سيد مجتبي بحريني
قسمتسوم
السلام عليك يا باب الله و ديان دينه
سلام بر تو اي باب خدا (وسيله ارتباط و ايصال خلق به حق) و ديان دين او (حاكم دين خدا)
اين سلام نيز، مانند سلام قبل وبسياري از سلامهاي بعد، مشتمل بردو قسمت است و در آن به حضرتشبه دو عنوان عرض سلام داريم: يكيبه عنوان باب الله و ديگري به عنوانديان دين الله.
عنوان اول كه باب الله استعنواني است ك در نوع زيارات ديدهميشود. شايد روايات رسيده ازحضرات معصومين عليهم السلامدر اين زمينه به حد تواتر برسد كهاين خاندان باب اللهاند.
حضرت صادق عليهم السلامفرمود:
«الاوصياء هم ابواب الله التييؤتي منها و لولاهم ما عرف الله عزو جل و بهم احتج الله تبارك وتعالي علي خلقه. (1) »
«جانشينان پيامبر همان ابواباللهاند، درهايي كه از طريق آنهاميتوان به حق رسيد. اگر آنها نبودندهرآينه خداي - عزو جل - شناختهنميشد. خدا به وسيله آنان بربندگانش احتجاج نموده است.»
حضرت باقر عليهم السلامفرمود:
«نحن حجةالله و باب الله. (2) »
«مائيم حجتخدا و ماييم باب الله»
در دعاي ندبه نسبتبه امامزمان عليهم السلام ميخوانيم:
اين باب الله الذي منه يؤتي؟
كجاست آن باب اللهي كه از طريقاو ميتوان به خدا رسيد؟
«و منقذالامة باب اللهو غاية النور ولي الله (3)
باب الله يعني چه؟ خاندان رسالتعليهم السلام ابواب الله هستند و امامزمان عليهم السلام باب الله استبهچه معني است؟
باب يعني در. در اين تعبير جنبهتشبيهي مورد نظر است والا معلوماستخدا در محلي قرار ندارد كهدري داشته باشد تا اين خاندانعنوان بابي و دري داشته باشند.
براي روشن شدن مطلب، مناسباستخصوصيات در را درنظربگيريم. خانهاي را با در و ديوارتصور كنيم. باغي را با دري مجسمسازيم. نقش در، در اين خانه و باغچيست؟ از اين در چه كاري برميآيد و اين در، در اينجا چه كارهاست؟
نخستين جهتي كه نسبتبه درمورد توجه و نظر است جهت طريقيآن استيعني هر كس ميخواهدوارد خانه شود يا قدم ميان باغبگذارد، راه صحيح و طريق مناسبآن وارد شدن از در است كه اگر از
ديوار وارد شد كار نابجايي كرده وچه بسا به مقصد نرسد و آسيبيمتوجه او گردد. عقل و شرع چنينكسي را مذمت ميكند.
همان گونه كه باب و در وسيلهارتباط است كه هركسي بخواهد بهطور صحيح وارد خانهاي شود بايداز در وارد گردد يا بخواهد به شهريداخل شود بايد از دروازه بيايد، اينخاندان هم باب و در هستند؛ هركسي ميخواهد به خدا برسد و بهمقام قرب حق نائل آيد و بهرهاي ازكمالات رباني ببرد، بايد از طريق اينخاندان قدم بردارد و از اين باب و دربيايد والا به مقصد نرسيده خسته ووامانده چه بسا به پرتگاهي مبتلاشود و خسران و زياني براي خود ودگران به بار آورد.
جهت ديگري كه در باب قابلتوجه است اين است كه در عنوانياستبراي احترام يا اهانت و سمبليبراي تجليل يا تحقير و نشاني براياظهار محبت و دوستي يا عداوت ودشمني.
توضيح مطلب اين كه:
گاهي انسان ميخواهد بهمحضر شخص بزرگي شرفيابشود و بوسهاي بر دست عالم ربانيبگذارد و اداي احترامي نسبتبهشخصيتي داشته باشد ولي به ديدارخود او موفق نميشود؛ ميآيد برآستان و در خانه او بوسهاي ميزند؛به باب او اداي احترامي مينمايد و ازآستان او تبرك ميجويد. متقابلاوقتي از كسي سخت متنفر است وميخواهد به هر وسيلهاي شدهانزجار خود را از او نشان دهد وليخودش را نميبيند، ميآيد و در خانهوي خاكروبه ميريزد و آستانه او راآلوده ميكند و مشت قهر بر درسراي او ميكوبد؛ به جاي اين كهكوبه مهر را به نوا درآورد.
خاندان رسالت عليهم السلامابواب اللهاند و امام زمان عليهمالسلام باب الله. ميخواهي به خدااحترام بگذاري؛ بيا به اينان احترامبگذار. ميخواهي به خدا اظهار محبتكني؛ بيا مهرت را به باب الله اظهاركن.
اينجاست كه سر احاديثبسياري كه به اين مضمون رسيده ودر زيارت جامعه هم ميخوانيمروشن ميشود كه چرا من والاكمفقد و الي الله و من عاداكم فقد عاديالله و من احبكم فقد احب الله و منابغضكم فقد ابغض الله و مناعتصم بكم قد اعتصم بالله. (4)
ولايت و عداوت و دوستي ودشمني اينان محبت و بغض حقمتعال است. آخر باب الله هستند.همان طور كه اگر به در خانه كسينگاه غضب آلوده كني به صاحبخانه جسارت كردهاي، اگر به بابالله هم كج نگاه كردي از مسير حقكجشدهاي. هر كسي براي باب خودحرمتي قائل است؛ خدا احتراميبراي باب خويش قائل نباشد؟ هيهات!
نكته دگري كه در مورد در قابلتوجه است ارتباط و تناسبي است كهميان در و آنچه در پس در استموجود است. نوعا كم و كيف باببيانگر وراء باب است. كوچكي وبزرگي رفعت و عظمتيا پستي وحقارت و ساير خصوصيات درميتواند معرف خانه و صاحب خانهباشد كه اگر تناسبي نداشته باشدميگويند اين در به اين خانهنميخورد.
نقل شده است كسي در خانهايرا ديد بسيار با عظمت و رفعت. باتوجه به همين ارتباط و تناسب - كهاين در بزرگ و رفيع نشانه وجودشخصي كريم و گشاده دستي درپس اين در و ميان اين خانه است - بهطمع افتاد و مسالتي نمود ولي عطايكمي به او نمودند. گفت: يا درتان راكوچك كنيد يا بخششتان را متناسببا اين در قرار دهيد.
آري، اين خاندان باب اللهاند. مقامبابي و منصب دري آنان بايد با مقامربوبي مناسبتي داشته باشد تا كسينگويد اين در به اين خانه نميخورد واين باب تناسبي با اين بيت و صاحباين بيت ندارد. اينان باب هستند اماباب الله؛ در هستند اما دري كهميخواهد وسيله ارتباط خلق با خالقباشد و بابي كه مردم از آن به حقبرسند و به مقام قرب او نائل آيند.هرچه از عظمت اين باب در نظربگيريم، راه به جايي نبردهايم.
امروز در عالم هستي خدا يكباب دارد و آن وجود مقدس حضرتخاتم الاوصياء، عجلاللهتعاليفرجه،است كه هر كس ميخواهد به آنجاكه بايد برسد، بايد از اين در واردشود. خداي در ديگري ندارد، مقام
باب اللهي در انحصار اوست؛ همانگونه كه منصب ختم بابي از آناوست. پس از او ديگر بابي نيست.
از آغاز عالم همه انبيايعظامالاهي و اوصياي گرامي آنهاباب الله بودند. در هر عصر و زمانيخدا دري گشود و بابي براي هدايت ووصول خلق باز نمود تا آن كهسرانجام مقام باب اللهي به آن وجودمقدس رسيد كه ديگر پس از او بابينيست. تنها در است و آخرين باب.آن هم چه دري و چه بابي! دري كه ازسال 260 هجري به روي خلق بازشده و پيوسته مفتوح بوده و هست وخواهد بود تا چه كسي لايق و قابلباشد از اين باب و در وارد شود و بهمقامات عاليه نائل آيد.
هر چند عصر، عصر غيبت است،باب الله براي اهل الله مفتوح است.هر كسي از اين در درآمد به سعادترسيد و هر كس به دري ديگررونمود - ولو به تصور اين كه چونعصر غيبت است و آن باب مسدود؛پس... (!) - جز زيان و خسران برايخود و دگران چيزي عائدش نگرديد.كيست كه رو به سوي او كرد و درخانه باب الله را كوبيد و در به رويشباز نشد؟
بر او سلام ميكنيم به عنوان باباللهي. مگر ميشود باب الله مسدودباشد؟ باب دل من مسدود است كهآن باب را مسدود مينگرم. دريچهقلب من بسته است كه آن در را بستهميبينم. بگذرم كه آنچه از اين امورنصيب من است فقط حرف است وحرف.
نكته دگري كه در باب الله بودنخاندان رسالت عليهم السلام عموماو حضرت صاحب الامرعليهمالسلام بالاخص قابل توجه است ايناست كه باب الله بودنشان به انساناختصاص ندارد و چنين نيست كهفقط باب و در براي اين دسته ازمخلوقات باشند. بلكه همان گونه كهخدا خداي همه و رب و مربي كلاست، اين دودمان هم براي كل هستيباب اند. امروز آن پرده نشينسراپرده غيبتباب الله است نسبتبه همه آفرينش. هر موجودي، كمتراز ذره تا روح القدس و پايينتر ازتحتالثري تا فوق ذروه عرش خدا،بخواهد به جايي راه يابد و به مقامينائل شود، بايد از اين در بيايد ودست التجا و آستين نيازش را بهحلقه آستانه اين باب الله دراز كند تاچيزي عائدش گردد.
اختران پرتو مشكاة دل انور ما دل ما مظهر كل كل همگي مظهر ما نه همين اهل زمين را همه باب الله ايم نه فلك در دورانند به دور سرما
عنوان دوم ديان دين بودن است.ديان يعني چه؟ چرا به آن حضرت بهعنوان ديان دين خدا سلام ميكنيم؟
مرحوم طريحي گويد:
ديان از نامهاي خداي تعالي استو به معناي قهار است و حاكم وقاضي نيز گفتهاند. در وصف رسولخدا صلي الله عليه و آله و سلم گفتهشده است: يا سيدالناس و ديانالعرب (اي آقاي مردم و حاكم عرب)و در حديث آمده است: «كان عليعليه السلام ديان هذه الامة.» يعنيعلي عليه السلام ديان و حاكم اين امتبود. (5)
شرتوني لغوي گويد:
ديان به معناي قهار، قاضي،حاكم سائس، حاسب، پاداش دهندهنيك و بد ميآيد. و كان علي ديانهذه الامة بعد نبيها علي عليهالسلام ديان اين امتبود بعد ازپيامبرشان.
با توجه به آنچه آورديم ميتوانگفت نوع معاني اي كه براي ديانذكرشده در اين جمله سلام قابلتطبيق است؛ زيرا آن وجود مقدسقهار و قاضي حاكم و سائس و مدبردين خداست؛ هر چند اين تعبير دربسياري از زيارات آمده و در زيارتحضرت رضا عليه السلام به نوعحضرات معصومين عليهم السلاماطلاق گرديده است. (6) همه اين خاندانديان دين الله بودهاند ولي ظهور وبروز كامل اين كمال و نمود تام وتمام اين جلال در عصر ظهورموفور السرور آن مظهر جمالكبريايي محقق ميشود و مجموعهعالم به كف با كفايت آن وجودمقدس زير پوشش توحيد و دين حققرار ميگيرد و عنوان ديان ديناللهياو جلوه ميكند.
پينوشتها:
ادامه از صفحه 27
و شكاف فرهنگي برچيده شد، پس ازپايان جنگ سرد هر روز شكاف بيناروپاي غربي مسيحي و شرقارتدوكس و نيز اسلام عميقترميشود. با توجه به آنچه گفته شدميتوان گفت كه خطوط تماس دراروپا در امتداد مرزهاي مسيحيتسال 1500 بين كشورهاي بالتيك وروسيه قرار دارد و غرب اوكراين راكه داراي مذهب كاتوليك است ازشرق ارتدوكس آن متمايز كرده و ازميان روماني ميگذرد. اين مرزبنديفرهنگي در بالكان منجر به تقسيميوگسلاوي با عواقب بسيارخونباري شد.
اشپيگل: آيا شما اين سخن راجدي ميگوييد، كه امكان دارد درسرتاسر اروپا در امتداد اين شكاففرهنگي جنگ به وقوع بپيوندد؟
هانتينگتون: قدر مسلم اينكهجنگ بزرگ و فراگيري روي نخواهدداد، اما در يوگسلاوي شاهد وقوعجنگ بوديم، صربها و آلبانياييهاروابط خصمانهاي با هم دارند،يونان و تركيه نيز روابط شكنندهايبا يكديگر دارند. هميشه فاصله واختلاف لزوما منجر به تشنج تا سرحد جنگ نميشود، اما همواره ايناحتمال وجود دارد كه اينگونهتشنجات وخيمتر شوند.
اشپيگل: شما مينويسيد، درطول قرنها تفاوتهاي فرهنگي منجربه پيدايش جنگهاي خونيني شدهاست. اما با اين وجود بدترينجنگهاي شصتسال اخير در داخلتمدنها اتفاق افتادهاند. به عنواننمونه ميتوان به پاكسازي نژادياستالين، جنايات نازيها، كشتارمردم كامبوج توسط پالپوت اشارهكرد كه تمامي آنها در حقيقت نوعيجنگ عليه ملتيا فرهنگ خوديبودهاند.
هانتينگتون: تمام آنچه شما بهآن اشاره كرديد در ظاهر اينگونه بهنظر ميرسد. ولي در حقيقت اينحوادث محصول ايدئولوژيهاهستند، و ما در حال گذر از عصرايدئولوژي به عصري هستيم كه درآن فرهنگها تعيين كننده هستند...
اشپيگل: با اجازه شما بايد عرضكنيم كه سخنان شما ما را قانعنميكند. شما نظريه خود را تشريحكرديد. اكنون آيا ما اجازه داريم ازآن انتقاد كنيم؟
هانتينگتون: سعيتان را بكنيد.
اشپيگل: جنگهاي معاصر نيزريشه در تقابل تمدني ندارند. بهعنوان مثال جنگ قبيله هوتو با قبيلهتوتسي در رواندا، مبارزه كاتوليكهابا پروتستانها در ايرلند شمالي وجدال طالبان مسلمان و پشتو باواحدهاي مسلمان ازبكي درافغانستان را در نظر بگيريد؛ تماميموارد ذكر شده حاكي از آن است كهدر اغلب موارد جنگ همچنان درچارچوب يك تمدن مشخص باقيمانده است.
هانتينگتون: من ادعا نميكنم،تمامي درگيريها و جنگهاي جهان براساس نظريه من اتفاق ميافتند. اينيك واقعيت است، كه تعداد زيادي ازجدالها در داخل تمدنها روي ميدهد.ولي اگر چنين درگيريهايي ميان چندتمدن گوناگون به وقوع بپيوندد،صلح جهاني را دستخوش خطرميكند.
اشپيگل: آيا فكر نميكنيد ايناستثنا در نظريه شما يك قاعدهباشد؟ شما جهان اسلام را دشمنمتحد و يكپارچه غرب معرفيميكنيد، در صورتي كه هرج و مرجو اختلاف در درون جهان اسلام ازهمه جاي دنيا بيشتر است. به عنوانمثال چه وجه اشتراك سياسي بينيك كشور مسلمان و در عين حالتوسعهيافته و دمكرات مانند مالزيبا امپراطوري روحانيون ايران وجوددارد، كه به نوبه خود با گروه طالبانمخالف است؟
هانتينگتون: من ادعا نميكنم،كه تمامي جهان اسلام عليه غرب همقسم شده است. من در كتابم هم ازجنگهايي كه در داخل جهان اسلامروي ميدهد و هم از جنگهايي كهمسلمانان با پيروان ساير اديان بهراه مياندازند، سخن ميگويم. تنهادر اينجا ذكر اين نمونه كافي است كهمسلمانان در جريان جنگ بوسنيمشكل مسلمانان بوسني را مشكلخود ميدانستند.
اشپيگل: اين خيلي غيرمنصفانهاست كه جنگ بالكان را با نبرد بينفرهنگها و يا يك جنگ مذهبيمقايسه كنيم؛ كاري كه شما انجامدادهايد. اما اجازه بدهيد از موضوعخارج نشويم. اولا در جريان جنگبالكان از مسلمانان بوسني آن طور
كه بايد حمايت نشد؛ ثانيا ارسالاسلحه به بوسني توسط كشورهايمسلمان مانند ايران و تركيه با چراغسبز آمريكا انجام شد.
هانتينگتون: كشورهايمسلمان براي حمايت از مسلمانانبوسني صدها ميليون دلار هزينهكردند، كه اين امر باعثشد توازنقوا به ضرر صربها تغيير كند.
اشپيگل: ما در اينجا يكي ازجنگهاي بزرگ پس از پايان جنگسرد، يعني مناقشه كويت را موردبررسي قرار ميدهيم. در جريانجنگ خليج فارس براي بيرون راندنصدام از كويت ائتلافي مركب ازكشورهاي اسلامي مانند عربستانسعودي و غرب تشكيل شد؛ چونجنگ كويتيك جنگ فرهنگي نبود،بلكه تنها يك نبرد كلاسيك وژئوپوليتيك بر سر مواد اوليه وحوزههاي قدرت و نفوذ بود...
هانتينگتون: ... اما از جانب ديگرصدام حسين موفق شد، پاي اسلامرا به اين جنگ باز كند. جنگ خليجفارس، صدام حسين را در بخشاعظم جهان اسلام به يك قهرمانتبديل كرده است. صفر الهولي،رييس مؤسسه مطالعات اسلاميدانشگاه امالقري مكه، در سال 1993درباره جنگ خليج فارس گفت: اينجنگ، جنگي عليه عراق نيست، بلكهدر آن غرب در برابر اسلامصفآرايي كرده است. همچنينآيةالله علي خامنهاي، رهبر مذهبيايران، كينه خود را نسبتبه دشمنعراقياش فراموش كرده و نبرد باغرب را جهاد ناميد.
اشپيگل: نقاط ضعف نظريه شماهنگامي بيشتر آشكار ميشود، كهشما سعي ميكنيد، محوري متشكلاز كشورهاي معتقد به آيينكنفوسيوس و جهان اسلام راتهديدي براي غرب معرفي كنيد. شمادر كتاب خود چنين پديدهاي راكانون جنگهاي آينده، ميدانيد. بهاعتقاد شما كشورهايي مانند چين،پاكستان و ايران چگونه ميتوانند دركنار هم قرار گيرند؟
هانتينگتون: جمهوري خلق چيندر آستانه تبديل شدن به يك قدرتاقتصادي و نظامي جهاني است. پكنبه ايران و پاكستان تكنولوژيهستهاي فروخته است. همكارينظامي بين مهمترين كشورهايكنفوسيوس و مهمترين ممالكجهان اسلام را نميتوان ناديدهگرفت، و اين همان چيزي است كهغرب را بشدت تهديد ميكند.
اشپيگل: معمولا تكنولوژيتسليحاتي را به كشوريميفروشند، كه بالاترين قيمت رابپردازد. آمريكاييها نيز مدرنترينجنگافزارها را در اختيار عربستانسعودي قرار دادهاند، بدون اينكهكسي از دوستي بين اسلام ومسيحيتحرفي زده باشد.بزرگترين نگراني پكن در شرايطكنوني همان اسلام است. ساكنانمسلمان استان سينكيانگ، درشمال غربي چين، كه اغلب آنها ازاقوام ترك هستند، هر آن ممكن استعليه حكمرانان كمونيست چين
دستبه شورش بزنند.
هانتينگتون: حق با شماست،همكاري بين چين و كشورهايمسلمان يك رابطه تاكتيكي است. امااين همكاري خطر گسترشسلاحهاي هستهاي را افزايشميدهد. در اينجا مايلم جملهاي را ازهمكار فقيدم، آقاي توماس كوهننقل كنم، كه ميگويد: يك نظريه تنهابايد از نظريههاي ديگر بهتر باشد وهيچ لزومي ندارد نظريهاي بتواندهمه چيز را تشريح كند. زيرا هيچفرضيهاي قادر به اين كار نيست. آياشما نقشه بهتري در اختيار داريد كهبا كمك آن بتوانيد راه خود را درجهان امروزي بيابيد؟
اشپيگل: شما ميگوييد، تمدنهايجهان همواره از هم فاصله ميگيرند.در حالي كه ديگران معتقدند روندجهاني شدن آنها را به هم نزديكميسازد. اينان براي اثبات ادعايخود برخي از مظاهر جهاني شدن رانيز ذكر ميكنند، مانند شبكهتلويزيوني ام.تي.وي، مكينتاش،مكدونالد موسيقي تند و... آياهماكنون در جهان يك فرهنگجهاني تحت تاثير غرب وجود ندارد؟آيا كودكان ممالك مسلمان و نيزكشورهاي كنفوسيوس شيفتهميكيموس و واكمن نيستند؟
هانتينگتون: تمامي تمدنهايجهان مايلند خود را با شرايط تازهوفق دهند ولي اين به معناي غربيشدن فرهنگهاي غير غربي نيست. بهعنوان مثال اگر روسها كوكاكولابنوشند، به طور خودكار آمريكايينميشوند، و يا ما به هنگام خوردنسوشي (نوعي غذاي ژاپني)، مانندژاپنيها فكر نميكنيم. در حقيقتآنان با اين كار بخشي از فرهنگغرب را از آن جدا كرده و آن را بافرهنگ خود تلفيق ميكنند.
اشپيگل: فكر نميكنيم، شمامنكر اين حقيقتشويد كهمحصولات هاليوود و برنامههايتلويزيوني ديسني، بر عادتها و طرزفكر مردم ساير نقاط جهان مانندهند يا چين نيز اثر ميگذارد.
هانتينگتون: آزادي بيان در ذاتفرهنگ غرب است.
اشپيگل: آيا اين بدان معناست،كه ما بايد ديگران را مجبور كنيم كهمانند غربيها فكر كنند؟
هانتينگتون: نه! اين تصور، كهما بايد پيروان فرهنگهاي ديگر راوادار كنيم تا نظام ارزشي ما والگوهاي سازماني آن را بپذيرند،تصوري اشتباه و شايد غيراخلاقياست؛ از طرف ديگر اين كار نتايجبدي براي ما به همراه دارد. غرببراي حفظ تمدن درخشان و قدرتمندخود بايد ايده جهاني كردن فرهنگغرب را كنار بگذارد. ايالات متحدهآمريكا و اروپا بايد به نقاط اشتراكخود توجه كنند. ملتهاي غربي بايدبه يكديگر تكيه كنند، زيرا در غير اينصورت نابود خواهند شد.
اشپيگل: حتي شما در جاييگفتهايد، آمريكا نيز ممكن استبهخاطر به اصطلاح نابوديارزشهايش همانند شوروي سر اززبالهدان تاريخ در بياورد. چرا شمااين چنين ايجاد ترس و وحشتميكنيد؟
هانتينگتون: يكپارچگي و اتحادآمريكا مبتني بر يك فرهنگ مشتركو يك اندوخته مشرك از اصولسياسي است، كه در حال حاضر ازهر سو آماج حمله قرار گرفته است.ما بايد براي نجات آمريكا مهاجرترا محدود كرده و ايدههاي مربوط بهجامعه چندفرهنگي و غربي كردن راكنار بگذاريم.
اشپيگل: آيا اين بدان معناست كهديگر تصور ما غربيها از حقوق بشرنبايد در نقاط ديگر جهان اعتبارداشته باشد؟ يا اينكه سياستمدارانغربي ديگر نبايد ار كشورهايي مانندايران و چين بخواهند، حقوق بشر رارعايت كنند؟
هانتينگتون: ما بايد از حقوقبشر دفاع كنيم، اما نبايد سعي كنيمفرهنگهاي ديگر را با مدل غربي خودشكل دهيم. ما بايد بپذيريم، كهفرهنگهاي گوناگون نظام ارزشيمتفاوتي دارند، و در تمام فرهنگهاآزاديهاي فردي در راس اين ارزشهاقرار نگرفته است. از طرف ديگر اينتنها ما نيستيم كه از مطلقگراييفرهنگي حمايت ميكنيم، ماهاتيرمحمد، نخستوزير مالزي در اوايلسال جاري [سال 1996] گفت:ارزشهاي اروپايي تنها به درد اروپاميخورند، در حالي كه ارزشهايآسيايي، جهاني هستند.
اشپيگل: آيا ما غربيها نبايد براجراي حقوق بشر در سراسر جهاناصرار بورزيم؟
هانتينگتون: چرا، در اين ميانيكي از وظايف ما محكوم كردنشكنجه است.
اشپيگل: آيا به نظر شما، مجازاتقانوني تازيانه و شلاق در سنگاپورشكنجه محسوب ميشود؟
هانتينگتون: ليكوآنيو، دوستسنگاپوري من به اين سؤال پاسخمنفي خواهد داد. او خواهد گفت: مانبايد نگران شلاق خوردن تبهكارانباشيم، بلكه مساله مهمتر انحطاطاخلاقي جامعه ما است، كه هر روزجرايم غيرانساني بيشماري در آنروي ميدهد، كه از آن جمله ميتوانبه تبهكاري گسترده، تحقيرسالمندان و از بين رفتن بنيادخانواده اشاره كرد. حقيقت اين است،كه اكثر آمريكاييها نيز از مجازاتشلاق حمايت ميكنند.
اشپيگل: ليكوآنيو، كه پيروآيين كنفوسيوس است، در دانشگاهكمبريج و در رشته حقوق تحصيلكرده است؛ حسن الترابي، مسلمانتندروي سوداني در دانشگاهسوربن ثبتنام كرده بود. ارتباط بينفرهنگها به واسطه وسايل ارتباطجمعي و نيز مسافرت به طرزبيسابقهاي افزايش يافته است. آياشناخت فرهنگهاي گوناگون باعثنزديك شدن افراد بشر به يكديگر ويا دوري آنان از هم ميشود؟
هانتينگتون: آشنايي بافرهنگهاي ديگر گاهي باعث نزديكيانسانها به يكديگر و گاهي موجبدوري آنها از همديگر ميشود، زيرافرهنگ پديدهاي نسبي است ولياخلاق مطلق است.
اشپيگل: آيا دنيا در مقايسه بانظريه بسيار ساده «روياروييتمدنها»ي شما، بيش از حد پيچيدهنشده است؟ با اين پرسشهاي بدونپاسخ چه ميكنيد!؟ آيا تقسيمناعادلانه ثروت در روي زمين بيشتراز افكار محمد [صلياللهعليهوآله]مسيح يا كنفوسيوس، باعثبروزجنگ و جدال در جهان نميشود؟ آياحرص و طمع به ثروت ديگران علتاصلي حمله چين به ميدانهاي نفتيكشور همسايهاش نيست، كه در عينحال سناريوي جنگي شما را نيز بهحركت در ميآورد!؟
هانتينگتون: البته منافعاقتصادي در تحولات جهاني نقشدارند، ولي از اهميت درجه اولبرخوردار نيستند. انسانها به خاطراعتقادات خود ميجنگند و جان خودرا از دست ميدهند و اين فرهنگاست كه به آنها هويت ميبخشد وآنها را در كنار هم نگه ميدارد. ازاين رو نظريه من درباره روياروييتمدنها، كه جايگزيني براي جنگسرد است، بهترين الگو و معياربراي آينده است.
اشپيگل: آقاي پروفسور از شمابه جهتشركت در اين مصاحبهسپاسگزاريم.
* اين گفتگو با عنوان: [AtombombeUnddann die] در مجله اشپيگل، شماره48 به چاپ رسيده و ترجمه آن نيز درشماره 56 مورخ 24/9/75 مجله ترجمانمنتشر شده است.
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. ر.ك: تفسير برهان، ج1، ص19.
بازگشت به متن ↑ - ۲
2. همان، ج1، ص19.
بازگشت به متن ↑ - ۳
3. ر.ك: مطلعالانوار، ص170.
بازگشت به متن ↑ - ۴
4. ر.ك: عيون اخبارالرضا، ج2، ص274.
بازگشت به متن ↑ - ۵
5. مجمعالبحرين، ج6، ص253 ماده دين.
بازگشت به متن ↑ - ۶
6. اقربالموارد، ماده دان.
بازگشت به متن ↑