ساعتهای میلیونی در دستان میلیاردرهای خاص؛ اشرافیّت ارتجاعیای که هنوز جولان میدهد.
او جملة مشهور ورد زبان ساعتسازان سوئيسی را برايم تكرار ميكند: سوئيسيها ميگويند ما براي نيم درصد از مردم كشورهاي مختلف ساعت توليد ميكنيم؛ يعني جامعة هدف آنها در «ايران» تنها نيمدرصد مردم كشور است چون افرادي كه به دنبال اين ساعتها ميآيند، اوّلاً جيبهای پرپول و ثانیاً سليقههاي خاصّي دارند. ساعتهاي گرانقیمت، همگی دستساز هستند و تعداد محدودي از آنها توليد ميشود؛ حتّي بعضي از ساعتها پيشفروش ميشوند.
اينجا ساعتها حكم جواهرات گرانقیمتي را دارند كه انگار عقربههايشان هر بار تكان ميخورند، چرتكه مياندازند و قيمتشان را به رخ صاحبانشان ميكشند. وقتي از پشت ويترين چشمت به قيمتهاي نجومي ساعتها ميافتد، تازه ميفهمي وقت طلاست يعني چه؟ براي آنهايي كه پيادهروي خيابان وليّعصر(عج) را پياده گز ميكنند، حتماً پاساژ مشهوري كه بين «زعفرانيه» و «محموديه» قرار دارد و مغازههايش ساعتهاي لوكس ميفروشند، آشناست. فروشگاههايي كه قيمت ساعتهايشان گاهي با قيمت يك دستگاه آپارتمان مبله در شمال «تهران» برابري ميكند. اينجا ساعتها فقط عقربههايي كه زمان را نشان ميدهند، نيستند؛ بلكه كالايي لوكس و اشرافي هستند كه شايد تنها چند صد نفر توانايي خريد آن را داشته باشند.
••• جنس طلا، بدنة الماس
نماي بيروني پاساژ با پوستر بزرگي كه پشت يكي از ويترينها چسبانده شده و چهرة دو مرد را درحالي كه ساعتهايشان را مقابل چشم عابران گرفتهاند، آنقدر جذّاب هستندكه كنجكاوي رهگذران را براي سرك كشيدن به داخل پاساژ تحريك كند. داخل يكي از فروشگاهها ميشوم و جوان آراسته و مؤدّبي، انگار كه از دور من را شبيه يك دسته اسكناس ديده باشد، جلو ميآيد و ميگويد: در خدمتم. ميگويم كمي اطّلاعات از قيمت ساعتهايتان و گرانقیمتترين آنها میخواهم و خلاصه چراغ صحبتمان را روشن ميكنم.
باور نميكند، من كه سر و وضعم بيشتر به دانشجوهاي ندار ميخورد، اينقدر پول داشته باشم كه گرانقیمتترين ساعتشان را بخرم. كمي وراندازم ميكند و بعد مثل اينكه توضيح دادن دربارة ساعتهای فروشگاه مثل ادای دين به آنهاست، با شور و حال خاصّي از قيمتها شروع ميكند: گرانترين ساعت ما نوزده ميليون تومان قيمت دارد و جنس آن از طلاست و در بدنهاش الماس به كار رفته است. ارزانترين ساعت شركت ما هم چيزي در حدود 6 ميليون تومان ميشود.
خوابم؟ اين اوّلين سؤالي است كه بعد از شنيدن قيمتها يقهام را ميگيرد.
••• ساعتی با قیمت یک میلیارد و 200میلیون تومان
افراد خاصّي و آن هم از قشر مرفّه ميتوانند ساعتهاي ما را خريداري كنند. ساعتهاي 200، 300 هزار توماني هم كار آدم را راه مياندازد؛ ولي بيشتر مشتریها يا به قول معروف، مدباز هستند يا به دنبال اجناس لوكس ميگردند.
اين حرفها را جوانك فروشنده در جواب سؤالهايم كه دارد مشكوكش ميكند، ميگويد و ميپرسد: ببخشيد؛ ولي اين اطّلاعات به چه درد شما ميخورد؟
اينجاست كه مجبورم هويّتم را فاش كنم و قول دهم به شرطي كه اسمش را در گزارش نياورم فقط از اطّلاعاتش استفاده كنم. او كه 12 سال سابقة كار در ساعت فروشي دارد، ميگويد: بيشتر، خانمها مشتري ما هستند و دليلش هم چشم و همچشمي بين آنهاست. اصلاً ساعت، عينك، كيف و خودنويس جزو اجناس لوكس به حساب ميآيد.
جوان فروشنده مثل هركس ديگري كه ميخواهد خودش را در شغلش حرفهاي نشان دهد، به آمارهاي جالبي اشاره ميكند:
الآن در سوئيس 130 برند توليد ميشود كه هم گرانقيمت است و هم ارزانقيمت. گرانترين ســـــــاعتي كه به گوشم خورده متعلّق به برند (Patecphilippe) با قيمت يك ميليارد و دویست ميليون تومان است!
••• ساعت چنگیزخان
وقتي به يكي ديگر از فروشگاههاي اين پاساژ و مشهورترين آنها وارد ميشوم و به دنبال اطّلاعات، راهنماييام ميكنند به سمت ميزي كه پشت آن، پيرمرد كراواتزدهاي نشسته است، پيشاپيش از نگاهش ميفهمم بازندهام. بدون هيچ حرفي و تنها با دادن يك كاتالوگ به زبان انگليسي، در واقع دست به سرم ميكنند و...
به فروشگاه ديگري ميروم كه 3 برند مشهور سوئيسي را ميفروشد. جوان فروشنده با روي خوش پشت ميز مينشيند و دربارة ساعتهايشان توضيح ميدهد: گرانترين ساعتي كه فعلاً
در فروشگاه داريم سی و نه ميليون تومان است؛ امّا اگر بخواهيد سفارش ساخت از روی كاتالوگ شركت را بدهيد، قيمتها تا مرز يك ميليون دلار هم ميرسد.
اينجا تهران است. من الآن در يك ساعتفروشی در شمال تهران هستم. اين جمله مثل يك پيام مهمّ تلگرافي در ذهنم چرخ ميخورد تا من را به واقعيت، همچنان وصل نگه دارد.
حرفهاي فروشنده دوباره مرا به خود ميآورد، وقتي دربارة علّت گراني ساعتها ميپرسم. دليل اصلي گراني اين ساعتها، برند آنهاست. درست است كه طلا و سنگهاي قيمتي هم در آنها به كار رفته و همگي دستساز هستند، امّا برندها در اين ميان، نقش تعيينكنندهاي بازي ميكنند.
بلند ميشود و از داخل يكي از كشوهاي ميز، كاتالوگی ميآورد و ورق ميزند تا ميرسد به صفحة چنگيزخان! صفحهاي كه توضيحاتي دربارة ساعتي با نام چنگيزخان نوشته كه تنها سی عدد از آن در دنيا وجود دارد و تازه همه پيشفروش شدهاند؛ با قيمت نجومي هشتصد ميليون تومان!
او به ساعتهاي شگفتانگيز دنيا اشاره ميكند و ميگويد: يكي از برندهاي مشهور، صفحة ساعتهايش را از خاك كرة ماه ميسازد و در ازای، تكّهاي از كشتي تايتانيك را در بدنة ساعت به كار برده است!
••• و حکایت آن نیم درصد
توقّع داريد با اين قيمتهايي كه به گوشم خورده براي جمعبندي اين گزارش چه چيزي بنويسم؟! فعلاً در اين شرايط بايد يكبار ديگر به همه چيز فكر كنم. به آن نيم درصد مردمي كه ميتوانند اين ساعتها را بخرند، به ساعتهايي كه ديگر فقط نمايانگر زمان نيستند و حتّي به دستفروشهای این شهر بزرگ كه ساعتهاي چيني دوهزار تومانی ميفروشند و به خيلي چيزهاي ديگر كه فكر مي كنم، چراغ سؤالهای زيادی را در ذهن شما روشن كرده باشد. سؤالهایی از این جنس که وقتی اکثریت مردم در مخارج روزانهاشان واماندهاند، این اشرافیّت ارتجاعی تا کجا و تا به کی مانور مبتذل خود را ادامه خواهد داد؟