شریف ترین مؤمنان

هرچند در تاریخ چند صد سالة مسلمانان، بسیاری از انسان‌های ناشایسته، لقب «امیرالمؤمنین» را برای خود برگزیدند؛ امّا از نظر خداوند و رسول گرامی‌اش (ص)، تنها یک نفر، لایق چنین لقبی است: حضرت علیّ‌بن ابی‌طالب(ع).

شخصی از امام صادق(ع) پرسید: آیا ما برای خطاب قرار دادن حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه)، باید ایشان را به نام امیرالمؤمنین بخوانیم؟ حضرت فرمودند:

«نه، اين نام، نامی است كه خدا، اميرالمؤمنين، علیّ‌بن ابی‌طالب(ع) را به آن ناميده و كسی پيش از او، به اين نام، ناميده نشده و بعد از او كسی به اين نام خود را نمی‌‏نامد، مگر كافر.»1

حتماً در «قرآن کریم» با عبارت «یا ایّها الذین آمنوا...» مواجه شده‌اید. این عبارت که به معنای «ای مؤمنان» است، 89 مرتبه در قرآن تکرار شده است. بسیاری از مفسّران، معتقدند که این عبارت، در شأن حضرت علی(ع) نازل شده است.

مجاهد، که شاگرد ابن‌عبّاس و از مفسّران به نام قرن دوم هجری، بود، می‌گوید:

«هرچه در قرآن «يا ايها الذين آمنوا» آمده، سابقه و فضيلت آن برای علی است.»2

امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«هيچ آيه‌‏ای در قرآن‏ نيست كه اول آن: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا باشد، جز اينكه عليّ‌بن ابی‌طالب(ع) امير و پيشوا و شريف و اوّلين مؤمن‏ در آن آيه است و هر آيه ‏ای كه راهنمائی به سوی بهشت است. دربارة پيامبر و اهل بيت آن جناب و شيعيان‏ و پيروان آنها است. و هر آيه‏ای كه [در آن] سخن از جهنّم است دربارة دشمنان ايشان و مخالفان آنها است؛ اگرچه آيه دربارة پيشينيان باشد. هر آيه كه مربوط به نيكوكاران است دربارة نيكان اين امّت نيز جاری است و هر آيه كه دربارة شرّی است، دربارة اهل شرّ جاری است.»3

علّامه حسکانی، از علمای به نام حنفی، که آیات مربوط به امام علی(ع) را جمع‌آوری کرده است، در ذیل عبارت «یا ایّها الذین آمنوا...»، حدود 20 روایت، از راویان اهل سنّت آورده است که همة آنها تصریح دارند که این آیات، در شأن امام علی(ع) نازل شده است.4

برای نمونه، به دو روایت اشاره می‌کنیم:

الف) علی(ع)، شریف‌ترین مؤمن

جماعتی از عيسی‌بن راشد اين حديث را نقل كرده‏اند:

هيچ آيه‏ای با الفاظ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا نازل نشد؛ مگر اينكه علی(ع) امير آن مؤمنان و شريف‏ترين آنان است. خدای سبحان، اصحاب محمّد(ص) را در آيات متعدّدی مورد عتاب و سرزنش قرار داد، ولی علی(ع) را هميشه به نيكی و خير ياد كرده است.5

ب) علی(ع)، نخستین مؤمن

مجاهد از ابن‌عبّاس چنين روايت كرده است:

هيچ آيه‏ای در قرآن با خطاب‏ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا نازل نشده مگر اينكه علی(ع) امير و شريف آن مؤمنان است؛ چون او اوّلين اسلام آورنده و نخستين مؤمن به دين اسلام و آيين محمّد(ص) و كتاب خدا بود.6

پی نوشت‌ها: