كيسه سر به مهر (*)

صفحات چاپی ۴۳ تا ۴۴

مطالعه در کتاب‌خوان

احمد بن ابي‏روح مي‏گويد:

روزي زني از اهالي دينور نزد من آمد و گفت: «اي‏ابي‏روح! تو در شهر ما از جهت دين و تقوا مطمئن‏ترين‏كس هستي مي‏خواهم امانتي را به تو بسپارم كه آن را به‏محلش برساني و نسبت‏به [اداي امانت] استوار باشي.»گفتم: «باشد. ان‏شاءالله [موفق خواهم شد].» گفت: «دراين كيسه سربسته مقداري درهم نهاده‏ام. آن را باز مكن‏و در آن منگر تا به كسي كه از محتواي آن تو را آگاه‏سازد برساني و اين نيز گوشواره‏ام است كه ده دينارارزش دارد در آن سه دانه مرواريد به ارزش ده دينارتعبيه شده است. از حضرت صاحب‏الزمان،عجل‏الله‏تعالي‏فرجه، نيز سؤالي دارم كه بايستي جواب‏آن را پيش از آنكه تو سؤال كني بفرماييد.» گفتم:«سؤالت چيست؟» گفت: «مادرم هنگام عروسي من ده‏دينار از كسي كه من او را نمي‏شناسم قرض گرفته بود ومن مي‏خواهم آن را پس بدهم اگر حضرت،عجل‏الله‏تعالي‏فرجه، آن شخص را بر من معلوم نموده ودستور بفرمايند قرضم را ادا مي‏كنم!» با خود گفتم: «اين‏مطلب را چگونه به جعفر بن علي - كذاب، عمومي امام‏زمان، عجل‏الله‏تعالي‏فرجه، كه ادعاي امامت مي‏كرد -بگويم؟» گو يا ظن آن زن آن بود كه ممكن است جعفر بن‏علي امام باشد - والله اعلم. زن گفت: «اين [سؤالات]امتحاني است‏بين من و جعفر بن علي.»

در بغداد به نزد حاجز بن يزيد وشاء - از وكلاي امام‏زمان، عجل‏الله‏تعالي‏فرجه - رفتم و بر او سلام كرده ونشستم. گفت: «حاجتي داري؟» گفتم: «مالي نزد من‏هست كه تا از كيفيت و مقدار آن خبر ندهيد، نمي‏توانم آن‏را به شما تحويل دهم.» گفت: «اي احمد بن ابي‏روح! بايدبه سامره بروي.» گفتم: «لااله‏الاالله! عجب كاري به عهده‏گرفته‏ام! » وقتي به سامره رسيدم، گفتم: «در ابتدا نزدجعفر بردم.» بعد فكر كردم و گفتم: «ابتدا نزد ايشان -امام هادي، عليه‏السلام، و امام حسن عسكري،عليه‏السلام، و امام زمان، عجل‏الله‏تعالي‏فرجه - مي‏روم‏تا ايشان را امتحان كنم. اگر به نتيجه نرسيدم نزد جعفرخواهم رفت. هنگامي كه - به محله عسكر و خانه ابامحمدحسن بن علي عسكري، عليه‏السلام، نزديك شدم، كنيزي‏بيرون آمدم و گفت: «تو احمد بن ابي روح هستي؟» گفتم:«بله‏» گفت: «اين نامه مال توست آن را بخوان‏» نوشته‏بود: «بسم‏الله‏الرحمن‏الرحيم. اي پسر ابي‏روح! عاتكه‏دختر ديراني كيسه‏اي كه هزار درهم به گمان تو در آن‏است‏به تو امانت‏سپرده در حالي كه گمان تو درست‏نيست. تو اداي امانت كرده و كيسه را باز نكرده‏اي ونمي‏داني در آن چه مقدار وجود دارد. در آن هزار درهم وپنجاه دينار است و گوشواره‏اي كه آن زن گمان مي‏كردكه ده دينار ارزش دارد اما درست گفته كه سه دانه نگين‏از مرواريد در آن تعبيه شده كه كمي بيش از ده دينار آن‏را خريده است. گوشواره را به كنيز ما بده كه آن را به اوبخشيده‏ايم و برو به بغداد و مال را به حاجز بده و از اوآنچه به تو مي‏دهد بگير تا خرج راهت كني. و اما آن ده‏ديناري كه آن زن گمان مي‏كند كه مادرش در عروسي اوقرض گرفته و نمي‏داند كه صاحبش كيست. اين چنين‏نيست او مي‏داند صاحبش كيست. صاحب آن ده ديناركلثوم دختر احمد است كه از دشمنان ما اهل‏بيت است وآن زن دوست ندارد كه آن را به او بدهد و مي‏خواهد آن‏را بين خواهران خود قسمت كند. ما به او اجازه داديم. اماوقت كند بين خواهران نيازمندش تقسيم نمايد و ديگر اي‏ابي‏روح! براي امتحان جعفر به نزد او مرو و باز گرد به‏ديار خود كه عمويت فوت كرده است‏خانواده و مال او راروزي تو كرده است.» [بعد از مطالعه نامه] به بغدادبازگشتم و كيسه را به حاجز دادم آن را شمرد هزاردرهم و پنجاه دينار بود و سي دينار به من داد و گفت:«دستور دادم كه اين را براي خرجي به تو بدهم.» آن راگرفته و به خانه[اي كه براي اقامت در بغداد گرفته بودم]بازگشتم كه خبر آوردند عمويت مرده و خانواده‏ام‏خواسته‏اند كه باز گردم. پس بازگشتم و ديدم خبرصحيح بوده و سه هزار دينار و صد درهم به من به ارث‏رسيده است.

* ر.ك: بحار - ج‏51 - ص‏295 – 296

صفحهٔ ۴۴