میراث بر پیامبران(ص)

حسن جلالیان

اشاره:

بی تردید هر یک از انبياء و اولياء آیات و معجزاتی داشته‌اند که هم دلیل صدق آنها و هم یاور آنها در رویارویی با دشمنانشان بوده است، اما نکتة جالب توجّه این است که به اعتقاد ما، همة این آیات و معجزات و یادگارهای انبیای پیشین، اکنون در نزد آخرین حجّت حق، حضرت صاحب الامر(ع) است. چنان‌که در زیارت آن حضرت مي‌خوانیم:

«السّلام علی بقیّه الله فی بلاده و حجته علی عباده المنتهی إلیه مواریث الأنبیاء و لدیه موجود اثار الأصفیاء... ؛1

سلام بر بقیّة خدا در شهرهایش و حجّت او بر بندگانش؛ همو که مواریث پیامبران به او رسیده و آثار اصفیا در نزد او موجود است... ».

وجود مبارک امام عصر(ع) علاوه بر صحف انبیای الهی، علم انبياء و اسم اعظم، ودایع و آثار انبیای الهی را نیز به ارث برده است که در اینجا با بهره گیری از روایات معصومان(ع) به برخی از این ودایع اشاره مي‌کنیم:

1. عصای موسی(ع)

امام باقر(ع) فرمود:

عصای موسی از آن آدم(ع) بود که به شعیب رسید و سپس به موسی بن عمران رسید، آن عصا نزد ماست و اندکی پیش نزدم بود؛ مانند وقتی که از درختش جدا شده، سبز است و چون از او سؤال شود، جواب گوید و برای قائم ما (حضرت مهدی(ع)) آماده گشته است، او (حضرت مهدی) با آن، همان کار که موسی مي‌کرد، انجام دهد. آن عصا هراس‌آور است و ساخته های جادوگران را مي‌بلعد و به هر چه مأمور شود، انجام دهد؛ چون حمله کند هر چه به نیرنگ ساخته‌اند مي‌بلعد و برایش دو شعبه‌باز شود که یکی در زمین و دیگری در سقف باشد و میان آنها (میان دو فکش) چهل ذراع باشد و نیرنگ ساخته ها را با زبانش مي‌بلعد. (به طوری که در زمان حضرت موسی(ع) سحر ساحران را بلعید».2

امام صادق(ع) نیز فرمود: «الواح موسی(ع) (تورات) و عصای او نزد ماست و ما وارث پیامبرانیم».3

با توجّه به این روایت، مي‌توان گفت: عصای حضرت موسی(ع) و تورات دست به دست به حضرت صادق(ع) و بعد از ایشان هم دست به دست به سایر ائمه رسیده است و اکنون نیز این عصا در اختیار امام مهدی(ع) ـ که خداوند ظهورش را نزدیک گرداند ـ قرار دارد.

عصای حضرت موسی(ع) چندین معجزه داشته که «قرآن» به آنها اشاره کرده است:

1. مار شدن عصا هنگام مبعوث شدن حضرت موسی(ع) به پیامبری: در «سورة قصص، آية 31» مي‌فرماید:

و [فرمود:] «عصای خود را بیافکن» پس چون دید آن مثل ماری مي‌جنبد، پشت کرد و برنگشت. «ای موسی، پیش آي و مترس که تو در امانی».

2. اژدها شدن عصا نزد فرعون: در «سورة شعراء آية 32» مي‌فرماید:

«فألقی عصاه فإذا هی ثعبان مبین؛ پس عصای خود بیافکند و به ناگاه اژدهایی نمایان شد».

3. بلعیدن سحر ساحران توسط عصا: در «سورة شعراء آیات 45 و 46» مي‌فرماید: «فألقی موسی عصاه فإذا هی تلقف ما یأفکون فألقی السّحره ساجدین؛ پس موسی عصایش را انداخت و به ناگاه هر چه را به دروغ برخاسته بودند، بلعید. در نتیجه، ساحران به حالت سجده درافتادند».

4. زدن عصا به دریا و باز شدن راه برای نجات قوم بنی اسرائیل: در «سورة شعراء» آية 63 مي‌فرماید:

«فأوحینآ إلی موسی أن اضرب بعصاک البحر فانفلق فکان کلّ فرق کالطود العظیم؛

پس به موسی وحی کردیم: «با عصای خود برین دریا بزن!» تا از هم شکافت، و هر پاره‌اي همچون کوهی سترگ بود».

5. زدن عصا به سنگ و بیرون آمدن دوازده چشمه آب برای اسباط بنی اسرائیل: در «سورة بقره آية 60» مي‌فرماید:

«و إذ استسقی موسی لقومه فقلنا اضرب بعصاک الحجر فانفجرت منه اثنتا عشره عیناً...؛

و هنگامی که موسی برای قوم خود در پی آب برآمد، گفتیم: «با عصایت بر آن تخته سنگ بزن!» پس دوازده چشمه از آن جوشیدن گرفت... ».

این عصا، در ابتدا، متعلّق به حضرت آدم(ع) بوده و سپس به حضرت شعیب(ع) رسیده و آنگاه که موسی(ع) به خدمت حضرت شعیب(ع) درآمد، آن عصا به او رسید. در کتاب‌های تاریخ انبياء برای این عصا حوادث و وقایع گوناگونی نقل شده است.

2. سنگ حضرت موسی(ع)

«قرآن کریم» در دو مورد از این سنگ یاد کرده است؛ یکی «آية 60 سورة بقره» ـ که پیش از این، ذکر آن گذشت ـ و دیگری «آية 160 سورة اعراف» که مي‌فرماید:

«و قطّعناهم اثنتی عشره أسباطاً أمماً و أوحینا إلی موسی إذ استسقاه قومه أن اضرب بعصاک الحجر فانبجست منه اثنتا عشره عیناً قد علم کلّ أناس مشربهم؛

و آنان را به دوازده عشیره که هر یک امّتی بودند، تقسیم کردیم، و به موسی - وقتی قومش از او آب خواستند ـ وحی کردیم که با عصایت بر آن تخته سنگ بزن. پس، از آن دوازده چشمه جوشید. هر گروهی آبشخور خود را بشناخت».

امام باقر(ع) دربارة این سنگ مي‌فرماید:

«چون حضرت قائم در مکّه قیام کند و متوجّه کوفه شود، منادی‌اش فریاد کشد که کسی خوردنی و آشامیدنی همراه خود برندارد و سنگ حضرت موسی(ع) که به وزن یک بار شتر است، با آن حضرت است. در هر منزلی که فرود آیند، چشمة آبی از آن سنگ بجوشد که گرسنه را سیر و تشنه را سیراب کند و همان سنگ، توشة آنهاست تا هنگامی که در نجف به پشت کوفه فرود آیند».4

سنگ حضرت موسی(ع)، به عنوان یکی از ودایع نبوّت دست به دست به وسیلة اوصیای بعد از موسی(ع)، به دست پیامبر اکرم(ص) رسیده و بعد از ایشان هم به دست امام الوصی، علی(ع)، تا حال حاضر که نزد خاتم الاوصیاء، مولانا المهدی(عج) است.

3. تابوت الشهاده (تابوت سکینه)

امام صادق(ع) فرمود:

«داستان سلاح در خاندان ما، داستان تابوت است در بنی اسرائیل؛ تابوت در هر خاندانی از بنی اسرائیل که پیدا مي‌گشت، نبوت به آنها داده مي‌شد، هر کس از ما هم که سلاح به دستش رسد، امامت به او داده مي‌شود.»6

نام «تابوت سکینه» یک بار در «سورة بقره، آية 248» ذکر شده است که مي‌فرماید:

«و قال لهم نبیّهم إنّ آية ملکه أن یأتیکم التّابوت فیه سکینه من ربّکم و بقیّه ممّا ترک آل موسی و آل هارون تحمله الملائکه إنّ فی ذلک لأیه لّکم إن کنتم مؤمنین؛

و پیامبرشان گفت: دلیل و نشانه بر پادشاهی او این است که تابوتی به سوی شما مي‌آید که در آن، سکینه و آرامشی از ناحیة پروردگارتان وجود دارد و از آنچه را که آل موسی و آل هارون باقی گذاشته‌اند و آن تابوت به وسیلة فرشتگان حمل مي‌شود، به راستی در آن معجزه و دلیل برای شماست؛ چنان‌که مؤمن باشید».

«تابوت سکینه» با نام‌های صندوق عهد، تابوت یهودیان، تابوت مقدّس، صندوق تورات، تابوت بنی اسرائیل و تابوت الشّهاده نامیده شده است. که این نام اخیر در دعای «سمات» وارد شده، آنجا که مي‌فرماید:

«و أسئلک اللّهمّ بمجدک الذی کلمّت به عبدک و رسولک موسی بن عمران، علیه السلام، فی المقدّسین فوق إحساس الکروبین فوق غمائم النّور، فوق تابوت الشّهاده فی عمود النّار و فی طور سیناء و فی جبل حوریث و...».7

تابوت سکینه، طبق نوشته ها، صندوقی بوده است که الواح سنگی و احکام ده گانه (تورات) در آن قرار داشته بود و هر وقت قوم بنی اسرائیل حرکت مي‌کرد، این صندوق را با حرمت فراوان در ارّابه‌اي نهاده و پیشاپیش خود روان مي‌داشتند و در جنگ نیز آن را پیشاپیش صفوف قرار مي‌دادند تا باعث ثبات قدم و آرامش لشکریان گردد. این صندوق به فرمان حضرت موسی(ع) ساخته شده بود و علاوه بر آن الواح (دو لوح سنگی)، کاسه‌اي از «منّ»؛ یعنی همان غذای آسمانی که در «سورة اعراف، آية 160» از آن یاد شده است، نیز در آن قرار داده بودند.

تا اینکه فلسطینی‌ها به یهودیان تاختند و بر آنها مسلّط شدند و صندوق عهد را از ایشان گرفتند. بعد از آن حضرت داوود(ع) جالوت، پادشاه فلسطینی‌ها را کشت و صندوق را به یهودیان باز گرداند.تا زمان حضرت سلیمان(ع) این صندوق در معبد «قبّة الرّمان» قرار داشت. گفتنی است که از قبّة الرّمان نیز در «دعای سمات» یاد شده است:

«و بمجدک الّذی ظهر لموسی بن عمران علیه السلام علی قبّة الرّمان و...8.

مطالب دیگری نیز در خصوص تابوت سکینه وارد شده است؛ از جمله در کتاب «قرب الإسناد» حمیری (ص164) حدیثی از امام موسی بن جعفر(ع) نقل شده که حضرت دربارة تفسیر «سکینه» در آية «فیه سکینه من ربّکم...» فرمود: این سکینه رایحه‌اي است بهشتی که به صورت انسانی از صندوق خارج مي‌شد و آن صندوق هم اینک نزد ماست.» و همین معنا نیز از حضرت رضا(ع) وارد شده است.

تابوت الشّهادة اکنون نزد امام مهدی(ع) است. پیامبر اکرم(ص) دراین باره مي‌فرماید:

«صندوق مقدّس از دریاچه طبریّه به دست وی (امام مهدی(ع)) آشکار مي‌شود و آن را آورده و در پیشگاه مقدّس او در بیت المقدّس قرار مي‌دهند و چون یهودیان آن را مشاهده مي‌نمایند، به جز اندکی، بقیة آنان ایمان مي‌آورند».9

4. پیراهن حضرت یوسف(ع)

مفضل بن عمر گوید، امام صادق(ع) به من فرمود:

«می‌دانی پیراهن یوسف(ع) چه بود؟ عرض کردم، نه فرمود: چون برای ابراهیم(ع) آتش افروختند، جبرئیل(ع) جامه‌اي از جامه‌های بهشت برایش آورد، او پوشید و با آن جامه گرما و سرما به ابراهیم زیانی نمی‌رسانید. چون مرگ ابراهیم رسید، آن را در غلافی نهاد و به اسحاق آویخت و اسحاق آن را به یعقوب آویخت و چون یوسف(ع) متولّد شد آن را به او آویخت و در بازوی او بود تا امرش به آنجا که بایست، رسید (زمام حکومت مصر را به دست گرفت)؛ چون یوسف آن را در مصر از غلاف بیرون آورد، یعقوب بوی خوش آن را دریافت و همین است که گفت: «اگر نادانم نمی خوانید من بوی یوسف را احساس مي‌کنم»10 و آن همان پیراهنی بود که خدا از بهشت فرستاده بود». عرض کردم: قربانت گردم، آن پیراهن به چه کسی رسید؟ فرمود: «به اهلش رسید و هنگامی که قائم

ما (امام مهدی(ع)) ظهور کند، با او خواهد بود»، سپس فرمود: «هر پیغمبری که دانش یا چیز دیگری را به ارث گذاشته، به آل محمّد(ص) رسیده است».11

همان‌طور که در این حدیث طولانی آمده است، امام صادق(ع) حقیقت این پیراهن را بیان فرموده که از کجا آمده و در نهایت به دست اهل بیت(ع) رسیده است و این پیراهن از جمله مواریث انبیاء(ع) به شمار مي‌آید. همین یک حدیث در توضیح پیراهن حضرت یوسف(ع) ما را کفایت مي‌کند. این پیراهن نیز هم اکنون نزد حضرت حجّت بن الحسن العسکری(عج) است.

5. طشت حضرت موسی(ع)، انگشتر حضرت سلیمان(ع)، شمشیر، پرچم و زره پیامبر اکرم(ص)

تعدادی دیگر از مواریث انبیا(ع) نیز هستند که آنها هم هر کدام بنا بر حکمت و مصلحتی، در اختیار امام مهدی(ع)اند. برای روشن شدن مطلب به ذکر یک حدیث مفصّل اکتفا مي‌کنیم.

بخشی از حدیثی که از امام صادق(ع) در این زمینه نقل شده، به شرح ذیل است:

همانا شمشیر رسول خدا(ص)، پرچم و جوشن و زره و خود پیامبر(ص)، پرچم ظفربخش پیامبر(ص)، الواح موسی و عصای او، انگشتر سلیمان بن داوود، طشتی که موسی(ع) قربانی را در آن انجام داد، اسمی كه نزد پیامبر(ص) بود و چون آن را میان مسلمانان و کفّار مي‌گذاشت تا از مشرکان به مسلمانان نشانه‌اي نرسد (و من آن را مي‌دانم) و هر آنچه را که فرشتگان آورده‌اند نزد من است، داستان سلاح در خاندان ما همان داستان تابوت است در بنی‌اسرائیل، و بر در هر خانه‌اي که تابوت پیدا مي‌شد، نشانة اعطای نبوّت بود و سلاح به هر کس از خانوادة ما رسد؛ امامت به او داده مي‌شود. همانا پدرم، امام باقر(ع)، زره رسول خدا(ص) را پوشید، دامنش اندکی به زمین مي‌کشید و من آن را پوشیدم همچنان بود؛ قائم ما، امام مهدی(ع)، کسی است که چون آن را پوشد، به اندازة قامتش باشد. ان شاءالله».12

این حدیث به طور صریح بخشی از ودایع نبوّت و مواریث انبیای الهی(ع) را ذکر کرده است و تصریح نموده که همة آنها به دست ائمه(ع) رسیده و در نهایت نیز به خدمت امام عصر، حضرت مهدی(ع) مي‌رسد.

همچنین در کتاب «الغيبة» نعمانی از عبدالله بن سنان روایت شده است که امام محمّدباقر(ع) فرمود:

«خداوند بر خلاف وقتی که تعیین کنندگان وقت ظهور امام مهدی(ع) معیّن کرده‌اند، عمل مي‌کند. پرچم قائم، همان پرچم رسول خداست که جبرئیل در روز جنگ بدر از آسمان آورد و آن را در میان جنگ به اهتزاز درآورد، آنگاه جبرئیل عرض کرد:‌اي محمّد! به خدا قسم این پرچم، از پنبه و کتان و ابریشم و حریر نیست. پیامبر فرمود: پس از چیست؟ گفت: برگ درخت بهشت است. پیغمبر آن را در جنگ برافراشت، سپس پیچید و به دست علی(ع) داد و پیوسته نزد آن حضرت بود تا اینکه در روز جنگ بصره (جمل) حضرت آن را برافراشته نمود و خدا او را پیروز گردانید؛ آنگاه علی(ع) آن را پیچید و همیشه نزد ما بوده و هست و دیگر هیچ کس آن را نمي‌گشاید تا اینکه قائم ما(ع) قیام کند. وقتی قائم قیام نمود، آن را به اهتزاز درمی‌آورد و هرکس در شرق و غرب عالم باشد، آن را مي‌بیند؛ رعب و ترس از وی یک ماه زودتر، از پیش روی و چپ و راست او رفته و در دل‌ها جای مي‌گیرد. آنگاه گفت: اي محمّد! او به خون‌خواهی پدرانش قیام مي‌کند و سخت خشمگین است و از اینکه خداوند بر این خلق غضب نموده، متأسّف مي‌باشد. او پیراهن پیامبر(ص) را که در جنگ احد پوشیده بود، به تن دارد و عمامه و

زره پیغمبر را که به قامت وی، رساست مي‌پوشد و ذوالفقار، شمشیر پیغمبر را در دست دارد، سپس شمشیر برمی کشد و هشت ماه از کشته های بی دینان، پشته‌ها مي‌سازد...»13.

دو روایت یادشده دقیقاً روشن مي‌کند که تمامی مواریث انبیای الهی در نهایت به دست باکفایت جان جهان، امام مهدی(ع)، مي‌رسد.

و حدیث زير اثبات مي‌کند که تمامی ودایع و وصایای انبیای الهی(ع) توسط حضرت ابوطالب(ع) به دست پیامبراکرم(ص) رسیده است.

درست بن ابی منصور مي‌گوید:

از ابوالحسن اوّل (امام هفتم(ع)) پرسیدم: آیا رسول خدا(ص) مأمور پیروی از ابوطالب(ع) بود؟ و ابوطالب از طرف خدا بر او حجّت بود؟ فرمود: «نه، ولی ابوطالب نگهدار ودائع نبوّت بود و وصایا نزد وی سپرده شد، و او آنها را به آن حضرت(ص) داد». گفتم: وصایا را به او داد به حساب اینکه حجّت بر او (پیغمبر) بود؟ فرمود: «اگر حجّت بر او بود، وصیت را به او نمی داد.» گفتم: پس ابوطالب حالش چگونه بود؟ فرمود: «به پیغمبر و هر چه آورده بود، اقرار کرد و وصایا را به او داد و همان روز درگذشت».14

پی‌نوشت‌ها: