در تقسیم‌بندی علوم، سایبرنتیک را می‌توان جزو علوم نوپا دانست که قدمتی کمتر از صد سال دارد. موضوع اصلی این علم که به رغم نوپا بودن، بسیار سریع رشد و بسط پیدا کرده، بررسی ماهیّت کنترل در انسان، حیوان و ماشین‌ها است. زمانی که بحث از کنترل به میان می‌آید، مهم‌ترین فاکتور، داده‌های ورودی و خروجی است که به واسطة آگاهی‌ای که به دست می‌دهد، سبب اخذ تصمیمات می‌شود.
از این رو، در این علم، یکی از موارد بسیار حیاتی، طبقه‌بندی داده‌ها و اطّلاعات است؛ به طور مثال اگر سوژة مورد تحقیق انسان باشد، به تبع آن از علومی همانند روان‌شناسی، زیست‌شناسی، مدیریت و... استفاده می‌شود یا اگر سوژة مورد تحقیق، روبات باشد، از علومی، همچون مکانیک کمک گرفته می‌شود. همان‌طور که واضح است، علم سایبرنتیک در واقع، علمی میان رشته‌ای است با محوریت سازمان‌دهی اطّلاعات که‌بنا به نیاز، از علوم دیگر برای تکمیل وظیفة خود سود می‌برد. البتّه لازم به ذکر است که سایبرنتیک به عنوان یک رشتة مستقل، امروزه مورد تحصیل و تدریس قرار گرفته است.
دلیل به وجود آمدن علوم، نیازی بوده است که بشر به آنها داشته است. برای فهم اینکه به چه دلیل، نیاز به چنین رشته‌ای به وجود آمده، از مثال زیر کمک گرفته شده است.
فرض کنید تیمی از متخصّصان در رشته‌های گوناگون به دور هم جمع شدند تا در مورد موضوعی مشخّص با یکدیگر تبادل نظر کنند. اوّلین اشکالی که در این گردهمایی به وجود می‌آید، نداشتن کلماتی با مفاهیم مشترک در بین همة شرکت‌کنندگان است؛ به طور مثال وقتی صحبت از کنترل می‌شود، یک متخصّص مدیریت رسانه از این کلمه برداشت مدیریت افکار عمومی می‌کند، یک متخصّص فیزیک از کلمة کنترل این چنین برداشت می‌کند که منظور، قوانین نیروی موجود در اجسام با خود و در تقابل با اشیای مدّنظر است و یک پزشک اعصاب، کنترل را در هماهنگی بین مغز و رشته‌های عصبی می‌داند. واضح است که به دلیل نبود تعریفی مشترک، افراد حاضر در جلسه، توانایی ایجاد ارتباط با یکدیگر را ندارند.
به همین دلیل، زمانی که در مورد سوژه‌ای این چنین گسترده، در حال تحقیق هستیم، به سیستمی هدفمند که با جمع‌آوری اطّلاعات و طبقه‌بندی آنها برای رسیدن به هدفی مشخّص کار کند، نیاز جدّی وجود دارد.
در بیان ریشة کلمة سایبرنتیک، باید از دانشمندی نام برد که جزو پیشگامان این علم است. نوربرت واینر یهودی که از نوابغ علم ریاضیات محض و همچنین منطق ریاضی است، برای اوّلین بار از نیاز به چنین علمی سخن گفت و کلمة سایبرنتیک را برای آن انتخاب کرد. واینر در سنّ هیجده سالگی، دکترای خود را در ریاضیات محض از «مؤسّسة تکنولوژی ماساچوست» دریافت کرد. او با این توجیه که برای کنترل یک موضوع، نمی‌توان با تنظیم اهرم‌های مختلف به نتیجة مطلوب رسید، از کلمة سایبرنتیک که در «یونان باستان» به معنای سکّان‌دار است، استفاده کرد. نظر او این چنین بود که اگر به دنبال تنظیم اهرم‌هایی برویم، دچار سردرگمی می‌شویم، چون این اهرم‌ها گستره‌ای از آب و هوا تا بازار اقتصاد جهانی با تمام مشتقّاتش، قابل پیش‌بینی و غیر قابل پیش‌بینی را در بر می‌گیرد و از این‌رو، رسیدن به هدف مورد نظر، با روش اهرم‌ها غیرممکن است.
در مورد دلیل استفاده از کلمه و روش سایبرنتیک به جای استفاده از اهرم‌ها، یا همان فاکتورها، او این چنین می‌گوید که در دریا، کشتی‌ها با
موارد غیرقابل پیش‌بینی، همچون طوفان، باد و باران مواجهند؛ امّا اگر سکّان‌دار به طور مدام و با ایجاد شرایط جدید آب و هوا با تغییر سکّان، کشتی را به سمت فانوس دریایی هدایت کند، کشتی به سلامت، به مقصد می‌رسد. از این رو وظیفة علم سایبرنتیک نیز همانند سکّان‌دار است؛ یعنی با در نظر گرفتن همیشگی هدف، اطّلاعات وارد شده را طبقه‌بندی و سازمان‌دهی کند تا به مقصد مورد نظر برسد.
این کلمة یونانی (KUBERNETES) زمانی که وارد زبان لاتین شد، به کلمة (GUBERNATOR) و در زبان انگلیسی، به کلمة (GOVERNOR) به معنای حاکم تغییر کرد. در واقع، کار حاکم در کشور نیز همانند کار سکّان‌دار در کشتی است. واینر در کتاب خود با عنوان «سايبرنتيك و كنترل در ارتباط بين حيوان و ماشين» در سال 1948م. به طور جامع در مورد سایبرنتیک، بحث کرده است.
فضای سایبر
کلمة فضای سایبر (Cyberspace) زادة ذهن نویسندگان رمان‌های تخیّلی در دهة هشتاد است. رمان‌نویسانی همچون ورنر وینجی در رمان خود با عنوان «نام‌های واقعی» (True Names) در سال 1981م. و جان مایک فورد از جمله افرادی بودند که حرف از فضای مجازی به میان آوردند.
طبق تعریف، فضای سایبر یک دامنة پویا و سراسری است که شامل ترکیبی از الکترون‌ها و طیف الکترومغناطیس می‌باشد که هدف آن، ساخت، ذخیره، تصحیح، تغییر، اشتراک، استخراج، استفاده و حذف کردن اطّلاعات است.
در دهة شصت و در خلال جنگ سرد، آمریکایی‌ها «مؤسّسة پروژه‌های تحقیقی پیشرفتة آرپا» (ARPA) را به وجود آوردند. این مؤسّسه با یک هدف مشخّص شروع به کار کرد، اتّصال کامپیوترها به یکدیگر از طریق خطوط تلفن. آنها به دنبال سیستمی بودند که داده‌ها به طور اتوماتیک از مبدأ به مقصد، بدون داشتن مسیری از قبل تعیین شده برسند. در واقع، همچون تار عنکبوت اگر بخشی از این سیستم از بین رفت یا خراب شد، باز داده‌ها توانایی این را داشته باشند تا از راه‌های دیگر به مقصد برسند.
نیاز به چنین سیستمی از آنجا به وجود آمد که در صورت حملة اتمی «روسیه» به آمریکا، آمریکایی‌ها در جواب، برای دادن دستور حملة اتمی، نیازمند خطوط تلفن بودند تا رئیس جمهور دستور حمله را بدهد؛ امّا خطوط تلفن قبل از این دستور، توسط موشک‌های روسی منهدم شده بود و عملاً راهی برای رساندن دستور رئیس جمهور وجود نداشت. پس نیاز به سیستمی احساس می‌شد که در صورت خراب شدن یا از بین رفتن بخشی از شبکه، داده‌ها بتوانند از مسیرهایی که همچنان سالم باشند، استفاده کنند.
در دهة نود، پس از حملة هکرها به «سازمان آرپا» و لو رفتن سیستم مورد استفادة دولت، وزارت دفاع این پروژه را علنی کرد. از دهة نود به بعد، آهسته استفاده از این سیستم از حالت نظامی به حالت عمومی درآمد. به وجود آمدن موتورهای جست‌وجوی اوّلیه و سپس موتور جست‌وجوی «موزائیک»، در سال 1993م. باعث جهشی شگرف در دنیای مجازی شدند؛ به طوری‌که در سال 1994م. سه میلیون کامپیوتر به اینترنت متّصل گردیدند. موتورهای جست‌وجو باعث شد که هر چه بیشتر، استفاده از اینترنت عمومی شود و از ادارات و مراکز علمی به میان مردم رواج پیدا کند.