مردی از تبار عرشیان

نَسَب سلمان

حنّان می‌گوید: شنيدم از پدرم كه از امام باقر(ع) روايت می‏كرد كه آن حضرت فرمودند:

«سلمان‏ با چند تن از قريش در مسجد(مدينه) بود. آنها شروع كردند به نقل نسب و نژاد خود و هر يك نسب خويش را بالا مي‌برد تا رسيدند به سلمان‏، عمربن خطّاب به او گفت: تو بگو كيستی و پدرت كيست و اصل و نسبت چيست؟ سلمان‏ فرمود: منم سلمان‏ فرزند بندة خدا كه گمراه بودم و خدای عزّ و جلّ به وسيلة محمّد(ص) هدايتم كرد و بينوا بودم و خداوند به وسيلة محمّد(ص) توانگرم ساخت. برده بودم؛ خداوند به وسيلة محمّد(ص) مرا آزاد كرد، اين بود نسب من و اين است حسب من. رسول خدا(ص) در همين حال كه سلمان مشغول گفت‌وگو با آنها بود، به نزدشان آمد. پس سلمان بدان حضرت عرض كرد: ای رسول خدا من از دست اينان چه كشيدم! پهلويشان نشستم و اينها شروع كردند به ذكر نسب‌های خود و هر كدام نسب خود را بالا برد تا به من رسيدند عمربن خطّاب به من گفت: تو كيستی و اصل و نسبت چيست؟

پيغمبر(ص) فرمودند: «ای سلمان تو در پاسخ او چه گفتی؟»

عرض كرد: من به او گفتم: من سلمان فرزند بندة خدا هستم كه گمراه بودم و خداوند عزّ ذكره به وسيلة محمّد(ص) مرا هدايت فرمود و بينوا بودم و خدای عزّ ذكره به وسيلة محمّد(ص) توانگرم ساخت و برده بودم و خدای عزّ ذكره به وسيلة محمّد(ص) آزادم كرد! اين است نسب و حسب من!

رسول خدا(ص) فرمود:

«ای گروه قريش! همانا حسب مرد، دين او است و مردانگي‌اش اخلاق او و اصل و نسبش عقل و خردش. خدای عزّوجلّ فرموده است: «ای مردم! ما شما را از مرد و زن آفريديم و جماعت‌ها و قبيله‏هايتان كرديم تا همديگر را بشناسيد (وگرنه) به راستی كه گرامي‌ترين شما در نزد خدا، پرهيزكارترين شما است»1

سپس رسول خدا(ص) به سلمان فرمودند:

«هيچيك از اينها بر تو برتری و فضيلتی ندارند؛ جز به تقوی (و ترس) از خدای عزّوجلّ و اگر تقوای تو بر آنها بچربد، تو برتر از آنهایی.»2

سلمان، اوّلین مسلمان فارسی

ابی‌شيبه از مردی از قبيلة همْدان و او از پدرش نقل می‏كند كه علیّ‌بن ابی‌طالب(ع) فرمودند:

«سبقت‏گيرندگان(در ايمان) پنج نفرند: من سبقت‏گيرنده از عرب هستم و سلمان‏ از فارس و صهيب از روم و بلال از حبشه و خبّاب از نبط.»3

ماجرای اسلام آوردن سلمان

راوی از امام هفتم، موسی‌بن جعفر(ع) نقل می‌کند: از ایشان پرسيدم، يابن رسول‌الله! به ما گزارش نمي‌دهی چگونه وسيله فراهم شد و سلمان فارسی به اسلام پيوست؟ فرمودند:

«پدرم برای من بازگو كرد كه اميرالمؤمنين با سلمان فارسی و ابوذر و گروهی از قريش سر قبر پيغمبر، اجتماعی كرده بودند، علی(ع) به سلمان فرمودند: «يا ابا عبدالله! آغاز كار خود را به ما گزارش بده.» سلمان عرض كرد:

يا اميرالمؤمنين! به خدا اگر جز تو مي‌پرسيد گزارش نمي‌دادم‏. من مردی بودم از اهل «شيراز». فرزند يكی از دهقانان بزرگ و پيش پدر و مادر عزيز بودم. در اين ميان كه با پدرم برای شركت در جشن يكی از عيدهای زرتشتی مي‌رفتم، به يك صومعه برخوردم (معبد نصاری) به ناگاه در آن صومعه، مردی فرياد كرد: اشهد أَنْ لا إِلهَ إِلَّا الله و أنَّ عيسی روحُ الله و اَنَّ مُحَمّداً حبيب الله. وصف محمّد تا مغز گوشت و خون من به جان نشست و ديگر نه خوراكی بر من گوارا بود، نه نوشابه‌ای.

مادرم متوجّه من شد. گفت، تو امروز چرا به آفتاب سجده نكردی؟ من با او به گفت‌وگو پرداختم تا خاموش شد. چون به منزل برگشتم، ديدم كتابی در سقف اطاق آويخته. به مادرم گفتم اين چه كتابی است؟ گفت: ای روزبه! همين امروز كه ما از جشن عيد برگشتيم، ديدم كه اين كتاب آويخته. مبادا به اينجا نزديك شوی. اگر نزديك بروی، پدرت تو را خواهد كشت. من خود را نگاه‌داشتم تا شب گذشت و پدر و مادرم خوابيدند. من برخاستم و آن كتاب را به دست آوردم. به ناگاه اين نوشته را در آن ديدم:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ... اين عهدي است از خدا برای آدم كه از پشت آدم، پيغمبری آفريند كه به وی محمّد گويند. به اخلاق نيك دستور دهد و از پرستش بت‌ها غدقن كند. ای روزبه! تو وصیّ عيسی باشی. به او بگرای و آئين گبران را واگذار!

من جيغ زدم و حالم سخت‏تر شد. گفت پدر و مادرم اين مطلب را دانستند و مرا گرفتند و در چاه عميقی زندانی كردند و گفتند اگر از اين راه برگشتی، بسيار خوب؛ وگرنه تو را مي‌كشيم.

گفتم: هر كار مي‌خواهيد بكنيد، دوستی محمّد(ص) از دلم بيرون نمي‌رود. سلمان می‌گوید پيش از خواندن اين نامه، عربی نمي‌دانستم و از آن روز خدای عزّوجلّ عربی را به من فهمانيد. در ميان چاه ماندم و برای من، هر روزی دو گردة كوچك نان پایين مي‌فرستادند. چون گرفتاري‌ام طول كشيد، دست به آسمان بلند كردم و گفتم:

پروردگارا! تو حبيبت محمّد و وصیّ او را محبوب من ساختی. به حقّ آنان، در آزادی من شتاب كن و مرا راحت كن!

پس يك سفيدپوش نزد من آمد و دست مرا گرفت و گفت: ای روزبه برخيز! مرا به صومعه آورد و من شروع كردم به اين ذكر اشهد أَنْ لا إِلهَ إِلَّا الله و اَنَّ عيسی روح‌الله و انَّ محمّدا حبيب‌الله.

بزرگ دير رو به من كرد و گفت: تو روزبه هستی؟ گفتم: آری. گفت: بيا بالا. مرا نزد خود برد و دو سال تمام در خدمت او بودم. چون مرگش رسيد، به من گفت: من خواهم مرد. گفتم: مرا به كه مي‌سپاری؟ گفت: كسی را نمي‌شناسم كه هم‌عقيدة من باشد؛ مگر يك راهب در «انطاكيه». چون او را ديدار كردی، سلام مرا به او برسان و اين لوح را به او بسپار و لوحی به من داد. چون مرد، غسلش دادم و او را به خاك سپردم.

لوح را گرفتم و به انطاكيه بردم و وارد صومعه شدم و مي‌گفتم: اشهد أَنْ لا إِلهَ إِلَّا الله و اَنَّ عيسی روح الله و انَّ محمّدا حبيب الله.

ديرانی‌ای به من متوجّه شد و گفت: تو روزبه هستی؟ گفتم آری. گفت: بالا بيا. نزد او بالا رفتم و دو سال كامل هم او را خدمت كردم. چون وفاتش رسيد، به من گفت: من خواهم مرد. گفتم: مرا به كه مي‌سپاری؟ گفت: كسی را هم‌عقيدة خود نمي‌دانم؛ مگر راهبی در «اسكندريه» چون نزد او رفتی، سلام مرا به او برسان و اين لوح را به او بده. چون مرد، غسلش دادم و كفنش كردم و به خاكش سپردم.

لوح را برگرفتم و به صومعة آن راهب اسكندريه‌ای رفتم و مي‌گفتم اشهد أَنْ لا إِلهَ إِلَّا الله و اَنَّ عيسی روح الله و انَّ محمّدا حبيب الله.

ديرانی به من متوجّه شد و گفت: تو روزبهی؟ گفتم: آری. گفت: بيا بالا. نزد او بالا رفتم و دو سال تمام هم خدمت او را كردم. چون وفاتش رسيد، گفت: من خواهم مرد. گفتم: مرا به كه مي‌سپاری؟ گفت: كسی در اين دنيا هم‌عقيدة من نيست و هنگام ولادت محمّد بن عبد الله بن عبد المطّلب شده است. اگر خدمت او رسيدی، سلام مرا به او برسان و اين لوح را به او بده.

چون مُرد، غسلش دادم و كفن كردم و به خاك سپردم و لوح را برداشتم و بيرون رفتم و با جمعی هم‌سفر شدم و به آنها گفتم: خرج خوراك و نوشيدنی مرا مي‌دهيد كه من خدمت شما را بكنم؟ گفتند: آری. چون خواستند خوراك تهيّه كنند، گوسفندی را بستند و او را زدند تا مُرد و مقداری از گوشتش را كباب كردند و مقداری برشته كردند. من از آن نخوردم. گفتند: بخور. گفتم: من در دير بزرگ شده‌ام و ديرانی‏ها گوشت نمي‌خورند. مرا زدند و نزديك بود مرا بكشند. يكی از آنها گفت: از او دست بداريد و نوشابة خود را بياوريد. چون نوشابه آوردند، گفتند: مي‌نوشی؟ گفتم: من ديرانی هستم و ديرانی‏ها شراب ننوشند. به من سخت گرفتند و مي‌خواستند مرا بكشند. به آنها گفتم: ای مردم مرا نكشيد و نزنيد. من به بندگی شما اعتراف مي‌كنم.

بندة يكی از آنها شدم و او مرا برد و به سيصد درهم فروخت به يك مرد يهودی. او از داستان من پرسيد و به او خبر دادم و گفتم: من گناهی ندارم جز آنكه محمّد و وصیّ او را دوست دارم. يهودی گفت: من تو را و محمّد را دشمن دارم.

مرا بيرون خانه‏اش برد و يك تل ريگ در برابر خانه‏اش به من نشان داد

و گفت: اگر تا صبح همة اين ريگ‌ها را از اينجا بر نداری، تو را خواهم كشت. من در همة شب از آن حمل كردم و چون بسيار خسته شدم، دست‌ها را به آسمان بلند كردم و عرض كردم: پروردگارا! تو حبيب خود محمّد و وصیّ او را محبوب من ساختی. به حقّ آنها فرجی به من عطا كن و مرا از اين رنج راحت كن!

خدای عزّ و جلّ بادی فرستاد و آن تل ريگ را از جا كند و به آنجا برد كه يهودی مي‌خواست.

چون صبح شد، يهودی آمد، نگاه كرد و ديد همة ريگ‌ها حمل شده است. گفت: ای روزبه! تو جادوگری و من نمي‌دانم؟! من تو را از اين ده بيرون كنم تا آن را ويران نكنی. مرا بيرون برد و به يك زنی از بنی‌سليم فروخت او به من محبّت بسياری داشت و يك نخلستانی داشت. گفت: اين‏ نخلستان از آن تو. هرچه خواهی بخور و هر چه خواهی ببخش و صدقه بده.

تا مدّتی كه خدا خواست در آن نخلستان گذرانيدم و يك روز ديدم هفت نفر آمدند و يك ابری بر آنها سايه انداخته است. با خود گفتم: اينها همه پيغمبر نيستند؛ ولی پيغمبری در ميان آنهاست.

آمدند تا وارد نخلستان شدند و آن ابر هم با آنها می‏آمد و چون وارد شدند، رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع) و ابوذر و مقداد و عقيل بن ابی طالب و حمزة بن عبد المطّلب و زيد بن حارثه بودند. وارد نخلستان شدند و از خرماهای بادريز مي‌خوردند. رسول خدا(ص) مي‌فرمود: «بادريزها را بخوريد و ضرری به صاحبان آن نزنيد.» من نزد خانم خود رفتم و گفتم: خانم يك طبق خرمای تازه به من بخشش. گفت: شش طبق از آن تو باشد.

آمدم يك طبق خرمای تازه برداشتم و با خود گفتم: اگر پيغمبر در ميان آنها باشد، صدقه نمي‌خورد. او را پيش او گذاشتم و گفتم: اين صدقه است. رسول خدا(ص) به همراهان فرمود: «بخوريد.» همه خوردند؛ ولی رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع) و عقيل بن ابی‌طالب و حمزه بن عبد المطّلب دست نگذاشتند و حضرت به زيد فرمودند: «دست دراز كن و بخور.» با خود گفتم: اين يك نشانه.

باز نزد خانمم رفتم و گفتم يك طبق ديگر خرما به من ببخش، گفت شش طبق از آن تو. آمدم يك طبق خرمای تازه برداشتم و نزد او گذاشتم و گفتم اين هديه است. دست دراز كرد و فرمودند: «بسم الله! بخوريد.» و همه دست دراز كردند و خوردند. با خود گفتم، اين هم يك نشانه.

در اين ميانه كه پشت سر او دور مي‌زدم، توجّه دوستانه‏ای به من فرمودند و گفت: «روزبه! خاتم نبوّت را مي‌جویی؟» گفتم: آری. دو شانة خود را گشود و ناگاه چشمم به مهر نبوّت افتاد كه در ميان دو شانه‏اش نقش بود. چند دانه مو بر آن نمايان بود.

به پای رسول خدا(ص) افتادم و آن را بوسيدم. فرمودند: «ای روزبه! برو پيش اين زن و بگو محمّدبن عبدالله مي‌گويد اين‏ غلام خود را مي‌فروشی؟» گفت، تو را به چهارصد نخل خرما می‏فروشم كه دويست از آنها زرد باشد و دويست سرخ.

آمدم حضور پيغمبر(ص) و به او خبر دادم. فرمودند: «چه خواهش آسانی كرده!» سپس فرمودند: «يا علی! برخيز همة اين هسته‏ها را جمع كن.» آنها را گرفت و كاشت و فرمودند: «به آنها آب بده.» اميرالمؤمنين(ع) آنها را آب داد. هنوز به آخری نرسيده بود كه نخل‌ها بيرون آمد و سر به هم داد. فرمودند: «برو به او بگو محمّدبن عبدالله مي‌گويد بهایی كه خواستی حاضر است. جنس را تحويل بده.»

او را خبر كردم. بيرون آمد و به نخل‌ها نگاه كرد و گفت: به خدا او را به تو نمي‌فروشم؛ مگر به چهارصد نخل زرد.

جبرئيل فرود شد و پر خود را به نخل‌ها كشيد و همه زرد شدند. سپس به من فرمودند: «به او بگو بهايت حاضر است، بگير و جنس ما را بده.» اين موضوع را به او گفتم. گفت: به خدا! يكی از اين درخت‏های خرما نزد من از محمّد و از تو دوست‏تر است. گفتم: به خدا! زندگی يك روز در خدمت محمّد، از تو و هر چه داری برای من بهتر است.

رسول خدا(ص) مرا آزاد كرد و مرا سلمان ناميد.4

فضایل جناب سلمان

علمی که کسی تابش را نداشت، جز سلمان

در روايتی وارد شده است که جناب سلمان فارسی محدّث بود. از امام صادق(ع) از اين معنا، سؤال و در محضر مباركش عرض شد: چه كسی او را حديث می‏گفت؟

حضرت فرمودند: «رسول خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع)، البتّه كسان ديگری غير از جناب سلمان‏ بودند كه رسول خدا و اميرالمؤمنين(ع) بر ايشان حديث می‏گفتند؛ ولی به آنها محدّث گفته نشد. تنها به سلمان‏ اين صفت اطلاق گرديد و جهتش آن است كه سخنانی را كه رسول خدا و اميرالمؤمنين(ع) می‏فرمودند، از مخزون علم الله و مكنونات علوم الهی بود و غير از سلمان‏ كسی ديگر تاب تحمّل آنها را نداشت.»5

لقمان اهل بیت(ع)

به امیرمؤمنان علی(ع) گفتند: از سلمان‏ فارسی بگوی. فرمودند: «او همانند لقمان بود. مردی بود از اهل بيت. دانش پيشينيان و آنان را كه بعد از آنها آمده بودند، می‏دانست. نخستين كتاب آسمانی و آخرين كتاب آسمانی را خوانده بود و دريايی بود بی‏پايان.»6

محرمیّت سلمان

امام صادق(ع) فرمودند: «روزی نزد علیّ‌بن الحسين(ع) سخن از تقيّه پيش آمد. آن حضرت فرمودند: به خدا اگر ابوذر می‏دانست آنچه در دل سلمان‏ بود. او را مي‌كشت. در صورتی كه پيغمبر(ص) ميان آن دو برادری برقرار كرد، پس دربارة مردم ديگر چه گمان داريد؟ همانا علم علما، صعب و مستصعب است. جز پيغمبر مرسل يا فرشتة مقرّب يا بندة مؤمنی كه خدا دلش را به ايمان آزموده، طاقت تحمّل آن را ندارد.» سپس فرمودند: «و سلمان‏ از اين‌رو، از جملة علما شد كه او مردي است از ما، خانواده و از اين جهت او را در رديف علما آوردم.»7

محبّت به سلمان واجب است

با اسناد نقل شده از امام رضا(ع) نقل شده است که فرمودند: رسول خدا(ص) فرموده است: «خدای عزّ و جلّ مرا به محبّت چهار كس

فرمان داده است كه آنها عبارتند از: علی(ع) و سلمان‏ و ابوذر و مقداد.»8

تکیه امیر(ع) به دست سلمان

امام محمّدتقی(ع) فرمودند: «اميرالمؤمنين همراه حسن‌بن علی(ع) می‏آمد و به دست سلمان‏ تكيه كرده بود تا وارد «مسجدالحرام» شد و نشست. مردی خوش قيافه و خوش لباس پيش آمد و به اميرالمؤمنين(ع) سلام كرد. حضرت جوابش فرمودند و او نشست. آنگاه عرض كرد: يا اميرالمؤمنين سه مسئله از شما مي‌پرسم... (در ادامة حدیث پرسش و پاسخ مرد را با حضرت امیر بیان می‌کند و در انتها حضرت امیر(ع) می‌فرمایند که آن مرد پرسش‌گر، خضر نبی(ع) بود.)9

سلمان در درجة دهم ایمان

امام صادق(ع) به من فرمودند: «ای عبد العزيز! همانا ايمان ده درجه دارد و به منزلة نردبان است كه از آن پلّه پلّه بالا روند. پس آنكه يك درجه از ايمان دارد، به آنكه دو درجه دارد نگويد كه تو چيزی نيستی تا برسد به درجة دهم و كسی را كه پايين‏تر از توست، از ايمان ساقط مكن كه آنكه بالاتر از توست، تو را ساقط می‏كند. پس چون كسی را ديدی كه از تو پايين‏تر است: به ملايمت او را به طرف خود بالا بكش و چيزی كه او طاقت ندارد، به او تحميل مكن كه می‏شكند؛ چون هركس مؤمنی را بشكند، بايد جبران كند و مقداد در درجة هشتم و ابوذر در درجة نهم و سلمان‏ در درجة دهم بود.»10

سلمان در مقام قرب

خيثمه جعفی می‌گوید: خدمت حضرت باقر(ع) رسيدم، فرمودند: «ای خيثمه! دوستان ما را از ما سلام برسانيد و بگویيد به مقام قرب خداوند نخواهيد رسيد؛ مگر با عمل. رسول خدا(ص) فرمودند: «سلمان از ما اهل بيت می‏باشد.» مقصودش اين بود كه او ما را می‏شناخت و به ولايت ما معتقد بود.

خداوند متعال در اين‌باره می‏فرمايد: «خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَی اللهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ‏؛11 عسی يعنی خداوند حتماً اين كار را خواهد كرد، و اين آيه دربارة شيعيان ما نازل شده است كه خداوند گناهكاران آنها را می‏آمرزد.»12

آفرینش سلمان

فضل بن عيسی هاشمی گفت: خدمت حضرت صادق(ع) رسيدم. من و پدرم عيسی. پدرم پرسيد: آيا اين فرمايش پيامبر اكرم(ص) است كه فرمودند سلمان از ما خانواده است. فرمودند: آری. گفت: يعنی از اولاد عبد المطّلب است؟ فرمودند: «از ما اهل بيت است.» گفت: يعنی از فرزندان ابو‌طالب است؟ فرمودند: «از ما اهل بيت پيامبر است.» پدرم گفت: من او را نمي‌شناسم. فرمودند: «او را بشناس از ما اهل بيت است.»

در اين موقع اشاره به سينة خود نموده و فرمودند: «آن‌طور كه تو گمان كرده‏ای، نيست. خداوند طينت ما را از عليّين آفريد و شيعيانمان را از پائين‏تر آن. پس آنها از ما هستند و طينت دشمنان ما را از سجّين آفريد و پيروان آنها را از پست‏تر از آن. آنها از ايشان به شمار مي‌روند و سلمان از لقمان بهتر است.»13

سلمان باب الله است

امام باقر(ع) می‌فرمایند:

«ابوذر به سلمان وارد شد و او مشغول پخت ديگ غذا بود. در اين ميان كه با هم حديث می‏كردند، ديگ كپ شد روی زمين و از آب و دانه‌اش چيزی نريخت. ابوذر بسيار تعجّب كرد و سلمان آن را گرفت و روی اجاق نهاد و بار ديگر هم اين موضوع تكرار شد. ابوذر هراسان از نزد سلمان بيرون شد. دم در با اميرالمؤمنين(ع) برخورد و انديشناك بود و چون چشم اميرالمؤمنين(ع) به او افتاد، فرمودند: «ای ابوذر چرا از نزد سلمان بيرون رفتی و چرا هراسناكی؟»

عرض كرد: يا اميرالمؤمنين! من ديدم سلمان چنين و چنان كرد و متعجّب شدم. اميرالمؤمنين(ع) فرمودند: «ای اباذر! اگر سلمان آنچه داند به تو باز می‌گوید، خواهی گفت: خدا قاتل سلمان را رحمت كند! سلمان باب خدا است در زمين. هر كه او را بشناسد، مؤمن است و منكر او كافر است، سلمان از ما خاندان است.»14‏

پیروی سلمان از سیرة رسول خدا(ص)

عقبة‌بن عامر جهنی از سلمان‏ فارسی روايت می‏كند كه سلمان‏ را برای خوردن طعامی مجبور كردند. او گفت: مرا كفايت می‏كند كه از رسول خدا(ص) شنيدم که فرمودند: «بيشترين كسانی كه در دنيا سيرند، در آخرت گرسنه خواهند بود. ای سلمان‏ دنيا زندان مؤمن و بهشت كافر است.»15

سلمان، محمّدی است

امام باقر(ع) فرمودند: «هرگز مگوييد سلمان فارسی و بگوييد سلمان محمّدی كه او مردی است از ما، خاندان.»16

رحلت سلمان

تشییع پیکر سلمان و آخرین لبخند او

زاذان می‌گوید: هنگامی‌که وقت وفات سلمان رسید، به او گفتم: چه کسی تو را غسل می‌دهد؟ گفت: آن کس که رسول خدا(ص) را غسل داد. گفتم: تو در مدائنی و او در مدینه. گفت: زاذان! هنگامی که چانة مرا می‌بندی، صدای پای مرکب او را می‌شنوی.

زاذان می‌گوید: هنگامی که [سلمان وفات یافت و] در حال بستن چانه‌اش بودم، صدای پای مرکبی را شنیدم و در را گشودم. امیرالمؤمنین(ع) به من فرمودند: «اذان! اباعبدالله، سلمان از دنیا رفت؟» گفتم: بله، ای مولای من! حضرت داخل شدند و ردا را از صورت سلمان کنار زدند؛ پس لبخندی بر لب سلمان نشست. امیرمؤمنان به او فرمودند: «مرحبا ای اباعبدالله! هنگامی که به رسول الله رسیدی، بگو که قومت چه بر سر برادرت آوردند.» آنگاه حضرت او را برای کفن و دفن تجهیز کردند و هنگامی‌که تکبیر می‌گفتند، به بلندی تکبیر می گفتند. دو مرد همراه ایشان دیدم، یکی برادر ایشان جعفر بود و دیگری خضر

نبی و همراه با هر کدام از آنها هفتاد ملک بودند که در هزار هزار صف قرار گرفته بودند.17

بشارت رسول خدا(ص) به رجعت سلمان

سلمان فارسی روایت می‌کند: خدمت پيامبر اكرم(ص) رسيدم همين كه چشمش به من افتاد فرمودند: «خداوند هيچ پيامبر يا رسولی را نفرستاد؛ مگر اينكه برای او دوازده نقيب قرار داد.»

عرض كردم: من اين مطلب را در «تورات» و «انجيل» نيز ديده‏ام[... در اینجا، رسول اکرم(ص) دوازده جانشین خود را برای سلمان برشمرند].

آنگاه عرض كردم: يا رسول الله! دعا بفرمایيد آنها را درك كنم. فرمودند: «سلمان‏ تو آنها را درك خواهی كرد و كسانی كه مثل تو باشند و هر كس آنها را دوست بدارد به حقيقت معرفت.»

خدا را بر اين نعمت بسيار سپاسگزاری كردم. عرض كردم: آيا عمر من آن‌قدر خواهد شد كه ايشان را درك كنم؟

فرمودند: اين آيه را بخوان:

«فَإِذا جاءَ وَعْدُ أُولاهُما بَعَثْنا عَلَيْكُمْ عِباداً لَنا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولًا ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ جَعَلْناكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً؛18

پس آنگاه كه وعدة [تحقّق‏] نخستين آن دو فرا رسد. بندگانی از خود را كه سخت نيرومندند، بر شما می‏گماريم تا ميان خانه‏ها[يتان برای قتل و غارت شما] به جست‌وجو درآيند و اين تهديد تحقّق‏يافتنی است. پس [از چندی‏] دوباره شما را بر آنان چيره می‏كنيم و شما را با اموال و پسران ياری می‏دهيم و [تعداد] نفرات شما را بيشتر می‏گردانيم.»

سلمان گفت: از شوق، سخت به گریه افتادم. عرض كردم: آيا چنين تضمينی مي‌فرمایيد (كه باز مرا برگردانند)؟ فرمودند:

«آری. قسم به آن خدایی كه محمّد را به رسالت برانگيخت. اين تعهّد را من و علي و فاطمه و حسن و حسين و نه نفر از امامان فرزند حسين مي‌كنيم و هر كس از ما محسوب شود و دربارة ما به او ستم روا گردد. آری به خدا قسم سلمان! شيطان و سپاهش خواهند آمد و هر كس ايمان واقعی داشته يا واقعاً كافر بوده، انتقام گرفته می‏شود و كيفر جناياتش داده خواهد شد و ميراث‏ها برمي‌گردد. هرگز خدايت به احدی ستم روا نمي‌دارد. ما هستيم تأويل اين آيه:

«وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ‏؛19

و خواستيم بر كسانی كه در آن سرزمين فرو دست شده بودند، منّت نهيم و آنان را پيشوايان [مردم‏] گردانيم و ايشان را وارث [زمين‏] كنيم و در زمين قدرتشان دهيم و [از طرفی‏] به فرعون و هامان و لشكريانشان آنچه را كه از جانب آنان بيمناك بودند، بنمايانيم‏.»

سلمان گفت: از جای حركت كردم. ديگر باكی نداشتم كه چه وقت خواهم مرد يا مرگ به سراغم خواهد آمد.20

پی‌نوشت‌ها: