محمد شجاعی
چكيدة مقاله:
مقالة «سيماي امام زمان(عج) در آيينة ماه مبارك رمضان» در سه محور سيماي امام زمان(عج)، سيماي ماه مبارك رمضان و جايگاه ويژه و بيبديل امام زمان(عج) در اين ماه كه شهرالله الاكبر است، به خوانندگان فرهيخته و صميمي «موعود» تقديم میشود. تلاش نگارنده برآن است تا با استناد به آيات و روايات مربوطه، اثبات كند كه ولايت، روح توحيد و امام زمان(عج)، حقيقت و باطن ماه رمضان و ليلةالقدري است كه برتر از هزار ماه میباشد.
در ضرورت و اهمّیت حضور وليّ معصوم و حجّت حق در باور و رفتار مؤمنان، همين بس كه ايمان بدون او، بيمعنا و عبادت، بيمحتوا خواهد شد و شب قدر با شبهاي ديگر عمر انسان تفاوتي نخواهد داشت و بشر، با وجود تحمّل همة رنجها و سختيها در راه سير و سلوك، بدون راهبر و راهنماي معصوم در تقرّب به محضر پروردگار عالم، ناكام خواهد ماند؛ بلكه از مقصد و مقصود دور و طعمة شياطين جنّ و انس خواهد شد.
نخست به اختصار، به معرفي شخصیت آخرين ذخيرة الهي ميپردازيم و علاقهمندان را براي مطالعة تفصيلي به منابع مربوطه ارجاع میدهیم:1
سيماي امام زمان(عج)
حضرت مهدي(عج) به تصريح روايات معتبر از ميان يكصد و بيست و چهار هزار پيامبر و دوازده امام معصوم، آخرين حجّت حق، وليّ مطلق و معصوم الهي است كه وجود و آمدنش وعده داده شده و از اينرو او را خاتمالاوصياء و موعود مینامند كه بنا بر حكمت و مصالحي، پس از يك دوره غيبت طولاني به امر پروردگار ظهور خواهد كرد و با تشكيل بزرگترين حكومت الهي، جهان سراسر ظلم و فساد را، پُر از عدل و انصاف، بركت، علم و معنويت خواهد كرد.2 او امان زمينيان است كه به بركت وجود نازنينش، بلاها از سر بشر دفع میشود.3 همچنين در بسياري از روايات اسلامي، به ويژه توقيع شريف ناحية مقدّسه، علّت طولاني شدن غيبت، عهدشکنی و آماده نبودن منتظران (به دلیل فاصله گرفتن از حضرت در بينشها، گرايشها و ارتكاب گناهان از سوي آنان) نام برده شده است؛4 زیرا منتظران مصلح جهاني، خود بايد صالح و الگوي ساير مسلمانان باشند.
اطاعت و تبعيت محض از وليّ معصوم، اطاعت از خدا و واجب است؛ تبعيت در ساية محبّت و محبّت زاييدة شناخت و معرفت است. ما بايد امام زمانمان را بشناسيم؛ زیرا او عصارة وجودي تمام انبيا و امامان، پدر حقيقي شيعيان، بلكه همة امّت اسلامي است و وجود مطهّرش واسطة تقرّب به حق و سبب نزول بركات و نعمتهاي ظاهر و باطن خداوند است. پيوند و همراهي با او، موجب سعادتمندي و دور شدن از او، ماية گمراهي و خسارتی بزرگ خواهد شد.5
در معرفي شخصیت حضرت، تنها به ذكر يك روايت از حضرت امام صادق(ع) بسنده میکنیم كه علّامه مجلسي(ره) آن را در «بحارالانوار» از مفضلبن عمر روايت كرده است:
امام صادق(ع) ميفرمايد: «حضرت قائم آلمحمّد(ع) پس از ظهور، به خانة كعبه تكيه ميزند و با صدايي رسا، ندا ميدهد:
«اي مردم! هركس میخواهد آدم و شيث را ببيند، بداند كه من آدم و شيث هستم و هركس میخواهد نوح و فرزندش سام را ببيند، بداند من همان نوح و سامم. هركس میخواهد ابراهيم و اسماعيل را ببيند، بداند من همان ابراهيم و اسماعيلم و هركس بخواهد موسي و يوشع را ببيند، من همان موسي و يوشع هستم. هركس بخواهد عيسي و شمعون را ببيند، من همان عيسي و شمعونم و هر كس میخواهد محمّد (ص) و اميرالمؤمنين(ع) را ببيند، من همان محمّد و اميرالمؤمنين (ع) هستم. هر كس میخواهد حسن و حسين (ع) را ببيند، بداند من همان حسن و حسين(ع) هستم و هركه میخواهد امامان از ذرّية حسين(ع) را ببيند، بداند كه من همان ائمّة اطهار هستم. دعوتم را بپذيريد و به
نزدم جمع شويد كه هر چه گفتند و هر چه را نگفتهاند، به شما خبر ميدهم.»6
امام زمانمان با اين ويژگيهاي بينظير، نزديكترين رَحِم، پدر مهربان و دلسوز و منجي ما و همة عالم امكان است؛ بنابراین بايد عاشقانه در اهداف الهي و جهانياش با او همراه و همقدم شويم و با همّت مضاعف و جهاد خستگيناپذير، علاوه بر تربيت خود، به تربیت نسل منتظري بپردازيم كه مورد نظر و رضايت ایشان باشد. ان شاءالله تعالي.
سيماي ماه مبارك رمضان
واژة رمضان از مادّة «رَمَضَ»7 به معنای شدّت تابش خورشید بر ریگ و مانند آن است. پيامبر اکرم(ص) فرمودند: «رمضان، ماه گناهسوزی است و خداوند در این ماه، گناهان بندگانش را میسوزاند و میبخشد. بدین جهت این ماه، رمضان نامیده شده است.»
در كتب معتبر شيعه، روايات فراواني در فضيلت و بركات و جايگاه ماه مبارك رمضان وجود دارد كه از مهمترين آنان، خطبهاي است كه آقا امام رضا(ع) به نقل از اميرالمؤمنين(ع) و ایشان از پيامبر اکرم(ص) نقل ميكنند.
رسول خاتم(ص) در آخرين جمعة ماه شعبان يكي از سالهاي عمر شريفشان در مدينه، خطاب به مسلمانان فرمودند:
«أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَيَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَيَّامِ وَ لَيَالِيهِ أَفْضَلُ اللَّيَالِي وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ...؛
اي مردم! ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش به سوي شما رو كرده است. ماهي كه نزد خدا، بهترين ماههاست و روزهايش بهترين روزها و شبهايش بهترين شبها و ساعتهايش بهترين ساعتهاست.»
«هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَی ضِيَافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ أَنْفَاسُكُمْ فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ نَوْمُكُمْ فِيهِ عِبَادَةٌ وَ عَمَلُكُمْ فِيهِ مَقْبُولٌ وَ دُعَاؤُكُمْ فِيهِ مُسْتَجَابٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ بِنِيَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ يُوَفِّقَكُمْ لِصِيَامِهِ وَ تِلَاوَةِ كِتَابِهِ...؛
ماهي كه در آن، شما را به مهماني خدا دعوت كردهاند و شما در آن از اهل كرامت خدا شدهايد. نفسهاي شما در آن، ثواب تسبيح و ذكر خدا دارد و خواب شما، ثواب عبادت. اعمال شما در آن پذيرفته است و دعاهاي شما، مستجاب. پس از پروردگار خويش با نيّتهاي راستين و دلهاي پاك بخواهيد كه توفيق روزة اين ماه و تلاوت قرآن در آن را به شما عنايت فرمايد.»
«أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَبْوَابَ الْجِنَانِ فِي هَذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُغَلِّقَهَا عَنْكُمْ وَ أَبْوَابَ النِّيرَانِ مُغَلَّقَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُفَتِّحَهَا عَلَيْكُمْ وَالشَّيَاطِينَ مَغْلُولَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُسَلِّطَهَا عَلَيْكُمْ؛
اي مردم! درهاي بهشت در اين ماه گشوده است. از پروردگار خود بخواهيد كه آنها را بر روي شما نبندد و درهاي جهنّم در اين ماه بسته است. از خدا بخواهيد كه آنها را بر روي شما نگشايد. شياطين در اين ماه، در غل و زنجيرند. از خدا بخواهيد كه آنها را بر شما مسلّط نگرداند.»
حضرت علي(ع) ميفرمايند:
«فَقُمْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِي هَذَا الشَّهْرِ؟ فَقَالَ يَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِي هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ؛
در اين حال از جا برخاسته و عرض كردم: اي پيامبر خدا! برترين اعمال در اين ماه چيست؟ حضرت فرمود: «اي اباالحسن! برترين اعمال در اين ماه پرهيز از محرّمات است.»8
(برای رعایت اختصار، بخش کوتاهی از خطبه ذکر شده است.)
ج) امام زمان(عج) و ماه رمضان
ماه رمضان برترين ماه خدا، بهار «قرآن» و اوج بندگي سالكان عارف و مجاهد است و روح و حقيقت آن در هر زماني، حجّتي كامل و معصوم است كه زمين از وجودش بينياز نبوده و تا پايان حياتش بينياز نخواهد بود. در روايت حضرت باقرالعلوم(ع)، ولايت معصومان(ع)، روح نماز و روزه و حجّ و زكات و همة اعمال و عبادات شمرده شده و بدون اعتقاد به امام، روزه در روزههاي گرم و طاقتفرسا و شبزنده داري و اقامة نماز از سر شب تا صبحگاهان، جز زحمت بيهوده و خم و راست شدن، بهرهاي را نصيب صاحبش نميكند.9
بنابراين بايد اين روح عظيم و باطن منوّر را شناخت، به او نزديك و با او همراه شد تا به كمال حقيقي دست يافت. براي روشنتر شدن ارتباط تنگاتنگ ماه رمضان به عنوان شهرالله الاكبر و قطب عالم امكان، حضرت وليّ الله الاعظم(عج) به بيان مصداقي اين اصل و حقيقت در قرآن، روايات و ادعية صادره از ذوات مقدّسة معصومان(ع) ميپردازيم:
••• سورة قدر
در «سورة قدر»، برای شب قدر چند ويژگي نقل شده است كه يكي از آنها، نزول ملائكه و روح (جبرائيل يا ملكي اعظم از جبرائيل و ساير ملائكه) بر حجّت حق و امام حاضر است كه مقدّرات يك ساله را به امضاي انسان كامل و خليفةالله ميرسانند.
سورة قدر دليل محكمي بر وجود وليّ معصوم الهي در ميان بشر، به ويژه اثبات امامت و حضور امام زمان (ع) است.
از امام صادق(ع) سؤال شد:
«تَعْرِفُونَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَقَالَ وَ كَيْفَ لَا نَعْرِفُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ الْمَلَائِكَةُ يَطُوفُونَ بِنَا
فِيهَا؛
آيا شما میدانيد شب قدر كدام شب است؟ فرمود: «چگونه نمیدانيم، در حالی فرشتگان در آن شب در گرد ما دور میزنند؟»10
از حضرت امام باقر(ع) روايت شده است:
«اي شيعيان!، [با مخالفان ما] به وسيلة سورة «إنّا أنزلناه» احتجاج كنيد تا پيروز شويد. به خدا سوگند! كه آن [سوره] حجّت خدا بر آفريدگان، بعد از رسول خدا (ص) بوده، مهتر و سرور دينتان و غايت علم ماست.»11
امام صادق(ع) نيز در روايتي بلند از رسول خدا(ص) به نقل از خداوند تبارك و تعالي ميفرمايند:
«إنا أنزلناه» را بخوان! در حقيقت آن نسبت تو و نسبت اهل بيتت تا روز قيامت است.»12
••• دعاي اَللّهُمَّ اَدْخِلْ عَلی اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ
بعد از هر نماز واجبي در روز و شب ماه رمضان، اين دعا وارد شده كه ثواب آن (آمرزش گناهان تا روز قيامت) حاكي از ارزش و اهمّیت آن است؛ هرچند ميدانيم دعا بدون عمل فايده ندارد و فرد بايد در مسير تحقّق فرازهاي آن كوشش كند و واضح است كه تحقّق كامل و جامع آن (با توجّه به كلّيت و جهانشمولي بودن خواسته) بدون هيچ نقصاني، تنها در حكومت جهاني حضرت بقیّةالله الاعظم(ع) محقّق خواهد شد و آن دعا اين است:
«اللَّهُمَّ أَدْخِلْ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ اللَّهُمَّ أَغْنِ كُلَّ فَقِيرٍ اللَّهُمَّ أَشْبِعْ كُلَّ جَائِعٍ اللَّهُمَّ اكْسُ كُلَّ عُرْيَانٍ اللَّهُمَّ اقْضِ دَيْنَ كُلِّ مَدِين...»
این دعا در واقع، دعا براي فرج امام زمان(عج) است؛ یعنی ما با این دعا درخواست فرج ایشان را داريم و از خدا می خواهیم:
«خدایا! زمانی را برسان که دیگر این مشکلات در هیچ جامعهای نباشد؛ نه فقيري، نه گرسنهاي، نه برهنهاي، نه انسان آبرومندي كه در زير بار دِيْنش احساس خجالت كند و نه....»
«اللَّهُمَّ أَصْلِحْ كُلَّ فَاسِدٍ مِنْ أُمُورِ الْمُسْلِمِين؛
خداوندا! تمام فسادها را در امور مسلمانان اصلاح فرما.»
يكي از فرازهاي طلايي اين دعا، اين خواسته است كه بايد در مسير آن گام برداشت تا زمينهسازي ظهور فراهم شود و اوج آن در زمان ظهور به دست با كفايت حضرت صاحب الامر(ع) خواهد بود؛ زيرا در فرهنگ انسانساز تشيّع، ائمّة هدي از ما خواستند كه وقتی دعا میکنید، باید به مضامین دعا هم عمل کنید و اين عمل كردن، يعني ساخته شدن در راستاي هدف ظهور آن مصلح كل.
••• دعاي افتتاح ضيافتي ديگر در ضيافت الله
دعاي «افتتاح»، فوقالعاده مهم است و پیوند خوبی بین ما و امام زمان(عج) در ماه مبارک برقرار میکند. اين دعا در دو كتاب دعاي ارزشمند شيعيان، به نام «زاد المعاد» اثر علّامه مجلسي(ره) و «اقبال» جناب سيّد بن طاووس(ره) آمده است.13 در كلّيات «مفاتيح نوين» كه به همّت آيت الله ناصر مكارم شيرازي و تحقيق دو تن از محقّقان حوزه سامان يافته، آمده است:
دعاي افتتاح به سند معتبر از حضرت صاحب الامر، ارواحنافداه، نقل شده كه به شيعيان نوشتند: «در هر شب از ماه مبارك رمضان اين دعا را بخوانيد كه دعاي اين ماه را فرشتگان ميشنوند و براي صاحبش استغفار ميكنند. از ويژگيهاي دعاي افتتاح آن است كه دعاكننده را هر شب، متوجّه حضرت وليّعصر(عج) و دولت كريمة آن حضرت ميكند و شوق لقاي آن دولت را در دل او زنده ميدارد.
بخش پاياني اين دعا، به شكل نسبتاً گستردهاي، هم خصال آن حضرت را بازگو ميكند: «العدل المنتظر» و هم خصال دولت آن حضرت را بر ميشمارد: «تُذِلُّ بِهَا النِّفَاقَ وَ أَهْلَه» و بالأخره شيعهاي كه حِرمان دورة غيبت را تحمّل ميكند، در پايان دعاي خود، رنجهاي اين دوره را با زبان شِكوه با خداوند نجوا ميكند:
«اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْكُو إِلَيْكَ فَقْدَ نَبِيِّنَا صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ غَيْبَةَ وَلِيِّنَا وَ كَثْرَةَ عَدُوِّنَا؛
خداوندا! همانا ما به درگاه تو شکوه میآوریم از فقدان نبیّمان (ص) و غیبت ولیّمان و زیادی دشمنانمان و...»
از جمله موارد شكوه به درگاه خداوند سبحان، غيبت امام زمان(عج) است و عاشق منتظر، هر شب از حضرت حق ميخواهد كه با ظهور حضرت، اين مشكلات پايان پذيرد:
«اللَّهُمَّ الْمُمْ بِهِ شَعَثَنَا وَ اشْعَبْ بِهِ صَدْعَنَا وَ ارْتُقْ بِهِ فَتْقَنَا وَ كَثِّرْ بِهِ قِلَّتَنَا»
دعاي افتتاح، هر شب دعاكننده را در مرز غيبت و حضور قرار میدهد؛ درحاليكه او را از تاريكيهاي عصر غيبت بيم ميدهد تا مبادا به ظلمت خو بگيرد، از يأس بازداشته، سپيده را به او نشان ميدهد:
«اللَّهُمَّ إِنَّا نَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَةٍ تُعِزُّ بِهَا الْإِسْلَامَ وَ أَهْلَه..؛ 15
خدایا! همانا ما مشتاقیم به تو، در دولت کریمهای که با آن اسلام و اهلش را عزّت میبخشی...»
یکی از فرازهاي بسيار مهم، ممتاز و كم نظير اين دعا، اينجاست كه ميفرمايد:
«وَ اجْعَلْنِي مِمَّنْ تَنْتَصِرُ بِهِ لِدِينِكَ، وَ لَا تَسْتَبْدِلْ بِي غَيْرِي؛
مرا از کسانی قرار بده که دینت را به وسیلة آنان یاری میکنی و کسی را هم جای من نگذار!»
خلاصه اينكه انسان بايد روحية انتظار را در درون خود نهادينه و آن را تا پايان عمر حفظ كند و وقتی به چنين درجهای رسيد، ديگر نبايد از اينكه ممكن است زمان ظهور را درك نكند، غمگين باشد؛ زيرا امام باقر(ع) چنين وعده داده است:
«ما ضَرَّ مَنْ ماتَ مُنْتَظِراً لَأمْرنا ألاّ يَمُوتَ فی وَسَطِ فُسُطاطِ المَهْدِیّ و عَسْكَرِهِ؛16
كسی كه در انتظار امر [فرج]، بميرد ضرر نكرده است [و نگران نباشد] از اينكه در ميان خيمة مهدی(ع) و لشكر او نمرده است.»
••• قرآن به سر گرفتن و توسّل به اهل بیت (ع)
در شبهاي قدر، يكي از اعمال ويژه و اختصاصي، قرآن به سر گرفتن و متوسّل شدن به خداوند و چهارده معصوم پاك است كه از بك يا الله شروع میشود و با ده مرتبه گفتن بالحُجَّةِ به پايان ميرسد. در واقع، بالحُجَّة پايان اين توسّل و امضاي نهايي آن است كه به دست ولايت امام زمان(ع) پايان ميپذيرد.
يكي از سفارشهاي مؤكّد اهل بیت(ع) در شبهاي قدر، خواندن دعاي «اللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ...» است كه به دعاي «سلامتي امام زمان(عج)» مشهور است. در فرازي از اين دعا آمده:
«... وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قاعِداً، وَ ناصِراً وَ دَلِيلًا...؛
خدايا! براي امام زمان(عج) سرپرست و حافظ و پیشوا و یاور و راهنما و مددکار و نگهبان و کمک رسان باش!»
وقتي ما براي حضرت چنين دعايي میکنیم و قبل اين دعا با تعبير «صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ الطَّاهِرِين» به امام حاضرمان و پدران پاك و معصومش، صلوات و درود ميفرستيم، ايشان نيز بهتر از خواستة ما يا حدّاقل همين خواستهها را دربارة ما، مساكين و نيازمندان حقيقي
خواهند داشت و اين، موجب رشد و تعالي ما خواهد شد. مبناي اين مدّعا هم اين آية قرآن است كه ميفرمايد:
« وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها؛17
و چون به شما تحیّتی گفته شد، با تحیّتی نیکوتر از آن، پاسخ گویید یا همان را باز گردانید.»
در تعاليم ارزشمند اهل بیت (ع) هم وارد شده است كه:
«اگر كسي برای شما هدیهاي گرفت، شما براي جبران محبّتش، به بهتر از آن تلافي كنيد.»
بنابراین اگر کسی این دعا را میخواند، باید حتماً به فکر امام زمان(ع) باشد. مهمترین دعای ما در زندگیمان باید دعای سلامتي و فرج حضرت باشد كه تأثیر فراواني بر فرد و جامعه دارد.
••• «زيارت امام حسين(ع)» در شبهاي قدر و بيعت با منتقم خون پاكش
حضرت سيّدالشّهدا(ع) در شبها و روزهاي مهمّ سال، داراي زيارت مخصوص است تا مؤمنان فراموش نكنند كه دين با فداكاري آن امام مظلوم و شهيد و اصحاب باوفايش براي هميشه زنده ماند و ما سلامت در دين و عدم تحريف در آن را مديون آن خونهاي پاك و مطهّريم. در شب قدر نيز كه برتر از هزار ماه (هشتاد و سه سال) است، زيارت مخصوص امام حسين(ع) وارد شده و خوب ميدانيم كه منتقم واقعي و حقيقي آن حضرت و همة مظلومان عالم، كسي نيست، جز امام زمان(عج).
ما بايد براي حضور در عمليات انتقام كه اوج لياقت و كمال يك عزادار واقعي است، رشد كنيم و اين حاصل نخواهد شد، مگر از شاهراه پيوند با امام زمانمان؛ بنابراین در «زيارت عاشورا» از خداوند منّان ميخواهيم توفيق اين انتقام در ركاب حسين زمان را به ما روزي و ارزاني كند. آنجا كه ميگوييم:
«فَأَسْالُ اللَّهَ الَّذِي...أَكْرَمَنِي أَنْ يَرْزُقَنِي طَلَبَ ثَارِكَ مَعَ إِمَامٍ مَنْصُور؛
پس، از خداوند میخواهیم که کرامت کند خونخواهی تو را همراه با آن امام یاریشده...»
نتيجه اينكه، ما در هميشه و همه حال، به ويژه در ماه مبارك رمضان كه ماه صيام و رسيدن به مراتب بالاتر تقواست، بايد سعي كنيم با بندگي خالص خدا و استفاده از تلاوت قرآن و ادعيه و توسّل به حضرات معصومان(ع)، به باطن ماه رمضان و باطن ليلةالقدر كه انسان كامل و امام زمان(عج) است، نزديكتر شويم و لحظهاي از ياد حضرت غافل
نباشيم و زندگيمان را بر مدار سربازي و رضايت حضرت تنظيم كنيم تا به سعادت حقيقي برسيم و بدانيم زمينهسازي ظهور حضرت، جز با خودسازي، جهاد و اجتهاد شبانهروزي، تربيت نسل منتظر و فداكار ميسّر نخواهد بود و ماه رمضان و ليالي قدر، بهترين و استثناييترين فرصتي است كه به فضل الهي براي مؤمنان و منتظران ظهور حضرتش در جاي جاي اين كرة خاكي فراهم میشود.
اللهمَ عَجِّلْ لِوَلِيِّكَ الْفَرَج؛
وَ هَبْ لَنَا رَأْفَتَهُ وَ رَحْمَتَهُ، وَ دُعَاءَهُ وَ خَيْرَه
پينوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. «امامت و مهدويت» از آيت الله العظمي صافي گلپايگاني، «آثار و فوايد وجودي امام عصر در زمان غيبت» از آيت الله مصباح يزدي، «دادگستر جهان» از ابراهيم اميني، «سيماي آفتاب» از حبيب الله طاهري، «آشتي با امام زمان(عج)» از محمّد شجاعي، «چشم اندازي به حكومت حضرت مهدي (عج)» از استاد نجمالدّين طبسي و....
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. «غيبت» نعماني، باب 37، ح10، ص 79.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «بحار الانوار»، ج 78، ص 380.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. همان، ج 53، ص 177.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. همان، ج 51، ص 150.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. همان، ج 53، ص 9.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. «تفسير فخر رازي»، ج 5، ص 89 و «لسان العرب»، ج 5، ماده ذ- ر.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. «وسائل الشّيعه»، ج 10 ص، 314.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. «فروع كافی»، ج 4 ص 62، ح 1.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. «البرهان في تفسير القرآن»، ج5، ص 717.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. «تفسير نورالثّقلين»، ج 5، ص 635.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. همان.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. «زادالمعاد»، ص 110 و «الاقبال»، ص 67.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. «شرح دعاي افتتاح» از حجّتالاسلام استاد محمّد سروش.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. «اصول كافی»، ج 1، ص 37.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. «الكافي»، تهران، دارالکتب اسلامیه، ج1، ص372.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. سورة نساء، آية 86.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑