرآن فيقاتلونه!» امّا در جايي كه مشيّت بر اين قرار گرفته كه كرة خاكي حتّي از حيوان‌هاي حرام گوشت تطهير شود، اجزاي عالم با آن متعصّبان ناپاك همراهي نخواهد كرد و زمين از انسان‌هاي وارونه تطهير خواهد شد؛ همان كه اميرالمؤمنين(ع) در آرزوي آن گداخت و نتوانست آن را محقّق كند و اين‌گونه است كه تأويل آخرالزّمان با تأويل صدر اسلام فرق پيدا مي‌كند. تأويلگران آخرالزّمان در برابر آفتاب عالم‌تاب عقلانيّت مهدوي با خسران مواجه مي‌شوند؛ امّا تأويلگران صدر اسلام توانستند با تعطيل مرجعيت علمي، راه قرائت‌هاي مختلف را به قرآن باز كنند و پشت هر قرائتي فرقه‌اي تشكيل دهند و به نام دين، انسان‌ها را در مقابل هم قرار داده و در تمام ادوار، سيل خون راه بياندازند. به اين ترتيب امامي كه رسول خدا(ص) خبر داده بود،بي‌كس ماند و جانسوزانه اعلام كرد «هَيْهَاتَ أَنْ أَطْلَعَ بِكُمْ سَرَارَ الْعَدْلِ أَوْ أُقِيمَ اعْوِجَاجَ الْحَق‏»19 تا اينكه فرزندش آرزوي او را محقّق كند و قلب تأويلگران بيگانه با قرآن را بشكافد.

اميرالمؤمنين(ع) در زمان خود، بزرگ‌ترين قدم را براي بلوغ عقول امّت برداشت. او از طريق علم وارد شد تا با آن، انسان‌ها را به درجة اعلاي عقلانيّت و بلوغ برساند. او امير علم و باب علم بود. او خزانه‌دار و مدينة علم و حكمت پيامبر(ص) و «وارِثَ عِلْمِ الْأَوَّلينَ وَالْأخِرينَ»20 بود. او به آسمان‌ها بيشتر از زمين مسلّط و محصول بيست و سه سال تلاش پيامبر(ص) بود. او آرزو داشت انسان‌ها پاي درس او بنشينند و عالم، عاقل و بالغ شوند؛ امّا در اين آرزو ناكام ماند.

آري امّت از علمي كه نه علم مدرسه‌اي و نه از طريقة ذكر و فكر و روايت، بلكه علم ارائة الهي بود، محروم ماند. نه عالم شد، نه بالغ و نه فرشته‌گونه؛ بلكه كوچك ماند و از كوچكي بناي تعصّب و جنگ و درگيري گذاشت و تا آخر، مبتلا به تفرّق و تقابل و تعارض گرديد؛ امّا فرزند اميرالمؤمنين(ع) اين آرزوي مبارك را محقّق خواهد ساخت. اگر جدّ او امام علي(ع)، فاتح تمام علوم بود، او خاتم آنها بوده و جدّش از تحقّق اين آرزوهاي بزرگ خبر داده و فرمود: «يَا كُمَيْلُ مَا مِنْ عِلْمٍ إِلَّا وَ أَنَا أَفْتَحُهُ ـ وَ مَا مِنْ سِرٍّ إِلَّا وَ الْقَائِمُ(ع) يَخْتِمُه؛21

اي كميل! هيچ علمي وجود ندارد؛ مگر آنكه من آن را گشوده باشم و هيچ سرّي نيست؛ جز آنكه قائم آن را تمام مي‌كند.»

آرزوي هفتم

آرزوي ريشه‌كن شدن فقر

ديگر كرامت كسي به خاطر فقر شكسته نشود. در دنيا هيچ گرسنه و محتاج و برهنه‌اي نماند، غنا همه‌جا را فرابگيرد.

چقدر زيباست زكات دست مردم بماند، مردم بگردند؛ امّا براي اداي زكات، فقير پيدا نكنند. چقدر زيباست كه زكات از مصرف بيافتد.

علاوه بر غنا، استغنا نيز همه‌جا حاكم مي‌شود؛ همچنان‌كه وارد شده، پول مي‌دهند؛ امّا كسي حاضر به گرفتن آن نمي‌شود.

اوّلين بار، مردم، جلوة تقسيم خداوندي را كه در آن فقير وجود ندارد، تماشا مي‌كنند تقسيم الهي هميشه با تضمين همراه است. پس آنچه الآن مي‌بينيم تقسيم الهي نيست؛ تقسيم جانوران انسان‌نماست. بشر در آرزوي روزي است كه كسي بيايد و در مقياس جهاني نسبت به ثروت دنيا و نعم خداوندي اصلي را حاكم كند، اين آرزو الآن همانند يك روياست. چه آرزوي بزرگي است كه مردم اوّلين بار اثر عدل را مشاهده كنند زيبايي بالاتر از اين نمي‌شود كه در دنيا كسي ديگر غصّة انسان مظلوم، ستمديدة فقير و ندار و بيچاره‌اي را نمي‌خورد، ديگر كسي شاهد تن نحيف و مردة طفل آفريقايي و شكم برآمدة سگان لم داده در خانه‌هاي اروپاييان و آمريكاييان نمي‌شود. كرامت انسان‌ها شكسته نمي‌شود، كسي شاهد دور انداختن سيخ كباب نيم‌خوردة سگ‌هاي انسان متموّل غرب‌زده در برابر گرسنگان نمي‌شود و ...

پي‌نوشت‌ها: