وظایف شیعیان در قبال امام زمان(ع)

محمّد شجاعی

دربارة وجود مقدّس امام زمان(عج) دو وظیفة اساسی متوجّه هر شیعه می‌باشد.

1. شناخت؛

2. پیوند.

دربارة شناخت حضرت، مطالب فراوان و متنوّعی در شماره‌های قبلی مجلّه تقدیم شده است. در این شماره، به مناسبت ایّام مبارک میلاد حضرت، درصددیم تا دربارة پیوند و یاری حضرت، مطالبی تقدیم کنیم. در میان شیعیان و محبّان حضرت، هرچند تعداد زیادی نسبت به حضرت شناخت پیدا کرده‌اند یا ادّعای شناخت دارند، امّا حضرت به فرمایش جدّ بزرگوارشان، امیرالمؤمنین(ع) همچنان «آواره، طرد شده، تنها و یگانه»1 هستند. هنوز فاجعة غربت، مظلومیت و تنهایی حضرت ادامه دارد. تنها دلیل این فاجعة جهانی چیزی نیست؛ مگر همان علّتی که خود حضرت بقیّة‌الله(عج) در نامه‌ای که بیش از هزاران سال پیش، به شیخ مفید(ره) نوشتند.2 در این نامه حضرت دو شرط اساسی برای ظهور سریع و بدون وقفة خویش ذکر کرده‌اند:

1. وفاداری؛

2. همدلی.

پس اگر آن حضرت همچنان در غیبت و غربت به سر می‌برد، به این دلیل است که هنوز وفاداری و همدلی ما به اندازه‌ای نرسیده که ایشان ظهور کنند. بنابراین علاوه بر فعّالیت‌های فرهنگی معرفت‌زا، به فعّالیت‌های علمی برای ایجاد وفاداری و همدلی نسبت به حضرت نیازمندیم.

امام زمان(عج) بزرگترین و مهم‌ترین پیمان الهی

حضرت در «زیارت آل یس» خودشان را این‌گونه معرفی می‌فرمایند:

«يَا مِيثَاقَ اللهِ الَّذِي أَخَذَهُ وَ وَكَّدَه‏؛

ای پیمانی که خداوند گرفته و بر آن تأکید کرده است.»

به‌طور قطع، این پیمان تأکید بر کارکرد و نقش امام(ع) در جامعة مربوط می‌شود. یعنی نقش حاکمیت و رهبری جامعة انسانی. همة خیرات و برکات و همة عوامل سعادت دنیا و آخرت انسان‌ها با حاکمیت و رهبری امام و متخصّص معصوم است؛ همان‌طور که بیمارستان، فلسفة اصلی وجودی خویش را با حذف پزشکان متخصّص از دست می‌دهد و یک دانشگاه، هرچند بزرگ و مجهّز باشد، بدون استاد اعتبار و ارزشی ندارد.

نظام خلقت الهی که بر محور هدف خلقت انسان و تکامل او آفریده شده نیز بدون امام و متخصّص معصوم که ایشان جامعة جهانی را به سوی هدف خلقتشان راهنمایی و رهبری کند، بیهوده و بی‌فایده است.

وقتی که نظام خلقت بدون متخصّص معصوم، فلسفة وجودی خویش را از دست می‌دهد، هر دین و آئینی که مورد تأیید حجّت خدا نباشد و ما را به او پیوند نزند نیز بی‌اعتبار و باطل است.

همچنین دین‌داری بدون پیوند با حجّت خدا و امام زمان(عج) نیز غفلت و فریب خویشتن است.

هرکس باید از خویش سؤال کند که چرا امام زمان(عج) خود را پیمان مورد تأیید الهی معرفی فرموده است؟ آیا این پیمان صرفاً برای شناخت حضرت است؟ در این صورت چه فایده‌ای در شناخت حضرت وجود دارد؛ در حالی که او در غربت و مظلومیت به سر می‌برد؟ آیا نباید این شناخت منجر به پیوند و یاری حضرت و تلاش و جهاد برای برطرف کردن موانع ظهور ایشان شود؟

اساساً شناخت بدون پیوند و یاری امام زمان(عج)، شناخت حقیقی و مؤثّر نیست. کما اینکه محبّت بدون پیوند و یاری نیز چندان سودبخش نیست.

«قرآن کریم» شرط دینداری و پیمودن راه خداوند را موّدت اهل بیت(ع) قرار داده است.

«قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبی‏؛3

بگو: من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم درخواست نمی‌کنم؛ جز دوست داشتن نزدیکانم [ اهل بیتم‌].»

در آیة بعدی تصریح می‌کند که این موّدت سودش به خود ما می‌رسد.

«قُلْ ما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُم‏؛4

بگو هر مزدی كه از شما خواستم، از آن خودتان، مزد من جز بر خدا نيست و او بر هر چيزی گواه است.»

و در آیة دیگر، به اصل معرفی این سود، یعنی پیمودن راه خدا و وصال به «الله» پرداخته می‌شود.

موّدت غیر از محبّت صرف است، موّدت یعنی محبّتی که در آن پیوند حقیقی، اطاعت و فداکاری وجود دارد.

اگر مسلمانان پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) فقط به این دستور قرآن عمل کرده بودند، هیچ‌گاه خلیفه و حجّت خدا، هزار و صد و هفتاد و شش سال آواره و طرد شده و غریب و مظلوم نمی‌شد.

آری. ما جامعه‌ای محبّتی داریم نه موّدتی، دینداری ما هرچند با عنصر محبّت اهل بیت(ع) همراه است، امّا از عنصر موّدت که شرط اصلی دینداری مورد رضایت خداست، کم‌بهره است.

باید توجّه داشته باشیم که مهم‌ترین سؤال قیامت از ما، سؤال از چگونگی ارتباط و رفتار ما با امام زمان خودمان است.

قرآن کریم در این‌باره می‌فرماید:

«يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم‏؛5

روزی که هر گروه را با امام خودشان محشور می‌کنیم.»

روز قیامت از همة ما خواهند پرسید که وقتی امام زمان شما در غربت و آوارگی و طرد شدگی و مظلومیت به سر می‌برد و به یاری شما نیاز داشت، شما چه می‌کردید و چگونه زندگی می‌کردید؟

آیا ما جواب قانع کننده‌ای برای آن روز داریم؟

آیا ما می‌توانیم بدون شرمندگی و رسوایی به چشمان مبارک حضرت نگاه کنیم و با کمال افتخار و اطمینان، به ایشان بگوییم که ما به شما وفادار بودیم و هرچه در توان داشتیم برای برطرف کردن موانع ظهور شما به کار گرفتیم؟

آیا ایشان سربازی ما و وفاداری و فداکاری ما را تأیید خواهند کرد؟ آیا ما در بزرگترین و مهم‌ترین سؤال قیامت رو سفید خواهیم بود؟

وای بر ما! اگر جواب قانع کننده‌ای برای آن روز نداشته باشیم و در برابر حضرت شرمنده و روسیاه باشیم. وای بر ما! اگر آن حضرت، ادّعای موّدت و یاری ما را نپذیرند.

امام زمان(عج) علاوه بر اینکه حجّت خدا و جانشین او بر روی زمین و نیز امام و متخصّص معصوم است، اصل و ریشه و پدر آسمانی ماست. همة ما را دوست دارند و عواطف او نسبت به هر یک از ما، هزاران مرتبه از عواطف والدین زمینی بیشتر است. ایشان ما را به بلندای ابدیت می‌بینند و به همان بلندا دوست می‌دارند. ایشان می‌خواهند که هریک از فرزندانشان در قیامت با او محشور شوند.

لذا خود در زیارت «آل‌یس» رابطة ما با وجود مقدّسش را این گونه تنظیم می‌فرمایند:

«نُصْرَتِي مُعَدَّةٌ لَكُمْ وَ مَوَدَّتِي خَالِصَةٌ لَكُم‏؛

یاری من آمادة خدمت به شما و موّدت من برای شما خالص شده است.»

آری. حضرت از ما می‌خواهند که هرگاه به زیارت و دیدارشان رفتیم، با آمادگی نصرت و خلوص موّدت باشیم. این همان رمز پیوند ما با حضرت و رمز ظهور حضرت است.

وظیفة فردی هر یک از ما، پس از یک معرفت صحیح نسبت به حضرت و رابطة ایشان با ما، تلاش برای آشتی و پیوند با حضرت و تحصیل مقام نصرت و موّدت نسبت به ایشان است.

هریک از ما باید ببیند به طور حقیقی چه بخش و چه میزانی از سرمایه‌های مادّی و معنوی‌اش وقف امام زمان(عج) و صرف برطرف ساختن موانع ظهور ایشان می‌شود. باید حدّاقل برای خویشتن روشن کنیم که چه میزان از وقت، مال، آبرو، اعتباریات اجتماعی، فعّالیت‌های هنری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ما هم‌جهت با نهضت ظهور ایشان می‌باشد.

در بُعد اجتماعی دین نیز باید نظام اسلامی و دولت و دولتمردان به فکر ایجاد حکومت جهانی حضرت باشند و از اختیارات و توان مدیریتی خویش و زیر مجموعه‌های مدیریتی خویش برای بسط فرهنگ مهدویّت و پیوند و یاری حقیقی حضرت استفاده کنند که در غیر این صورت، مدیریت آنها وسیلة دور شدن آنها از حضرت و خیانت به مردم و ایشان می‌باشد.

امام خمینی(ره) که به حق، بنیان‌گذار انقلاب اسلامی است، دربارة مأموریت اصلی انقلاب چنین بیان می‌دارد:

مسئولان ما باید بدانند که انقلاب ما محدود به ایران نیست. انقلاب مردم ایران، نقطة شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمداری حضرت حجّت(عج) است.»6

و دربارة وظیفة اصلی مسئولان و مدیران نظام می‌فرماید:

مسائل اقتصادی و مادّی، اگر لحظه‌ای مسئولان را از وظیفه‌ای که بر عهده دارند، منحرف کند، خطری بزرگ و خیانتی سهمگین را به دنبال دارد. باید دولت جمهوری اسلامی شما سعی و توان خود را در ادارة هرچه بهتر مردم بنماید، ولی این بدان معنا نیست که آنها را از اهداف عظیم انقلاب که ایجاد حکومت جهانی اسلام است، منصرف کند.7

از نظر امام امّت(ره) مسئولان هرچند در سایر جهات زندگی و معیشت مردم، به آنها خدمت کنند، امّا همین که از هدف اصلی انقلاب فاصله بگیرند و از تلاش برای ایجاد حکومت جهانی حضرت غفلت کنند، خائن و خطرساز هستند. این خیانت هم به مردم ایران و جهان روا داشته شده و هم به حضرت امام زمان(عج) که بیش از هزار و صد سال در آوارگی و غربت، منتظر وفاداری و همدلی شیعیانش می‌باشد، روا داشته شده است.

پی‌نوشت‌ها: