الهه بهشتی
از حضرت صادق(ع) نقل شده، كه هر كس چهل صبح «دعاي عهد» را بخواند از ياوران قائم(ع) خواهد بود و اگر پيش از ظهور آن حضرت بميرد، خداي قادر، او را از قبر برانگيزد تا در خدمت حضرتش باشد... اگر اين حقير چهار دوره و در هر دوره چهل صبح اين دعا را خواندم نه به طمع برانگيخته شدن و در كنار حضرت جنگيدن، كه لياقتم را صد چندان فروتر از آن ميدانم؛ بلكه به اميد ديدار حضرت، دورة پنجم خواندن دعا را آغاز كردم. عطش و اشتياق ديدن حضرت مدّتها بود كه آتش به جانم ميزد. با آنكه عبارات دعا را حفظ بودم، امّا نسخة دستنويس آن را پيشرو گذاشتم؛ زيرا ديدن آن كلمات، شور ديگري در وجودم برميانگيخت. مثل روزهاي پيش، وقتي به جملة «...اَللّهمَ اَرني الطّلعَةَ الرَّشيدَةَ، وَالغرَّةَ الحَميدَةَ،...» رسيدم كه وصف وجنات حضرت است، بياختيار اشكم روان شد و باز از دلم گذشت كه اي كاش حضرتشان را ميديدم! حتّي براي لحظهاي. بلافاصله به خود نهيب زدم كه تو كجا و ديدار حضرت كجا؟ با سوز و حسرت بيشتري دعا را زمزمه كردم و اشك ريختم. ناگهان صدايي در منزل آمد. حتماً كسي كاري واجب داشت كه آن وقت صبح به در خانهام آمده بود. خواستم دعا را قطع كنم. دلم نيامد. به خواندن ادامه دادم به اين نيّت كه بعداً از صاحب دقّالباب حلاليّت بگيرم. براي بار دوم و سوم و چهارم در زدند و هر بار محكمتر. از حسّ و حال درآمده بودم. حواسم به صداي در بود و اشكم خشك شده بود؛ امّا به هيچ وجه نميتوانستم از صد و شصت و يكمين دعاي عهدم بگذرم. با شرمندگي از آن طرز دعا خواندن كه الفاظش صرفاً لقلقة زبان بود نه سوز دل، دست به دعا برداشتم و ناليدم: همين است آقا جان! عفو بفرماييد ارادة ضعيف و حواس پرتم را... بيلياقتيام... اين دعا را ناديده بگيريد تا به جبرانش فردا به هزار سوز و گداز چنان دعايي بخوانم كه...» دوباره در زدند. بلند و سمج و شايد عصباني. نخير! فايدهاي نداشت. بيآنكه سجّاده را جمع كنم، رفتم تا در را باز كنم. سه تا از جوانهاي جلسات قرآن و نماز بودند؛ علي و محمّد و جواد. مرا كه ديدند شرمنده سر به زير انداخته و گفتند: كار واجبي داشتيم كه مزاحم طاعات و استراحت شما شديم.
هميشه اين جوانها با آن رو در بايستي هميشگي و سرخ و سفيد شدنشان اشتياقم را براي شوخي و سر به سرگذاشتن برميانگيختند. گفتم: از ذكر و دعا و حسّ و حال كه انداختيدم، كلّة صبح آمدهايد، پدر در خانهام را درآورديد بس كه مشت و لگد و كلّه كوبيديد...
علي كه سعي ميكرد جلو خندهاش را بگيرد، گفت: دليل داريم حاج آقا! امروز پنجشنبه است. دلمان گرفته، حاجت داريم. گفتيم برويم «جمكران» زيارت، بلكه حضرت قابل بدانند و حاجاتمان را برآورده كنند. منّت بگذاريد و همراهمان بياييد. نفستان حق است و حضرت حتماً به دعاي شما شفيع حاجاتمان ميشوند...
محمّد دنبالة حرف را گرفت و گفت: شما واسطة ما باشيد. به دلمان افتاده كه حضرت صدايمان را ميشنود.
با شرمندگي، عرق خيالي را از پيشاني گرفتم و گفتم: اي بابا! بندة حقير اگر ذرّه آبرويي پيش مولا و سرورمان داشتم كه براي خودم دعا ميكردم، نه براي شما بيانصافها كه!!! در بيچاره را اينطور كج و داغان كردهايد.
و دست كشيدم روي در؛ جايي كه رنگش پريده و كمي زنگ زده بود. جواد خنديد، دستي را كه بر در گذاشته بودم گرفت و گفت: ديروز با آن ذكري كه از اوصاف حضرت گفتيد دلمان را آتش زديد. رويمان را زمين نزنيد، دوست داريم بياييد.
محمّد وسط حرفش پريد، دور گردنم دست انداخت. مرا بوسيد و گفت: اگر بياييد، در هم ميخريم و زنگتان را هم تعمير ميكنيم تا احتياجي به مشت و لگد نباشد...
ديدم صلاح نيست در جواب ردّم پافشاري كنم. مضافاً آنكه دلم براي حال و هواي «مسجد جمكران» و نماز حضرت پر ميكشيد. گفتم: باشد قبول! منتها اوّل بياييد تو. چاي و چاشت بخوريد تا من هم آماده شوم و برويم.
٭٭٭
هر سه نفر آنها مكانيك بودند، شايد به اين دليل ماشين خيلي روان ميرفت.
دست به فرمانشان خوب بود. نزديك «درياچة نمك» خورشيد از افق طلوع كرد. نزديك «قم» فقط كمي بالا آمده بود. كاروانسراي مخروبهاي را كه «قهوهخانة علي سياه» نام داشت، رد كرديم. چون علي كمي سبزهرو بود، سر به سرش گذاشتم و گفتم: اين هم قهوهخانة شما.
دو نفر ديگر خنديدند و علي لبهايش را به هم فشرد تا نخندد. ادامه دادم: يا امروز زود راه افتاديم يا شما خيلي تند و روان رانندگي كرديد.
جواد گفت: خب زود راه افتاديم.
امّا علي كه پشت رل نشسته بود، گفت: نه حاج آقا مال رانندگي بنده است. دست فرمان كه خوب باشه... البتّه ماشين را هم خودم سرويس كردم. حرف ندارد. حيف كه اتاقش پوسيدگي دارد. آن را هم عوض كنم صفر كيلومتر ميشود و در جوار شما ميرويم پابوس امام رضا(ع).
به صداي بلند گفتيم: انشاءالله.
محمّد گفت: حالا اگر ماشينت را چشم نكردي!
ناگهان ماشين به قول مكانيكها ريپلي زد و خاموش شد. محمّد گوش علي را كشيد و گفت: بفرما! ماشاءالله كه نگويي، اينطوري ميشود.
علي سري به حسرت و ناراحتي تكان داد و گفت: شرمندة حاج آقا شديم.
به شانهاش زدم و گفتم: پيش خدا شرمنده نشوي. تازه غمي نيست وقتي سه تا مكانيك مجرّب اينجا هستند.
هر سه پياده شدند و كاپوت را زدند بالا. من هم از خدا خواسته رفتم پايين. خورشيد بالا آمده، امّا هوا خنك بود؛ به خصوص نرمه بادي هم ميوزيد. نفسي عميق كشيدم و خدا را از امكان زيارتي كه پيش آمده بود، شكر كردم. رفتم پيش جوانها كه خم شده بودند روي موتور و هر يك نظري ميداد و ميخواست حرفش را به كرسي بنشاند كه يا دل و رودة كاربراتور را بيرون بريزند يا جگر دلكو را بخراشند يا رگ و پي سيمكشيها را بازبيني كنند. فكر كردم با شوخي، آن حالت جرّشان را تعديل كنم. پس سر بردم بين سرهايشان و دست گذاشتم رو باطري
و گفتم: گمان كنم اين چيزه اضافه است.
محمّد خنديد و گفت: اون كه باطري ماشينه، اگر نباشه ماشين روشن نميشه.
ابرو بالا انداختم و گفتم: خوب نشود! بكنيدش بيندازيد دور. بنده هم تو راديو ترانزيستوريام دو تا باطري قلمي اعلا دارم. بگذاريد جاي اين...
هر سه خنديدند. ادامه دادم. اصلاً يه پيشنهاد بهتر. علي آقا گفت اتاق ماشين پوسيدگي داره. بياين صندليها رو برداريم، كف ماشين رو هم با يه اشاره سوراخ كنيم. بريم تو ماشين بايستيم و بدنهاش رو با دست بلند كنيم و يا علي! تا جمكران بدويم. آخه درست نيست هميشه ماشين به ما سواري بده. يك بار هم ما سواريش بديم.
رفقا از ته دل خنديدند. روحيهاشان عوض شده بود. خواستم باز مزهپراني كنم، چشمم به آنطرف جادّه افتاد. به فاصلة يكي دو كيلومتر، سيّدي ايستاده بود و معلوم نبود چكار ميكرد. سر بلند كردم و راست ايستادم. درست ديدم! سيّدي با لباس سفيد و عباي نازك با عمّامة سبز مثل عمّامة خراسانيها، نيزهاي به بلندي هشت متر دست گرفته بود و روي زمين خط ميكشيد. با خود گفتم: عجب! اوّل صبح، تو اين دوره و زمانه، درس و مكتب را ول كرده، معلوم نيست با اين نيزة دراز وسط بيابون چكار ميكنه؟ بسمالله برويم ارشادش كنيم.
بيآنكه چيزي به جوانها بگويم، از خاكريز جادّه پايين رفتم و به او نزديك شدم. عباي نازكش در باد موج ميخورد و با آن نعلينهاي زرد و نو قدمهاي بلند برميداشت و با نيزه روي زمين شيارهايي ميكشيد. يك بوي عجيب، بوي عطر و عودي كه تا حالا نبوييده بودم به مشامم خورد. نفس عميقي كشيدم و كيف كردم. سرخوش و سرحال كنارش ايستادم و گفتم: پدرجان! شما سيّدي! عالمي! الآن زمان توپ و اتم و تانكه! با اين نيزة دراز آمدهاي چكار ميكني؟ خوبيت نداره. برو پدرم! برو درست رو بخوان!
به نيمرخ رو به من چرخيد. عجب صورتي! مثل مهتاب سفيد. ابروهاي پيوسته، بيني كشيده و خالي بر گونهاش بود. مكثي كرد، به دور دست خيره شد. باز پشتش را به من كرد و با قدمهاي بلند دور شد؛ در حالي كه همچنان نيزهاش را بر خاك ميكشيد. با خود گفتم: سر صحبت رو باز كنم بگويم دوست و دشمن رد ميشن. خوب نيست. شما عالمي. مردم به اسم شما و لباستان قسم ميخورند. بفرما برو درست رو بخوان...
ناگهان با صدايي بلند كه طنينش دلم را لرزاند گفت: «آقاي عسكري! اينجا را براي بناي مسجد خطكشي ميكنم.»
نفهميدم مرا از كجا ميشناسد. اصلاً حواسم نبود. سه سؤال پيش خود طرح كردم تا از او بپرسم. اوّل اينكه مسجد را براي جنّ يا ملائكه ميسازد كه دو فرسخ از قم آمده بيرون و زير آفتاب نقشهكشي ميكند؟ درس حوزوي خوانده يا معماري؟! دوم آنكه مسجدي كه مسجد نشده، محرابش كجاست؟ صحنش كجا و حسينيّهاش كجا و...؟ سوم آنكه كدام بندة خدا اين همه راه ميآيد توی اين مسجد نماز بخواند؟ جنّ يا ملائك؟
پس با قدمهاي بلند، خود را به او رساندم و تازه يادم آمد سلام و عليك نكردهام. ناگهان رو به من چرخيد. ميانه بالا بود با سينهاي فراخ. دستهاي موي مشكي از زير عمّامهاش بيرون آمده، روي شانهاش ريخته بود. صورتي مهتابي، محاسني سياه، دندانهاي بسيار سپيد و چشماني سياه و سخت نافذ داشت. تا لب به سلام جنبانم، سلام كرد، ته نيزه را به زمين فرو برد و مثل كودكي مرا پيش كشيد و سرم را به سينهاش فشرد. نفس عميقي كشيدم و از هيبت آغوش و بوي خوش تنش دلم لرزيد و از لرز دل، تنم به لرزه افتاد. به نرمي رهايم كرد. قدمي به عقب برداشتم. خواستم سربلند كنم و به چشمانش نگاه كنم جرئت نكردم؛ بس كه نگاهش برّاق و برّان بود. به سرم زد با او شوخي كنم. در تهران هر وقت شاگردانم شلوغ ميكردند، ميگفتم مگر روز چهارشنبه است و اين اصطلاحي براي شلوغيهايشان بود. تا خواستم بگويم امروز چهارشنبه نيست، پنجشنبه است كه زدهاي به دشت و بيابان! تبسّم كرد و گفت: «ميدانم چهارشنبه نيست و پنجشنبه است. سه سؤالي كه داري بپرس!»
باز نفهميدم كه چطور پيش از پرسيدن، از حرفها و سؤالهايم مطلّع است. گفتم: سيّد اولاد پيغمبر! اوّل صبح آمدهاي بيابان را خطكشي ميكني؟ مردم به لباس شما قسم ميخورند. زشت است. برازنده نيست. برو پدر جان درست را بخوان. اصلاً بگو ببينم مسجد را براي جنّ ميسازي يا ملائكه.
نفس عميقي كشيد و به من خیره شد. نگاهش را تاب نياوردم. سرم را پايين انداختم. گفت: «براي آدميزاد! اينجا هم آباد ميشود.»
سر را خاراندم. عجب قاطعيّتي! كمي رو به باد چرخیدم تا باز بوي خوشش را به مشام كشم. گفتم: حالا شما قطعاً ميداني؟ محراب مسجد كجاست؟ صحنش كجا؟ و...
با سر انگشت به خطكشيها اشاره كرد و گفت: «يكي از عزيزان فاطمة زهرا(س)، بر اين خاك شهيد شده. اينجا كه پيكرش افتاده محراب است و آنجا كه خونش ريخته مؤمنان براي نماز ميايستند. آنجا كه دشمنان بر خاك افتادند، آبريزگاه است.» روي گرداند و به مربّع مستطيلي بزرگ اشاره كرد. انگار بغضي گلويش را فشرد.سكوت كرد. به صورتش نگاه كردم و برق اشكي را در چشمانش ديدم. با صدايي كه نافذتر و قاطعتر شده بود گفت: «اينجا هم حسينيّه است كه مردم براي پدرم عزاداري ميكنند.»
از ديدن اندوهش دلم گرفت. اشكم بياختيار روان شد. گفتم: بر كافران و يزيديان صدها هزار لعنت.
با نگاهي مهربان به من خیره شد. تبسّم كرد و ادامه داد: «پشت حسينيّه كتابخانه ميشود كه خودت كتابهايش را ميدهي.»
از قاطعيّتش جا خوردم و اينكه مرا هم در آبادي مسجد سهيم دانسته بود. گفتم: به سه شرط! اوّل اينكه تا آن موقع زنده باشم.
گفت: «انشاءالله»
گفتم: شرط دوم اينكه اينجا مسجد شود.
تبسّم كرد و گفت: «باركالله.»
باز آن رگ سرخوشي و شوخيام گل كرد و گفتم: شرط سوم اينكه به اندازة استطاعتم؛ حتّي اگر يك كتاب هم شده به كتابخانة مسجد اهدا كنم تا امر نوادة پيغمبر رو اجرا كنم، امّا تو برو درست رو بخوان،
اين هوا رو از سرت دور كن! نيزه و مسجد و خطكشي؟! چه معني دارد كه...
نگذاشت حرفم تمام شود. با آن دستان سپيد و قدرتمند بازوهايم را فشرد. گفتم: آخر نگفتيد اينجا رو كي ميسازه؟
به چشمانم خيره شد كه باز تاب نياوردم و سر به زير انداختم. گفت: «يدالله فوق ايديهم.»
گفتم: اينكه يعني دست خدا بالاي همة دستهاست. جواب سؤال من چه شد؟
گفت: «آخر كار ميفهمي. وقتي ساخته شد، به سازندهاش سلام مرا برسان. خدا تو را هم خير و سعادت بدهد.»
گفتم: انشاءالله خدا از دهان مباركت بشنود.
صداي موتور ماشين بلند شد. وقت رفتن بود. دست نرم و قوي و گرمش را در دست گرفتم. دوباره دلم لرزيد. به چشمانش نگاه كردم كه اين بار با گيرايي غريبي نگاهم را به خود كشيد. گفتم: كجا ميروين برسونيمتون.
گفت: «جمكران.»
گفتم: پاي پياده! وسيلهتان كجاست؟ بياييد در جوار هم برويم. حسابي سؤال پيچتان كنم.
خنديد و مثل پدري كه پسرش را نوازش كند، دستي به سرم زد. سر را خم كرد و گفت: «شما برو. من هم ميآيم.»
گفتم: پس قول بدهيد آنجا شما را ببينم. و نفسي عميق كشيدم و از بوي خوشش چشمانم را بستم. گفت: «حتماً به ديدنت ميآيم آقاي عسكري! خدا به همراهت. آن مورد امروز را هم بخشيدم.»
علي صدايم ميكرد. دستش را فشردم. خداحافظي كردم و به طرف جادّه راه افتادم. با خود فكر كردم كدام مورد را بخشيدهاند؟ عجب خوي و خصالي! به اين برازندگي و نيزه به دست؟!...
در اين افكار بودم كه به ماشين رسيدم. علي گفت: با كسي صحبت ميكرديد، وسط بيابون؟
بيآنكه پشت سر را نگاه كنم، اشاره به آقاي سيّد كردم و گفتم: با همين حاج آقا؟
محمّد كه فكر كرد اين هم يكي از شوخيهايم است، خنديد و گفت: كدوم حاج آقا. آقاي عسكري؟
گفتم: همين... و چرخيدم رو به بيابان كه صاف و خالي بود. چشمانم از تعجّب فراخ شد. نفسم گرفت. خشك شدم. هيچكس آنجا نبود. دشت صاف و بيپستي و بلندي پيش رويم گسترده بود، بيآنكه احدي را در آن ببينم؛ امّا امكان نداشت همة آنچه ديده بودم، توهّم باشد. يقة پيراهنم را بوييدم. بوي خوش او را ميداد. نميدانم آن جوانها در صورتم چه ديدند! جواد زير بازويم را گرفت و گفت: حالتون خوب نيست؟ بياييد توی ماشين.
امّا دستم را از دستش درآوردم و گفتم: نه خوبم! الآن برميگردم.
و به سمت شيارها دویدم. بايد ميديدم، بايد مطمئن ميشدم. آنچه ديدهام وهم و خيال نبوده... و نبود! آنجا روي زمين هموار شيارهايي كشيده شده بود... محراب و صحن و حسينيه... دور خود چرخيدم. گيج و مستأصل و ترسان فريادش كردم...كجاييد؟ و ناگهان فكري به ذهنم رسيد كه بيش از نبودنش، نديدنش، دلم را لرزاند و نفسم را بند آورد. نكند او...
به جوانها چيزي نگفتم. نميتوانستم بگويم. چيزي هم نپرسيدند. گويي در سكوت و بهتم خاصيّتي بود كه آنها را هم در بهت و حيرت فرو برده بود. فقط گهگاه در گوشي از حال و روحيّهام صحبت ميكردند. فكر و ذكر خودم، رسيدن به جمكران بود. ديدار دوبارة او آنطور كه قول داده بود خيلي چيزها را برايم روشن ميكرد. كه بود؟ از كجا آمده بود و به يكباره كجا رفت؟ مرا از كجا ميشناخت و چه چيزي را بر من بخشيده بود؟... گو اينكه عميقترين هزار توهاي دلم گواه ميداد كه او...
از در مسجد جمكران كه وارد صحن شدم قلبم به تپشي غريب افتاد. دلم پر ميزد و دليلش را خوب ميدانستم. اشتياقي غريب براي ديدارش احساس ميكردم. دلم آن صورت و چشمها، آن دستها و بوي بهشتي و مهمتر از همه، آن حضور پدرانه و غريب را ميخواست. به هر طرف نگاه كردم. تمام مسجد را گشتم تا آن وجود عزيز را پيدا كنم؛ امّا نبود. هر چه سه دوست صحبت ميكردند، چيزي نميفهميدم. همة هوش و حواسم به او بود و بس. ديدم دلم، شور و التهابم جز به نماز آرام نميگيرد. به نماز مسجد جمكران و دو ركعت نماز حضرت قائم، ارواحنا فداه، ايستادم. پيرمردي سمت چپم نشسته بود و جواني طرف ديگر. الفاظ را با سوز و گداز ميگفتم. از فكر آنكه شايد او، خود حضرت بوده چنان قلبم فشرده ميشد كه بياختيار به ناله و فغان افتاده بودم. خواستم براي ذكر صلوات سجده بروم كه احساس كردم پشت گردن و پهلويم داغ شد و قلبم به تپش افتاد. كسي كنارم نشست كه بوي عطرش بوي آشنايي بود. گفت: «آقاي عسكري! سلام عليكم.الوعده وفا.»
صدايش همان صداي آشناي پدرانه بود و حضورش لرزهاي غريب به جانم انداخت. براي ذكر صلوات رفتم به سجده. دلم! هوش و حواسم! فكر و ذكرم پيش او بود تا صلواتها تمام شود، ختم نماز كنم و از او بپرسم. به دستش، به ردايش بچسبم و رهايش نكنم. سر از سجده كه برداشتم، ديدم نيست. مبهوت و نااميد به پيرمردي كه كنارم نشسته بود گفتم: اين حاج آقا كه با من حرف زدند، كجا رفتند؟
پيرمرد شانه بالا انداخت و گفت: من كسي نديدم. داشتم صلوات ميفرستادم.
ترسيدم. رو كردم به پسر جوان و پرسيدم: اين آقا سيّد را كه كنارم نشست...
جوان كتاب دعايش را نشانم داد و گفت: داشتم دعا ميخواندم؛ امّا نديدم كسي...
دنيا دور سرم چرخيد. نفهميدم چه شد. آبي به صورتم ريختند. به هوش آمدم. سه دوست دورهام كردند كه چه شد؟ نگفتم! نتوانستم، بگويم. آن حدس و گمان به يقين رسيد. او حضرت مهدي قائم(ع) بود كه جان و روحم به فداي قدوم مباركش باد.
حالم خوب نبود. گريه امانم نميداد. قلبم تير ميكشيد و تمام تنم بي حس بود و سوزن سوزن ميشد. رفقا كه حالم را چنين ديدند، به سرعت به طرف تهران حركت كردند. خواستند مرا به منزل ببرند.
خواهش و تقاضا كردم كه مرا به منزل حاج شيخ جواد خراساني كه از دوستان نزديك روحانيام بودند، ببرند، كه بردند. اهل منزل هم مرا به اندروني هدايت كردند؛ جايي كه حاج آقا كنار حوضي با كاشيهاي آبي نشسته پاهايش را در آب گذاشته بود و كتاب ميخواند. مرا كه ديد، نيمخيز شد. سلام و احوالپرسي كرديم. از حالم پرسيد و دليل اين روي زرد و خرابم. گفتم: از قم، جمكران ميآيم. تعارف به خنكاي آب زد و گفت: كفشهايت را بكن. ما با آب پذيراي مهمانانمان هستيم.
پاها را در آب گذاشتم. خنكايي خوش و عجيب از پاها تا تمام تنم پخش شد.
حاج آقا برگي از كتاب را ورق زد و گفت: بگوييد! گوشم با شماست.
ماوقع را تعريف كردم تا رسيدم به آنجا كه آن سيّد بزرگوار مرا به نام خطاب كردند. حاج آقا كتاب را بست. به من خیره شد و سراپا گوش. حكايتم را ادامه دادم تا مسجد و نماز و آن ...
ماهنامة موعود شماره 33
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- •
٭. اين داستان برداشتي از ماجراي واقعي آقاي احمد عسكري و برخورد ايشان با حضرت است كه نقل زبانهاست و حضرت آيت الله صافي گلپايگاني در كتاب پاسخ ده پرسش به آن اشاره نمودهاند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. خداوندا! اي پروردگار پرتو جهان افروز، به سرور ما امام و رهبر هدايت شده و... خداوندا! مرا از ياران و هواخواهان او قرار ده... خداوندا! آن چهرة زيباي رشيد را به من بنماي و از پردة غيب آشكار كن...
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. ظاهراً مؤلّف کتاب مهدی منتظر(ع) بودهاند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑