قسمت دوم

مير احمدرضا حاجتي

اشاره: در قسمت اول مقاله حاضر،نويسنده با اشاره به جمله‏اي از مقام‏معظم رهبري كه مي‏فرمايد: «امام كبيرما عصر جديدي را آغاز كردند» به‏بيان ويژگيهاي عصري كه امام‏خميني، قدس سره، آغازگر آن بود، پرداختند. عصري كه دين و دينداري‏در آن تجلي دوباره مي‏يابد و جهانيان‏بار ديگر متوجه ارزشهاي نهفته درتعاليم ديني مي‏گردد.

نويسنده پس از نقل اظهارنظرهاي تني چند از انديشمندان جهان‏در مورد دين گرايي در عصر جديدبراي نشان دادن و رويكزد ديني،مذهبي و معنوي بشر معاصر به‏بررسي اخبار، اطلاعات و گزارشهايي‏مي‏پردازد كه در رسانه‏هاي خبري‏جهان انعكاس يافته است.

غرب و رويكرد دوباره به دين

نشريه آمريكايي واشنگتن تايمز بااشاره به رخداد مهم رويكرد دوباره‏بشر به دين مي‏نويسد:

جريان بازگشت ملتها به دين‏باوري همانند يك سيل خروشان به‏راه افتاده است.

اين نشريه در ادامه تحليل خوداضافه مي‏كند:

اين تصور كه سكولاريسم همه‏جهان را در برمي‏گيرد و عالم‏گيرخواهد شد به پايان رسيده است. (1)

آينده اين پديده مهم و جريان‏مبارك آنچنان پرفروغ و روشن است‏كه بسياري از تحليلگران، قرن بيست ويكم را قرن بسط نفوذ فوق‏العاده مذهب‏در ابعاد مختلف زندگي بشر مي‏دانند (2)

و در حقيقت گستره شعاع پيامهاي ديني‏و معنوي حضرت امام خميني مي‏رودتا عرصه‏هاي مختلف زندگي بشر قرن‏21 را تحت تصرف خود درآورد.

الوين تافلر، از چهره‏هاي‏سرشناس تحليل رويدادهاي حال وآينده دنياي غرب در كتاب تغيير ماهيت‏قدرت مي‏نويسد (نقل به مضمون):

اينكه كدام كشور بر جهان قرن 21 مسلط خواهد شد. سؤالي هيجاني است‏اما در واقع طرح اين سؤال اساسااشتباه است، زيرا بزرگترين تحول‏امروز جهان ظهور پديده‏اي جديد يعني‏نيرو و قدرتي ماوراي دولتهاي ملي‏است.

تافلر به عنوان نمونه‏اي از اين نيروو قدرت ماوراي دولتها به امام خميني،قدس‏سره، اشاره مي‏كند كه وانست‏بااستفاده از نيروي مذهب بخش قابل‏توجهي از قدرتي را كه مدتها درانحصار دولتهاي ملي بود، تحت اختيارخود بگيرد.

او مي‏گويد:

آية‏الله خميني [قدس‏سره] فتواي‏قتل سلمان رشدي را صادر كرد درواقع براي حكومتهاي دنيا پيامي‏تاريخي فرستاد اما بسياري در جهان‏مضمون آن را به اشتباه دريافت‏كردند و مضمون واقعي پيام آية‏الله‏خميني [قدس‏سره] چيزي نبود مگررسيدن عصر جديدي از حاكميت‏جهاني.

تافلر مي‏گويد:

اين نكته بسيار اساسي است كه‏غربيها بايد آن را بررسي و با دقت‏مورد نظر قرار دهند زيرا حركت‏آية‏الله [امام] خميني همان حركت‏مكتب قرن بيستم را نشان مي‏دهد كه‏آن حركت‏يك نظام جهاني رانشانه‏گيري نموده است و به نظرمي‏رسد كه قلمرو و انديشه‏هاي‏بشري در ادامه اين حركت، هم‏جايگاههاي حكومتهاي دولتي را تغييرمي‏دهد و هم اقتدار دولتهاي ملي ومحلي را در مهار حوادث درون مرزي‏در قرن 21 كاهش مي‏دهد.

وي در انتها اضافه مي‏كند:

بازي قدرت جهاني كه در دهه‏هاي‏آينده پديد خواهد آمد بدون در نظرگرفتن قدرت روزافزون اسلام، مذاهب‏كاتوليك و مذاهب ديگر و يا منازعات‏جهاني و جهاد ميان آنان قابل درك‏نيست. (3)

امروزه مساجد، معابد، كنيسه‏ها وكليساها در سراسر جهان پذيراي انبوه‏جمعيت مشتاق پيامهاي الهي و معنوي‏شده‏اند. ايستگاههاي راديويي درايالات متحده آمريكا كه برنامه‏هاي‏مذهبي پخش مي‏نمايند ميليونهاشنونده را به خود جذب نموده‏اند. (4) قرآن و انجيل و كتب مذهبي در صدرپرفروشترين عناوين با شمارگان‏جهاني قرار گرفته‏اند.

به گزارش شبكه تلويزيوني‏سي.ان.ان:

در سال 1995 انتشار كتابهاي‏عمومي از رشد نزديك به 6%برخوردار بوده‏اند در حالي كه انتشاركتابهاي مذهبي نرخ رشدي برابر 20%در همين مدت، داشته‏اند. (5)

تحولات مورد بحث در زمينه‏دين‏گرايي تاثيرات ژرف خود را برجنبه‏هاي گوناگون زندگي بشر از جمله‏بر وقايع و جريانهاي سياسي جوامع‏انساني خصوصا جوامع غربي بيش ازپيش نمايان مي‏سازند.

در آخرين دوره انتخابات رياست‏جمهوري آمريكا به جهت جلب آراي‏مردم از شعارهاي مذهبي بهره‏برداري‏گرديد. (6)

نامزدهاي پست نخست‏وزيري درجريان انتخابات اخير پارلماني انگليس‏به توصيف اعتقادات مذهبي خودپرداختند. (7)

چنانكه تحولات مورد اشاره بخش‏قابل توجهي از نسل جوان كشورهاي‏بيگانه با ارزشهاي ديني را تحت‏تاثيرات روزافزون خود قرار داده‏است:

در مرداد 1376 به مناسبت‏سالگردروز جهاني جوانان كاتوليك‏گردهمايي عظيمي با حضور پاپ اعظم‏در پاريس برگزار شد كه در آن بيش ازيك ميليون نفر به نيايش پرداختند، دراين مراسم جوانان كاتوليك 140كشور جهان حضور داشتند كه 200 تا300 هزار نفر آنها خارجي و در حدود750 هزار نفر فرانسوي بودند.

و در يكي از دهها مراسمي كه‏رسانه‏هاي خبري اقدام به انعكاس آن‏نمودند مجموعا 43 هزار نفر از جوانان‏آمريكايي طرفدار مسيح در شهرلس‏آنجلس گرد هم آمدند و هدف از اين‏همايش آشنايي با ارزشهاي مذهبي وتجديدنظر در مورد ايمان شخصي ذكرشده بود. (8)

«باربرا كانتروويتس‏»، نويسنده‏غربي، در گزارشي نسبتا مفصل كه‏بخشهايي از آن را در ذيل مي‏آوريم، باتشريح و توضيح روند روزافزون‏معنويت‏گرايي و توجه به پيامهاي ديني‏در جامعه آمريكا مي‏نويسد:

استوديوهاي فيلمسازي درهاليوود هم به فيلمهاي خود چاشني

عرفاني و زندگي بعد از مرگ زده‏اند.كتاب جديد پاپ ژان پل دوم تحت‏عنوان «عبور از دروازه اميد» در صدرجدول كتابهاي پرفروش قرار دارد.

رمان جيمز ردفيلد با دستمايه‏مسايل عرفاني و معنوي و تحت‏عنوان پيشگويي آسماني در صدرجدول كتابهاي داستاني قرار گرفته‏است.

در عالم موسيقي نيز از آلبوم‏سرودهاي مذهبي كه توسط راهبان‏بنديكت كليساي سانتودمينكودوسيلوس خوانده شده، تا كنون 8/2ميليون نسخه به فروش رفته است.

كتاب «داكوتا يك جغرافياي‏معنوي‏» نوشته كاتلين نوريسي كه‏در سال 1993 انتشار يافته هنوز درفهرست كتابهاي پرفروش جاي دارد،او مي‏گويد تاكنون 3000 نامه ازخوانندگاني كه مي‏خواهند تجربيات‏معنوي خود را با او در ميان بگذارند،دريافت كرده است...

وي در ادامه مقاله خود اضافه‏مي‏كند:

سياستمداران [آمريكايي] اصراردارند كه اجراي مراسم عبادي درمدارس آمريكا اجباري شود آمارحضور مردم در سخنرانيها و مراسم‏مذهبي چندين برابر شده است و براي‏حضور در برخي از اين سخنرانيهابايد ماهها در ليست انتظار براي‏ثبت‏نام ماند.

كانترونتيس مي‏افزايد:

در دانشگاههايي كه دوره‏ها وسخنرانيهايي درباره مباحث عرفاني‏و معنوي برقرار مي‏شود كلاسهالبالب از دانشجو است.

مؤسسه اينترفيس در كمبريج‏ماساچوست 700 دوره و كلاس در اين‏زمينه عرضه مي‏كند و امسال 20000داوطلب براي شركت در اين كلاسهاثبت‏نام كرده‏اند حال آنكه اين رقم درسال گذشته از 13000 نفر تجاوزنكرده بود.

پاييز امسال حدود 2000 نفر درسخنرانيهاي دكتر «دين اورنيش‏» كه‏معمولا نطقهاي پيچيده‏اي ايراد مي‏كندحضور پيدا كردند و به سخنراني اودر اين باره كه با كسب آسايش دروني‏مي‏توان از سكته قلبي احتراز كردگوش دادند... (9)

يكي از محققان در تشريح گوشه‏اي‏ديگر از جريان معنويت‏گرايي ورويكرد ديني در جهان امروز چنين‏مي‏نويسد:

هفته گذشته شبكه‏هاي ماهواره‏اي‏تلويزيوني ترانه معنوي را براي‏نخستين بار در جهان رسانه‏اي‏معاصر پخش كردند كه يكي ازنشانه‏هاي آشكار نيازمنديهاي‏معنوي و جامعه معنويت‏خواه پس ازانقلاب اسلامي ايران است.

اين ترانه شگفت معنوي كه با نام‏سمبليك و نمادين [ Puedes llegar] عرضه عروسكهايي است كه‏بخشهايي از آيات كتاب مقدس يعني‏انجيل را مي‏توانند تكرار كنند كه‏پديده‏اي نو در گرايشهاي مذهبي‏است.

حجم معاملات بازرگاني كالاهاي‏معنوي تنها در جامعه آمريكا از عدديكصد ميليون دلار قبل از انقلاب‏اسلامي به رقم سه ميليارد دلاري فعلي‏ارتقاء پيدا كرده است.

به وجود آمدن و شكل‏گيري‏تخصص و مهارت نرم‏افزاري نوين در

بازرگاني و امور خدمات بين‏المللي‏تحت عنوان بازاريابي مذهبي يامعنوي، در بعضي از مراكز آموزشي‏مذهبي و سازمان كليساها بشدت رواج‏پيدا كرده است و هدفش ارتباط معنوي‏با مخاطب فراوانتر است.

خانم «ماري انجيليكا» كه يك راهبه‏فقير و بي‏چيز بود و جز لباس راهبگي‏هيچ سرمايه ديگري نداشت، وانست‏باترغيب مؤمنان كاتوليك به مشاركت درراه‏اندازي يك سيستم تلويزيوني كابلي‏كاملا مذهبي و معنوي صرف يك شبكه‏تلويزيوني قوي و پرقدرت با چهل و پنج‏ميليون مخاطب به وجود آورده و به‏نيازهاي معنوي تازه از طريق رسانه‏تلويزيون پاسخ دهد(10)

ادامه دارد

پي‏نوشتها: