عصر پایان اخلاق

بنجامين دی. وايكر Benjamin D.Wiker

علم و ايجاد دگرگونی در طبيعت انسان

توسعة تكنولوژی به انسان اين اجازه را می‏دهد كه طبيعت خودش را هم دست‌كاری كند و اين چيزی است كه پدران علم جديد، مثل بيكن و داروين نسبت به آن‏آگاهی داشتند و از همان زمان طیّ يكی دو قرن اخير اين مسئله را مورد توجّه قرار دادند. در رويكرد علم و تكنولوژی جديد، انسان مثل خاك كوزه‏گری در دستان دانشمندان است و آنها هرگونه دخل و تصرّفی را در طبيعت بشری می‏كنند. اين دخل و تصرّف در حوزة گرايش طبيعی انسان به جنس مخالف، به گونه‏ای عمل‏كرده است كه نياز به جنس مخالف از بين رفته و متعاقب آن، اخلاقياتی كه مبتنی بر جدايی جنس‏های مذکّر و مؤنّث بوده‏اند، موضوعيت خود را از دست‏داده‏اند؛ زیرا اصولاً زوجيّت معنای سابق خود را ندارد. نتيجة چنين فرايندی هم رفتن به سوی تاريكی و پوچی است.

در عصری كه بيشترين توصيفات برای مايع ظرف‏شويی و مايونز به كار می‏رود، به سختی می‏توان توجّه مردم را به نكاتی جدّی و اساسی جلب كرد. هر چنددور از ذهن است، ولی به هرحال شايد ساده و مستقيم سخن گفتن باعث شود كه كلمات قدرت خاصّ خود را به دست آورند. بنابراین، در اينجا می‏خواهيم بگوييم:

اكنون بزرگ‏ترين بحران اخلاقی ما را فرا گرفته است.

منظور من در اينجا كشتار فجيع و مداوم هزاران كودك در روز يا خودنمايی پايان‏ناپذير اختراعات پر ادا و اطوار شهوانی در ميادين عمومی كه برای‏معرفی و عرضة آنها فرياد می‏زنند، هم نيست، يا حتّی منظور من، تعريف مجدّد از ازدواج به گونه‏ای كه برخی اتّحاديه‏های تعريف نشده و غيرمقبول را هم دربر گيرد، نيست. هر چند همة اينها كم و بيش در بحران اخلاقی موجود دخيل هستند.

اكنون بزرگ‏ترين بحران اخلاقی ما را فرا گرفته است.

منظور من در اينجا كشتار فجيع و مداوم هزاران كودك در روز يا خودنمايی پايان‏ناپذير اختراعات پر ادا و اطوار شهوانی در ميادين عمومی كه برای‏معرفی و عرضة آنها فرياد می‏زنند، هم نيست، يا حتّی منظور من، تعريف مجدّد از ازدواج به گونه‏ای كه برخی اتّحاديه‏های تعريف نشده و غيرمقبول را هم دربر گيرد، نيست. هر چند همة اينها كم و بيش در بحران اخلاقی موجود دخيل هستند.

بحران اخلاقی واقعی اين است: ما از ميان همة انسان‏هايی كه تاكنون زيسته‏اند، با پايان اخلاق مواجه هستيم. سقط جنين و كودك كشی قبلاً هم وجود داشته‏است. همجنس بازی و كودك آزاری هم بوده است. تك همسری مادم‏العمر دو جنس مخالف نيز تا حدود زيادی تنها يك تعهّد مسيحی بوده و بنابراين، از لحاظ تاريخی، تعريف ازدواج در حوزة مسيحيّت كار مشكلی نيست. اگر اين ناخوشی‏ها ما را به ستوه آورده است، تنها بدين علّت است كه با يك بازگشت وقيحانه به‏درون تاريكی الحاد مواجه‏ شده‌ايم. امّا در ذيل اين ناخوشی‏ها، نوعی تاريكی خوابيده كه حتّی تاريكی الحاد هم در مقابل آن، روشنايی محسوب می‏شود و آن،دست رد زدن انسان بر طبيعت خودش و در نتيجه، دست رد زدن بر همة اخلاقيات است.

تاريكی واقعی

مشكل است زمانی كه چشمانمان مترصّد امواج جديد تاريكی اخلاقی است، از ما خواسته شود، بر قلب تاريكی متمركز شويم؛ زیرا طبيعتاً چشمان ما با همان نور باقيماندة موجود، اشيا را تشخيص می‏دهد؛ به عنوان مثال، ما ازدواج با همجنس را به عنوان يك انحراف از ازدواج با جنس مخالف، مورد قضاوت ‏قرار می‏دهيم. حتّی اگر ما به طور كلّی به يك طلوع جديد اميدوار باشيم، بايد اين تاريكی را امری بی‏شكل و تهی بدانيم كه مثل يك حفرة سياه بلعنده بوده وروشنايی در آن به سرعت در حال محو شدن است؛ بنابراین، احتمالاً مشكلی كه وجود دارد اين است كه بايد روی چيزی متمركز شويم كه مغاير طبيعت بشری است‏و انسان بايد به گونه‏ای رفتار كند كه نهايتاً به انكار اين وضعيت بی‏شكل و تهی بيانجامد.

چطور می‏توان به آن رسيد؟ چطور می‏توان روی مقاديری متمركز شد كه اصولاً وجود ندارند؟ احتمالاً از طريق توضيح دادن، می‏توان بدان رسيد. اخيراً،دانشمندانی كه توسط توموهيرو كونو، زيست‏شناس دانشگاه كشاورزی «توكيو» رهبری می‏شدند، بچّه موشی را به وجود آوردند كه دارای اسپرم معرّف نبود. آنها اين كار را با استفاده از دو تخمك جنس ماده انجام دادند و از طريق حقّة ژنتيكی كاری كردند كه يكی از آنها براساس كاركرد ژن‏های خود از اسپرم خارج‏شود. آنها به 457 تخمك بازسازی شده دست يافتند؛ 371 مورد از آنها برای لقاح در جنس‏های مؤنّث زنده ماندند و 10 تخمك هم پس از بارور شدن، ‏انتقال يافتند. تنها يك تخمك كه «كايوگا» نام گرفت، بزرگ شد. اين تخمك پس از آنكه به طور موفّقيت‏آميزی با اسپرم نر جفت شد، تعجّب همه را برانگيخت.اين تخمك بارور شده، به همان شيوة قديمی زايمان شد. معمولی‏ترين عنوانی كه برای قضيه كايوگا می‏توان گذاشت، چيست؟ پايان كار جنس مذکّر.

آيا به راه طولانی از موش تا انسان فكر می‏كنيد؟ می‏بينيد كه تاريخ خيلی كوتاه رشد تكنيك باروری درون شيشة آزمايشگاهی را نمی‏توانيد درك كنيد؛ تاريخی‏كه از موش آغاز شد و اكنون در ميان ما امری پيش پا افتاده است. در حقيقت، در لقاح آزمايشگاهی، همان چيزهای مشابهی كه روی موش صورت می‏گرفت، با انسان آزمايش می‏شود.

نفی جنس مذکّر، پايان جدايی‏های اخلاقی مبتنی بر جنسيّت را بازگو می‏كند. در طول تاريخ بشری، جدايی ميان جنس‏های مذکّر و مؤنّث، امری كاملاً طبيعی وابتدايی بوده است و همين، زمينة هرگونه جدايی مرتبط با جنسيّت و ازدواج بود. اگر جنس نر و مادّه، به عنوان يك چيز طبيعی و جدايی ضروری ميان آنهابرافتد، در اين صورت، همة جدايی‏های اخلاقی مبتنی بر آنها هم، به گونه‏ای ديگر از بين می‏روند. ديگر ممنوعيّت ازدواج دو مرد ضرورت ندارد؛ خود ازدواج‏هم به سرعت ناپديد می‏شود و به سرنوشت كاغذهای پوستی، كالسكه‏های اسب‏كش، عكاسی و تلفن‏های شماره‏ای دچار می‏شود.

در پی اين واقعه، آنچه كه ما با آن مواجه خواهيم شد، قرار گرفتن سريع سؤالات تكنيكی به جای سؤالات اخلاقی است، به طوری كه اين سؤال اخلاقی: آيا ما بايد اين كار را انجام دهيم؟ تبديل به سؤال صرفاً تكنيكی: آيا ما می‏توانيم اين كار را انجام دهيم؟ می‏شود و توانستن‏ها بيشتر متوجّه تأثيرات تكنيكی‏می‏شود و بايدها و نبايدها هم آن جذّابيت خود را از دست خواهد داد و پژمرده و بالأخره محو می‏شوند.

پيدايش شرايط خنثی و پوچ

ما بايد نسبت به اين عارضة پيش‏بينی نشده، نگرش دينی و الهياتی داشته باشيم تا بتوانيم همة اهمّيت آن را دريابيم. آنچه را كه ما داريم از طريق قدرت‏تكنولوژيكی برتر، برای رسيدن به آن می‏كوشيم، عبارت از تخريب كامل چيزی است كه خداوند آن را با قدرت در خلقت مقدّر كرده است، امّا اكنون از آنجا كه ما به‏لحاظ تكنيكی موفّق بوده‏ايم، می‏بينيم كه حساب و كتاب خلقت رو به عقب می‏رود، شكل به سمت قهقرا و بی‏شكلی روان است؛ جداسازی مذکّر و مؤنّث به‏امری پوچ تبديل شده و روشنايی به نفع تاريكی عقب‏نشينی می‏كند. به مثال خودمان (در انجيل) برگرديم؛ همة جدايی‏های اخلاقی برحسب جنسيّت، ريشه درخود جنس دارد، ظرفيّت طبيعی حفظ خلقت به گونه‏ای است كه با وحدت يافتن يك مذکّر و يك مؤنّث، همه تبديل به يك جسم می‏شويم (پيدايش 2/24). از اين جدايی بنيادين، تنها امر كاملاً تعريف شدة ازدواج و لوازم آن نشئت نمی‏گيرد، بلكه منع زنا، ارتباط جنسی قبل از ازدواج، همجنس‏بازی، جلوگيری ازآبستنی، زنای با محارم، استمنا، حيوان صفتی و توصيف مسائل شهوت‏انگيز به وسيلة عكس‏ها، نقّاشی‏ها و نوشته‏ها را نيز شامل می‏شود. اين ممنوعيّت‏ها شامل انواع و اقسام انحراف‌ها و پشت كردن به جدايی بنيادين و

طبيعی جنسی می‏شود.

در صورت نبود اين جدايی، هيچ جدايی اخلاقی نيز بروز پيدا نمی‏كند. فرشتگان با روح پاكی كه دارند، به مذکّر و مؤنّث تقسيم نمی‏شوند. آنها از زنا منع ‏نمی‏شوند؛ زيرا نمی‏توانند آن را مرتكب شوند. آنها نمی‏توانند از قصور در ازدواج تأسّف بخورند؛ زيرا ازدواج نمی‏كنند. بدبختی‏های مرتبط با همجنس‏بازی متوجّه آنها نيست؛ زیرا اصولاً دارای جنسیّت نيستند.

تكنيك با خميرة جنسيّت انسان، مثل خاك كوزه‏گری عمل می‏كند. از طريق عمل جرّاحی فراجنسيّتی، مرد بی‏نياز از زن و زن بی‏نياز از مرد را شكل می‏دهد يامی‏تواند «همان استخوانی كه متعلّق به من است و بدنی را كه متعلّق به خودم است»، از طريق توليدمثل غيرجنسی به وجود آورد؛ يا همة آن چيزهايی را كه ‏متعلّق به فرد است، از طريق دست‌كاری ژنتيك تخمك سودمند و چند برابر گرداند - و بدين ترتيب، جدايی طبيعی ميان نر و مادّه به طور کامل زدوده می‏شود.

به‏نظر ما، نتيجة نهايی اين تكنيك، خلق ارواح پاك نيست، بلكه شياطين جنسی بدون تذكير و تأنيث خلق می‏شوند، مثل ماری‏لين مانسون، آوازخوان راك و كسی‏كه لذّت جنسی زن و مرد را در وجود خود در هم آميخت و آن را به يك شهوت بی‏شكل كه نافی نظم خلقت است، تبديل كرد. دو جنسیّتی بودن، خود نفی‏جنس و انكار ويرانگرانة جدايی مقدّر الهی ميان مذکّر و مؤنّث است.

ما در مسير محو تقدير الهی جدايی طبيعی جنسی، به بی‏راهه رفته و دست به شورش عليه كائنات زده‏ايم. اين انحراف، آنچه را طبيعی است، از شكل‏می‏اندازد.

فعّالان همجنس‏گرا اكنون در صدد هستند كه نام از يكديگر بگيرند و در ازدواج آنها يكی نقش مذکّر و ديگری نقش مؤنّث را داشته باشد. آنها اين اقدام خود رابر اين پيش فرض قرار می‏دهند كه ازدواج يك وحدت دائمی و انحصاری ميان دو انسان است؛ امّا همين چارچوب ريشه در اين حقيقت دارد كه وحدت جنسی ‏ميان يك مذکّر و يك مونّث، خود توليد كنندة سمبل يك موجود واحد زنده كاملاً دائمی و ماندگار، يعنی كودك است. تدبير مقدّر ضرورت جنسی در شكل‏مذکّر و مؤنّث، به تولد كودك می‏انجامد و در مقابل، مبهم كردن، آلودن و به هم زدن تذكير و تأنيث، مثل نقّاشی‏های خيلی در هم و بر هم می‏ماند و ازدواج به‏عنوان يك ساختار اخلاقی، تنها از طريق پشت كردن به آن است كه دچار زوال می‏شود. اينك، پايان ازدواج ـ حتّی در شكل منحرف ازدواج همجنس‏بازان ـ را نظاره كنيد.

ما به دو دليل، اين مورد را تنها يك انحراف نمی‏دانيم، بلكه آن را شورش مستقيم عليه نظام كائنات می‏بينيم: نخست، اينکه این موضوع صرفاً يك تحريف انگل‏گونه، در آنچه‏ طبيعت نام دارد، به وجود نمی‏آورد. همجنس‏گرايی در دوران قديم، مثل آنچه كه در ميان يونانيان وجود داشت، بدين صورت بوده است كه لذّت جنسی ميان دومذکّر را عالی‏تر از لذّت جنسی ميان مذکّر و مؤنّث می‌دانستند؛ امّا انسان آن روزی، همچنان به مقاربت با جنس مخالف جهت توليد مثل، طبق اوامر طبيعت‏تكيه داشت؛ مرد و زن منحرف می‏شدند، امّا تخريب نمی‏شدند. در عوض، ما در شورش خود عليه طبيعت، داريم برای تخريب جنس مذکّر و مؤنّث هم تلاش‏می‏كنيم.

دوم آنکه، همه مواردی كه بر اين موضوع مترتّب است، چيزی بيشتر از يك نگاه محدود را می‏طلبد. همان‏طور كه سی.اس.لوئيس در كتاب «نامه‏های رول پيچ» خود متذكّر شد، شيطان نمی‏تواند چيزی را خلق كند، بنابراين هرگونه تلاش رقيبانه‏ای كه در صدد ايجاد نظم است، صرفاً امری تقليدی از عقلانيّت و قدرت‏نظام‏بخش الهی است؛ بنابراين،

شرّی كه در صدد اختلال در نظم است، اقدامی شورشگرانه است. به نظر می‏رسد كه از ما خواسته می‏شود، به طوربی‏رحمانه‏ای به سمت تخريب جدايی جنسی و غوطه‏ور شدن در اعماق دو جنسیّتی و زادن فارغ از شيوة تذكير و تأنيث، پيش برويم. ماريلين مانيسون يك‏مورد منزوی از نظر انحراف جنسی نيست. او، چه زن باشد، چه مرد و چه شئی، نشانه‏ای از پايان كار اخلاق بوده و نشان از تاريكی‏ای است كه ما داريم به‏سمت آن و به سمت جدايی‏های جنسیّتی، مسابقه می‏دهيم.

اما اگر چنين چيزی پايان اخلاق است، پروژه برهم زدن تمامی جدايی‏های جنسیّتی موجود، چه وقت آغاز می‏گردد؟

آغاز پايان

اين وسوسه‏انگيز است كه بخواهيم فيلسوف بدنامی به نام فردريش نيچه را به‏خاطر راهنمايی وی برای تخريب اخلاق، مورد شماتت قرار دهيم. به هر حال،اين نيچه بود كه با بلند آوازگی اعلام كرد، تمام جدايی‏های اخلاقی، اختياری و دل‌خواهانه بوده و اين از طبيعت ناشی نمی‏شود، بلكه از ارادة معطوف به قدرت‏يك شخص خاص يا مردم نشئت می‏گيرد. او در اثر مشهورش «آن سوی خير و شر» به اين موضوع می‏پردازد. (1886).

هر چند انسان وسوسه می‏شود كه نيچه را سرزنش كند، ولی به خاطر نثر فلسفی قوی او و اثراتی كه وی بر همكاران آلمانی خود و روشنفكران ليبرال گذاشته،اين سرزنش بیجا خواهد بود. نيچه يك پيامبر فيلسوف نيست؛ بلكه يك عيب‌جوی ناقلای زمانه است، كه تمايل و رويكرد «پروميتوسی»1 داشت. بنابراین بهتر است به جای آلمان به انگليس سفر كنيم و استدلال‏های فرانسيس بيكن (1626 ـ 1561) را مورد بررسی قرار دهيم و سپس به چارلز داروين (1882 ـ 1809) توجّه كنيم. به درستی گفته شده است كه بيكن يكی از بزرگ‏ترين بنيان‏گذاران علم جديد است؛ امّا، از آنجا كه او شخصاً هيچ آزمايشگاهی‏نداشته و هيچ كشفياتی را انجام نداده، دقيق‏تر آن است كه وی را بنيان‏گذار وجه پروميتوسی روح علمی جديد بخوانيم.