بحث از فمینیسم، امروز به دلیل کثرت مطالب موافق و مخالف آن، شاید آن‌قدرها همچون سالیان پیش، جذب‌کننده نباشد و تا حدودی از درجة به اصطلاح جنجالی بودن آن کاسته شده باشد. دو بیان احتمالی برای این پدیده‌ای که دیگر از حسّاسیت‌برانگیزی آن، خبری به لحاظ درگیر کردن جامعه و خصوصاً قشر روشنفکر و دانشگاهی نیست، می‌توان در نظر گرفت؛ یکی اینکه مناقشات ناشی از مسائل فمینیسم در بافت جامعه‌ای دینی که به دلیل ناهم‌خوانی‌های ذاتی خود ایجاد تضاد و برخورد فکری شدیدی می‌کرد، مورد حلّ و فصل قرار گرفته به نحوی که مؤلّفه‌ها و دکترین‌های فمنیسم نفوذ خود را در بین مردم از دست داده‌اند. بیان دیگر اینکه که در سالیان اخیر، تحت سر و صدای عظیم و انبوه اطّلاعات و اخبار، تا حدّ شکل‌گیری یک اشباع فکری پیرامون این نحلة اجتماعی، آن‌قدر این نام به گوش افراد جامعه آشنا شده که تازگی و غریبگی آن از بین رفته است، با آنکه شاید هیچ تغییری در میزان فکر و فهم افراد از این نحله ایجاد نشده باشد. نتیجة طبیعی این اتّفاق، ویروسی شدن آرام و راحت جامعه است؛ در حالی که بدن اجتماع، خود را بی‌نیاز از مقاومت در برابر ویروس فمینیسم می‌بیند. از این‌رو، همة بیماری‌ها و نواقصی را که در سیستم جامعه در اثر این ویروس ایجاد می‌گردد، مسئول خواهیم کرد به عوامل ناشناخته‌ای که نمی‌دانیم گویی از آسمان، بر سرمان ناگهان نازل شده‌اند.
اینجا می‌خواهیم تبیین دوم را انتخاب کنیم؛ زیرا امروز می‌بینیم که چه بسا افرادی که حتّی مخالف فمینیسم هستند، بیش از بسیاری از فمینیست‌های فعّال، در رفتار و گفتار، تابع آن هستند، هرچند نا آگاهانه و مشکل اصلی، دقیقاً همین‌جاست، آگاهی.
قرن نوزدهم و بیستم میلادی، قرون ترک‌تازی انسان غربیِ سرمست از شکوفایی‌ها و پیشرفت‌ها و کامیابی‌های به دست آمده در قرن هیجده بود. این برهه، بستر شکل‌گیری سرمایه‌داری غربی به صورتی که امروز می‌شناسیم، به مدد پیشرفت ماشین و تولید سود اضافة کلان بود. «انسان کاپیتالیستی» که اکنون دیگر به هیچ مذهبی، جز مذهب «مرکانتیلیسم» قائل نیست. اصل اساسی برای او در زندگی‌اش، سود بیشتر برای سود بیشتر است و از طرفی هدایت اجتماعی و پشتیبانی از علوم و عالم هم در چنگ قدرت اوست؛ زیرا ابزار تولید و قدرت را در اختیار دارد. او اکنون مجهّزتر از هر زمانی، توسط پیچیده‌ترین روش‌ها به سرمایه آوری خود می‌پردازد که این مستلزم چپاول و غارت
هرچه بیشتر، از همه است؛ چه از خودی، چه از بیگانه و خارجی؛ امّا انسان‌ها و جوامع نباید نسبت به این قضیه آگاهی پیدا کنند و اگر هم پیدا کردند نباید کاری از دستشان بر آید. نقشة شوم سرمایه‌داری پس از گذر از مرحلة استعمار که دیگر آن را کارگر نیافت، رو آوردن به استحمار مردم بود؛ یعنی انواع سرگرمی‌ها و جعل علوم و مکتب‌ها و سبک‌ها و فیلم‌ها و مسابقات و خلاصه هر آنچه از علم و هنر و فرهنگ برای انحراف توجّه فرد از خودآگاهی بصیرت‌بخش و مسئولیت‌زا در قبال آینده و سرنوشت جامعة خود. یک چنین جامعة سرمایه‌پرستی، به معنای کاپیتابیستی آن، دانشمندش می‌شود فروید؛ همو که در معبد شیطانی برساختة خود تمام ارزش‌های انسانیت و حتّی اومانیسم شخصیت‌بخش قرون پیش را به مسلخ برد و ناگهان دیدیم که از انسان چیزی نمانده است جز حیوانی غیر قابل اعتماد و اکنون، پوست‌کنده و آماده برای هر استفاده‌ای، در هر جایی و مونتاژ و صادر کردن آن به ملّت‌های شتابان در پی غربِ صنعتی دونده، برای تشریح و تدقیق و تمثیل و تکثیر و حتّی تقدیس! از پیامدهای این تحلیل انسانی، بیرون آمدن مکتبی چون «فمینیسم» چندان غافلگیرکننده نیست؛ زیرا در بستر تاریخ ظلم‌هایی به او روا داشته شده بود. زنی که برای مثال در همین مملکت، دورانی را از سر گذرانده بود که به‌رغم تعالیم صریح و اکید اسلام و اصحابش بر وجوب تعلیم و تعلّم، چه برای مرد و چه برای زن و وجود نمونه‌های طراز تاریخی آن، چون فاطمة زهرا(س) و حضرت معصومه(س) که در هیچ مکتب‌خانه‌ای، حضور زن تعریف نشده است؛ در حالی که او الگویی مانند حضرت معصومه(س) دارد که در شأن علمی ایشان حکایت‌های بسیاری است. با وجود این جایگاه عالی و مترقّی نقش فعّالانة زن در عرصه‌های انسانی کسب فضل و دانش و برتری و مشارکت اجتماعی که انحصار و اقتضای جنسیتی‌ای ندارد. او می‌بیند محکوم است به اینکه بنشیند پشت پستوی پردة پنج‌دری خانه و وقتی هم که احیاناً اگر کارش داشتند، به اسم بچّه‌اش صدایش کنند. این جاست که اگر کسی که به او هیچ داده نشده و هیچ از درس، سواد، علم، آگاهی، فکر و فهم بهره‌ای نبرده است، ناگزیر کارش می‌شود غیبت کردن و آنگاه چه مغرورانه و با تحقیر و تعصّب گویی که ویژگی خلقت اوست، به او می‌گویند: ضعیفه!. از این‌رو، زن امروزی که در اثر کم‌کاری و بیکاری و بدکاری متولّیان مذهبی در معرفی دیدگاه ناب دینی از زن، مؤلّفه‌های سنّتی ایرانیِ چه غلط چه درست از زن را مخلوط و یک کاسه با نگاه دینی می‌پندارد و دست خود را از ابزاری برای احقاق حقّش خالی می‌بیند و در همین حال چشمش می‌افتد به مجلة «زن روز» (نشریه‌ای که پیش از انقلاب با نگاه فمینیستی و غربی به زن منتشر می‌شد) جلوی دکة عرضة افکار و مکاتب مختلف. و می‌بیند این همان جایی است که بغض فروخوردة تاریخی خود را می‌تواند فریاد بکشد و طبق دستورالعمل رهبرانش، بایستی که خود را از غل و زنجیر هر محدودیت جنسیتی آزاد کند و این لباس تحجّر یادگار دوران اسارت را از تن به در آورد. او خود را این بار فارغ و منکر از هر گونه تفاوت خلقت و جنسیتی با مرد حس می‌کند تا برود به دنبال نخود سیاه حقوق خود تا بشود و برسد به ابتذال و پایمال شدن حقوق انسانی‌اش که امروز شاهدیم که کارکرد اصلی آنان، سرویس‌دهی بهتر در همان چارچوب سرمایه‌داری و در واقع آزاد کردن نیروی زن در راستای همان بهره‌کشی‌ها بوده. امروز دیگر نیاز به ارائة آمارهای تکان‌دهندة جرم و جنایت و خشونت علیه زنان در همان کشورهای منادی آزادی و عزّت او نیست. بنابراین آنچه کماکان مغفول مانده، حقّ زن است که مطمئنّاً اشتباه‌ترین آدرس برای احقاق آن، مکتب «فمینیسم» است یا رجوع به سنّت‌های ایرانی و عدم تفکیک آن از آموزه‌های اصیل اسلام. نکتة اساسی در اینجا، توجّه به ویژگی‌ها و استعدادهای مطابق خلقت زن است، که بر پایة همین مؤلّفه‌هاست که نظام حقوقی زن شکل می‌گیرد. در چارچوب اسلامی، موارد متفاوت حقوقی بین زن و مرد کمتر از ١٠% است. از همین جا مشخّص می‌شود که اسلام، چه نگاه ترقّی‌خواهانه و انسانی‌ای به زن دارد؛ در عین اینکه موارد ویژة طبیعی او را نیز مورد غفلت قرار نداده است. متأسّفانه ارزش‌های کلّی و قواعد اصلی فمینیسم، امروز به قوارة اتّفاقاً زنان مذهبی جامعة ما خوش‌تر نشسته و این ناشی از همان غفلت و خلط خطرناک بین فمینیسیم و حقّ زن است. ترکیب خود متناقض «فمینیسم اسلامی» که آن هم امروز دیگر رمقی برای ادامة حیات جدّی ندارد، فرصت مناسبی را برای مطالعه و بررسی بیشتر و بهتر نظام حقوقی زن، متناسب با اقتضائات و مسائل جامعة ایران، از قبیل مشارکت اجتماعی زن و در عین حال ازدیاد جمعیت کشور که مستلزم حضور پررنگ‌تر او در خانه، برای نقش والای مادری است و اینکه نسبت بین اینها چطور باید تعریف شود و غیره فراهم کرده که امید است بتوان با بهره از بازتعریف اسوه‌های طراز، الگوی نوین و آزادی‌بخشی برای زن روز به ارمغان آید؛ در عین حال، از نظر نباید دور داشت که در صورت ادامة همین بی‌تفاوتی فکری و فرهنگی نسبت به ارائة ساز و کارهای کارآمدتر، خطری جدّی متوجّه حرث و نسل جامعه خواهد بود و مباد آن روزی که دیگر وقتی برای اصلاحی باقی نمانده باشد!