معجزات موسی نبی(ع) در دست پیامبر خاتم(ص)

پ. میعاد

بیشتر ما «قرآن کریم» و اتّفاق عظیم شقّ‌القمر را تنها معجزة رسول اعظم(ص) می‌شناسیم. این در حالی‌است که حضرت رسول اکرم(ص)، خاتم‌بخش پیامبران و میراث‌بر تمامی معجزات آنان بودند.

بهترین مرجع برای شناسایی شأن رفیع رسول اکرم(ص) و شناخت معجزات و فضایل ایشان، نزدیک‌ترین مقام به ایشان است. از این‌رو، با استفاده از روایتی بلند از امیرمؤمنان علیّ‌بن ابی‌طالب(ع) که در پاسخ به سؤالات دانشمندی یهودی بیان فرموده‌اند، به شرح معجزات حضرت ختمی مرتبت(ص) می‌پردازیم.

لازم به تذکّر است به خاطر طولانی بودن روایت، در ادامه تنها به بخشی از آن اشاره می‌کنیم که به معجزات و فضایل موسی‌وار حضرت خاتم(ص) اشاره دارد.

الف) کتاب آسمانی

عالم يهودی پس از پرسش‌های بسیار از حضرت علی(ع) به معجزات حضرت موسی(ع) رسید. آنگاه پرسش خود را از حضرت امیرمؤمنان(ع) این‌گونه مطرح کرد: اين حضرت موسی‌بن عمران(ع) است که خداوند به او توراتی را عطا فرموده كه در آن حكم او مستور است.

حضرت علی(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر از آن داده شده است. به آن حضرت «سورة بقره» و «مائده» در برابر «انجيل» داده شده و «طواسين»1 و «طه» و نصف‏ «مفصّل»2 و «حواميم»3 در برابر «تورات» داده شده و نصف ديگر مفصّل و «تسابيح»4 در برابر «زبور» داده شده است. «سورة بنی اسرائيل» (إسراء) و «برائت» در برابر «صحف ابراهيم» و «صحف موسی(ع)» عطا شده است و خداوند عزّوجلّ محمّد(ص) را به سبع طوال5 و «فاتحة الكتاب» كه سبع مثانی و قرآن عظيم است، افزون و زيادی بخشيد و كتاب و حكمت نيز عطا گرديد.»

ب) مناجات با خدا

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است که با خداوند عزّوجلّ در «طور سينا» مناجات نمود. حضرت فرمودند:

«همين طور است و خداوند در «سدرة المنتهی» به محمّد(ص) وحی فرستاد. پس جايگاه وی در آسمان پسنديده و در آخر عرش، یاد شده است.»

ج) محبّت به خدا

عالم يهودی گفت: خداوند عزّ و جلّ محبّتی را از خود در قلب موسی(ع) نهاد. حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر از آن عطا شده است. خداوند دربارة او نيز همين محبّت را نهاده است. بگو ببينم خداوند چه كسی را شريك در اين اسم نموده «أشهد أن لا إله إلّا اللَّه و أشهد أنّ محمّداً رسول اللَّه»؟ شهادت به وحدانيّت خداوند تنها با شهادت به رسالت محمّد(ص) به كمال می‏رسد. در هيچ مكانی، آواز به ذكر نام خدا بلند نگردد؛ مگر آنكه بعد از آن، اسم گرامی آن حضرت مرتفع گردد.»

د) سخن گفتن خدا با مادر نبیّ

عالم يهودی گفت: خداوند به مادر موسی وحی فرستاد و اين نشان از فضيلت جايگاه موسی نزد خداوند عزّ و جلّ دارد. حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و خداوند مادر محمّد(ص) را نيز مشمول لطف خود فرموده و به او رسانيد كه نام پسر تو محمّد است تا اينكه آن بانوی گرامی گفت: من و تمام جهانيان شهادت می‏دهيم كه محمّد همان رسول الله منتظَر است. تمام فرشتگان بر انبيا شهادت دادند كه ايشان نام وی را در كتب خود ثبت نموده‏اند.

در ساية لطف خداوند به آن بانو بود كه نام آن رسول گرامی را به او اعلام نمود و اين تنها به جهت فضل منزلت او نزد خداوند بود؛ چنانچه آن بانو در خواب ديد که به او می‏گويند: هر آينه در شكم تو سرور و آقايی است. پس هر گاه او را زاييدی، نامش را محمّد گذار و خداوند نام او را از يكی از نام‌های خود مشتقّ ساخت. خداوند محمود و او محمّد است.»

هـ) روانه شدن برای مقابله با سرکشان

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه خداوند او را نزد فرعون فرستاد و معجزة بزرگی را به دست او نمايان ساخت.حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و حضرت محمّد(ص) به سوی فراعنة بسياری فرستاده شد. افرادی همچون ابوجهل‌بن هشام، عتبة‌بن ربيعه، شيبه، ابوالبختریّ، نَصربن حارث، اُبیّ‌بن خَلَف، مُنَبِّه و نَبيِه دو فرزند حجّاج و [همچنین] به سوی پنج نفر از مسخره‏كنندگان [فرستاده شد]: وليدبن مُغيره مَخزومیّ، عاص‌بن وائل سهمی، اسودبن‌ عبد يغوث زهریّ، اسود بن مطّلب و حارث بن طلاطله تا معجزاتی در آفاق و انفس بر ايشان نماياند تا اينكه به خوبی آشكار گرديد كه او بر حقّ است.»

و) انتقام خدا از دشمنان نبیّ

عالم يهودی گفت: خداوند برای موسی از فرعون انتقام سختی گرفت. حضرت مولی الموحّدین(ع) فرمودند:

«همين طور است و خداوند برای محمّد(ص) نيز انتقام سختی از اين فراعنه گرفت؛ امّا مسخره‏كنندگان، خداوند درباره‌اشان فرمود:

«إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ؛6

همانا ما در برابر مسخره‌کنندگان کفیل تو می‌شویم.»

پس هر پنج نفرشان را در روز احد به قتل رسانيد.

امّا وليدبن مغيره، روزی از مسيری گذر می‌كرد كه فردی خزاعی، تيری را که برای شکایر در آنجا قرار داده بود، رها ساخت. تكّه‏ای از آن، به دست او (ولید) خورد و رگ میانی و اصلی او را دريد تا خون جاری شد و در حال جان دادن می‏گفت: خدای محمّد مرا كشت!

امّا عاص‌بن وائل سهمی، روزی برای كاری به مكانی رفته بود كه سنگی از زير پايش لغزيده و سقوط نمود و تكّه تكّه شده و به هلاكت رسيد، و می‏گفت: خدای محمّد مرا كشت!

و امّا اسودبن عبد يغوث، روزی او برای استقبال فرزندش، زمعه خارج شد. در اين بين زير ساية درختی ايستاد. در اين حال جبرئيل(ع) نازل شده و سر او را به درخت كوفت. اسودبن عبد یغوث می‌گفت: مرا از دست اين فرد نجات بده و غلامش می‌گفت: من هيچ‌كس را نمی‏بينم كه با تو كاری انجام دهد، جز خودت. پس [جبرئیل(ع)] او را

كشت و اسود [در حال مرگ] می‏گفت: خدای محمّد مرا كشت!

و امّا اسودبن مطّلب، رسول خدا(ص) او را نفرين كرد كه خداوند روشنی ديدگانش را خاموش سازد و او را به دست پسرش به قتل رساند. او روزی برای كاری به مكانی رفته بود كه جبرئيل با برگی سبز نزد او آمد و با آن به صورت او زد تا اينكه كور شد. در همان حال كوری ماند تا اينكه خداوند فرزند او را مأمور قتل وی ساخت؛ امّا حارث‌بن طلاطله، او در هوايی گرم از خانه‏اش خارج شد و گرفتار بادی مسموم شد و در اثر آن، چهره‏اش به مردی حبشی تغيير يافت. زمانی كه نزد اهل خود بازگشت، گفت: من حارث هستم. جماعت كه او را نشناخته بودند، غضب نمودند و او را كشتند و او در اين حال می‏گفت: خدای محمّد مرا كشت!

همة اين وقايع در يك ساعت رخ داد و اين بدان جهت بود كه ايشان نزد رسول خدا(ص) يك صدا گفتند: ای محمّد! ما تا زمان ظهر به تو فرصت می‏دهيم. اگر از گفته‏ات بازنگردی، تو را به قتل خواهيم رساند.

پس پيامبر از سر حزن و اندوه از كلام ايشان به خانة خود رفت و در را قفل نمود. در اين حال، جبرئيل همان ساعت از جانب خدا نزد او آمد و گفت: «ای محمّد! سلام (يكی از نام‌های خداوند)، بر تو سلام فرستاده و می‏فرمايد:

«فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ؛7

امر و كار خود را برای اهل مكّه ظاهر كن و ايشان را به ايمان بخوان.»

حضرت فرمود: «ای جبرئيل! با مسخره‏كنندگان و وعيدشان چه كنم؟»

جبرئيل گفت:

«إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ؛

ما در برابر مسخره‌کنندگان کفیل تو می‌شویم.»

فرمود: «ای جبرئيل! اينان الحال نزد منند.» جبرئيل گفت: «آنان را خلاص كردم. اكنون امر الهی را اظهار نما.»

و امّا باقی فراعنه همگی در روز بدر با شمشير كشته شدند و خداوند جمعشان را پراكنده ساخته و همگی به درك واصل شدند.»

ز) برتر از عصای اژدها شونده

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه عصايی داده شد كه تبديل به اژدها می‏گشت. حضرت علی(ع) فرمود:

همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر از آن داده شد. مردی از ابوجهل مطالبة دينی از بابت قيمت شتری كه به او فروخته بود، داشت و ابوجهل بی‏اعتنا به او، سرگرم نوشيدن شراب بود. آن مرد هر چه گشت، او را نيافت. در اين حال، يكی از مسخره‏كنندگان به او گفت: دنبال كه می‏گردی؟ گفت: عمروبن هشام‏ (ابوجهل)؛ از او طلبی دارم. گفت: می‏خواهی تو را به كسی كه حقوق را مطالبه می‏كند، راهنمايی كنم؟ گفت: آری.

پس او را به نزد رسول خدا(ص) فرستاد. ابوجهل را آرزو بود كه روزی محمّد از او حاجتی بخواهد تا وی را مسخره و ردّ كند. پس آن مرد نزد رسول خدا(ص) آمده و گفت: ای محمّد! گويا ميان تو و عمروبن هشام، حسن رفاقتی است. من شما را شفيع ميان خود و او قرار می‏دهم.

پس آن حضرت با او رهسپار شد تا درب منزل ابوجهل رسيد و فرمود: «برخيز ای ابوجهل و حقّ اين مرد را بپرداز!» - و او را در اين روز ابوجهل ناميد- پس ابوجهل سریع برخاست و حقّ آن مرد را پرداخت.

وقتی او به میان جمع دوستان خود رفت، يكی به او گفت: حقّ آن مرد را از ترس محمّد پرداختی؟! گفت: وای بر شما! عذر مرا بپذيريد؛ [چرا که] هنگامی كه او نزد من آمد، در سمت راستش مردان مسلّحی را ديدم كه می‌درخشیدند و در سمت چپ او دو اژدر عظيم الجثّه بود كه دندان بر هم می‏كوفتند و دو چشمشان همچون كورة آهنگر که از آن شعله‏های آتش به سوی آسمان بالا می‌رفت. در اين حال اگر از پرداخت امتناع می‏كردم، از شرّ آنها در امان نمی‏ماندم.

اين واقعه بزرگتر از عصای موسی می‏باشد، يك اژدر در برابر اژدر موسی [قرار می‌گیرد] و خدا محمّد را با يك اژدر ديگر و هشت فرشتة مسلّح برتری داده است.

اين‌گونه بود كه رسول خدا(ص) كفّار قريش را با نفرين آزار می‏داد. پس يك روز برخاسته و نسبت سفاهت به احلامشان داده و از دينشان عيب گرفت و بتان ايشان را لعن کرد و پدرانشان را گمراه دانست. از اين ماجرا، آنان بسيار غمگين شدند. ابوجهل گفت: به خدا قسم! كه مرگ برای ما از زندگی بهتر است. آيا ميان شما جماعت قريش كسی نيست كه محمّد را بكشد و به خاطرش كشته شود؟ گفتند: نه. گفت: پس من خودم او را می‏كشم. چه فرزندان عبدالمطّلب خواستند مرا بكشند یا رهایم كنند! قريش گفتند: اگر تو اين كار را بكنی، در ميان اهل وادی معروف خواهی شد و هميشه از تو ياد می‌كنند. گفت: محمّد در اطراف «كعبه» بسيار به سجده می‏رود. پس هنگامی كه آمد و به سجده رفت، سنگی را برداشته و با آن كارش را يكسره خواهم كرد.

پس رسول خدا(ص) آمده و هفت بار دور كعبه طواف نمود. سپس نماز گزارده و به سجده رفت. در اين حال، ابوجهل سنگی را برداشته و بالای سر آن حضرت رفت. هنگامی كه نزديك او شد، ديد شيری دهان باز كرده، به او نزديك شد. پس ابوجهل از ترس به خود لرزيد و سنگ را رها كرد و سنگ روی پايش افتاد و آن را مجروح كرد. پس با پايی خونين و رنگی پريده و عرق‏ريزان صحنه را ترك كرد.

رفقای ابوجهل به او گفتند: تا به حال تو را چون امروز نديده‏ايم. [چه شده؟] گفت: وای بر شما! مرا معذور بداريد و تمام قصّه را برايشان گفت.»

ح) ید بیضاء

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه به او يد بيضاء عطا شده است. آيا برای محمّد چنين فضيلتی وجود دارد؟ حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر و بهتر از آن عطا شده است. آن حضرت هر كجا كه می‏نشست، نوری از سمت راست و چپ

او می‏درخشيد و همة مردم آن را می‏ديدند.»

ط) گشوده شدن دریا

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه راهی از ميان دريا برايش گشوده شد. آيا چنين فضيلتی نيز برای محمّد هست؟ حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر از آن عطا شده است. روز حنين، با آن حضرت خارج شديم. در راه به مكانی رسيديم كه سيل همه‌جا را گرفته بود. با اندازه‏ای كه گرفتيم عمق آن چهارده قد بود. همه گفتند: ای رسول خدا! دشمن در پشت ما و وادی پر سيل جلوی ما است؛ همان‌گونه كه اصحاب موسی گفتند:

«إِنَّا لَمُدْرَكُونَ؛8

همانا گرفتار آمدیم.»

پس آن حضرت دست به دعا، از مركب پياده شده و عرضه داشت: «پروردگارا! تو برای هر مرسلی نشانه‏ای قرار داده‏ای. پس قدرت خود را به من بنمای.» و سوار مركب شد و تمام آن خيل عظيم به طوری از آن آب ردّ شدند كه اصلا سم اسبان و اخفاف 9 شتران تر نشد و پيروزمندانه از آن غزوه بازگشتيم.»

ی) سنگ جوشان

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه به او سنگی داده شد كه از آن دوازده چشمه بيرون زد. حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) وقتی وارد «حديبيه» شد و اهل «مكّه»، او را محاصره كردند، چيزی برتر از آن سنگ عطا شد. اصحاب را تشنگی سختی درگرفت و به آن حضرت شكايت بردند. شدّت عطش به گونه‌ای بود كه همه به پهلوهای چهارپايان پناه بردند. اين را به حضرت رسول(ص) گزارش دادند. پس آن حضرت ظرف آبی يمانی خواست. سپس دست مبارك خود را داخل قدح برد و بيرون آورد. ناگاه از ميان انگشتان آن حضرت، چشمه‏های آب روان گشت و ما و همة چهارپايان رو بدان آورده و همگی سيراب شديم و تمام ظروف خود را پر آب نموديم.

و در آنجا، چاه خشكی بود. آن حضرت تيری از كيسة خويش بيرون آورد و به دست براء‌بن عازب داد و فرمود: «اين تير را ميان آن چاه خشك بنشان.» او نيز همان كرد. فوراً در زير اين تير، دوازده چشمه جاری شد.

همچنین در «ميضاة» (كه مردم به آن محلّ می‌رفتند و از آنجا برای عبادتشان وضو می‏گرفتند) ماية عبرت و نشانه‏ای برای منكران نبوّت آن حضرت بود؛ همچون سنگ موسی(ع). روزی آن حضرت ميضاة را طلب نمود و دست مبارك خود بر آن نهاد. آب به فوران آمده و بلند شد؛ به گونه‌ای كه هشت هزار مرد از آن وضو ساختند و به قدر حاجت خود از آن نوشيدند و چهارپايان خود را سيراب کردند و آنچه می‏خواستند با خود بردند.»

ک) طعام بهشتی

عالم يهودی گفت: اين به حضرت موسی(ع) است كه منّ و سلوی عطا شد. پس آيا مانند اينها به محمّد نيز داده شده است؟ حضرت(ع) فرمودند:

«همين طور است و به حضرت محمّد(ص) برتر از آنها عطا شده است. خداوند عزّوجلّ تمام غنائم را برای او و امّتش حلال ساخت و پيش از او، برای هيچ كس حلال نساخته بود. پس اين از منّ و سلوی برتر است. علاوه بر اين، تنها نيّت خير را بدون عمل برای ايشان عمل صالح قرار داد و اين را دربارة هيچيك از امّت‌های سابق قرار نداده بود. پس هرگاه يكی از ايشان قصد كار خيری را بكند و آن را انجام ندهد، يك حسنه در دفتر اعمال او ثبت خواهد شد و در صورت عمل، ده حسنه نوشته می‌شود.»

ل) ابرهای سایه‌انداز

عالم يهودی گفت: اين حضرت موسی(ع) است كه ابرها بر او سايه انداختند. حضرت(ع) فرموند:

«همين طور است و اين كار برای موسی در «تيه» (بیابانی که بنی‌اسرائيل در آن ساکن بودند) رخ داد و به حضرت محمّد(ص) برتر از آن داده شده است. خداوند ابری را مقرّر فرمود كه پيوسته از ابتدای تولّد تا دم مرگ، در سفر و حضر بر سر مبارك او سايه اندازد. پس اين افضل و برتر از آن است كه به موسی(ع) عطا شده است.»

پی‌نوشت‌ها: