با حضور حجج اسلام، مرتضی آقاتهرانی، سیّدمهدی حائری قزوینی، علی‌اکبر مهدی‌پور و جعفر ناصری
اشاره:
دیدار با امام زمان(ع)، یکی از آرزوهای هر شیعة منتظر است و در طول تاریخ کم نبوده‌اند آنان که به این توفیق نائل شده‌اند؛ از همین‌رو بهانه‌ای دست داد تا با چهره‌های بنام عرصة مهدویّت گفت‌وگویی انجام دهیم. شرکت کنندگان در این اقتراح عبارتند از:
ـ حجّت‌الاسلام و المسلمین مرتضی آقا تهرانی (سخنران و مؤلّف کتاب تربیت مهدوی)؛
ـ حجّت‌الاسلام و المسلمین سیّدمهدی حائری قزوینی (مترجم کتاب‌های سیمای حضرت مهدی(ع) در قرآن و مکیال المکارم)؛
ـ حجّت‌الاسلام و المسلمین علی‌اکبر مهدی‌پور (مؤلّف و مترجم آثار متعدّد مهدوی، مانند روزگار رهایی و او خواهد آمد)؛
ـ حجّت‌الاسلام و المسلمین جعفر ناصری (استاد اخلاق و تولیت بنیاد علمی اخلاقی هاد).
امید که غبار از دیدگان ما زدوده شود و ما نیز توفیق دیدار حضرتش را به دست بیاوریم.
در اوّلین بخش از این اقتراح شرکت‌کنندگان محترم به این سؤال پاسخ دادند که «دیدار حضرت صاحب‌الزّمان(ع)» اساساً ممکن است یا خیر؟. در ادامه می‌خوانیم:
سؤال بعدی این است که آيا هركس كه بخواهد، مي‌تواند به ديدار امام نائل شود يا اينكه توفيق تشرّف، تنها نصيب آنهایی مي‌شود كه امام(ع) صلاح بدانند؟
حجّت‌الاسلام و المسلمين آقا تهراني: اصل ماجرا از ناحية حضرت است و اين‌طور نيست كه هر وقت من بخواهم، اين اتّفاق ممكن باشد.
تمام ديدارها يكسان نيستند؛ بعضي از آنها مكاشفه است كه حتّي شخص مي‌تواند دچار چنين تخيّلي شود و بعضي هم بسيار رقيق شده‌اند. علاوه بر آن، برخي، فرستاده‌هاي حضرت را ديده‌اند. اينكه شخص گفته اسم من سيّدمهدي است دليل نمي‌شود خود حضرت باشد يا مثلاً اینکه از مكنونات ذهني ما خبر بدهند.
حضرت خيلي بزرگتر از اين حرف‌ها هستند و ديدارشان خيلي خاص‌تر از آنچه ما تصوّر مي‌كنيم، است؛ مثلاً ديدار شيخ عبدالنّبي عراقي، سراسر مكاشفه است. اگر كسي با مفهوم كشف و مكاشفه آشنا باشد، اين مسائل را به خوبي مي‌تواند تشخيص بدهد. بعضي هم خواب يا حتّي اضغاث احلام (خواب‌هاي آشفته) هستند؛ البتّه بعضي از اين خواب‌ها تعبير دارند و بعضي هم نه. تشخیص اینها هم بر عهدة افراد خبره است و نه همة مردم.
حجّت‌الاسلام و المسلمين حائري قزويني: مسلّماً اين امر در اراده و اختيار شخصي نيست و هر چقدر هم كه وي مشتاق ديدار باشد و حتّي اعمالي را كه در اين باره نقل شده، انجام بدهد باز هم چنين اختياري به دست نمي‌آورد (و براي نمونه مي‌توانيد به فصل پاياني نجم‌الثّاقب مراجعه كنيد)؛ چه برسد به آنها كه به دروغ، مدّعي مي‌شوند که هر وقت اراده كنند، به خدمت حضرت مي‌رسند و چنين اجازه‌اي به آنها داده شده است و اين، مصداق همان چيزي است كه در توقيع شريف تكذيب شده است.
در اين باره بايد ما حساب سه گروه را از آنها كه واقعاً تشرّف داشته و خدمت حضرت شرفياب شده‌اند، جدا كنيم؛ دستة اوّل، عدّه‌اي شيّاد هستند كه به دروغ مدّعي تشرّف هستند؛ گروه دوم، آنهايي هستند كه خودشان ادّعايي ندارند، ولي مورد سوء استفاده قرار مي‌گيرند و ديگران بازار شايعه را دربارة ارتباط آنها با امام زمان(ع) داغ مي‌كنند كه آثار كذب و دروغ در اين نقل‌ها عيان است؛ دستة آخر هم افراد ساده‌اي هستند كه به اشتباه و از سر وهم و خيال مدّعي ديدارند. اینها گاه سيّد خوبي را ديده‌اند و حالي به آنها دست داده و به اين واسطه گمان كرده‌اند كه حضرت را ديده‌اند يا حتّي افراد خيرانديشي به آنها عنايت
كرده‌اند و آنها خيال نموده‌اند كه او حضرت بوده است.
حجّت‌الاسلام و المسلمين مهدي‌پور: پاسخ روشن است. مسلّماً اين امر، منحصراً به ارادة آقا بقيّةالله(ع) ممكن مي‌شود. تمام ديدارهايي كه در طول غيبت كبري اتّفاق افتاده، يك سويه بوده و كشش و اراده از ناحية خود حضرت وجود داشته است. اگر كسي مدّعي ديدار دو سويه باشد، به اين معني كه او هم در وقوع ملاقات‌ها اختيار و حقّ تصميم‌گيري داشته باشد، اين همان ادّعاي نيابت خاص است و بنابراین كسي حق ندارد، بگويد من هر وقت بخواهم، مي‌توانم به خدمت حضرت برسم. مرحوم علّامه مجلسي(ره) در شرح و تفسير توقيع مشهور «من ادّعي المشاهدة قبل خروج السفياني و الصّيحة فهو كذّاب مفتر» ادّعاي مشاهدة دو طرفه را دربارة كسي مي‌داند كه مدّعي نيابت خاص باشد.
حجّت‌الاسلام و المسلمين ناصري: به نظر مي‌رسد اين ماجرا شقّ سومي هم داشته باشد و آن‌گونه كه از مجموعة ملاقات‌هاي انجام شده با حضرت برداشت مي‌شود، ظاهراً تنظيم‌كنندة اين ديدارها خداوند متعال است.
كساني كه بنا بر مشيّت الهي قرار است ملاقات، رزق و روزي آنها بشود، گويا نوعي عصمت خدايي به آنها مرحمت مي‌شده و از قرارگرفتن در مسير گناه‌هاي بزرگ، با لطف و عنايت الهي خاصّي محافظت مي‌شده‌اند؛ حتّي بالأخره در برخي موارد ظاهراً از نسل‌هاي قبل كنترل مي‌شده‌اند. بارها عرض كرده‌ام كه حضرت بقيّةالله، روحي‌له الفداء زندگي خودشان را مي‌كنند و تنها انس و توجّهشان به خداوند متعال است. خداوند افراد را در مسير آن حضرت قرار مي‌دهد. به خاطر همين، حتّي يك ثانيه ملاقات با حضرت ارزشمند است و شخص ديداركننده ارزش فوق‌العادّه‌اي پيدا مي‌كند؛ ولي بايد توجّه داشته باشيم شخصي كه قرار است چنين رزق و نصيبي داشته باشد، پيش از آن در وجودش آتشي مشتعل شده است. اين آتش عشق هم ثمرة سعي, تلاش و مراقبت بسيار است. بعد از اينكه آتش عشق روشن شد و شعله‌اش در درونش فروزان گشت، آن‌قدر ادامه پيدا مي‌كند تا وابستگي‌ها، تعلّقات و خلاصه غير محبوب را مي‌سوزاند و موانع برطرف مي‌شود. در حقيقت شخصي كه رزق ملاقات دارد, يكپارچه آماده و مستعدّ ملاقات مي‌شود و هيچ چيز در ذهن او نيست و غير از حضرت و عشق به ايشان ميل ديگر ندارد.
چندي پيش در خدمت آيت‌الله بهجت(ره) بوديم. ايشان از مدّاحان گله مي‌كردند كه فقط به جنبة عشق‌بازي لفظي با حضرت بقيّةالله(ع) مي‌پردازند. مي‌گفتند بايد به زاوية معرفتي و معرفي حضرت هم پرداخت؛ براي نمونه آيا اصلاً توجّه داريم آنچه مي‌گوييم پيش از آنكه به شماي مخاطب برسد، حضرت بقيّةالله(ع) به آن دانا هستند و مطلب به سمع ايشان مي‌رسد؟ آيا ما امامان خود را با چنين احاطة شهودي شناخته‌ايم كه در همة مجالس و محافل احاطه و حضور دارند؟ مسلّماً اگر ما حضرت را اين‌گونه ببينيم، نحوة عمل و رفتارمان عوض مي‌شود.
ديداري كه در مرتبة عشق باشد و ابعاد و زواياي اضافي شخص سوخته باشد، به ندرت حتّي نصيب اولياي الهي و كمّلين (انسان‌هاي كمال‌يافته) شده است. بنابراين موضوع ملاقات با حضرت, اصلاً چيزي نيست كه بتوان دربارة آن زبان به شعار گشود. البتّه نبايد فراموش كنيم هر چند برنامة ديدار با حضرت را خداوند متعال تنظيم مي‌كند، ولي در عين حال قلب مقدّس حضرت هم آينة تمام نماي ارادة حق تعالي است و ايشان آنچه را خداوند اراده كرده, اراده خواهند نمود. اين اراده هم مسبوق به آن است كه شخص، يكپارچه خواهان و راغب شده باشد. آنهايي اين ارادة الهي شامل حالشان شده كه خيلي سوخته‌اند و اشك اشتياق، ريخته و افكار موهوم را كنار گذاشته‌اند و تنها فكر و ذكر آنها، اتّصال با وليّ وقت و قطب عالم امكان بوده است.
نقش اشخاص در دستيابي به اين توفيق چقدر است و آيا مي‌توان احتمال وقوع اين رخداد بزرگ را براي خود زياد كرد؟
حجّت‌الاسلام و المسلمين آقا تهراني: ديدار، شرايط خاصّي را مي‌طلبد. عموم كساني كه مشرّف شده‌اند، در تنگناها بوده‌اند. اگر كسي بتواند واقعاً خودسازي كند و قريب‌الافق شود, در مسير امام(ع) قرار مي‌گيرد. مرحوم سيّدمرتضي(ره) در اين باره بحثي دارد. او می‌گوید: مخفي بودن امام(ره)، ناشي از جور ظالمان است كه به دنبال شهيد كردن ايشان بوده‌اند. اگر ما اين مشكل را پيش رو نداشته باشيم غيبت فلسفه‌اش را از دست مي‌دهد. براي ديدار، بايد قابليت شخصي و توفيق الهي، با هم جمع شوند.
حجّت‌الاسلام و المسلمين حائري قزويني: از توضيحات قبلي مشخّص شد كه تقوا, فضيلت و پرهيز از گناه و معصيت و همچنين تهذيب نفس و اهتمام به اذكار و دستورات كه در كتاب‌هاي خاص آمده, مداومت بر «دعاي عهد» و مستحبّات پنج‌گانة آن، إن‌شاءالله زمينه را براي تشرّف مهيا مي‌كند.
حجت‌الاسلام و المسلمين مهدي‌پور: مسلّماً افراد، نقش زيادي در اين باره دارند. هر چند گفتيم كسي نمي‌تواند ادّعا كند چنين باب توفيقي براي او باز است، ولي اين‌طور هم نيست كه تلاش افراد بي‌تأثير باشد.
اوّلين راهي كه بايد در اين باره پي گرفت، تقوا و ترك گناه است؛ چون تنها راه وصال، تقوا است و تنها مانع راه, گناه. هنگامي كه احمدبن اسحاق به خدمت امام حسن عسكري(ع) شرفياب مي‌شود و امام(ع)، فرزند برومند خويش را به او مي‌نمايانند، به او مي‌فرمايند:
«اگر اين نبود كه نزد خداوند و حجّت‌هاي او عزيزي, هرگز فرزندم را به تو نشان نمي‌دادم.»
اگر كسي مي‌خواهد به خدمت آقا بقيّةالله(ع) برسد و توفيق تشرّف را پيدا نمايد، بايد كاري كند كه نزد خداوند به كرامت, عزّت و شرافت برسد. «قرآن» راه به دست آوردن اینها را چنين بيان فرموده كه:
«إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقیكُم؛
همانا گرامي‌ترين شما نزد خداوند, باتقواترين شماست.»
در توقيع حضرت خطاب به شيخ مفيد(ره) آمده:
«اگر نبود آنچه از دوستان به ما مي‌رسد (؛يعني گناهان آنها) كه ما آن را از ايشان توقّع نداريم، يُمن ديدار ما از آنان به تأخير نمي‌افتاد.»
يعني ممكن است زمان فرج كلّي و ظهور نرسيده باشد؛ ولي كسي كه هر شب تا سحر، «يابن‌الحسن يابن الحسن» مي‌گويد؛ موفّق شود نيم‌رخي از آن حجّت خدا را تماشا نمايد؛
راه دوم، حضور در اماكن خاص مثل حضور در «عرفات» در روز عرفه است. عليّ‌بن مهزيار بيست بار از «اهواز» به «مكّه» مشرّف شد و در نهايت هم به خدمت حضرت شرفياب گشت. چهل شب چهارشنبه در مسجد سهله و جمكران بيتوته كردن نيز در اين مسير مؤثّر است و مي‌تواند انسان را پيش ببرد.
و بالأخره باید توسّل و تضرّع كرد. چهل روز «زيارت عاشورا» ممكن است براي انسان چنان توفيقي را فراهم آورد؛
از همة اینها مهم‌تر, احساس اضطرار است. اگر كسي احساس كند مشكلش را كسي، جز آقا بقيّةالله(ع) نمي‌تواند حل كند و با اين احساس اضطرار و انقطاع كامل به در خانة ايشان برود، احتمال به دست آوردن توفيق براي او بسيار زياد است؛ حال چه مسلمان و شيعه باشد، چه پيرو ديگر اديان و مذاهب.
حجّت‌الاسلام و المسلمين ناصري: مقدّمات لازم براي پيدا كردن شرف ديدار دو دسته است: قريب و بعيد؛ اوّلين مطلبي كه بايد مدّ نظر داشته باشيم اين است كه ميان اميرالمؤمنين(ع) و حضرت بقيّةالله(ع) فرقي نيست. كساني مي‌توانستند از اميرالمؤمنين(ع) بهره ببرند كه اهل شده باشند؛ مثلاً پسر نوح كه نااهل شده بود، او را به کشتی راه ندادند. مسلّماً كساني كه مسائل شرعي را مراعات نمي‌كنند، از اين کشتی بيرون هستند.
اوّل بايد به انجام همة واجبات و ترك همة محرمات و دوري از لقمة ناپاك مقيد شد و تا حدّ ممکن مستحبّات را انجام داد و نمازها را در اوّل وقت به جا آورد. بعد از اينكه به واسطة تقيّد به اين امور، شمعي براي محبّت و تشرّف به خدمت حضرت درون انسان روشن شد، بايد هر لحظه شعلة آن را بيشتر و آن را بر افروخته‌تر كرد. بعضي از بزرگان توصيه مي‌كردند كه در فراق حضرت بسيار گريه كنيد؛ چون گريه براي ايشان توفيق انسان را زياد مي‌كند. ارتباط با قرآن، هم بركات بسياري دارد و هم موانع را به سرعت برطرف مي‌كند و ماية نزديكي بيشتر با حضرت مي‌شود.
گريه بر مصائب سيّدالشّهدا(ع) انسان را طلايي و مستحقّ اتّصال با مركز و كانون نور مي‌كند. گريه بر ايشان خيلي زود انسان را پاك كرده و بر نصيب فرد از شرف ملاقات مي‌افزايد. به هر حال كسي كه مي‌خواهد به خدمت حضرت شرفياب بشود، بايد با ايشان حال مشتركي هم داشته باشد. وقتي خود آن حضرت در «زيارت ناحية مقدّسه» خطاب به جدّ بزرگوارشان فرمودند: «اي جدّ بزرگوارم! هر صبح و شام براي شما مي‌گريم»، چه خوب است منتظران ايشان هم هر صبح و شام، توسّلي به حضرت سيّدالشّهدا(ع) داشته باشند. خود اين مي‌تواند نقطة مشتركي باشد كه فرد را به حضرت بقيّةالله(ع) نزديك كند و او را مورد توجّه و نظر خاصّ ايشان قرار دهد؛ به علاوه چون معمولاً در چنين اوقاتي براي انسان حال دعا و توسّل پيش مي‌آيد، اگر با آن چشم گريان بر مصائب امام حسين(ع) دستانش را به دعا و توسّل بردارد و از خداوند ديدار با حضرت بقيّةالله، ارواحنا فداه، را طلب كنند، او را بي‌نصيب نخواهند گذاشت. آيت‌الله بهجت(ره) از استادشان مرحوم آيت‌الله قاضي(ره) نقل مي‌كردند كه گفته بود: هركس مدّتي به نماز اوّل وقت ملزم شود و نسبت به آن ثبات قدم داشته باشد، اگر دستش را به دعا بلند كرد و دعايش مستجاب نشد، مرا نفرين كند. به عبارت ديگر ايشان به تبعيّت از استادشان معتقد است يكي از راه‌هايي كه باعث مي‌شود دعايمان مستجاب شده، توفيق تشرّف به خدمت حضرت بقيّةالله، ارواحنا فداه، را بيابيم، همين تقيّد به نماز اوّل وقت است.
لطفاً يكي از تشرّفاتي را كه بيش از ديگر تشرّفات در خاطرتان نقش بسته و آنها را تحت تأثير قرار داده است، براي ما نقل كنيد.
حجّت‌الاسلام و المسلمين آقا تهراني: بعضي‌ها واقعاً نسبت به حضرت توجّه ويژه‌اي داشته‌اند. البتّه اگر ما خودمان چنين حال و روحيّه‌اي نداريم، بهتر است از توصيه‌هاي مرحوم امام خميني(ره) تبعيّت كنيم و حدّاقل، حالات ديگران را انكار و تكذيب نكنيم. هرجا ما دليل قاطعي براي رد كردن نداشتيم، بهتر است سكوت كنيم. كم نبوده‌اند آنهايي كه توفيق ديدار حضرت نصيبشان شده، ولي اهل حرف‌زدن و آشکار کردن ماجرا نبوده‌اند. اينهايي كه در شهرهاي مختلف مثل «قم», «تهران» و جاهاي ديگر دستگير مي‌شوند كه مدّعي ارتباط و تشرّف دائم هستند، هم آثار كذب و دروغ از سر و رويشان مي‌بارد و هم بايد آنها را به شدّت تكذيب كرد؛ چون موضوع را واقعاً لوث مي‌كنند. امام(ع) به فكر امّت خويش هستند و صراحتاً می‌فرمایند:
«إِنَّا غَيْرُ مُهْمِلِينَ لِمُرَاعَاتِكُمْ وَ لَا نَاسِينَ لِذِكْرِكُم؛
ما در امور شما كوتاهي نمي‌كنيم و از ياد شما غافل نيستيم.»
اصلاً جالب نيست كه امامي به ياد امّت و پيروانش نباشد. بزرگان ما در اين مسير توفيقاتي نصيبشان مي‌شد و به خدمت حضرت مي‌رسيدند.
سال‌هاي قبل در قم شخصي بوده كه الآن اسم و مشخّصاتش را به خاطر نمي‌آورم. او از خداوند متعال طلب فرزند كرده، ولي جواب نگرفته بود. براي همين تصميم مي‌گيرد كه چهل شب چهارشنبه
به مسجد جمكران برود. با ماشيني كه داشت از «پل آهنچي» و «پل حجّتيه» چند تا زائر را هم مجّاني به همراه خود مي‌برد. خودش نقل مي‌كرد:
يكي از اين شب‌ها دو تا طلبه سوار ماشينم شدند. آقاي بزرگواري هم جلوي ماشين نشست. آن دو طلبه خيلي با آقا صحبت مي‌كردند و از وضعيتشان حكايت نموده، به دنبال راه حل معضلاتشان بودند. به مسجد كه رسيديم و خواستند پياده شوند، آن آقا پولي درآوردند كه به من بدهند, گفتم: پولي نيست و مجّاني است. گفتند: «اين پول نيست. سكّه است. در ضمن حاجتت برآورده شد. آن بچّه‌اي را كه خواسته بودي، از خداوند طلب كرديم و خداوند هم لطف كرد. اين بچّه هيجده سال بيشتر مهمانت نيست. قدرش را بدان. شهيد خواهد شد. مي‌گويد سكّه را نگاه كردم. ديدم يك‌طرفش «و ان‌يكاد» حك شده و طرف ديگرش نام پنج‌تن آل عبا(ع). بعدها آن شخص وقتي براي يكي از آقايان ماجرا را نقل مي‌كند، مي‌گويد اين جريان اشتباه است؛ چون آقا فقط در مكّه و مدينه سكّه مي‌دهند و نه جمكران. طلبه‌هايي كه سوار ماشين بودند تازه بعد از ماجراي سكّه مي‌فهمند كه با حضرت هم‌سفر بوده‌اند و از ماشين پياده مي‌شوند و هر چه مي‌گردند، ايشان را پيدا نمي‌كنند.
همان شخص باز نقل مي‌كرد كه: روز اربعين، مقابل در قبرستان شيخان كه در «خيابان ارم» و روبروي «پاساژ ملّت» باز مي‌شود, ايستاده بودم و دسته‌هاي عزاداري را كه در حال عبور بودند، تماشا مي‌كردم. ناگهان به ذهنم خطور كرد كه آيا حضرت اینها را دوست دارد؟ چون بعضي از عزاداران را مي‌شناختم و مي‌دانستم كه اهل گناه و معصيت هستند. ناگهان آقا را پشت سرم ديدم كه سلام مي‌كنند. رويم را برگرداندم و جواب سلام ايشان را دادم. از من پرسيدند: «اينها براي چه كسي عزاداري مي‌كنند؟» عرض كردم: براي جدّ غريبتان امام حسين(ع). فرمودند: «مگر مي‌شود اینها براي جدّ ما عزاداري كنند و ما نسبت به اینها توجّه نداشته باشيم؟» جواب سؤال اوّلم را گرفتم؛ ولي خيلي برايم عجيب بود كه چرا آنها اصلاً متوجّه حضور حضرت نيستند؟ حضرت خودشان همين سؤال را از من پرسيدند و من سكوت كردم. فرمودند: «چرا برادران يوسف كه يوسف را ديدند، نشناختند؟» من دوباره از روي ادب سكوت كردم تا ببينم خودشان چه مي‌فرمايند. فرمودند: «چون معصيتش را كرده بودند. جواب دو سؤالم را گرفته بودم.» بعد از آن، حضرت رو به من كرده، فرمودند: «آيا پول خرد همراهت داري؟» دست در جيبم كردم و هر چه پول خرد داشتم به ايشان تقديم كردم. بعد از كمي كه اين دست و آن دست كردند؛ فرمودند: «ما خواستيم اين پول‌ها عوض نشود.» بعد فرمودند: «پول‌ها را بگير.» گفتم: نه, خدمتتان باشد. فرمودند: «نه مي‌خواستم بگويم ما در قم هم سكّه مي‌دهيم»؛ يعني جواب شبهة آن فرد را هم داده بودند.
حجّت‌الاسلام و المسلمين حائري قزويني: تشرّفاتي كه نقل شده بسيار است؛ ولي آنچه از نظر بنده اهمّيت بيشتري دارد، آن دسته از تشرّفاتي است كه بزرگان ما در دوره‌هاي قبل برايشان رخ داده است.
شيخ صدوق در «كمال‌الدين» (به سه طريق) (ج 2, صص 437 و 438) و شيخ كليني دركافي (ج 1، ص 515) نقل كرده‌اند كه:
غانم بن سعيد هندي از بزرگان و شخصيّت‌هاي برجستة «كشمير» بوده و در زمرة آن چهل نفري قرار داشته كه كتاب‌هاي چهارگانة «تورات», «انجيل», «زبور» و «صحف» ابراهيم را به خوبي مي‌خوانده و از مضامين آنها مطّلع بوده است. اين چهل نفر كه رتق و فتق امور به دستشان بوده، روزي دربارة پيامبر آخرالزّمان بحث مي‌كنند و قرار مي‌شود كه غانم براي جست‌وجو در اين باره سفر كند.
غانم به سمت «كابل» راهي مي‌شود كه در آنجا به واسطة حملة راهزنان, پول‌هايش را از دست داده، مجروح مي‌شود. سلطان كابل هم او را به حاكم «بلخ» معرفي مي‌كند. حاكم بلخ علماي منطقه را كه از علماي اهل سنّت بودند، جمع مي‌كند تا با هم بحث و گفت‌و گو كنند.
غانم، اوصاف پيامبر آخرالزّمان را مي‌گويد. آنها هم تأييد مي‌كنند كه اینها اوصاف پيامبر ماست.
غانم مي‌پرسد: وصيّ او كيست؟ مي‌گويند: ابوبكر. مي‌پرسد: نسبتش چه بوده‌است؟ مي‌گويند: دخترش، همسر آن حضرت بوده است. از نسب او مي‌پرسد، مي‌گويند: با پيامبر(ص)، در نسب يكي نبوده است. غانم مي‌گويد: نه. اين پيامبر آخرالزّمان ما نيست. چون دركتاب‌هاي ما آمده كه وصيّ او نزديك‌ترين نسبت را به ايشان دارد و پسرعموي او و دامادش است. علماي حاضر عصباني شده و مي‌خواهند او را مورد ضرب و شتم قرار دهند كه حاكم مانع مي‌شود و قرار مي‌گذارد كه با يكي از اصحاب امام حسن عسكري(ع) كه در آنجا سكونت داشته است، بحث كند. حسين‌بن اشكيب هم با او گفت‌وگو مي‌كند و پس از آن، غانم به دست او مسلمان مي‌شود. غانم از پيامبر(ص) و وصيّ او مي‌پرسد و از حسين جواب مي‌شنود كه: ايشان از دنيا رفته‌اند و الآن يكي از فرزندان ايشان جانشين آنهاست. غانم خيلي اظهار اشتياق مي‌كند كه حضرت مهدي(ع) را ببيند. حسين او را به سمت «عراق»
راهنمايي مي‌كند و او هم با عبادت و توسّل بسيار تشرّف به خدمت حضرت نصيبش مي‌شود و حضرت هم دستوراتي دربارة سفر حجّ به او مي‌دهند كه علاقه‌مندان مي‌توانند در منابعي كه اشاره شد، تفصيل اين ماجرا را كه در دورة غيبت صغري اتّفاق افتاده بود, مطالعه كنند.
حجّت‌الاسلام و المسلمين مهدي‌پور: تشرّفات، فراوان بوده و هر كدام از آنها كاربردها و پيام‌هاي متعدّدي براي ما كه در دوران غيبت محروم هستيم، دارند؛ امّا تشرّفي كه خودم در طول زندگي از آن خيلي بهره برده‌ام, تشرّفي است كه حدود نود سال پيش در «هند» واقع شده است.
من اين تشرّف را با يك واسطه از شاهد ماجرا نقل مي‌كنم. واسطه، مرحوم آيت‌الله سيّدنورالدّين ميلاني فرزند مرجع بزرگوار آيت‌الله سيّدمحمّدهادي ميلاني است كه ايشان از كليددار حرم مطّهر حضرت سيّدالشّهدا(ع) نقل مي‌كند (مرحوم آيت الله ميلاني امام جماعت حرم آقا امام حسين(ع) بودند). در حدود نود سال پيش، كليددار حرم آقا امام حسين(ع) به هند رفته بود. آنجا خدمت يكي از علماي بزرگ، به نام سيّد فرزند علي رسيده و چند روز در محضرشان مهمان بوده است. روز دوشنبه‌اي يكي از هندوهاي گاوپرست نزد ايشان مي‌آيد و مي‌گويد: مشكلي دارم كه گفته‌اند شما راه‌حلّي براي مشكل من داريد. پرسيده بود: مشكل شما چيست؟ او هم جواب داده بود: به من تهمت قتل عمد زده‌اند و در مدّتي كه در زندان بوده‌ام, وكيلي از «انگلستان» گرفتم كه به او بیست و پنج هزار روپيه دادم؛ ولي نتوانست از من رفع اتّهام كند. قرار بود امروز من اعدام شوم كه با پيگيري‌هاي وكيلم يك هفته به من مهلت دادند تا دوشنبة هفتة بعد اعدام شوم. دستم از همه جا كوتاه است و تنها راه پيش روي من اين است كه دوشنبه با پاي خودم به پاي چوبة دار بروم. به من گفتند شما آقاي بزرگواري داريد كه اگر او بخواهد، مي‌تواند مشكل مرا حل كند. من آمده‌ام و از شما مي‌خواهم كه به هر وسيله‌اي است از آن آقا بخواهيد كه مشكل مرا حل كند. من آدم ثروتمندي هستم. نصف همة اموالم را به شما مي‌دهم. ايشان در پاسخ مي‌فرمايد: بلي. ما چنین آقايي داريم ولي تو خودت بايد به دنبال ايشان بروي. مي‌پرسد: چطور بروم؟ مي‌گويد: شما به بازار برويد. يك دست لباس كامل بخريد. (چون آن آقا هندو بوده و حتّي اگر به داخل اقيانوس مي‌رفت، بدنش پاك نمي‌شد، ايشان خواسته بود كه براي او لباس پاكي در نظر بگيرد) و يك دست حولة نو. بعد به حمّام برو. بعد از آنكه خود را كاملاً شستي، دست به هيچ چيز نزن و با اين حولة نو، خود را خشك كن و لباس‌هاي نو را هم بپوش و نيمة شب به قبرستان شيعيان برو (چون امامزاده و مانند آن در آن شهر وجود نداشت.) در آنجا تنها متوجّه اين بزرگوار باش و او را با عنوان «يابن‌الحسن» صدا كن. آن‌قدر او را صدا بزن تا تشريف بياورد. وقتي تشريف آوردند و دردت را گوش دادند، قطعاً مشكلت حل شده است. كليددار مي‌گويد تا هفتة بعد در منزل سيّد فرزند علي (آن عالم شيعة هندي) بودم. دوشنبة بعد آن هندو آمد و به قدري خوشحال بود كه معلوم بود مشكلش حل شده است. شصت هزار روپيه جلوي سيّد گذاشت و تشكّر كرد و گفت: مشكل من حل شد. سيّد پرسيد: چطور حل شد؟ هندو گفت: من تمام آنچه را گفتيد انجام دادم. در قبرستان حدود پنج ساعت با انقطاع كامل و اضطرار يابن‌الحسن گفتم. هوا داشت روشن مي‌شد كه حالت ترديدي در من به وجود آمد كه نكند موفّق نشده‌ام و صداي من به گوش آن آقا نرسيده است!. ناگهان ديدم نوري از دور پيدا شد و شخصي سوار بر اسب آمد. من سيمايشان را نمي‌ديدم؛ فقط نور شديدي در جلوي من نمايان بود كه نمي‌توانستم به آن نگاه كنم. اسب ايشان هم سراپا نور بود و من فقط به پاهاي اسب كه روي زمين بود، مي‌توانستم
نگاه كنم. تا به من رسيدند، مرا به اسم صدا كردند و گفتند: «با من چكار داري؟» گفتم: آقا شما را نمي‌شناسم. گفتند: «من همان كسي هستم كه پنج ساعت است مرا صدا زدي. » گفتم: اگر شما واقعاً همان آقا هستيد، پس قطعاً از مشكل من مطّلعيد. لبخندي زدند و از نوري كه در ميان نور شکفت، فهميدم كه لبخند زده‌اند. فرمودند: «بلي. مشكل شما حل شد. شما روز دوشنبه بدون هيچ واهمه خودتان را به دادگاه معرفي كنيد. ما حكم برائت شما را امضا كرديم. حكم را بگيريد و بيرون بياييد.» تا آقا راه افتادند كه بروند, گفتم: آقا! شما اين همه قدرت داريد، چرا اين همه شيعيان هندوستان گرفتار هستند؟ آقا جوابي سخت و كارگشا فرمودند: «آنها كي مثل تو در خانة ما آمده‌اند و از ما پاسخ نشنيده‌اند؟» اين جمله را كه نقل كرده بود، مرحوم سيّد فرزند علي فرموده بود: تو پولت را بردار. ما به پول شما نياز نداريم. كليددار مي‌گويد که من به عربي به آقا گفتم: شما پول را نياز نداري. كلّ طلبه‌هاي «نجف» در زندگي مشكل دارند. به ما بدهيد تا آن را براي آنها بفرستيم. ايشان به من فرمودند: «آقا همة اين سربازان و ارادتمندان را زير نظر دارد. اینها آقا و مولا دارند و روزيشان به پول يك هندوي نامسلمان حواله نشده است. اين پول را نگرفتند و او را روانه كردند. اين ماجرا به خوبي معلوم مي‌كند كه مثل سيّد فرزند علي لازم است كه هم مقام آقا را بداند و هم در برابر مال و منال دنيا سر كج نكند تا بتواند با يك اشاره، يك نفر را با آن چنان وضعيّتي نجات بدهد و او را به در خانة آقا بقيّةالله(ع) بفرستد و پاسخ بگيرد. درسي كه اين ماجرا به ما مي‌دهد و مي‌تواند در تمام عمر، سرلوحة زندگيمان قرار بگيرد، اين است كه اگر ما هم صادقانه و با اخلاص و احساس اضطرار به در خانة حضرت برويم، مسلّماً پاسخ مي‌شنويم.
متأسّفانه ما همة درها را مي‌زنيم و بعد سراغ حضرت مي‌رويم در حالي‌كه ما بايد در تمام مشكلاتمان به در خانة حضرت بقيّةالله(ع) برويم و از ايشان بخواهيم و پاسخ را هم بشنويم.
حجّت‌السلام و المسلمين ناصري: افراد زيادي به خدمت حضرت مشرّف شده‌اند كه هر كدام از اين تشرّفات براي عدّه‌اي، گوارا و جذّاب است. در هر كدام از اين تشرّفات نيز حقايقي در پشت پرده نهفته است. تشرّف ابوالحسن ضرّاب اصفهاني علاوه بر نكات و دقايق بسياري كه دارد, هديه و ميوه‌اي هم به آن ضميمه شده كه همان «صلوات ابوالحسن ضرّاب» است. مرحوم سيّدبن طاووس اصرار دارد كه اين صلوات، در روز جمعه، بعد از نماز عصر و در بقيّة روزها خوانده شود.
ابوالحسن ضرّاب مردي عالم بوده كه در «اصفهان» يكپارچه سُنّي آن دوران، از تشيّع دفاع مي‌كرده است. وي ضمن ماجرايي، حدود يك ماه در همسايگي حضرت زندگي كرده و نكات و دقايقي را از ايشان براي ما نقل نموده است.
ابوالحسن در مكّه وارد خانه‌اي مي‌شود كه اوصاف اين خانه را در ديگر تشرّفات هم مي‌بينيم. حضرت در طبقة بالاي اين منزل سكونت داشته‌اند. در اين منزل پيرزني هم زندگي مي‌كرده كه ميان حضرت و شيعيان واسطه مي‌شده و گاه اسباب تشرّف را فراهم مي‌ساخته است. گويا آن خانه, منزل حضرت خديجه(س) بوده و آن بانو هم نسبتي با حضرت داشته‌اند. بارها ابوالحسن در را محكم مي‌بسته؛ ولي در نهايت ناباوري مي‌ديده شخصي بدون باز كردن در به خانه وارد مي‌شود كه چهره‌اي بسيار نوراني داشته و آن‌قدر اين نور جلب توجّه مي‌كرده است كه حتّي همراهان سنّي او نيز آن را مي‌ديده‌اند.
توصيف دقيق سيما و شمايل حضرت توسط ابوالحسن ضرّاب از جمله امتيازات اين تشرّف است.1
اين تشرّف كه حتّي بعضي از فقهاي ما بر اساس محتواي آن در برخي موارد فتوا صادر كرده‌اند، به خوبي گوياي صحّت و اعتبار آن است و اين دست تشرّفات و همچنين تشرّفات سيّدبن طاووس, سيّدبحرالعلوم و ديگران، هيچ جايي را براي انكار و حتّي اظهار شك نسبت به اصل ماجراي تشرّفات باقي نگذاشته است. هر چند حضرت همانند خورشيد پشت ابر براي عموم مردم افاضه می‌كنند؛ ولي بعضي از بزرگان از نعمت ديدار ايشان بي‌بهره نيستند و حتّي بنا بر محتواي روايات، حدود سي يا چهل نفر دائماً در خدمت حضرت هستند كه حضرت خضر نبي(ع) از جملة ايشان است.
اميدواريم كه خداوند متعال همة ما را در زمرة كساني قرار دهد كه آن‌قدر توفيق انجام عمل صالح بيابند و عشق و محبّت به حضرت بقيّةالله، ارواحنا فداه، در وجودشان مشتعل شود كه جمال دل‌آراي آن حضرت در ديدگاه و صفحة ذهنشان ترسيم شود و رزق ديدار و صحبت با ايشان در دو دنيا نصيبشان گردد. إن‌شاءالله.
پي‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. توضيح مفصّل دربارة اين تشرّف را در كتاب ميهمان آفتاب، كه با همكاري مؤسسة فرهنگي موعود و مؤسّسة فرهنگي دارالهدي منتشر شده است مي‌توانيد مطالعه كنيد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑