مریم محبی
گزارشي از برنامة مهدكودك‌هاي تهران
رقص هيپ هاپ براي كشف استعداد!
گفتن اين جمله كه شخصيّت افراد از دوران كودكي شكل مي‌گيرد، شايد حرفي تكراري باشد و از آن تكراري‌تر، تأكيد بر نحوة تربيت درست آنهاست؛ همان كه حضرت علي(ع) از آن، با عنوان حكّاكي بر روي سنگ ياد مي‌كنند.
اين روزها خانواده‌ها و دغدغه‌هايشان، اشتغال والدين و دوري از پدربزرگ‌ها و مادر‌بزرگ‌ها و حتّي قبول نداشتن نحوة تربيتي آنها، امري است كه باعث شده مهدكودك‌ها، قارچ‌گونه در هر كوچه و خياباني رشد كنند و با تخصّص و بي‌تخصّص و با قيمت‌هاي نجومي، به تربيت كودكان مشغول باشند.
قيمت‌هايي از ماهي يكصد هزار تومان تا ماهي سيصد هزار تومان، در نوسان است. براي آنكه بتوانيم از برنامه‌هاي آموزشي مهدكودك‌ها اطّلاع كسب كنيم، با عنوان مراجعه‌كننده به سراغشان رفتيم.
كشف استعداد با رقّاصي
مهدکودکی در منطقة شمال شرق «تهران» اوّلین محلّ مراجعة ما است و زماني كه با يكي از مسئولانش صحبت مي‌كنيم و برنامه‌هاي مهد را مي‌پرسيم، مي‌گويد: كلاس‌هاي ما شامل زبان انگليسي عمومي، نقّاشي و ژيمناستيك هستند كه هزينه‌اشان، جزو هزينة ثبت نام است؛ امّا اگر زبان خصوصي، موسيقي يا آموزش رقص بخواهيد، هزينه‌اش جداست.
دربارة آموزش رقص مي‌پرسيم كه مي‌گويد: ما فعلاً آموزش رقص عربي و فارسي داريم كه معلّم مخصوص دارد. البتّه در نظر داريم تا چند وقت ديگر هيپ هاپ را هم به كلاس‌هايمان اضافه كنيم.
وقتي از راهنمايي كه دارد گوشه گوشة مهد را نشانمان مي‌دهد، مي‌پرسيم كه آيا براي آموزش مجوّز دارند يا نه؟ مي‌خندد و مي‌گويد: حواسمان هست كه بيرون درز نكند وگرنه اگر بهزيستي بفهمد، مجبورمان مي‌كند تعطيلش كنيم.
از يكي از مادراني كه براي ثبت نام كلاس باله اصرار دارد، مي‌پرسم چرا باله؟ و جواب مي‌گيريم: خواهرزاده‌ام در «فرانسه» كلاس آواز و باله دارد. من نمي‌دانم چرا ما نبايد در «ايران» چنين كلاس‌هايي براي بچّه‌ها داشته باشیم تا استعدادشان كشف شد؟
معني استعداد را كه خوب متوجّه شديم، به سراغ يكي از مهدهاي سعادت‌آباد مي‌رويم. وي در خصوص آموزش زبان انگليسي به كودكان، از پخش فيلم‌ها و كارتون‌هاي زبان اصلي براي بچّه‌ها مي‌گويد. از آنها مي‌پرسم كه آيا كارتون‌ها سانسور هم مي‌شوند؟ و جواب مي‌گيرم كه: نه! لازم نيست. كارتون است ديگر.!!!
وي مي‌گويد: ما فقط رقص فارسي آموزش مي‌دهيم و معلّم ساير رقص‌ها را نداريم. اين كلاس‌ها هم خصوصي هستند. بقية كلاس‌هايمان هم نقّاشي و كولاژ هستند كه روي هم رفته، تقريباً دويست تا دويست و پنجاه هزار تومان هزينة كلاس‌هايمان است.
در جواب به كنجكاوي‌ام در اين خصوص كه رقص به چه درد بچّه‌ها مي‌خورد؟ مي‌گويد: بچّه‌ها در خانه از تنهايي مي‌پوسند. تلويزيون هم كه اصلاً برنامة شاد ندارد. به خاطر همين ما دنبال اين هستيم كه يك فضاي شاد جمعي براي بچّه‌ها ايجاد كنيم كه هم فعّال باشد و هم شاد.
يكي از مسئول‌هاي مهدهاي مذهبي دربارة كلاس‌هاي رقص مي‌گويد: ما به اندازة كافي براي بچّه‌ها برنامة شاد و فعّال داريم. بالأخره در خانه‌هاي آپارتماني الآن كه امكان تحرّك بچّه‌ها كم است و استخوان‌بندي‌هايشان دچار مشكل مي‌شود، نياز به تحرّك و ورزش سالم است؛ امّا لازم است ما اين كار را به جاي اينكه با رقص و آواز انجام بدهيم، با برنامه‌هاي سرود دسته جمعي و ورزش و بازي‌ها انجام دهيم. برنامه‌هاي ما در مهد، شامل «قرآن» و داستان‌هاي جذّاب قرآني هم مي‌شود.
مادر يكي از كودكاني كه تازه از مهد خارج شده است، مي‌گويد: من شاغل نيستم؛ امّا به توصية‌خيلي‌ها براي اجتماعي‌تر شدن بچّه‌ام، او را مهد مي‌گذارم.
از او مي‌پرسم كه به نظرش فرزندش اجتماعي‌تر شده است يا نه؟ مي‌گويد: خواه ناخواه مهد كودك بچّه را كمي بي‌ادب مي‌كند و بچّه خيلي چيزهايي را كه در خانه مدام مراقب بوديم ياد نگيرد، ياد مي‌گيرد كه اين خوب نيست؛ امّا در كنارش، در جمع بودن و دوست پيدا كردن را هم ياد مي‌گيرد.
شايد تعداد زيادي از مؤسّسات باشند كه بر اساس اصول سازمان بهزيستي فعّاليت كنند و در چارچوب آن عمل نمايند؛ امّا اين روزها مدام، از دغدغة والدين براي يافتن يك مهد خوب بیشتر می‌شنویم و كمتر رضايتشان را از انتخاب‌هايشان مي‌بينيم.
بهره‌كشي از زنان
حجّت‌الاسلام محمّدرضا درّاني در خصوص برنامه‌هاي فشرده‌اي كه در مهد براي بچّه‌ها وجود دارد، مي‌گويد: بر اساس اسلام، هفت سال اوّل زندگي كودكان، هفت سال آزادي است و اين هفت سال، سال آموزش و تربيت نيست؛ در حالي كه در مهدهاي كودك، اصل كار بر يادگيري و آموزش قرار داده مي‌شود. در اين سن، بچّه‌ها بايد بيشتر مهارت ياد بگيرند و با عمل، آموزش ببينند؛ نه بر اساس اصول آكادميك و برنامه‌هايي چون زبان و كامپيوتر و ... . اين مسائل تربيتي، بيشتر مربوط به هفت سال دوم زندگي بچّه‌هاست.
از سوي ديگر، مهدها محدوديّت‌هاي زيادي براي بچّه‌ها ايجاد مي‌كنند و آزادي عملي را كه اسلام به آن سفارش كرده، از آنها مي‌گيرند. همچنين تنوّع فكري‌اي كه بچّه با آن رو به رو مي‌شود، باعث مي‌شود اصالت خانوادگي خود را نتواند بروز دهد.
الگوسازي نامناسب
وي همچنين افزود: در شرايطي مهد مي‌تواند مناسب باشد كه اوّل از همه، مشكلات گفته شده را مرتفع كند و از سوي ديگر، توان استعداديابي داشته باشد؛ نه استعدادپروري. ما حتّي در آموزه‌هاي ديني‌امان هم داريم كه به تدريج به بچّه‌ها آموزش داده شود و استعدادهايشان كشف گردد. از سوي ديگر، فطرت‌هاي بچّه‌ها هم نبايد دستكاري شود. برنامه‌هايي که در آن افراط و تفريط وجود دارد، چه آموزش رقص و آواز و چه اجبار بچّه‌ها به حفظ قرآن يا اجبار چادر براي آنها هم آسيب‌زاست؛ امّا در هر حال، هيچ جايي، امن‌تر و سالم‌تر از دامن مادر براي بچّه‌ها وجود ندارد؛ حتّي اگر تمام موارد ذكر شده هم در آن مهدها رعايت شده باشد.
الگوسازي‌هايي كه توسط خاله‌هاي مهد كه بعضاً فاقد تخصّص علمي و تجربه و هرگونه حسّ مادري هستند، تا تماشاي فيلم‌ها و كارتون‌هايي كه خوب مي‌دانيم سنّ محتوايي‌اشان از سنّ خوردسالان بالاتر است، براي بچّه‌ها شكل مي‌گيرد. موسيقي‌هايي كه رنگ و بويي از موسيقي اسلامي ندارند، پوشش‌ها و لباس‌هايي كه بين بچهّ‌ها، چشم و هم‌چشمي ايجاد مي‌كند و آرايش‌هايي كه براي رفتن به مهد مي‌كنند تا به دنبال كشف استعداد رقّاصي و آوازخواني دختربچّه‌ها و پسربچّه‌ها بودن، دغدغه‌هايي است كه نمي‌توان از آن چشم پوشيد.
كاش يادمان نرود اين نقش، تا ابد بر سنگ وجود كودكانمان حك خواهد شد.