مک دونالد؛ آنچه نمی‌خواهند شما بدانید!

جمعيّت صلح سبز لندن

چكيده:

در سال 1990م.، جمعيت «صلح سبز لندن» جزوه‏ای 6 صفحه‏ای با عنوان «مضرّات مك‌دونالد، آنچه نمی‏خواهند شما بدانيد» منتشر نمود. به دنبال اين كار، مك دونالد عليه 4 نفر از اعضای جمعيت، دادخواستی 32 ميليارد دلاری صادرنمود. اين محاكمه به يكی از طولانی‏ترين محاكمه‌های قضايی «انگليس» بدل و سبب حمايت جهانی از متّهمان در 25 كشورشد.

اين جزوه تأثيرات مك‏دونالد را بر اكوسيستم‏های غيرانسانی، تأثيرات مستقيم بر بدن انسان، تأثير بر اشتغال و تأثير برجامعه شرح می‏دهد و همچنين از شما می‏خواهد كه برای لحظاتی، به دروغ‏هايی كه پشت تصوير پاك و روشن ‏«مك‏دونالد» پنهان شده، فكر كنيد:

در مك‏دونالد، ما زمان را برای شما به ارمغان آورده‏ايم.

عروسك مك‏دونالد در تبليغاتش اين آواز را سر می‏دهد؛ ولی چرا سرويس‏های مك دونالد طوری طرّاحی شده كه شما بايد به سرعت داخل و سپس خارج شويد؟ چرا آرامش داشتن‏در رستوران‏های مك‏دونالد به سختی ممكن است؟ و البتّه چرا پس از خوردن يك ساندويچ مك‏دونالد، شما به سرعت گرسنه‏می‏شويد؟

همة ما در معرض تبليغات احمقانه و مصرف‏گرای مك‏دونالد هستيم؛ ولی نبايد از پرسش در مورد مشكلات و مضرّات ‏مك‏دونالد چشم بپوشيم. هرچه شما بيشتر در مورد غذاهای فرآوری شدة مك‏دونالد بفهميد، جذّابيت مك‏دونالد كمترمی‏شود. اين واقعيت در مورد همبرگرها به گونه‏ای است كه شما آن را برای هميشه از زندگی‏تان حذف می‏كنيد.

چه ارتباطی بين مك‏دونالد و گرسنگی جهان سوم وجود دارد؟

بی‏شك، همة ما هنگام مشاهدة گرسنگی و قحطی بچّه‏های آفريقايی احساس شرمندگی می‏كنيم. اگر شما به اين افراد كمك‏كنيد، از لحاظ اخلاقی عالی است؛ ولی از لحاظ سياسی فايده‏ای ندارد. دولت‏هايی بايد

سرزنش شوند كه در برابر قدرت‏ شركت‏های چند ملّيتی ساكت هستند.

گرسنگی در برابر دلار

مك‏دونالد يكی از چند شركت عظيم تجاری است كه در زمين‏های بزرگ كشورهای فقيرسرمايه‏گذاری كرده است. اين زمين‏ها به‏وسيلة حاكمان آنها كه از دو حربة پول و گرسنگی بهره می‏گيرند و اغلب نظامی‏اند يا حاكمان مرفّه، فروخته شده است. آنها كشاورزان كوچكی را كه در آن زمين‏ها، زندگی و غذايشان را تأمين می‏كنند، اخراج می‏نمايند.

قدرت دلار آمريكا به اين معنی است كه جهت خريد تكنولوژی و كالاهای توليد شده، كشورهای فقير در دام توليد بيشتر و بيشتر غذا، جهت صدور به آمريكا می‏افتند. از ميان فقيرترين 40 كشور دنيا، 36 كشور، صادركنندة محصولات غذايی به‏ثروتمندترين كشور، «ايالات متّحده»، هستند.

امپرياليسم اقتصادی

تعدادی از كشورهای جهان سوم كه اكثر كودكانشان به سوء تغذيه دچار هستند، محصولات‏اساسی غذايی خود را به عنوان علوفة دام، به ويژه برای گلّه‏های پروار شده كه برای تبديل به همبرگر در كشورهای ثروتمند به كار می‏روند، صادر می‏نمايند. ميليون‏ها هكتار از بهترين زمين‏های كشاورزی كشورهای فقير برای توليد محصولاتی‏نظير قهوه، چای، تنباكو و... استفاده می‏شود؛ در حالی كه مردم آن مناطق دچار گرسنگی هستند. مك‏دونالد مستقيماً در اين‏امپرياليسم اقتصادی دخيل است؛ به طوری كه اغلب، فقر و گرسنگی سياه‏پوستان، به چاق‏تر شدن سفيدپوستان منجرمی‏گردد.

استفادة نادرست از منابع

غلّات در كشورهای آمريكای شمالی، برای تغذية گاوها جهت توليد گوشت ويژة همبرگرهای‏ مك‏دونالد استفاده می‏شود. هرگاو ده برابر يك انسان از غلّات استفاده می‏كند؛ يعنی برای توليد 1 كالری گوشت گاو، بايد 10كالری از غلّات مصرف شود. در نتيجه، از 145 ميليون تن غلّة مصرف شده، فقط 21 ميليون تن گوشت و محصولات جانبی‏توليد می‏شود؛ لذا 124 ميليون تن غلّه در هر سال، با قيمتی برابر با 20 ميليارد دلار نابود می‏گردد.

بيست هكتار در دقيقه

هر سال، مساحتی برابر با جزيرة «بريتانيا» از جنگل‏های استوايی باران‏زا، قطع، تخريب يا سوزانده ‏می‏شود. در سراسر جهان، يك ميليارد نفر به آب جريان يافته از اين جنگل‏ها وابسته‏اند. اين جنگل‏ها آب باران‏ها را جذب كرده‏ و به تدريج آن را پس می‏دهند (رها می‏كنند). فجايع زيست‏محيطی «اتيوپی» و «سودان»، دست‏كم تا حدّی ناشی از نابودی‏جنگل‏هاست. در منطقة «آمازون» كه اينك حدود 000/100 گلّة گاو وجود دارد، باران‏های سيل‏آسا در درّه‏های بدون درخت‏جاری می‏شوند و با نابودی زمين، خاك را می‏شويند و از بين می‏برند. زمين

عريان به وسيلة تابش خورشيد در مناطق ‏استوايی سوزانده و فاقد كاربری كشاورزی می‏شود. تخمين زده می‏شود كه اين عمل سبب نابودی حدّاقل يك گونة حيوانی،گياهی يا حشرات در هر چند ساعت می‏شود. بنابراين می‏توان نتيجه گرفت كه مك‏دونالد در نابودی جنگل‏های استوايی نيز دخيل است.

گرداگرد خطّ استوا، كمربندی سبز از جنگل‏های زيبای شگفت‏آور وجود دارد كه برای يك ميليارد سال از توسعة انسانی‏ مصون مانده بوده است و حافظ نيمی از گونه‏های حياتی زمين و 000/30 گونة گياهی است و بخش اصلی توليد حياتی اكسيژن را به عهده دارد.

ظروف يك‏بار مصرف و زباله

مك‏دونالد و «برگركينگ»، دو شركت آمريكايی هستند كه از سموم مرگ‏بار، جهت نابودی نواحی وسيع در جنگل‏های استوايی‏آمريكای مركزی و ايجاد چراگاه‏های گلّه‏ها استفاده كرده است تا آنها به عنوان محصولات گوشتی و غذاهای آماده به ايالات‏متّحده ارسال شوند. فريب مك‏دونالد را نخوريد كه ادّعا می‏كند از كاغذهای بازيافتی استفاده می‏كند؛ زيرا تنها درصد اندكی ‏از اين محصولات اين‏گونه‏اند. واقعيت اين است كه 800 مايل مربع از جنگل‏ها، برای تأمين زبالة شهرهای كشورهای توسعه‏يافته، نابود می‏شوند.

تجاوزات استعماری

مك‏دونالد و بسياری ديگر از شركت‏های تجاری، تنها يك فاجعة زيست‏محيطی را به‏وجود نیاورده‏اند، بلکه ساكنان قبيله‏های ساكن در جنگل‏های بارانی استوايی را نيز به خروج از مناطق اجدادی آنها كه هزاران سال در آن‏ مناطق به آرامی و بدون خسارت به محيط زيست زندگی كرده‏اند، مجبور می‏كنند. اين تنها يك مثال از خودپسندی و رذالت‏شركت‏های چند ملّيتی، در جست‌وجوی بی‏پايان برای سودهای بيشتر و بيشتر است. گزافه‏گويی نيست اگر بگوييم، هنگامی‏كه شما به يك بيگ‏مك (يكی از ساندويچ‏های مك‏دونالد) گاز می‏زنيد، به نابودی اين سيّاره كمك می‏كنيد.

مضرّات غذاهای مك‏دونالد چيست؟

مك‏دونالد تلاش می‏كند كه در راهنمای غذايی خود ـ كه شامل اطّلاعات و ارقام به ظاهر چشمگير، ولی در واقع‏كاملاً غيرمرتبط است ـ نشان دهد كه توليد انبوه همبرگر، چيپس‏ها، نوشيدنی‏ها، شيرينی‏ها و... يك بخش مغذّی و مفيد از هر نوع رژيمی است. آنچه مك‏دونالد توضيح نمی‏دهد اين است كه رژيمی سرشار از چربی، شكر، محصولات گوشتی و نمك با مقداری اندك فيبر، ويتامين و موادّ معدنی كه شرح يك غذای معمولی مك‏دونالد است، با سرطان‏های سينه، روده و بيماری‏های قلبی مرتبط است. اين يك واقعيت پزشكی پذيرفته شده است، نه يك تئوری عجيب و غريب.

غذای سريع: هله هوله!

هر چند مردم خوردن اين غذاها را دوست دارند؛ ولی اكثر آنها تشخيص نمی‏دهند كه همبرگرهای پخته شده و چيپس‏های‏غيرطبيعی در ظروف كاغذی و پلاستيكی، غذاهايی هله هوله هستند. مك‏دونالد عنوان غذاهای سريع را می‏پسندد. اين امر به‏اين معنا نيست كه اين غذاها در سريع‏ترين زمان ممكن آماده می‏شوند؛ بلكه آنها بايد به سرعت نيز خورده شوند. اين نشانة کيفيت پايين هله‌هوله‏های مك‏دونالد است كه واقعاً رقابت در خوردن آنها، در كمترين زمان ممكن است.

پرداخت پول برای عادت

جويدن برای سلامتی مفيد است؛ زيرا جريان شيره‏های هاضمه را افزايش داده و باعث تجزية موادّ غذايی و انتقال موادّ مغذّی ‏به خون می‏گردد. غذاهای مك‏دونالد آن‌قدر بی‏خاصيت هستند كه حتّی جويدن آنها به سختی ممكن است. حتّی آمار خود آنها نشان می‏دهد كه 48% كوارتر پوندر (يكی از محصولات آنها) حاوی آب است. اين نوع از غذاهای‏ غيرمغذّی، انسان را به خوردن بيشتر ترغيب می‏كند و قند و نمك موجود نيز می‏تواند افراد را دچار يك اعتياد (يا خواهش‏درونی‏) نمايد. اين اعتياد به اين معناست كه سود بيشتری نصيب مك‏دونالد می‏شود و البتّه مشتريان بيشتری را با گرفتگی‏های شريان و حملات قلبی روبه‌رو می‏كند.

استفاده از مواد شيميايی در محصولات

يونيفورم‏های راه‏راه كاركنان مك‏دونالد، چراغ‏های چشمك‏زن، دكورهای برّاق پلاستيكی، كلاه‏های شادی اهدايی به بچّه‏ها و ملودی

آرام پخش شده در رستوران‏ها، بخشی از پنهان‏كاری كثيفی است كه بر روی غذاهايی با كيفيت پايين با طعم و احساس و ظاهری يكنواخت، در همة پيشخوان‏های كلّ دنيا طرّاحی شده‏اند.

برای دست‏يابی به اين هماهنگی مصنوعی، نيازمند آن است كه به عنوان مثال، در سالاد (برگ كاهوی تازه‏) مك‏دونالد، از 12 نوع مادّة شيميايی مختلف، جهت حفظ رنگ، تردی مناسب و زمان دلخواه استفاده كند؛ لذا اين كاهوها احتمالاً به يك تكّه‏پلاستيك مضرّ تبديل می‏شوند.

مك‏دونالد چگونه تعمّداً كودكان را استثمار می‏كند؟

تقريباً همة تبليغات مك‏دونالد، كودكان را هدف گرفته است. اگر چه عروسك رونالد مك‏دونالد، به دليل غيرواقعی ‏بودن، چندان معروف نيست؛ ولی هزاران كودك و نوجوان، با مشاهدة دلقكی با موهای نارنجی، به چيپس و همبرگر فكرمی‏كنند. هيچ پدر و مادری نياز به دانستن اين ندارد كه بداند، پرت كردن حواس كودكی كه بر يك نوع غذا پافشاری می‏كند، چقدر سخت است. تبليغات، رستوران‏های مك‏دونالد را به صورت مكانی مشابه سيرك نشان می‏دهد كه همبرگر و چيپس ‏برای هركس و در هر ساعت روز تا ديروقت و در شب‏ها ارائه می‏شود و اين تبليغات، كودكان را در اين دام می‏اندازد كه اگر به دفعات به اين رستوران‏ها نروند، افراد عادی نيستند.

اكثر كودكان به سرعت، مبلمان‏های استاندارد و زرد و قرمز پرزرق و برق مك‏دونالد را در مركز خريد و خيابان‏های شهر، تشخيص می‏دهند. مك‏دونالد دقيقاً می‏داند كه اين تشخيص، چه نوع فشاری به والدينی كه به دنبال فرزندانشان هستند، وارد می‏كند تا آنها را از مصرف اين هله‏هوله‏ها منصرف كنند.

غذاهای خرت و پرت

به دلیل جبران ناكافی بودن غذاها، مك‏دونالد تبليغ می‏كند كه مصرف اين ميان وعده‏ها، يك نوع سرگرمی است كه اين‏واقعيت، با جاذبة حضور در مك‏دونالد همراه است (نظير تبليغات شركت‏) كه در اين تبليغات، غذا را تنها به عنوان يك‏غذای كمكی معرفی می‏كند.

اصولاً بچّه‏ها چندان به تغذية صحيح تمايل ندارند و حتّی اگر هم اين تمايل را داشته باشند، نمی‏فهمند كه چيزهايی كه باكلاه‏های كاغذی و نی و بادكنك مصرف می‏كنند، در حقيقت غذاهايی با بهترين ظاهر، ولی همراه با حدّاكثر آلودگی است؛ اگرچه والدين نيز می‏دانند كه اين غذاها چندان هم ارزان نيستند.

چرا مك‏دونالد مسئول خونريزی و آزار حيوانات است؟

مك‏دونالد در كشورهای زيادی، همه روزه ميليون‏ها همبرگر می‏فروشد كه برای تأمين گوشت آنها، هزاران حيوان را می‏كشند كه تعدادی از آنها، نظير خوك‏ها و مرغ‏ها، عمر خود را در شرايطی كاملاً مصنوعی و در شرايط فاقد نور و هوا و امكان جابه‌جايی و حركت در قفس‏ها می‏گذرانند. همچنين كشتار اين حيوانات نيز بسيار بی‏رحمانه و با استفاده از گلوله، ارّه، ساطور و شوكّ الكتريكی است.

سهم شما از سموم چيست؟

گوشت، مسئول 70% مسموميت‏های غذايی است. هنگامی‌كه حيوانی ذبح می‏شود، اين گوشت ممكن است به دليل آلودگی به‏محتويات دل و روده و مدفوع و ادرار حيوان، آلودگی‏های باكتريايی به‏وجود آورد. در تلاش برای خنثی كردن بيماری‏های دام ‏نيز كشاورزان به صورت مداوم به آنها آنتی‏بيوتيك تزريق می‏كنند كه به همراه تزريق داروهای هورمونی ويژه برای‏ افزايش رشد و وجود موادّ باقي‌ماندة سموم آفت‏كش در علوفة دام‏ها، باعث رسوخ اين موادّ شيميايی و خطرناك به اندام‏های‏حيوانات شده و می‏تواند در آينده، به سلامت مردمی كه رژيم غذايی خود را بر مبنای گوشت قرار داده‏اند، آسيب برساند.

كارگران مك دونالد در چه شرايطی هستند؟

اگر چه 80% كارگران مك‏دونالد پاره‏وقت هستند، نرخ ترك شغل كاركنان در هر سال 60% (و در آمريكا 300%) است. رها كردن شغل در مك‏دونالد (پس از 4 يا 5 هفته كار)، غيرعادی نيست. البتّه فهم دلايل اين امر نيز چندان سخت‏نيست.

عدم صدور اجازة فعّاليت برای اتّحادية كارگری

در مك‏دونالد، كارگران بخش آماده‏سازی غذا، در شرايط كاری سخت، همراه با پرداخت دستمزد اندك، كار می‏كنند. آنها درغروب‏ها و تعطيلات آخر هفته، شيفت‏های طولانی كار در محيطی پرسر و صدا، گرم و بدبو دارند. دستمزدها پايين و شانس‏ارتقا در سيستم نيز اندك است. بهبود اين امر از طريق مذاكرات اتّحاديه‏های تجاری با مديران مك‏دونالد بسيار مشكل است.هيچ اتّحادية مشخّصی برای اين كارگران وجود ندارد و اتّحاديه‏های موجود نيز به دليل پاره‏وقت بودن كارگران (به‏ويژه ‏زنان‏) علاقة اندكی برای حلّ مشكلات نشان می‏دهند. مطالعة اخير در مورد این كارگران در «بريتانيا» نشان می‏دهد كه 80% آنان معتقدند كه در مورد شرايط كار و دستمزدها، نيازمند اتّحاديه هستند.

مشكل ديگر اين است كه در اين صنعت، سهم زيادی از كاركنان،

متعلّق به گروه‏های اقلّيت هستند كه شانس اندكی برای ‏اشتغال در جاهای ديگر دارند و به دليل ترس از اخراج، از ارتباط با اين اتّحاديه‏ها بيمناكند. مك‏دونالد سياست مخالفت با اتّحاديه‏ها را با اخراج كاركنانی كه سابقة عضويت در اتّحاديه‏ها را دارند، دنبال می‏كند؛ لذا با اين سياست، در سراسر دنيا، جز «سوئد» و «دوبلين ايرلند» موفّقيت‏های خوبی را كسب كرده است.

آموزش دادن برای كار سخت

روشن است كه همة فروشگاه‏های زنجيره‏ای و غول‏های غذاهای آماده، برای سودآوری بيشتر، بر كاركنان جوان اتّكا دارند. مك‏دونالد نيز استثناء نيست. سه‏چهارم كاركنان آن، زير 21 سال هستند. سيستم تهيّة اين غذاها نيز نيازی به آموزش‏های‏خاص ندارد.

هركسی می‏تواند يك همبرگر را سرخ كند، دستشويی را تميز كند و لبخند زدن به مشتريان هم نيازی به آموزش ندارد؛ لذا هيچ نيازی به استخدام سرآشپز يا افراد متخصّص نيست و تنها فرد بايد آمادة كار با مزدی اندك باشد. در انگليس، مك‏دونالد می‏تواند هر چقدر كه می‏خواهد، پرداخت كند؛ به ويژه در بخش‏های‏آماده‏سازی غذا كه باعث كاهش بيشتر دستمزد می‏شود. آنان می‏گويند كه برای ترك تحصيل كنندگان، بدون توجّه به جنسيّت و نژاد، شغل ايجاد می‏كنند. واقعيت اين است كه مك‏دونالد فقط علاقه‌مند به استخدام افرادی با دستمزد ارزان است؛ پس گروه‏های خاص، به ويژه زنان و سياه‏پوستان، بيش از گذشته، در اين صنعت به كار گرفته‏می‏شوند.

همه مثل هم!

مشكلات مك‏دونالد در مورد ساير شركت‏های زنجيره‏ای عرضة غذاهای سريع fast food، نظير «ويمپی»، «كنتاكی»، «وندی» و... نيز وجود دارد. همة آنها به كارگيری ظالمانة منابع مادّی، حيوانات و انسان‏ها را پشت پيشخوان‏های رنگارنگ و سرگرمی‏های‏خانوادگی مخفی كرده‏اند. غذا در همة اين مراكز، كم و بيش يكسان است و تفاوت، تنها در بسته‏بندی آنهاست. افزايش اين‏ مراكز بدين معناست كه در حقيقت، حقّ انتخابی كمتر و نه بيشتر وجود دارد. آنها يكی از بدترين مثال‏های صنايع سودجو هستند كه به سوی توسعه و گسترش مستمر روی آورده‏اند. اين عقلانيت مادّي‌گرایانه، همة بخش‏های زندگی ما را با ادغام‏های عظيم، جهت تسلّط بر بازار، تحت تأثير قرار می‏دهد و فضايی اندک يا هيچ را جهت ايجاد انتخاب‏های سالم (بدون غلّ وغشّ‏) باقی می‏گذارد.

چه می‏توان كرد؟

استفاده از مك‏دونالد و شركت‏های مشابه را متوقّف كنيد و علّت دقيق آن را به دوستانتان بگوييد. سودهای عظيم اين‏شركت‏ها و قدرت استثمار آنها را، مشتريانشان به وجود می‏آورند. چرا بايد همگی برای اينكه همة مردم بيدار شوند، صبركنيم؟ متأسّفانه ما مايليم كه مسئوليت‏های خود را در جامعه ارزان بفروشيم. اين اشتباه است. همة تغييرات در جامعه، از افرادی شروع می‏شود كه زمانی برای انديشيدن در مورد راه زندگی صرف كرده و با ديگران ارتباط برقرار می‏كنند.

سیاحت غرب، شماره27؛ WWW.mcspotlight.org