خود را وقف امامتان کنید

محمّد شجاعی

در شمارة گذشته، بحثی دربارة عزاداری و مراتب آن تقدیم کردیم. در این شماره نیز به تفصیل بیشتری دربارة شخصیّت عزادار حقیقی و خصوصیت عزاداری حقیقی می‌پردازیم:

دعای مضطرّانة فرج، اوّلین و مهم‌ترین محصول مجالس اهل بیت(ع)

عزادار با فهمی كه از آثار و بركات ظهور دارد و نيز آگاهی از خسارت عظيمی كه از تأخير آن متوجّه همة انسان‏ها می‏شود، از صميم قلب برای ظهور مولايش دعا می‏كند و از خداوند تعجيل در اين امر را می‏خواهد. او می‏داند كه مولايش نيز اين دعا را دوست دارد و خود نيز برای ظهور خود دعا می‏كند و به شيعيانش نيز دستور داده است كه برای فرجش بسیار دعا كنند:

«اَكْثِرُوا الدُّعاءَ بِتَعْجيلِ الْفَرَجِ فَاِنَّ ذلِكَ فَرَجُكُمْ؛

برای تعجيل در فرج بسیار دعا كنيد كه اين كار خود فرج شماست.»

دعا بدون عمل فايده ندارد؛ يعنی اگر كسی برای فرج امام زمان(ع) دعا می‏كند، بايد برای فرج ايشان تلاش نيز بكند و به تناسب توان خود قدم‏های مؤثّر و مفيدی برای رفع موانع ظهور و تبليغ و شناساندن حضرت به ديگران بردارد و ضمناً روح انتظار و به خصوص روح «خدمت در انتظار» را بر خود حاكم كند. چنين شخصی خود به خود در مسير همان اصلاحاتی كه قرار است حضرت برای آن تشريف بياورند، قرار گرفته و عملاً به مصلح جهانی پيوسته است.

بنابراين می‏توان نتيجه گرفت كه دعای حقيقی كه همان دعای از صميم قلب و همراه با آمادگی و عمل برای ظهور است، نقش اساسی و كليدی در فرج امام زمان(ع) دارد. اگر هريك از ما تلاش كند كه دعاگوی حقيقی حضرت باشد، به يقين كمك بزرگی به ظهور حضرت كرده است و به عبارت ديگر، هر قدر تعداد دعاگويان حضرت بيشتر شود، به ظهور نزديك‏تر می‏شویم.

امام صادق(ع) دربارة تأثير دعای حقيقی در فرج امام زمان(ع) چنين می‏فرمايند:

«خداوند به حضرت ابراهيم(ع) وحی فرستاد كه ساره به زودی فرزندی می‏آورد و اولادش (بنی‌اسرائيل) چهارصد سال گرفتار خواهند شد، چون گرفتاری بنی‌اسرائيل به طول انجاميد، چهل صبح رو به درگاه الهی آورده، به گريه و زاری پرداختند. خداوند به موسی و هارون وحی فرستاد كه آنها را از شرّ فرعون نجات دهد و صد و هفتاد سال از چهارصد سال گرفتاری آنها را برداشت.»

سپس امام صادق(ع) فرمودند:

«همچنين شما هم اگر مثل بنی‌اسرائيل به درگاه خداوند به گريه و

زاری بپردازيد، خداوند فرج ما را نزديك خواهد كرد؛ امّا اگر چنين نباشيد، اين سختی تا پايان مدّتش ادامه خواهد داشت.»

دعا برای حضرت باید به تناسب شرایط حضرت و شیعیانش باشد. اگر مجالس اهل بیت(ع) هم با همان محتوای معرفتی که خود سیّدالشّهدا(ع) تعیین فرمودند، برگزار می‌گشت، محصول آن، دعای مضطرّانه برای فرج حسین زمان(عج) می‌شد.

محتوای مجالس از نظر امام حسين(ع)

وجود مقدّس امام حسين(ع)، خود بهترين معیار برای تعيين كيفيت و محتوای مجالس است. ایشان در يكی از فرمايش‌های نورانیشان چنين می‏فرمايند:

«مَنْ اَتانا لَمْ يَعْدَمْ خَصْلَةً مِنْ اَرْبَعٍ: آيةً مُحْكَمَةً وَ قَضِيَّةً عادِلَةً وَ اَخاً مُسْتَفاداً و مُجالَسَةَ الْعُلَماء؛1

هركس به سوی ما آيد و در مجالس ما شركت كند، حدّاقل يكی از چهار چيز را از دست نمی‏دهد: اصول عقايد و جهان بينی اسلامی، قوانين اخلاقی، برادری سودمند و هم‌نشينی با علما.»

بنابراين مجالس اهل بيت(ع)، جای آشنايی مردم با اصول دين و اعتقادات، اخلاقيات و نيز احكام و فروع دين است؛ يعنی همان سه علمی كه رسول الله(ص) يادگيری آن را بر هر مسلمانی واجب فرموده است. ايشان در فرمايش نورانی، ابتدا طلب علم را بر هر مسلمانی واجب نموده و چنين فرموده‌اند:

«طَلَبُ الْعِلْمِ فَريضَةٌ علی كُلِّ مُسْلِمٍ؛2

طلب علم بر هر مسلمانی واجب است.»

بديهی است علمی كه يادگيری آن بر همگان واجب باشد و به عبارت ديگر تحصيل آن واجب عينی است، نمی‏تواند از نوع علوم روزمرّه باشد؛ بلكه علمی است كه با ساختار وجودی انسان و هدف خلقت او و نيز سعادت دنيا و آخرت او ارتباط مستقيم دارد. آنگاه حضرت در مرحلة بعد، علمی را كه تحصيلش بر هر كس واجب است، چنين تشريح می‏نمايند:

«اِنَّمَا الْعِلْمُ ثَلاثَةٌ آيَةٌ مُحْكَمَةٌ اَوْ فَريضَةٌ عادِلَةٌ اَوْ سُنَّةٌ قائِمَةٌ وَ ما خَلا هُنَّ فَهُوَ فَضْلٌ؛3

علم حقيقی سه چيز است: اصول عقايد، اخلاق و احكام و غير از اينها فضل است.»

بنابراين نتيجه می‏گيريم كه مجلس مورد رضايت امام حسين(ع) مجلسی است كه در آن، عزاداران با حقيقت دين، معارف الهی و انسانی و نيز وظايفشان به عنوان يك مؤمن و عزادار حقيقی و يك انسان و شيعة راستين آشنا می‏شوند.

وقتی برپاكننده مجلس سيّدالشّهدا(ع) خود به مرحلة چهارم نرسيده باشد، در تنظيم برنامه‏ها اصالت و عمدة وقت مجلس را به مدّاحی و سينه‏زنی اختصاص می‏دهد و نسبت به سخنرانی و سخنران يا اصلاً توجّهی ندارد يا كم‌توجّه می‏باشد.

خطر جهل به دين و آخرت

گفتيم كه پيامبر(ص) دين‏شناسی را بر هر مسلمانی واجب فرمود و بر آن تأكيد نموده است. علاوه بر اين، كسانی را كه در اين امر واجب كوتاهی كنند، چنين توبيخ فرموده‏اند:

«اِنَّ اللهَ تَبارَكَ و تَعالی يُبْغِضُ كُلَّ عالِمٍ بِالدُّنْيا جاهِلٍ بِالْآخِرَةِ؛4

به درستی كه خداوند تبارك و تعالی هر عالمِ به دنيايی را كه جاهل به آخرت است، دشمن می‏دارد.»

از نظر حضرت، هركس آخرت را كه جايگاه ابدی انسان است، نشناسد، هرچند علوم دنيايی را بداند، مبغوض خدا است؛ زيرا كسی كه آگاهی به آخرت و خانة ابديّت خود نداشته باشد، هرگز نمی‏تواند خود را برای آن آماده كند. به همين دليل معصومان(ع) شيعيانی را كه به يادگيری دستورات دينی و معارف الهی نمی‏پردازند، به شدّت مذمّت و توبيخ كرده‏اند. رسول اكرم(ص) در اين‏باره می‏فرمايند:

«لَيْسَ مِنّی اِلاَّ عالِمٌ اَوْ مُتَعَلِّمٌ؛5

از من نيست؛ مگر عالم يا كسی كه در حال يادگيری است.»

امام صادق(ع) نيز می‏فرمايند:

«لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَیَ الشَّابَّ مِنْكُم اِلاَّ غادِياً فی حالَيْنِ: اِمَّا عالِماً اَوْ مُتَعَلِّماً فَاِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَرَّطَ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَيَّعَ فَاِنْ ضَيَّعَ اَثِمَ، وَ اِنْ اَثِمَ سَكَنَ النَّارَ وَ الَّذی بَعَثَ مُحَمّداً بِالْحَقِّ؛6

دوست ندارم جوانی از شما را ببينم؛ مگر اينكه در يكی از دو حالت صبح كند. يا عالم باشد يا در حال يادگيری؛ پس اگر چنين نكند، كوتاهی كرده است و اگر كوتاهی كند، ضايع كرده است؛ اگر ضايع كند، گناه كرده است؛ اگر گناه كند، قسم به كسی كه محمّد(ص) را به حق مبعوث كرده است، ساكن آتش می‏شود.»

آری. جهل به دين و دستورات آن موجب می‏شود كه انسانِ غافل، سر از جهنّم درآورد، به همين دليل است كه حضرت در كلام ديگری چنين می‏فرمايند:

«لَوْ اوتيتُ بِشابٍّ مِنْ شَبابِ الشّيعَةِ لا يَتَفَقَّهُ، لَاَدَّبتُهُ؛7

اگر جوانی از جوانان شيعه را نزد من آورند كه در دين تفقّه 8 نمی‏كند، او را ادب خواهم كرد.»

و همچنين آن حضرت آرزو می‏كند كه اصحاب و شيعيانش حلال و حرام دين را به دقّت بشناسند تا سر از كوتاهی، تقصير، گناه و عذاب درنياورند، لذا چنين می‏فرمايند:

«لَيْتَ السِّياطُ عَلی رُؤوسِ اَصْحابی حَتَّی يَتَفَقَّهوا فِی الْحَلالِ وَالْحَرامِ؛9

ای كاش! با تازيانه‏ها بر سر اصحابم می‏زدند تا اينكه حلال و حرام دين را خوب بفهمند.»

ببينيم كه امام سجّاد(ع) چگونه شيعيان را به تحمّل سختی در راه فهم درست و دقيق دين تشويق می‏فرمايند:

«لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ ما فی طَلَبِ الْعِلْمِ لَطَلَبُوهُ وَ لَوْ بِسَفْكِ الْمُهَجِ وَ خَوْضِ اللُّجَجِ؛10

اگر مردم بدانند در طلب علم، چه فايده‏ای است؟ آن را می‏طلبند؛ اگر

چه با ريختن خون دل و فرو رفتن در گرداب‏ها باشد.»

برای تأكيد بيشتر، ببينيم كه حضرت كاظم(ع) چگونه خطر دین‌داری سطحی و ضعيف و محروم بودن از فهم دقيق دين را گوشزد می‏فرمايند:

«مَنْ لَمْ يَتَفَقّهْ فی دينِهِ لَمْ يَرْضَ اللهُ لَهُ عَمَلاً؛11

هركس كه آگاهی عميق از دين نداشته باشد، خداوند از هيچ عمل او خرسند نمی‏شود.»

امام علی(ع) دربارة دين، بدون فهم عميق چنين می‏فرمايند:

«اَيُّهَا النَّاسُ! لاخَيْرَ فی دينٍ لا تَفَقُّهَ فيما؛12

ای مردم! در دينی كه فهم عميق در آن نيست، هيچ خيری وجود ندارد.»

دينی كه نسبت به آن شناخت دقيق و صحيح نداريم، نمی‏تواند خوشبختی انسان را در دنيا و آخرت تأمين كند. امام علی(ع) هم در این‌باره می‏فرمايند:

«اَلْمُتَعَبَّدُ عَلی غَيْرِ فِقْهٍ كَحِمارِ الطّاحُونَة يَدُورُ و لا يَبْرَحُ؛13

عبادت‏كننده ناآگاه از دين، همچون خر آسياب است كه دور خود می‏چرخد؛ ولی از جايی كه هست، پيشتر نمی‏رود.»

اساساً در اسلام، ارزش هر انسانی در درجة اوّل به ميزان شناخت صحيح و عميقی است كه از دين دارد، چنان‌كه رسول گرامی اسلام(ص) چنين می‏فرمايند:

«اَكْثَرُ النَّاسِ قيمَةً اَكْثَرُهُمْ عِلْماً و اَقَلُّ النّاسِ قيمَةً اَقَلُّهُم عِلْماً؛14

با ارزش‏ترين مردم، عالم‏ترين آنها است و كم‏ارزش‏ترين مردم، كم‏علم‏ترين آنها است.»

صرف ادّعای شيعه‏بودن، بدون شناخت صحيح و دقيق دين، مفيد و كافی نيست؛ بلكه برای شخص و برای اصل دين، بسيار خطرناك و خطرساز است.

اگر شيعيان، امامان خود را، به خصوص امام زمان(ع) را خوب می‏شناختند و به وظايفی كه در قبال او دارند، آگاه بودند، امام زمان(ع) بيش از هزار و صد و شصت سال، در تنهايی و مظلوميت، گرفتار غيبت و خون دل و اضطرار نمی‏شد.

ببينيم آن وجود نازنين كه عزادار حقيقی جدّ بزرگوارش و منتقم اصلی خون او می‏باشد، هزار سال پيش چگونه از بی وفايی و عدم همدلی شيعيانش كه ناشی از جهالت و بی‏همّتی آنها است، شكايت می‏كند:

«وَ لَوْ اَنَّ أَشْياعَنا وَفَّقَهُمُ اللهُ لِطاعَتِه عَلَی اجْتِماعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ عَلَيْهِمْ لَما تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الُْيمْنُ بِلِقائِنا، وَلَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعادَةُ بِمُشاهَدَتِنا عَلی حَقِّ الْمَعْرِفَةِ وَ صِدْقِها مِنْهُمْ بِنا، فَما يَحْبِسُنا عَنْهُمْ اِلاَّ ما يَتَّصِلُ بِنا مِمّا نُكْرَهُهُ وَلا نُؤْثِرُهُ مِنْهُمْ؛15

اگر شيعيان ما كه خداوند بر انجام طاعت موفّّقشان بدارد، در وفا كردن به عهد ما همدل بودند، مباركی ملاقات ما از آنها به تأخير نمی‏افتاد و سعادت ديدار همراه با معرفت ما به سوی آنها می‏شتافت. پس ما را از آنها پوشيده نمی‏دارد؛ مگر همان چيزهايی كه از آنها به ما می‏رسد و ما دوست نداريم و از آنها انتظار نداريم.»

عزادار حقیقی و عمل به وظیفه‌اش در قبال امام زمان(عج)

عزادار حقيقی به خوبی می‌داند که سوگواری و برپایی مجالس بزرگداشت برای اهل بیت(ع)، فقط قسمت کوچکی از وظیفة الهی او نسبت به آنان است؛ بلکه وظیفة بالاتر، توجّه به درس‌ها و عبرت‌های عاشورا و عمل به آنها است.

عمل به تکلیف، از جمله درس‌هایی است که عزادار حقیقی از عاشوراییان فراگرفته است. او خود را نسبت به امام زمانش مکلّف و مسئول می‌داند؛ همان‌طور که «قرآن کریم» هرکس را نسبت به امام زمانش مسئول و مکلّف می‌داند.16

عزادار حقيقی يا «منتظر حقيقی» در اين مرحله می‏داند كه اگر بخواهد رضايت خدا را جلب كند و به هدف خلقت و كمال نهايی و غايی وجودش نائل شود، بايد به اين تنها موعظة خداوند تبارك و تعالی در قرآن كريم عمل كند كه فرمود:

«قُلْ اِنَّما اَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ اَنْ تَقُومُوا لِلهِ مَثْنی و فُرادی؛17

ای رسول ما، به امّت بگو كه من به يك سخن، شما را موعظه می‏كنم و آن سخن اين است كه شما خالص، دو نفری يا به تنهايی برای خدا قيام كنيد.»

امام امّت، قدّس سرّه، دربارة اين موعظة خداوند چنين می‏فرمايد:

خدای تعالی در اين كلام شريف، از سر منزل تاريك طبيعت تا منتهای سير انسانيّت را بيان كرده و بهترين موعظه‏هايی است كه خدای عالم از ميانة تمام مواعظ انتخاب فرموده و اين يك كلمه را پيشنهاد بشر فرموده، اين كلمه تنها راه اصلاح دو جهان است. قيام برای خدا است كه ابراهيم خليل‌الرّحمن را به منزل خُلّت رسانده و از جلوه‏های گوناگون عالم طبيعت رهانده است.

خليل آسا در علم اليقين زن

ندای لااحب الآفلين زن

قيام لله است كه موسای كليم را با يك عصا به فرعونيان چيره كرد و تمام تخت و تاج آنها را به باد فنا داد و نيز او را به ميقات محبوب رساند و به مقام صعق و صحرا كشاند. قيام برای خدا است كه خاتم النّبيين(ص) را يك تنه بر تمام عادات و عقايد جاهليّت غلبه داد و بت‏ها را از خانة خدا برانداخت و به جای آن، توحيد و تقوا را گذاشت و نيز آن ذات مقدّس را به مقام قاب قوسين او ادنی رساند.»

آری، خودخواهی ما و ترك قيام برای خدا است كه ما را به روز سياه

غيبت امام زمان(ع) و تنهايی و غربت حضرت كشانده و مستكبران را بر كشورهای اسلامی حاكم كرده است. همان‏طور كه خود آن حضرت فرمودند: «اگر شيعيان نسبت به ما وفادار و همدل بودند، ظهور ما به تأخير نمی‌افتاد.»18

در زيارت عاشورا پس از اعلام برائت از بنيان‌گذاران ظلم به اهل بيت(ع) و نيز كسانی كه آنها را از مقامشان كنار زدند و همچنين كسانی كه مقدّمات جنايات ظالمان را فراهم كردند، نسبت به پيروان و تابعان و دوستان آنها نيز اعلام برائت می‏شود؛ يعنی از همة كسانی كه در طول تاريخ، در مصيبت اعظم، به خصوص در غيبت امام زمان(ع) نقش داشته و كار آنها به نحوی، مانعی بر سر راه ظهور منجیّ بشريت بوده است.

برای همين است كه بلافاصله خطاب به سيّدالشّهدا(ع) چنين عرض می‏كنيم:

«يا اَباعَبْدِ اللهِ اِنّي سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَكُم وَ حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَكُمْ الی يَوْمِ الْقِيامَة؛19

ای اباعبدالله! من تا قيامت با كسانی كه با شما در سلم و صلح هستند، در صلحم و با كسانی كه با شما در جنگ هستند، در جنگم.»

به اين ترتيب، نظام دوستی و دشمنی عزادار حقيقی به‏طور كامل روشن و مشخّص است. او با همة كسانی كه شيعه و محبّ اهل بيت(ع) هستند و با آنها دشمنی ندارند، در صلح و دوستی است و با همة كسانی كه دشمن اهل بيت(ع) و به‏خصوص امام زمان(ع) هستند، در جنگ است و اين دوستی و دشمنی تا قيامت ادامه دارد. اگر دشمنان امام زمان تا قيامت هم با حضرت مخالفت و دشمنی داشته باشند، عزادار حقيقی هرگز از مبارزه و جهاد عليه آنها خسته و ناتوان نمی‏شود.

اين است كه قرآن كريم به همة مسلمانان دستور داده است كه تا رفع فتنه و مصائب از جهان و حاكميت دين خدا در سراسر جهان، به جهاد مقدّس خود ادامه دهند:

«وَ قاتِلُوهُم حَتّی لاتَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ؛20

با كافران جهاد كنيد كه ديگر فتنه‏ای باقی نماند و آيين همة ما در دين خدا باشد.»

كدام فتنه و مصيبت برای جامعة انسانی، بالاتر از غيبت امام زمان(ع) و محروميت جامعة جهانی از رهبر معصوم و متخصّص الهی و مظهر خدا است.

عزادار حقيقی در اين مقطع حسّاس و سرنوشت‏ساز با تشخيص وظيفة الهی جهاد، بدون فوت وقت تا رفع اين بزرگترين فتنه و تا رسيدن به امام خود و جهاد در ركاب او، به مبارزه می‏پردازد.

او نيك می‏داند بهترين زمان برای سربازی و خدمت و تقرّب نسبت به امام زمان(ع)، زمان كنونی است. نه زمان ظهور كه زمان پيروزی است.

چنان‌كه قرآن كريم می‏فرمايد:

«لايَسْتَوی مِنْكُمْ مَنْ أنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتحِ وَ قاتَلَ اُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذينَ اَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلّاً وَعَدَاللهُ الْحُسْنی وَاللهُ بِما تَعْمَلونَ خَبيرٌ؛21

آن مسلمانانی كه پيش از فتح مكّه، در راه دين، انفاق و جهاد كردند با ديگران برابر نيستند، آنان درجه‏ای عظيم‏تر دارند، تا كسانی كه بعد از فتح انفاق و جهاد كردند، البتّه خدا به هر دو طايفه وعدة احسان داد و خدا به آنچه می‏كنيد، آگاه است.»

قيام و جهاد برای برطرف كردن موانع ظهور ارزش و اهمّيت بيشتری نسبت به سربازی و جهاد در ركاب آن حضرت را دارد. زيرا قرآن كريم همراهی با امام را قبل از پيروزی با ارزش‏تر و مهم‏تر می‏داند.

بزرگترين گناه برای عزادار در مرتبة پنجم، تنها گذاشتن امام زمان(ع) است. عزادار كه در اين مرتبه، آگاهی زيادی نسبت به درس‏ها و پيام‏های عاشورا دارد، به وفاداری و همدلی نسبت به امام زمانش، بيشترين توجّه و اهتمام را دارد. او از اصحاب عاشورا درس بزرگ وفاداری نسبت به امام زمان خويش را به خوبی آموخته است. وفاداری يعنی پای‏بند بودن به عهد و پيمانی كه بسته‏ايم. وفای به عهد، به خصوص نسبت به امام و رهبر معصوم، از بزرگترين واجبات است و پيمان‏شكنی و بی‏وفايی از بزرگترين محرّمات می‏باشد.

سيّدالشّهدا(ع) در روز عاشورا دربارة دو گروه دوستان و دشمنان سخن گفت. دوستان خويش را به وفاداری ستود و دشمنانش را به خاطر بی‏وفايی‏شان مورد نكوهش و سرزنش قرار داد. در مورد دوستانش فرمودند:

«فَاِنِّی لا اَعْلَمُ اَصْحاباً اَوْفی وَ لا خَيْراً مِنْ اَصْحابی؛22

من اصحابی باوفاتر و بهتر از اصحابم نمی‏شناسم.»

ایشان در روز عاشورا وقتی بر بالين مسلم‌بن عوسجه آمد، اين آية شريفه را خواندند:

«فَمِنْهُمْ مَنْ قَضی نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْديلاً؛23

از مؤمنان مردانی هستند كه در عهد خويش با خدا صادق بودند، برخی از آنان به عهد خود وفا كرده و جان باختند، برخی هم منتظرند و عهد و پيمان را هيچ دگرگون نساختند.»

دربارة دشمنانش نيز چنين فرمودند: «اگر اهل وفا به پيمان نيستيد و عهد خويش را شكسته و بيعت مرا از گردن خود، كنار نهاده‏ايد، به جانم سوگند! با پدرم، با برادرم و با پسرعمويم، مسلم‌بن عقيل نيز همين كار را كرديد.»24

در زيارت اربعين خطاب به خود آن حضرت، چنين عرض می‏كنيم:

«اَشْهَدُ اَنَّكَ وَفَيْتَ بِعَهْدِ اللهِ وَ جاهَدْتَ فی سَبيلِهِ حَتّی اَتيكَ الْيَقينُ؛

شهادت می‏دهم كه تو به عهد خود وفا كردی و تا رسيدن به يقين [و شهادت] در راه او جهاد كردی.»

بزرگترين آرزوی يك منتظر و عزادار حقيقی

حس و روح انتقامی كه در يك عزادار وجود دارد و نيز روح مبارزه و جهادی كه بر وی حاكم است، ناشی از معرفت صحيح و دقيق و يك محبّت عميق است.

معرفت او نسبت به اينكه از كجا آمده و در كجا هست و به كجا می‏رود، معرفت به اينكه رابطه و نسبت او با اهل بيت(ع) چيست؟

معرفت به حقيقت، ارزش انسانيّت، حيات انسانی و همچنين مودّتی كه به اهل بيت(ع) دارد، همه و همه موجب می‏شود تا عزادار از خداوند بخواهد كه انتقام از دشمنان امام حسين(ع) را همراه با منتقم حقيقی روزی او گرداند. امّا اين آرزو تنها و بزرگترين خواستة يك منتظر و عزادار حقيقی نيست.

بزرگترين آرزوی يك منتظر عزادار اين است كه خداوند او را در دنيا و آخرت، همراه محمّد و آل محمّد(ص) قرار دهد و لحظه‏ای بين او و آنها جدايی نيندازد.

دعای او در اين مرتبه اين است كه:

«فَاَسْئَلُ اللهَ الَّذي اَكْرَمَني بِمَعْرِفَتِكُم وَ مَعْرِفَةِ اَوْلِيائِكُمْ وَ رَزَقَنِي الْبَرائَةَ مِنْ اَعْدائِكُم اَنْ يَجْعَلَنِي مَعَكُم فِی الدُّنْيا وَالآْخِرَةِ؛25

از خدايی كه مرا به شناخت شما و دوستانتان گرامی داشت و دوری از دشمنانتان را نصيب من كرد،می‏خواهم كه مرا در دنيا و آخرت با شما قرار دهد!»

بنابراين آنچه انسان را به اينجا می‏رساند كه لياقت چنين درخواستی و آرزوی چنين مقامی را داشته باشد، عبارت است از معرفت اهل بيت(ع)و دوستان آنها و نيز دوری و دشمنی نسبت به دشمنان آنها.

چگونه می‏توان محبوب و مقرّب امام زمان(ع) و همراه او در

دنيا و آخرت بود؟

گفتيم كه يك منتظر و عزادار حقيقی اگر بخواهد به بزرگترين آرزويش كه همراهی با محمّد(ص) و آل او در دنيا و آخرت است، برسد، بايد چند چيز را در وجودش ايجاد كند كه عبارتند از:

ـ معرفت نسبت به محمّد و آل محمّد(ص) و دوستان آنها؛

ـ مودّت و دوستی با آنها و دوستانشان؛

ـ برائت و دشمنی با دشمنانشان؛

با صرف نظر از عامل اوّل، يعنی معرفت كه به فكر و قلب انسان مربوط می‏شود. دو عامل ديگر يعنی مودّت و برائت، هر چند جايگاهشان در قلب انسان است، امّا شرط پذيرفته شدنشان عملی شدن آنها و ظهور خارجی آنها است. اساساً همان‏طور كه قبلاً نيز گفته شد، مودّت عبارت از محبّتی است كه ظهور خارجی دارد و در عمل نشان داده می‏شود.

برائت و دشمنی با دشمنان آنها نيز امری است كه بايد در عمل نشان داده شود و ظهور خارجی داشته باشد.

سؤال اساسی و مهم اين است كه عملی شدن مودّت و برائت و ميزان ظهور خارجی آنها چيست؟

بهتر است جواب را از خود امام زمان(ع) بگيريم، ايشان در زيارت «آل‌ياسين» فرمودند: «هرگاه خواستيد به زيارت ما بياييد و به خدا و ما توجّه كنيد، چنين بگوييد:

«نُصْرَتی مُعَدَّةٌ لَكُم وَ مَوَدَّتی خالِصَةٌ لَكُم؛

ياری من برای شما مهيّا و آماده است و مودّتم نسبت به شما خالص است.»

بنابراين از نظر مبارك و شريف امام زمان(ع) آنچه كه يك منتظر و شيعه حقيقی در هنگام زيارت و ملاقات با امام زمانش ـ علاوه بر جنبه معرفتی ـ بايد داشته باشد، دو چيز است:

1. آمادگی كامل؛ 2. مودّت خالص.

آمادگی كامل، يعنی تمامی شرايط يك منتظر حقيقی را داشته باشی. بايد خود را حقيقتاً «وقف» اهل بيت(ع) كنی. در درجة اوّل بايد همة دل‏مشغولی‏ها و دل‏بستگی‏ها را كه مانع ملحق شدن تو به امام زمان(ع) می‏شوند، از بين ببری و بعد بايد با همة موانعی كه مانع ظهور امام زمان(ع) می‏شوند، در حدّ توان خود بجنگی. در دعای روز سه‏شنبه از خداوند تبارك وتعالی چنين درخواست می‏كنيم:

«اَللهُمَّ اجْعَلْنی مِنْ جُنْدِكَ فَاِنَّ جُنْدَكَ هُمُ الْغالِبُونَ وَاجْعَلْنی مِنْ حِزْبِكَ فَاِنَّ حِزبَكَ هُمُ الْمُفْلِحُون وَاجْعَلْنی مِنْ اَوْليائِكَ فَاِنَّ اَوْليائَك لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُم يَحْزَنُون.»

بايد دانست كه بدون آمادگی و مودّت خالص نمی‏توان سرباز خدا و از دوستان خدا و امام زمان(ع) بود.

مودّت خالص، يعنی محبّتی كه در راه خدمت به آنها، تو را از همة تعلّقات آزاد كند؛ به‏طوری كه به راستی با كمال صداقت بتوانی به حضرت و اجداد طاهرينش چنين خطاب كنی:

«بِأبی أنْتُمْ وَ اُمّی و اَهْلی وَ مالی وَ اُسْرَتی؛26

پدر و مادرم و اهل و مال و خويشانم فدای شما باد!»

مودّت خالص، يعنی حضرت و اهداف مقدّسش را بر هر چيز ترجيح دهی و چيزی مانع خدمت صادقانة تو به او و نيز دشمنی حقيقی، مؤثّر و عملی تو با دشمنانش نشود.

مودّت خالص، يعنی اينكه بدانی هر خدمتی كه می‏كنی و زحمتی كه می‏كشی و هر فرصتی كه برای صرف عمر و مال و استعدادت در راه حضرت پيدا می‏كنی، همگی از توفيقات الهی و توجّهات حضرت ولیّ‏عصر(عج) است و اگر لطف و عنايت آنها نباشد، هرگز به اين راه كشيده نمی‏شوی و به همين سبب، به جای منّت گذاشتن و متوقّع بودن، شكرگزار و ممنون باشی و به جای تكبّر نسبت به بندگان خدا، با آنها مهربان و نسبت به آنها متواضع باشی و به جای عجب و خودپسندی و غروری كه ممكن است از اين كارها به سراغت بيايد، از كوتاهی‏ها، غفلت‏ها، كم‌كاری‏ها و راحت‏طلبی‏های خود و نيز تلف كردن فرصت‏ها و نعمت‏ها، شرمسار و خجل باشی.

بنابراين عزاداری موفّق‏تر و به مقام منتظر نزديك‏تر است كه در درجة اوّل، در خودسازی موفّق باشد، زيرا كسی كه پيام عاشورا را فهميده باشد، خوب می‏داند كه كسی به سيّدالشّهدا(ع) نزديك‏تر است كه از شباهت و سنخيّت بيشتری نسبت به آن حضرت برخوردار باشد، به علاوه خودسازی نوعی انتقام عملی از دشمنان امام حسين(ع) است. هرقدر در يك جامعه، تعداد انسان‏هايی كه بيشترين شباهت را به امام حسين(ع) داشته باشند و بيشتر پيرو مكتب آن حضرت باشند، افزون گردد، دشمنان امام حسين و امام زمان(ع) خشمگين‏تر، ضعيف‏تر و منزوی‏تر می‏شوند و زمينه برای ظهور منتقم اصلی مهيّاتر می‏شود. در درجة بعدی، عزاداری موفّق‏تر و به مقام منتظر نزديك‏تر است كه برای اهداف امام زمان(ع) قوی‏تر و مفيدتر باشد.

عزادار حقيقی كينة مقدّس خود را نسبت به دشمنان امام حسين(ع) و منتقم خون او در عمل نشان می‏دهد. هرقدر كينة مقدّس عزادار نسبت به دشمنان بيشتر باشد، او را در خودسازی و اجرای عمليات انتقام قوی‏تر و در مبارزه با موانع ظهور منتقم اصلی جدّی‏تر و پرتلاش‏تر می‏كند؛ به عبارت ديگر، ميزان صداقت يك عزادار در عمل ثابت می‏شود تا در شعار.

برائت و كينة مقدّس نسبت به دشمنان امام زمان(ع) كه مانع اصلی ظهور او هستند، همان چيزی است كه عزادار حقيقی به آن نياز دارد.

هرقدر يك عزادار به وظايفی كه نسبت به منتقم اصلی و منجیّ عالم دارد، بيشتر عمل كند،27 به خلوص و صداقت نزديك‏تر است؛ زيرا عزاداری و زندگی او از عنصر انتقام بيشتر برخوردار است. در غير اين صورت، عزاداری او توأم با ضعف و ذلّت است. شكّی نيست كه سيّدالشّهدا(ع) و امام زمان(ع) از ديدن قدرت، قوّت و شجاعت در عمل، در عزاداران و محبّان خود خشنود و خرسند و از ديدن ضعف، ذلّت، غفلت و ترس در آنان، بيزار هستند.

عزادار حقيقی درس شجاعت و قدرت، ضربه زدن به دشمن و خطرناك بودن برای او را، خيلی خوب از اصحاب عاشورا ياد گرفته است. عزاداری كه وجودش برای استكبار جهانی و دشمنان امام زمان(ع) خطرناك نيست، عزاداری كه شجاعت مبارزه با موانع ظهور حضرت و ضربه زدن به آنها را ندارد يا اصلاً چنين دغدغه و هدفی را ندارد، بايد در صداقت و محبّت خود نسبت به آنها شك كند.

در اين مرتبه، عزادار حقيقی اين حقيقت را با عمق وجودش درك كرده است كه محبّت به اهل بيت(ع) بدون دشمنی با دشمنان آنان و ضربه زدن به دشمنانشان، دروغی بيش نيست.

برای همراهی با محمّد و آل محمّد(ص) بايد مثل آنها، از همه چيز در راه خدا بگذری. در اين راه، جان دادن آسان‏ترين كار است. بايد از مال و آبرو و از شهرت و مقام و از همة اعتبارات فانی دنيا گذشت.

درست به همين علت است كه عزادار سالك، بلافاصله پس از درخواست همراهی با محمّد و آل محمّد(ص) از خداوند، چنين می‏گويد:

«وَ اَنْ يُثَبِّتَ لی عِنْدَكُم قَدَمَ صِدقٍ فِی الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ ؛

و اينكه گام‌های صدق و راستی را برايم در نزد شما استوار گرداند.»

در چنين شرايطی است كه به مودّت خالص دست يافته‏ايم و لايق محضر آنها و محبوب و مقرّب امام زمان(ع) خواهيم شد.

عزادار و مقاومت در عمليات انتقام

عزادار در راه وفاداری و هم‌دلی با امام زمانش، چنان قدرتمند و استوار است كه خود را برای هر سختی و بلايی آماده كرده است. او درس استقبال عاشقانه از بلا و شهادت را از امام حسين(ع) و اصحاب عاشق و باوفای او، به خوبی فراگرفته است و اين سخن سيّدالشّهدا(ع) را با يقين و شيرينی پذيرفته است كه خطاب به يكی از يارانش فرمودند:

«وَاللهِ الْبَلاءُ والْفَقْرُ وَالْقَتْلُ اَسْرَعُ اِلی مَنْ اَحَبَّنا مِنْ رَكْضِ الْبَراذينِ، وَ مِنَ السَّيْلِ اِلی صِمْرِهِ. قُلْتُ وَ ماالصِّمْرُ؟ قالَ: مُنْتَهاهُ و لَوْلَا أَنْ تَكُونُوا كَذلِكَ لَرَأَيْنَا أَنَّكُمْ لَسْتُمْ مِنّا؛28

به خدا سوگند! بلا و فقر و قتل به سوی دوستان ما، از حركت اسبان تيزپا و جريان سيل در صمرش سريع‏تر است. عرض كردم صمر چيست؟ فرمودند: منتها اليه سيل (قرارگاه سيل). اگر چنين نبود، هر آينه ما شما را از خود نمی‏دانستيم.»

آری. اگر کسی مثل حسين(ع) اهل جهاد و شهادت و اهل صبر بلاها و دشمنی‏ها و اذيّت‏ها در راه دين نباشد، حضرت او را از خودشان نمی‏دانند.راه و منش او راه مردمی است كه سيّدالشّهدا(ع) اين‏گونه آنها را مذمّت می‏كنند:

«حقّا كه مردم، بندگان دنيايند و دين ناچيزی، بی‏جان بر زبانشان است كه برگردش تا آنجا حلقه می‏زنند كه دنيايشان در فراخ باشد و هرگاه با بلا آزموده شوند، دين‌داران اندك گردند.»29

پی‏نوشت‏ها: